Мураккаб тенгламалар тузиш ва ечиш

Математика

Мавзу : Мураккаб тенгламалар тузиш ва ечиш

Синф : 3 – “ ”

Дарс типи: Янги билим берувчи

Дарс усули: Тушунтириш , кўргазмали,

билимларни текшириш , демонстрацион

Дарс мақсади :

а) Илмий мақсад:

1. Мураккаб тенгламалар тузиб , уларни тўғри ечишга

ўргатиш.

2. Уй топшириғини текшириб баҳолаш.

3. Ўтилган дарсларни мустаҳкамлаш ва системага

келтириш.

б) Тарбиявий мақсад:

1. Математика дарсида олган билимларни ҳаётга тадбиқ

эта олишга ўргатиш.

2. Ўқувчиларни тежамкорлик , меҳнатсеварлик руҳида

тарбиялаш. Тез ва чаққон тўғри ҳисоблаш математик

билим ва кўникмаларини ривожлантириш.

3. Катталарга ҳурмат кичикларга иззатда бўлишни

эслатиш.

Дарс жиҳози:

Тарози , тарози тошлари ,геометрик

шакллар , ўқув қуроллари , демонстрацион материаллар ,

Дарснинг бориши :

Ташкилий қисм: Саломлашиш

Ҳар қачонги ассалом

Хосиятли батамом

Мусаффодан мусаффо

Дилга беради шифо

Шунинг учун деймизки

Ассалому алайкум

Уйга вазифани сўраш.Дафтар алмаштириш.

Бугун нечанчи сана ?

27 сонида нечта ўнлик, нечта бирлик бор ?

Сана: 27 февраль

Биз математика дарсларида нималарни ўрганяпмиз?

Тенгламалар деб нимага айтилади?

Диққатингизни мана бу тенгламага қаратаман.

Х + 24 = 50 х + 24 = 30 + 20

Шу тенгламаларни ўхшашлиги ва фарқини айтиш.

Тенгламалар икки хил бўлади.

Содда ва мураккаб тенгламалар.

Янги мавзу баёни.

Мураккаб тенгламалар тузиш ва ечиш.

Стол устидаги тарозини кўрсатиш.

и)

- Бу нима ?

- Нима учун керак ?

- Бу тарозининг паллари .1 – палласига 2 кг + 5 кг

2- палласига Х кг ун ва 2 кг тош қўйдим .

Ун неча кг эканлигини билмаймиз.Шунинг учун Х

деймиз. Энди тенглама тузамиз.

Х + 2 = 2 + 5 - бу мараккаб тенглама.

Х . 5 = 2 . 5 - бу ҳам мураккаб тенглама.

Демек , сонли ифода билан ҳарфий ифоданинг тенглик

билан ифодаланиши мураккаб тенглама дейилади.

Иккала тенгламани ўқитиш.

1. Х билан 2 нинг йиғиндиси 5 билан 2 йиғиндисига тенг.

2. Х билан 5 нинг кўпайтмаси 2 билан 5нинг кўпайтмасига

тенг.

Ўхшашлига ва фарқини айтиш. Дарсикдаги

топшириқларни ечиш.

1 – топшириқ.

Х + 2 = 5 + 2 Х . 5 = 2 . 5

Х + 2 = 7 Х . 5 = 10

Х = 7 – 2 Х= 10: 5

Х = 5 Х = 2

5 + 2 = 5 + 2 2 . 5 = 2 . 5

7 = 7 10 = 10

2 – топшириқ.

Сабзи – 76 кг ?

Пиёз -?кг 2 марта кам

Картошка ? кг пиёз билан сабзи қанча бўлса шунча

Картошка қанча кг ?

Пиёз неча килограмм ?

76 : 2 = 36 ( кг)

Картошка неча килограмм ?

76 + 36 = 112 (кг)

Ишланган ўқувчи баҳоланади .

3 – Масала

1 стакан шакар – 200 г

1 стакан буғдой уни- ? 40 г енгил

480 г буғдой уни ? стакан

1 стакан уни неча грамм ?

1. Бир стакан буғдой уни неча грамм ?

200 – 40 = 160 (г)

2. 480 г буғдой уни неча стакан бўлади ?

480 : 160 = 3 ( стакан)

Ишлаган ўқувчилар баҳолаб борилади.

4 – топшириқ.Тенглама тузиш ва ечиш.

Х – 10 = 36 : 9 Х . 3 = 30 + 21

Дам олиш дақиқаси.Қандай геометрик фигураларни

биласиз?

5 – топшириқ. Дарсликда берилган фигуралар

периметрини турли усулларда топиш.

Периметрни топиш учун нима қиламиз ?

Қўшишни қандай хоссаларини биласиз ?

3 см

2см Р = 3 + 2 + 2+ 3 = 10(см)

Р = ( 3 + 2 ).2 = 10 (см)

6- топшириқ .Тенгламалар ечиш.

С . 2 = 80 Биринчи кўпайтувчини топиш

80 : а = 20 Бўлувчини топиш

Х : 2 = 40 Бўлинувчини топиш

7 – топшириқ.

13 . 4 = 10 . 4 + 3 . 4=40 + 12 =52

52 : 4 = 40 : 4 + 12 : 4 = 10 + 3 = 13

Дасни мустаҳкамлаш.

Бугунги дарсимизда нималарни ўргандик?

Мураккаб тенгламалар деб нимага айтилади ?

Тенгламалар неча хил бўлади ?

Уй топшириғи.

Х + 2 = 17 + 5 Х . 3 = 3 . 4 Х + 4 = 20 + 8

Дафтар ва кундаликларга ёздириш.

Сонлар қатнашган мақоллар айттириш.

Бирни кесанг, ўнни эк.

Мард бир ўлади, номард минг ўлади.

Бир кун уруш бўлган уйда , қирқ кун барака кетади.

Дарсда актив қатнашган ўқувчиларни рағбатлантириш.

Дарсни якунлаш.