«МУЗЫКА АРҚЫЛЫ ОҚУШЫЛАРДЫҢ ФУНКЦИОНАЛДЫҚ САУАТТЫЛЫҒЫН АРТТЫРУ»

Қазіргі таңда Қазақстанда ғана емес, бүкіл әлемде функционалдық сауаттылық жалпы білім беру сапасының басты көрсеткіштерінің біріболып табылады. Бүгінгітаңда білім алушыға белгілібір білімді инвестициялау ғана емес, сонымен қатар оны бастамашылдық танытуға, стандартты емес шешімдерді табуға, шығармашылықпен ойлауға, тіпті өмір бойы үйренуге дайын болуға үйрету маңызды. «Функционалды сауаттылық» ұғымы осыдан шыққан. Тұлғаның негізгі функционалдық қасиеттері жаратылыстану ғылымдарының рөлін анықтау, сондай-ақ жаһандық құзыреттілік пен шығармашылық ойлауды қатар қорытындылауды талап ететін жағдаймен тиімді жұмыс істеуге мүмкіндік беретін оқу, яғни математикалық, жаратылыстану- ғылыми сауаттылығын бағалау бойынша зерттеулерді де ұмытпаған жөн. Сондықтан музыка пәні осы салаға жатады. Музыка сабағы өнер сабағы ретінде әлемді тануға, шығармашылық қиялды дамытуға, көркемдік талғамды тәрбиелеуге, әлемге, өмірге, табиғатқа, адамдарға деген сүйіспеншілікті қалыптастыруғакөмектеседі.Біздің мақсатымыз функционалды сауаттылықты музыканың көркемдеуіш құралдары арқылы жеткізу.

Музыка сабақтарында шығармашылық ойлауды дамыту. Шығармашылық ойлау аса маңызды.Функционалдық сауаттылық-бұл әртүрлі салалардағы өмірлік мәселелерді шешу үшін алған дағдыларын қолдану мүмкіндігі. PISA функционалдық сауаттылықты халықаралық зерттеу функционалдық сауаттылықтың құрамдас бөліктеріне оқу, математикалық және жаратылыстану сауаттылығын, сондай - ақ жаһандық құзыреттіліктерді- оқушылар үшін қаржылық сауаттылықты, олардың сыни және креативті ойлауын жатқызады. Шығармашылық-бұл шешім қабылдауға, ерекше идеяларды, жалпылау мен теорияларды құруға әкелетін, оны құру бойынша танымдық іс-әрекет барысында субъективті жаңа өнім мен неоплазмаларды құрумен сипатталатын ойлау түрлерінің бірі.

Шығармашылық ойлау-бұл функционалды сауаттылықтың құрамдас бөлігі, ол адамның өз қиялын идеяларды дамыту және жетілдіру жаңа білімді қалыптастыру, бұрын кездеспеген міндеттерді шешу үшін қолдана білу қабілетін түсінеді. Шығармашылық ойлау төрт негізгіқасиеттерді сипаттайды:

• Жылдамдық - белгілі бір уақыт аралығында идеялардың максималды санын айту мүмкіндігі;

• Икемділік-әртүрліидеялардыайтумүмкіндігі;

• Өзіндік ерекшелік - жаңа стандартты емес идеяларды тудыру мүмкіндігі;

• Дәлдік – ой толықтығы, өз ойларына толық көрініс беру немесе жетілдіру қабілеті.

Оқушыға шығармашылық ойлау не береді?

• Әртүрлі дағдыларды игеру,

• Қиындықтарды жеңу,

• Шығармашылық қабілеттерін көрсету,

• Жеке талантын ашу,

• Өзін-өзі бағалауды арттыру.

Сәтсіздік қорқынышын жеңудің ең жақсы жолы – оны сынап көру және табысқа жету.

–Қазіргі әлемде сұранысқа ие болу

Шығармашылық ойлау сыни ойлаумен тығыз байланысты. Бұл дағдылар кейбір ұқсас ойлау қабілеттеріне қатысы бар, бірақ әртүрлі мақсаттармен. Сыни тұрғыдан ойлау бағытталған қатысты теорияларды, идеяларды, шешімдерді мұқият бағалауға теңдестірілген және тәуелсіз дамыту үшін баламалар болып жатқан жағдайға позиция. Шығармашылық құруға бағытталған жаңа және қолайлы өнімдер, идеялар мен шешімдер, оларға пайдалыболатын контекст.Көптеген педагогикалық әдістер мұғалімдерге бұрыннан белгілі және тәжірибеде тиімді қолданылады:

1. «Кластер».

2. «Постер»

3. «Фишбоун»,

4. ИНСЕРТ-технологиясы,оқуарқылысыниойлаудыдамытужәнехат.

5. «Кешіктірілгенболжам»,

6. «Кездейсоқтықойыны»(ТРИЗ-педагогика);

7. SWOT-талдау,

8. Кейс-әдіс,

9. SMARTER(менеджмент)

10. «Драмогерменевтика»(әлеуметтікойынпедагогикасы)

11. «Жалпы көзқарас»,

12. «Жақындасу диаграммасы»,

13. «Рейтинг дауыс беру»,

14. «Идеялар тұрағы»(жеке білім беру);

15. «Алты ойлау шляпасы»,Эдвардде Бононың қалпақтары.

16. «Плюс немесе минус-қызықты».

17. Блум Текшесі»,

18. «БлумТүймедақ»,

19. «Эйлер Шеңберлері»,

20. Венн диаграммасы,

21. «Уолт Дисней әдісі» (авторлық әдістер)

Функционалдық сауаттылық - бұл адамның қоғаммен өзара әрекеттесу жағдайында оқу және жазу дағдыларын қолдану қабілеті, яғни бұл адамға сыртқы ортамен қарым-қатынас жасауға және оған мүмкіндігінше тез бейімделуге және жұмыс істеуге мүмкіндік беретін сауаттылық деңгейі. Осы тұрғыдан алғанда, мысалы, мәтінде тек нақты түрде айтылғанын көретін, оқылған нәрседегі басты нәрсені бөліп көрсете алмайтын, мәтіннің мазмұнын қысқаша баяндайтын, қарапайым схема, жоспар немесе кесте құра алмайтын адам сауатты деп саналмайды.