Батыс Қазақстан облысы, Орал қаласы ,Теректі ауданы,

Богдановка мектебінің Шағын орталық тәрбиешісі:

Қапесова Айнамкөз Қапесқызы

Тақырыбы: Музыка мен өнер арқылы баланың шығармашылығын дамыту

Кіріспе

Қазіргі мектепке дейінгі білім беру жүйесінде баланың шығармашылығын дамыту – тұлғаның жан-жақты қалыптасуының негізгі бағыттарының бірі болып табылады. Ерте жастағы балалардың қоршаған ортаны тануы, өзін еркін сезінуі, ішкі эмоциясын жеткізе білуі көбіне музыка мен өнер арқылы жүзеге асады. Әсіресе шағын орталық жағдайында музыка мен көркемдік әрекеттер баланың қабілетін ашуда, қиялын дамытуда, эстетикалық талғамын қалыптастыруда маңызды рөл атқарады.

Музыка мен өнер – баланың жан дүниесіне тікелей әсер ететін, оның рухани дамуына ықпал ететін әмбебап құрал. Сондықтан тәрбиеші бұл бағыттағы жұмысты жүйелі, мақсатты және жас ерекшелігіне сай ұйымдастыруы қажет.

Баланың шығармашылығы және оның даму ерекшеліктері

Шығармашылық – баланың жаңа нәрсені ойлап табу, өзіндік шешім қабылдау, қиялдау, өз ойын еркін жеткізе алу қабілеті. Мектепке дейінгі кезеңде шығармашылық табиғи түрде дамиды, себебі бала әлемді ойын, қимыл, дыбыс, бояу арқылы таниды.

Шағын орталықтағы балалар үшін шығармашылық әрекет:

– эмоцияны сыртқа шығару құралы;

– өзін-өзі танудың алғашқы баспалдағы;

– қарым-қатынас жасаудың тиімді тәсілі болып табылады.

Музыка тыңдау, ән айту, би қимылдарын орындау, сурет салу, мүсіндеу, жапсыру сияқты өнер түрлері баланың қиялын кеңейтіп, ойлау икемділігін арттырады.

Музыканың баланың дамуына әсері

Музыка – баланың эмоционалдық әлеміне терең әсер ететін өнер саласы. Музыка арқылы бала қуаныш, мұң, шаттық, тыныштық сияқты сезімдерді сезініп, ажырата бастайды.

Музыканың бала дамуына тигізетін әсері:

– есту қабілетін дамытады;

– сөйлеу тілін жетілдіреді;

– ырғақ сезімін қалыптастырады;

– есте сақтау қабілетін арттырады;

– эмоционалдық тұрақтылықты қамтамасыз етеді.

Шағын орталықта музыкалық іс-әрекеттерді күнделікті оқу-тәрбие үдерісіне енгізу баланың шығармашылық әлеуетін арттыруға мүмкіндік береді.

Өнер арқылы баланың қиялын дамыту

Көркемдік әрекет – баланың ішкі ойын, қиялын, сезімін бейнелеу арқылы жеткізуіне мүмкіндік береді. Сурет салу, бояумен жұмыс, ермексаздан мүсіндеу кезінде бала өзін еркін сезінеді, қателесуден қорықпайды.

Өнермен айналысудың нәтижесінде бала:

– өз ойын визуалды түрде жеткізе алады;

– түстерді ажыратып, салыстырады;

– ұсақ моторикасы дамиды;

– эстетикалық талғамы қалыптасады;

– өз жұмысына баға беруді үйренеді.

Тәрбиеші үшін басты міндет – баланың жасаған жұмысының әдемілігін емес, оның әрекетке деген қызығушылығын, талпынысын қолдау.

Музыка мен өнерді біріктіре қолдану жолдары

Музыка мен өнерді бірлестіре ұйымдастыру баланың шығармашылығын жан-жақты дамытады. Мысалы:

– музыка тыңдай отырып сурет салу;

– әуен ырғағына сай қимылмен бейнелеу;

– ертегіні музыкамен және суретпен жеткізу;

– ұлттық ән-күйлерді тыңдап, ұлттық ою-өрнек салу.

Мұндай интеграциялық жұмыстар баланың қиялын кеңейтіп, ойлау қабілетін арттырады және оқу үдерісін қызықты етеді.

Тәрбиешінің рөлі және кәсіби шеберлігі

Шағын орталық тәрбиешісі баланың шығармашылығын дамытуда жетекші тұлға болып табылады. Тәрбиеші баланы шабыттандырып, қолдап, оның әрбір жетістігін байқап отыруы тиіс.

Тәрбиешінің негізгі міндеттері:

– шығармашылыққа қолайлы орта қалыптастыру;

– әр баланың жеке ерекшелігін ескеру;

– еркін әрекетке мүмкіндік беру;

– баланы мадақтау, ынталандыру;

– ата-анамен бірлесіп жұмыс жүргізу.

Музыка мен өнерге негізделген сабақтарда тәрбиеші бағыттаушы, ұйымдастырушы, қолдаушы рөлін атқарады.

Ата-анамен бірлескен шығармашылық жұмыс

Баланың шығармашылық дамуы тек шағын орталықта ғана емес, отбасында да жалғасуы тиіс. Ата-аналарды шығармашылық үдерісіне тарту арқылы баланың қабілеті толық ашылады.

Ата-анамен жұмыс түрлері:

– бірлескен сурет көрмелері;

– музыкалық кештер;

– шығармашылық шеберлік сағаттары;

– үйде музыка тыңдау, ән айту ұсыныстары.

Бұл жұмыстар бала мен ата-ана арасындағы байланысты нығайтып, баланың өзіне деген сенімін арттырады.

Музыка мен өнер арқылы баланың шығармашылығын дамыту – шағын орталықтағы оқу-тәрбие жұмысының маңызды әрі ажырамас бөлігі болып табылады. Музыкалық және көркемдік әрекеттер баланың эмоционалдық сезімін оятып, қиялын кеңейтіп, өзін еркін көрсетуіне мүмкіндік береді. Бұл өз кезегінде баланың тұлғалық, танымдық және эстетикалық дамуына оң әсер етеді.

Шағын орталық жағдайында музыка тыңдау, ән айту, қимыл-қозғалыс, сурет салу, мүсіндеу сияқты өнер түрлерін жүйелі түрде ұйымдастыру баланың шығармашылық әлеуетін ерте жастан қалыптастыруға негіз болады. Мұндай әрекеттер арқылы бала өз ойын, сезімін, ішкі дүниесін еркін білдіріп, жаңа идеяларды қабылдауға үйренеді. Сонымен қатар музыка мен өнер баланың сөйлеу тілін, ұсақ моторикасын, есте сақтау қабілетін және эмоциялық тұрақтылығын дамытуға ықпал етеді.

Тәрбиешінің кәсіби шеберлігі мен шығармашылық көзқарасы баланың қабілетін ашуда шешуші рөл атқарады. Баланың әрбір жетістігін қолдап, мадақтап, еркін әрекетке мүмкіндік беру – шығармашылық дамудың басты шарттарының бірі. Сонымен бірге ата-анамен тығыз байланыс орнату арқылы баланың шығармашылық дамуын үздіксіз қамтамасыз етуге болады.

Қорытынды

Қорытындылай келе, музыка мен өнерді оқу-тәрбие үдерісінде тиімді қолдану баланың жан-жақты дамыған, шығармашыл, өзіндік пікірі қалыптасқан тұлға болып өсуіне берік негіз қалайды. Сондықтан шағын орталық тәрбиешілері музыка мен өнерге негізделген шығармашылық жұмыстарды жүйелі түрде ұйымдастырып, баланың табиғи қабілетін дамытуға ерекше көңіл бөлуі қажет.