Тұрсынғали Бекдәулет

901201301290

«Алматы облысы

білім басқармасының

Еңбекшіқазақ ауданы

бойынша білім бөлімі»

мемлекеттік мекемесі

Т.Кенжебаев атындағы орта мектеп»

коммуналдық мемлекеттік мекемесі

Музыка пәнінің мұғалімі

Алматы облысы

Еңбекшіқазақ ауданы

Шелек ауылы

Тел.ватсап:87073561894

«Музыка сабағында сын тұрғысынан ойлау технологиясы»

оқу-әдістемелік құрал

Қазіргі білім беру жүйесінің басты мақсаты – оқушының жан-жақты дамыған, ойлай алатын, өз шешімін дәлелдей білетін тұлға ретінде қалыптасуына жағдай жасау. ХХІ ғасырдың талабына сәйкес мұғалім тек ақпарат жеткізуші емес, оқушылардың танымдық белсенділігі мен шығармашылық қабілетін дамытатын бағыттаушы болуы тиіс. Осы тұрғыдан алғанда, сын тұрғысынан ойлау технологиясын музыка сабағында қолдану – оқытудың мазмұнын жаңғыртудың маңызды жолдарының бірі.

Музыка – тек өнер түрі ғана емес, адамның эмоциялық әлемін, ішкі сезімін, рухани дүниесін байытатын әмбебап пән. Музыка сабағында оқушылар тек ән айтып, музыкалық білім алып қана қоймай, өмірлік құндылықтарды, ұлттық мәдениетті, эстетикалық талғамды меңгереді. Ал сын тұрғысынан ойлау технологиясы осы үдерісті тереңдетуге, оқушылардың шығармашылық белсенділігін күшейтуге, оларды ойлануға, талдауға, салыстыруға және өз пікірін дәлелдеп қорғауға үйретеді. Сондықтан музыка сабағында сын тұрғысынан ойлауды дамыту – тек білімдік емес, тәрбиелік маңызы зор процесс.

Сын тұрғысынан ойлау технологиясы – оқушылардың ойлау әрекетін белсендіретін, мәселені түрлі қырынан қарауға, ақпаратты талдауға, салыстыруға, бағалауға бағыттайтын педагогикалық жүйе. Бұл технологияның басты ерекшелігі – оқушының білімді дайын күйінде алуы емес, оны өз әрекеті арқылы, өз ізденісімен құрастыруы. Музыка сабағында бұл тәсіл ән мәтінін талдауда, музыкалық шығарманы тыңдауда, сазгердің шығармашылығын түсіндіруде, ұлттық музыка мұрасын зерделеуде, түрлі жанрларды салыстыруда, импровизация жасау немесе музыкалық пікір айту барысында тиімді қолданылады.

Музыка өнерінің табиғаты сын тұрғысынан ойлауға өте қолайлы. Себебі әрбір музыкалық шығарма – эмоция, ой, мәдени ақпарат. Оқушы тыңдаған музыкадан әсер алады, оны өз тәжірибесімен салыстырады, музыкалық образдарды талдайды, сазгердің ойына болжам жасайды, орындаушының шеберлігіне баға береді. Осы процестердің барлығы сын тұрғысынан ойлаудың базалық дағдыларын дамытады: талдау, бағалау, интерпретация, салыстыру, дәлелдеу, аргументтеу.

• оқушылардың ойлау белсенділігін арттырады;

• музыкалық материалды түсінуге, талдауға, мәнін ашуға көмектеседі;

• ұлттық музыка мен әлемдік музыкалық мәдениетті салыстыра отырып, мәдени сауаттылықты дамытады;

• оқушылардың жеке пікірін қалыптастырады;

• музыкалық шығармаларды саналы тыңдауға тәрбиелейді;

• шығармашылық қабілеттерді, қиялды, музыкалық елестету қабілетін дамытады.

Музыка сабағында сын тұрғысынан ойлауға негізделген әдістерді қолдану – оқушылардың тыңдалым, сөйлесім, жазылым және шығармашылық дағдыларын үйлесімді дамытады. Әсіресе топтық жұмыс барысында оқушылар пікір алмасады, талқылайды, дәлелдейді, бір-бірін тыңдауды үйренеді. Бұл коммуникативтік мәдениетті қалыптастырады және оқушыны әлеуметтік белсенді тұлға ретінде тәрбиелеуге ықпал етеді.

Сонымен қатар, сын тұрғысынан ойлау музыка сабағында оқушылардың ұлттық рухани құндылықтарға көзқарасын қалыптастырады. Қазақтың дәстүрлі әні мен күйін талдауда балалар туындының тарихи-мәдени мазмұнын, образдық ерекшеліктерін, орындаушылық мәнерін зерттеу арқылы таным көкжиегін кеңейтеді. Бұл өз кезегінде мәдени мұраға құрмет сезімін, ұлттық сана-сезімді күшейтеді.

Әлемдік музыкалық білім беру тәжірибесінде сын тұрғысынан ойлау оқушының музыкалық жүйелі ойлауын дамытуда маңызды технология

ретінде мойындалған. Музыкалық шығарманы талдау барысында оқушы авторлық ойға болжам жасайды, орындаушының ниетін зерттейді, эмоционалдық әсерін түсіндіреді. Мұндай әрекеттер оқушыны тек тыңдаушы ғана емес, зерттеуші, талдаушы, ой қорыта алатын тұлғаға айналдырады.

Сонымен бірге, сын тұрғысынан ойлауды қолдану музыка мұғалімінің кәсіби шеберлігін арттырады. Себебі мұғалім дәстүрлі сабақ формаларын интерактивті әдістермен ұштастырады, шығармашылық тапсырмаларды түрлендіреді, оқушылардың өздігінен білім алуына жағдай жасайды. Әдіс оқыту мазмұнын жаңашаландырып, сабақты қызықты әрі мазмұнды етеді.

Сын тұрғысынан ойлау технологиясын музыка сабағына енгізудің педагогикалық-психологиялық негіздері де айқын. Музыка тыңдау, ән айту, талдау барысында оқушының эмоциясы, сезімі, қиялы, ойы белсенді жұмыс істейді. Бұл технология ақпаратты механикалық емес, саналы түрде қабылдауды талап етеді. Оқушы өз ойын дәлелдеуге үйренеді, пікір айтады, сұрақ қояды, шешім қабылдайды. Мұндай әрекеттер оқыту үдерісін тұлғалық-бағдарлы етеді, яғни әр оқушының жеке қабілетіне қарай дамуына жол ашады.