жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз
Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз
1 жыл бойы шексіз жүктеңіз
МУЗЫКА САБАҒЫНЫҢ ФЕНОМЕНІ
МУЗЫКА САБАҒЫНЫҢ ФЕНОМЕНІ
Музыка сабағы-мәдениет құбылысы. "Құбылыс" ұғымын "музыка сабағы" феноменінің өзіндік орны ретінде қарастыруға болады, оны мәдениеттің табиғи буыны ретінде анықтауға болады, құбылысты заттың мәнін көрсету нысаны ретінде анықтайтын философиялық категорияға жүгінуге болады. Кез – келген жағдайда музыка сабағы-бұл жалпы білім беретін мектептің басқа сабақтарынан ерекшеленетін өзіндік білім. Музыка сабағын құбылыс ретінде қарастыра отырып, біз оның мәніне де жүгінеміз, өйткені ғылымдағы осы екі феномен пәндік әлемнің объективті сипаты болып табылады, ішкі мазмұнын талдау арқылы феномен ұғымына келуге мүмкіндік береді. "Мәні" және "құбылыс" ұғымдарының сипаттамаларына сүйене отырып, біз музыка сабағын динамикалық, өзгеретін процесс ретінде анықтай аламыз.
Тарихи материалдар музыкалық оқытудың генезисі көне дәуірге жататындығын растайды. Адамзат дамуының көптеген мыңжылдықтарында музыканы оқыту процесі де дамыды. Барлық уақытта өз шәкірттерімен Даңқ жасаған көрнекті мұғалімдер болғаны анық. Алайда, кәсіби музыканттарды тәрбиелеумен қатар, халықтың білім беру процесі де жүрді. Жиі ән айту және тіпті музицировать. Жоғары музыкалық өнер қоғамның элитарлық бөлігін ғана емес, қарапайым азаматтарды да қызықтырған тарихи кезеңдер болды. Сонымен қатар, ХХ ғасырдың ортасында жалпы білім беретін мектептерде Музыкалық білім беру талантты жалғыздықтардың құлшынысында сақталғаны жалпыға мәлім, жалпы музыка сабағы мәдениет құбылысымен болған жоқ, сонымен қатар бұл ешқандай мазмұнсыз сабақ болды.
Д. Б. Кабалевский идеясының пайда болуы музыканттардың санасында төңкеріс жасады. Әрине, жаңаға деген қарым-қатынас әрдайым ашуланушылық пен жағымсыз. Бағдарламаны сынға алған құрметті музыканттар онымен таныс емес. Олардың пікірінше, сабақта хормен ән айтудың болмауы басты ескерту болды. Бағдарламаны талдау, оның құрылу мәнін анықтау, д. Б. Кабалевский концепциясын зерттеу жүргізілген жоқ. Алдымен экспериментке мұғалімдерді белсенді түрде қосуды, содан кейін ұсынылған бағдарлама бойынша жұмыс әдістемесіне Мұқият оқытуды ЦИУУ-мен бірлесе отырып, ҒЗИ зертханасының қызметкерлері жүзеге асырды. Айта кету керек, Дмитрий Борисович пен оның қызметкерлері жылдар бойы мұғалім үстеліне тұрып, бағдарламаның іс жүзінде пәрменділігін тексерді. Осының барлығы бағдарламаға енгізілген идеяларды тексеруге, жұмыс әдістемесін жасауға, ең бастысы, музыка сабағының жаңа түрін жасауға көмектесті.
Д. Б. Кабалевскийдің музыкалық педагогикаға қосқан негізгі үлесі тек жаңа бағдарлама жасау ғана емес, сонымен қатар осы пәнге деген қарым-қатынасты сапалы жаңа өзгерту, музыка туралы логикалық ойлардың мінсіз тізбегінде қалыптасқан қажетті буындарды табу болып табылады. Шын мәнінде, педагог әдеттегі музыкалық мәліметтерді тірі субстанцияға түрлендіруге мүмкіндік беретін матрица (қайнар көз) құрды. Д. Б. Кабалевский концепциясы музыкалық тәрбиеге түбегейлі жаңа көзқарас тапты. Сабақ құрылымын, ең алдымен, енді ғана жеке тұлға бола алатын музыка пәнінің мұғалімі тұлғасына тәуелді тірі қозғалмалы материал ретінде анықтау туралы айтуға болады. Соңында музыка сабағында белсенді болған балалардың белсенділігінен жаңалық жасауға қатысуға мүмкіндік алды. Бағдарламаның тақырыбын құру логикасынан, өйткені бұл логика музыкалық өнермен құрылған.
Сонымен, музыка сабағы құбылыс ретінде өтті және біз осы бағдарлама бойынша жұмыс нәтижелері өте жоғары деп айта аламыз. Осы бағдарлама бойынша оқыған және мектепті бітірген балалар музыка сабақтарын еске алып қана қоймай, симфониялық және органдық концерттердің жиі келушілері болып табылады. Әлбетте, бұл жағдайда жеткілікті қалыптасқан музыкалық дәм туралы айтуға болады. "Феномен" ұғымы "құбылыс" ұғымының мәні, алайда бұл сөздің мәні – көрнекті құбылыс – музыка сабағын тұлғаның дамуына қатысатын бірқатар педагогикалық санаттарға қояды. Музыка сабағының құрылымында "заңға тәуелді" шамалар жоқ. Әрбір сабақтың тақырыбын жариялаудың қажеті жоқ, себебі ол сабақтың музыкалық арнасына енгізу арқылы балалардың өздері анықталуы мүмкін. Барлық сабақ мәдени шығармашылық жағдайларға толы, олар балаларды интеллектуалдық және эмоционалдық шығармашылық өнім жасауға мүмкіндік береді. Әрбір бала еркін ойлайтын мұғалімнің өз пікірін ғана емес, сабақ стилі баланың пікірі құпталады. Үштік пен екілік қою қажет емес, өйткені сабақта әркім өзін толық көрсете алады.
Музыка өнері ерекше, бұл өзіне ерекше қарым-қатынасты талап етеді. Мүмкін, сондықтан Дмитрий Борисович балаларды қазір ғана еститін жанды музыкаға баулыды. Біздің өнер өте нәзік фарфордан жасалған ваза ретінде нәзік. Бір сәтті жіберіп, өз өміріңізде бірдеңе жоғалсын. Басқа сәттер болады, бірақ бұл қайтымсыз болды. Сол себепті, сыныптың уәждемесін ескере отырып құрылған, саналы және эмоциялық, алдын ала қойылған музыканы қабылдау процесі маңызды. "Ұнады – ұнаған жоқ" ұғымдарынан басқа "қарым-қатынас"ұғымы бар. Кез келген қарым-қатынас негіздеуді талап етеді, бірақ бұл жұмыстың әр түрлі нысандарын іздеуге жол. Басты – балалардың мүмкін болатын ашулары үшін жағдай жасау. Міне, осы жерде аса тапсырма жүзеге асырылуда – музыкаға деген қызығушылықты қалыптастыру, мақсаты – адамды тәрбиелеу.
Бүгінгі таңда жалпы білім беретін мектептегі заманауи сабақтар түбегейлі өзгерістерге ұшырайды және басқа пәндер үшін жаңалық болады, музыка сабағы үшін-табиғи, қалыптасқан, үйреншікті әлем. Сабаққа деген осындай көзқарас мұғалімнің жоғары кәсібилігін талап ететіні анық, сонымен қатар жас мұғалімдер музыка сабағының мәнін түсініп, әзірленген әдістемелік әдістерге сүйене отырып, сабақты табысты жүргізеді. Олардың шығармашылығындағы бағдар-бағдарлама.
Уақыт өте келе әдістемелік сабақ әзірлемелері бар бағдарлама қажет емес "костыль"болып көрінді. Мұғалімдердің барлық сабақтары бірдей деп есептелді. Дәл сол кезде мектеп ҒЗИ зертханасын басқарған Л. В. Горюнованың идеясы пайда болды. Және жаңадан серіктері тартылды өз шығармашылығы мектептер мен мұғалімдер. Сабақта жаңа планка пайда болды, ол шығармашылық ізденіс атмосферасын құру мүмкіндігіне ие болды. Бағдарламаның маңызды заңдылығы анықталды: оның жаңа мүмкіндіктерін үнемі ашу. Бағдарлама аясында қалған әрбір мұғалім өз сабағын жасады. Тәжірибе көрсеткендей, бағдарламаны сабақ әзірлемесіз қайта басып шығару айтарлықтай зиян келтірді: өз бетінше "жүзуге" дайын емес жас мұғалімдер ақылды және қажетті кеңестерден айырылып, ал бағдарлама басқа пәндердің оқу бағдарламаларының түрін – тақырыптың атауын, музыкалық материалдардың тізбесін алды.
Музыка сабағын әдістеме оқытушысы және көп жылдық еңбек өтілі бар мектеп мұғалімі тұрғысынан талдай отырып, мұғалімдердің бағдарламаны "беру" бойынша күш-жігері жыл сайын сезіле бастағанын атап өткен жөн. Қажеттілік пайда болуы (саяси формацияның ауысуы, ән репертуарының ескіруі және т.б.) және музыкалық материалды ауыстыру мүмкіндігі көбінесе абсурдқа алып келді. Мұғалімдер Бағдарлама идеясына сәйкес келмейтін музыканы таңдап алды, сабақ әзірлемелерінің жоқтығы мұғалімнің пайда болуына әкелді (әсіресе білім беруде жалпы білім беретін мектепке педагогикалық бағдарсыз), сабақты келесі принцип бойынша қалыптастырамыз: 30 минут музыка туралы айтамыз, 3 минут оны тыңдаймыз және фонограммаға ән айтамыз.
Музыка сабағы мәртебесінің төмендеуінің себептері қандай? Әлбетте, ол бұл жерде әрекет етпейді. Біздің ойымызша, мұғалімге берілген өзінің "авторлық" бағдарламаларын құру мүмкіндігі теріс рөл атқарды. "Музыка" бағдарламасының уақытылы қайта жариялануының болмауы кейбір директорларды мектеп шеңберінде бағдарламалар құруға бағыттады. "Музыка" бағдарламасымен қатар шығарылған альтернативті бағдарламалар әдіскерлер, жоғары оқу орындарының, колледждердің оқытушылары мен мектеп мұғалімдері үшін арнайы авторлық курстарды көздеген жоқ. Бұл музыка сабағының жаңаруына емес, оның біртіндеп кері жылжуына алып келді, сонымен қатар баламалы бағдарламалар жалпы білім беретін мектеп жағдайында жүзеге асыру үшін күрделі болды, сонымен қатар басқа әдістемелердің ерекшелігімен таныс емес мұғалім. Әрбір жаңа бағдарлама әдістемені міндетті талап ретінде жаңартуды көздейді, немесе перспективалы өзінің жаңа әдістемесін жасау бұрынғы бағдарламаның әдістемелік идеяларына сүйеніп болуы мүмкін. Алайда тәжірибеде осындай ештеңе байқалмайды. Д. Б. Кабалевскийдің "Музыка" бағдарламасы өз мүмкіндіктерін толық игермеген. Музыкалық материалға жаңа көзқарас, идеалдарды анықтаудағы кейбір позицияларды қайта қарау қажет, бірақ идеалдарды жою мүлдем орынсыз, Мәңгілік ақиқаттар да бар, тек оларды дұрыс бере білу керек. Бағдарламаның өзегі өзгеріссіз қалды: музыканың мәні бұрынғы, және ешкім интонацияны ауыстыратын ештеңе ойлап таппады. Музыкалық шығармаларды ауыстыра отырып, тақырыпты ауыстыра отырып немесе оларға өзгертілген атау беріп, негізгі бағдарламаны Жаңа деп атай отырып, мағынасы бар ма? "Музыка "бағдарламасының идеялары мен ойларын сақтайық, оның кіріспе мақаласын тағы да оқимыз және Д. Б. Кабалевский ойының артынан жасырынғанын табамыз. Сабақ мақсатына қайшы келмейтін жаңа музыкалық материал. Музыка сабағын құбылыс ретінде сақтаймыз.

Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген