×
Сертификат тегін алу үшін
Материал тегін жариялау
ҚР БАҚ(СМИ) тіркеу №9512
Ең үздік ашық сабақ байқауы басталды
Алтын күз байқауы басталды
Сұрақтарды 8(771)-234-55-99 (Ватсап) осы номерге жазуға болады

Музыкалық шығарма арқылы оқушының шығармашылық әдісін дамыту.

Автор:Бисалиева Анаргул Сагиновна
Бағыты: Музыка
Бөлімі: Баяндамалар, реферат
Сыныбы: 3 сынып
Жарияланған уақыты: 2019-10-11

50-ден астам пәндер бойынша материалдарды тегін жүктеп, сабақ барысында қолдануға болады

Материал туралы қысқаша түсінік

Музыкалық шығарма арқылы оқушының шығармашылық әдісін дамыту.




Оқушының өз ойы, өзінің шығармашылық әдісі, сол шығармаға деген өзіндік көзқарасы болмаса, ол нағыз орындаушы –музыкант бола алмайды. Оқытушы мұны әр уақытта ескеруі тиіс. Оқушыға қайсы шығарманы болса да өз сана-сезімімен, өзінің музыкалық шығармашылық түсінігімен орындата білу, оған тәрбиелеу, дағдыландыру, ұстаздығ басты талаптарының бірі болып саналады. Сабақ кезінде орындалатын шығарманың характері, стилі, формасы, ырғақтық ерекшеліктері жайлы оқушыдан сұрау оның шығармашылық әдісін дамытады, ойын оятып, қиялын қанаттандырады. Ал, жаңа үйренетін шығарманың жартысын алғашқыда оқушыға өз бетімен талдап, үйренуді тапсырудың маңызы өте зор. Бұл оқушыға көрсетілген зор сенім. Мұндай кезде, оқушы шығарманы қалай талдап, қандай дәрежеде орындай алатынын көрсетеді. Егер оқушы бұл тапсырманы ойдағыдай орындап, өзінің орындаушылық қабілетін, шығармашылық әдісін жақсы деңгейде көрсете білсе, ұстаз оған бір шығарманы бүтіндей өз бетімен үйреніп орындау үшін тапсырма беруіне болады. Бұл жерде ескеретін бір жай, оқушыдан «Дәл мендей ойна» немесе «анау құсап ойна» деп талап ету оның шығармашылық әдісін тежеу, орындаушылық ерекшелігіне нұсқан келтіру деген сөз. Бірақ оқушының шығарма мазмұнынан шығып кетіп композитор ойын бұрмалап орындауына мұғалім сақ болуы керек. Оқушының жалпы орындаушылық мүмкіндігін өсіруде оның есіту, есіне сақтау және музыкалық ырғақтан ауытқымау қабілетін барынша жетілдіру жағына аса назар аударудың маңызы зор. Өйткені, оқушының орындаушылық дарындылығы дегеніміз осы үш мәселеге байланысты. Оқушының шығармашылық деңгейін дамытуда тағы бір айта кететін мәселе, музыканы тыңдау, концерттерге бару, әдеби музыкалық кітаптарды көп оқитын болса, оған оның солғұрлым пайдасы тиеді. Оқушының жалпы білімі, эстетикалық санасы, мәдениеті жан-жақты өсетін болады. Симфониялық, опералық, камералық және вокалдық музыкаларды тыңдай білу, өзінің шыңармашылық орындаушылық шеберлігін арттыру, ілгері дамыту деген сөз. Оқушы –қобызшылардың немесе домбырашылардың сана сезімі, өмірге деген көзқарасы, мінез-құлқы, білімі, жалпы мәдениеті, музыкалық қабілеті бірдей болып келе бермейді. Әрбір оқушының өзіндік ерекшелігі оның тәрбиесіне, шыққан ортасына байланысты. Демек оқытушы өзінің тәрбие жұмысында әрбір оқушыға өз алдына жеке жеке педагогикалық әдісін қолдана білу керек. Мамандық сабағының басқа пәндерден ерекшелігі, ол дербес сабақ. Әрбір оқушының оқытушыдан жеке – жеке үйренуі оған деген ұстаз қарым қатынасының өзгеше болуын талап етеді. Жеке сабақтың пайдасы, оқушыны жан-жақты білуге мүмкіндік береді. Әрине, өз кемшілігін біртіндеп жою, жақсылыққа үйрену, сапалы білімге талпыну оқушының өзіне, оның мінезіне байланысты. Мұғалім оқушының өз міндетін дұрыс түсінуіне, мінез құлқының дұрыс қалыптасуына, бойында бар кемшілікті жойып, көргенді азамат болып шығуына қамқорлық жасауға міндетті. Сонымен бірге өзінің шәкірттерін, әсіресе олардың психологиялық ерекшеліктерін жақсы білуге тиіс. Егер назар аударатын болсақ, психологиялық жаратылысы бірдей екі оқушыны кездестіру мүмкін емес. Әрқайсысының ойы да, алғырлығы да, сабақ үлгеруі де түрліше болып келеді. Бірінші: Оқушының ойы, арманы, қиялы. Қайсы оқушы болса да белгілі өнер қайраткері болсам деп армандайды. Соған талпынады, құлаш сермейді. Әрине бұл жақсы ниет. Бірақ мұғалім оған болашақта кім болып шығады, оның міндеті мен борышы не екендігін айтып, түсіндіріп дұрыс бағыт беруі тиіс. Оқушы өзінің ойынымен тыңдаушыларына эстетикалық нәр беретін, музыкант-орындаушы, шәкірт даярлайтын болашақ ұстаз екендігін айқын түсінуі керек. Егер негізгі міндетін дұрыс түсініп, соған деген сүйіспеншілігі арттырған үстіне арттырып шын зейінімен еңбек етіп, үлкен ой, үлкен арманмен ілгері талпынатын болса, ондай оқушының зор табысқа жетуі сөзсіз. Тек музыкаға шын берілген, оны жан сезімімен сүйе білген орындаушы ғана бұл мақсатқа жете алады.Екіншіден: оқушының қабеліттілігі. Қабілет дегеніміз-оқушының ұғымталдығы, зиректігі, алғырлығы. Қабілетті оқушы айтқанды, тез ұғып, көрсеткенді дәл қабылдайды. Оның есіту қабылеті, музыкалық сезімталдығы шығарманың характерін іштей сезіп түсіне білуі, оқушы қабілетінің жан-жақтылығын білдіреді. Мұның бәрі сайып келгенде оқушының дарындылығын көрсетеді. Демек, нағыз орындаушы музыкант қобызшы немесе домбырашы болу үшін әрі қабілетті әрі дарынды болу керек. Қабілеттілігімен және дарындылығымен көзге түскен оқушыны біз талантты оқушы дейміз. Әдетте, талантты оқушы өзінің психологиялық жаратылысы тұрғысынан «сегіз қырлы, бір сырлы» болып, ойнау аппараты, есіту қабілеті, музыкалық сеізмталдылығы, күшті дамыған болып келеді. Біз дарынды, шеберлік деген сөздерді бір-бірінен шатастыруымыз керек. Музыкалық орындаушылық саласында бұл екі сөздің ұғымы екі басқа. Дарындылық дегеніміз жоғарыда айтып өткенімздей орындаушы оқушының алдына қойған мақсатына жеткізетін, әр түрлі қабілеттіліктің ұйытқысы, бірлігі, ал, шеберлік дегеніміз орындаушының өз аспабын игеруде алған білімінің жемісі, үйренген орындаушылық өнерінің қортындысы. Бірақ бұл екі ұғым бір-бірімен тығыз байланысты, бұларды бір –бірінен ажыратуға болмайды. Себебі, шеберлікті тез игеру орындаушы-қобызшының дарындылығына байланысты болса, шеберлік оқушының қабілеті мен дарындылығын жетілдіруге, дамытуға әсерін тигізеді.Бірақ оқушы қанша қабілетті, дарынды әрі талантты болғанмен мұғалім оны еңбекке, өз бетімен жұмыс істей білуіне үйретуі керек. Еңбексіз таланттың, қабілеттің дамуы мүмкін емес. Егер оқушы еңбек ете білсе, алдына қойған мақсатын дұрыс түсініп, оны іске асыра алса, айтарлықтай қабілетті болмаса да, жақсы нәтижеге жететіні сөзсіз. Орыстың ұлы композиторы П.И.Чайковский шығармашылық еңбектің маңызы жайлы былай дейді: «Шабыт дегенді күтуге болмайды, оның өзі де жеткіліксіз; ең алдымен еңбек, еңбек және еңбек керек. Тіпті, дарынды, данышпан деген адамның өзі, егер ол шамадан тым еңбектенбесе, ұлы шығарма түгелі орташа шығарма да бере алмайтынын еске сақтаңыздар. Адам неғұрлым талантты болса, солғұрлым ол еңбектенуі керек. Мұғалім үшін жауапты кезең, оқушының мамандығынан сынақ тапсыру кезеңі болып есептеледі. Сынақ кезінде мұғалім оқушының тек қабілетін, орындаушылық шеберлігін әңгіме етумен қатар ол жыл бойы қалай дайындалды музыкаға деген ынтасы қандай, аспабын игеруге қалай еңбек етті, міне осының бәрін әңгімелеуі керек. Оның қабілетімен дарындылығын осы тұрғыдан бағалай білуге міндетті. Сынықтың аты сынық. Оқушы алғашқыда уялады қысылады тіпті өзінен – өзі жасқанады. Әрине мұндай жағдайда ол өзін ойдағыдай көрсете алмайды. Бірақ бұған қарап мұғалім бірден қорытынды жасамауы керек. Темпераменттік. Мұның өзі әркімде әр түрлі болатын нәрсе. Біреуі музыка орындау кезінде тым шабытты, арқалы келсе біреулері салмақты байсалды келеді. Енді біреулер тым ұяң, сылбыр, бос келеді. Бірақ бұлардың әрқайсысының өзіндік ерекшеліктері бар. Соған байланысты біреуі тез шапшаң орындалатын жігерлі, салтанатты шығарманы ұнатса, біреуі лирикалық сезімге толы, жай сызылта орындалатын шығармаға әуес келеді. Оқушылардың мінезінде бар жақсы қасиеттерін жарыққа шығаруға, соны басқаларға үлгі етуге назар аударуға міндетті. Оқытушы оқушыларын адалдыққа, табандылыққа, ұстамдылыққа, достыққа кішіпейілділікке осы қасиеттерге баулып тәрбиелеу керек.

50-ден астам пәндер бойынша материалдарды тегін жүктеп, сабақ барысында қолдануға болады

Сертификатты жеке кабинеттегі жетістіктерім бөлімінен жүктеп алуға болады

Материалды сайттан тегін жүктеу

Материал ұнаса парақшаңызға сақтап қойыңыз!

Өз пікіріңізді қалдыру үшін тіркелу қажет.

Олимпиада бітуіне қалды: