Негасимая поэзия И.Жансугурова ( литературный вечер на 2 языках)

Литературный вечер « Негасимая поэзия Ильяса Жансугурова»(к 125 летию поэта)

Цель мероприятия: расширение знаний учащихся о жизни и творчестве писателя, приобщение к его произведениям, воспитание интереса и любви к литературному чтению.

Мақсаты: Оқушыларға  поэзия   құдіреті   арқылы  қазақ  деген  ұлы  халықтың  болмысы мен  бітімінің  ұлылығын  дәріптеу

Жүргізуші:  Қымбатты  ұстаздар,  оқушылар! Қазақ  болмысының  ұлылығын  дәріптейтін  «Ілияс Поэзиясы » атты   кешке   қош келіпсіздер!

Ведущий: Дорогие гости вечера и учащиеся мы рады приветствовать вас на вечере поэзии Ильяса Жансугурова.

Жүргізуші:  Данышпан  қазақ  халқы  ақынға  кенде  болған  емес. Поэзия   әлеміне   көз   салсақ   қазақ   халқының  арман  — мұраты,  шаттығы  мен  қайғысы   ең   алдымен  ақын  жүрегіне  жиналған, ақын  өлеңдеріне   арқау   болған.

Ведущий: С детства проявилось творческое дарование Жансугурова. Он любил играть на домбре, в ходе импровизаций сочиняя свои первые стихи. Он изучил айтысы между семиреченскими акынами Суюнбаем и Кунбалой, Асетом и Рысжаном, Биржаном и Сарой .

Жүргізуші:  Қазақ әдебиетінің классигі, шоқтығы биік ақын, прозаик, драматург, фельетоншы, очеркші, қоғам қайраткері- Ілияс Жансүгіров биыл 125 жасқа толады.Бугінгі кешіміз Кұлагер ақын Ілияс Жансүгіровке арналады

Ведущий:Ильясу Жансугурову исполняется 125 лет. Первые стихотворные произведения поэт пишет в 17 лет. В это время он проходил обучение в Карагашской казахской неполной средней школе. По некоторым данным, после ее окончания в 1911 году Жансугуров учился в известной школе «Мамания» — первом полноценном образовательном учреждении в этом регионе, — построеной в селе Аксу на деньги богатых купцов Мамановых.

І.Жансүгіровтың өлеңіне жазылған ән «Ағынды менің Ақсуым» орындалады.

1-жүргізуші: Жазушы өмірінің әрбір сәті — жасампаздықтың, рухани үйлесімнің көрінісі. Ілияс Жансүгіровтің қаламы жүйрік, әрбір шығармасы ауқымды әрі өткір. Ақын ойын тезірек білдіріп, толғаныстарын қағазға түсіруге асыққандай. Қамшының сабындай қысқа ғұмырында бес том шығарма жазып үлгерген. Алтыншы томы дайын болғанымен, жарық көре алмады. «Осынша толағай тереңдікті, қазақ халқының алғыр бітім-болмысын, бояуы сорғалаған тіл байлығын, алуан түрлі теңеулер мен қилы құбылыстарын, орасан күш-қуатын, тегеурінін, қазақы тілдің көркемдігін басқа авторлардан іздеп табу қиын»,- деп жазады ғасырға жуық уақыт өткенде қазақстандық көсемсөзші Герольд Бельгер.

«Әнші» өлеңі орындалады

Ведущий: В произведениях Ильяса поднимаются сложные темы: промышленная революция в Казахстане, отношения русского и казахского народов, способ жизни и свобода казахов, а также отношения в семье и боль утраты. В его творениях гармонично объединены старые традиции предков и веяния новой эпохи

Жүргізуші :«Ілияс Жансүгіров  — халық аңыз-әфсаналарының буырқанған қайнар көзінен қуат алған ақын. Қаламгердің терең тынысты, танымдық шығармалары туған өлкесінің ғажайып сұлулығын танытады. Жетісу өлкесін жырлағанда тау өзендерінің лебін, қарлы мұзарттардың ұлылығын, тұнып тұрған табиғаттың шетсіз-шексіз жаратылысын паш етеді» — деп, еске алады Ілияс Жансүгіровтың өлеңдерін орыс тіліне аударған ақын Всеволод Рождественский

Исполнение стихотворения «Күйші» на русском и казахском языках.

Жүргізуші :1925 жылы қазақ поэзиясына ұлы жаңалық әкелген «Жетісу суреттері» өлеңін оқығаннан кейін М.Әуезовтің  «мен Ілиястың шын ақындығына ден қойдым»  деуі тегін емес. Өлең жер жаннаты –Жетісудың табиғаты туралы. Өлең «Жалпы сын», «Тау суреті»,  «Жетісудағы су суреті»,  «Жетісу жәндігі», «Жер түгі» деген  бес бөлімнен тұрады. Ақын «жер таппан жерде жетер Жетісуым» деп табиғатты шебер жырға қосады.

«Жетісу суреттері»орыс және қазақ тілінде орындалады

Жүргізуші:   Халқымыздың  мол  мұрасы, ғасырлар  бойы  сақталған  дәстүрінің  бірі-  табиғатты  аялау.

Табиғаттан  нәр  алған  ғой  жанымыз,

Жер    бетінің  ажары-  ол   сәніміз.

Туған  өлке  табиғатын  аялап,

Ұсынайық   жүрек   нұрын   бәріміз!

Ведущий: Родился я, рос и мужал

Среди твоих вольных равнин,

Без края широкая степь!

Ты мать мне, я – кровный твой сын. -писал И. Жансугуров

Много стихов были посвящены природе родного края

Стихотврения «Лето», «Ауылдың алды»,«Дала көңілі» 

Жүргізуші :Өмірбаян беттерін ақтара отырып, Ілияс Жансүгіровтың 1935 жылдың 15 қарашасынан бастап, ұстаз, ақын, тілші, көрнекті қоғам қайраткері ретіндеқазақ қоғамы мен әдебиетінеөлшеусіз үлес қосқан еңбек жолын көреміз.

Ведущий ; Кто из вас читал поэму «Кулагер»? Немного истории .После того как Жансугуров опубликовал поэму «Кулагер», его арестовали сотрудники НКВД по надуманному обвинению в создании буржуазно-националистической организации, антисоветской деятельности, попытке национального восстания и организации террористических актов против членов политбюро. Под пытками из поэта выбили признание вины. Но, несмотря на жестокие истязания, он не стал подписывать обвинения против своих друзей, родственников и знакомых. 26 февраля 1938 года Жансугурова расстреляли по приговору выездной сессии Военной коллегии Верховного Суда СССР. В это же время был расстрелян один из его ближайших друзей Беимбет Майлин. Оба писателя были похоронены в братской могиле в Алматинской области

Ведущий Издавна живет казах в солнечных степях,

Там, где небо наверху, а внизу земля.

И богатый, и бедняк знали толк в коне.

Для казаха с давних пор были наравне

Конь и друг, ведь без коня – что за жизнь в степи?!

Оттого хороший конь был в большой цене области

Ведущий : Поэма «Кулагер» повествует о трагическом событии в жизни выдающегося акына Ахана-серы – гибели любимого скакуна Кулагера. Жеребец постоянно побеждал в байге, и его убили завистники. «Кулагер» – это не просто поэма. Это масштабное историческое полотно, охватывающее всю Великую степь, горы и реки, леса и озера. 80 лет назад казахский поэт Ильяс Жансугуров написал свое лучшее произведение – поэму «Кулагер».

Отрывок из поэмы «Кулагер» на русском и казахском языке.

Ведущий Известен также факт, что в 1980 году на окраине Алма-Аты умер некий гражданин Голубятников, тихий, одинокий пенсионер. Мало кто знал, что в конце 30-х годов он был следователем НКВД Казахской ССР. Перед смертью старик рассказал соседям, что в его сундуке хранятся важные бумаги, которые необходимо отнести в архив. Его последняя воля была исполнена. Когда работники архива изучили документы, их изумлению не было предела. Это были бумаги самого Ильяса Жансугурова, среди которых оказалась и часть рукописи «Кулагера». Голубятников должен был сжечь архив поэта и даже дал соответствующую расписку. Но он так и не смог уничтожить бессмертную поэму и хранил ее 43 года, до самой своей смерти

Жүргізуші: Қадірлі   көрермен! Біз  бүгінгі  кешімізде   қазақ  деген  ұлы  халықтың    тектілігі   мен  өршіл  рухын жырға  қосқан  ақынымыздың   өлеңдерін  жырлап бергіміз келеді. Оқушылардың орындалуында «Домбыра», «Арыным» «Өтініш» олеңдері орындалады

Жүргізуші:    Отан,  халық,  тіл -сан  ғасырлық  жүріп   өткен   жолымыздың   шежіресі.    Егемендігіміз   баянды  болсын  десек,  ұлттық   рухымызға   өріс  тілесек,  туған  тілімізді   көздің   қарашығындай  сақтап,  Отанымыз  бен  халқымызды  құрметтеуіміз  керек.

Жүргізуші;Ілияс Жансүгіров 1935 жылдың 15 қарашасынан бастап тілші ұстаз,көрнекті қоғам қайраткері ретінде қазақ қоғамы мен әдебиетіне өлшеусіз үлес қосқан еңбек жолын көреміз.

Ведущий В произведениях Ильяса поднимаются сложные темы: промышленная революция в Казахстане, отношения русского и казахского народов, способ жизни и свобода казахов, а также отношения в семье и боль утраты. В его творениях гармонично объединены старые традиции предков и веяния новой эпохи.

Исполняется стихотворение «Моя Аксу»

Жүргізуші: Жанағы өлеңде жырланған біз осы Ақсу өзенінің жағасында туып өстіп келеміз.Жансүгіров елді-мекені біздің кіші Отанымыз.

Арнау Ильяс Жанүгіровке

Ведущий: Именем Ильяса Жансугурова названы улицы во многих городах Казахстана. Деревня Абакумовка переименована в Жансугуров. В Талдыкоргане действует музей поэта, и его имя носит главная магистраль города. Именем Ильяса Жансугурова назван Жетысуский государственный университет, а на пересечении главных улиц Талдыкоргана установлен.памятник.Наше село ,где мы родилис и выросли носит имя акына –Кулагера Жаннсугуров.

Ярада, что живу на такой знаменитой земле Ильяса бабы

Исполняется песня «Ауылым»

Жүргізуші:Арыстандай  айбатты,

Жолбарыстай  қайратты,

Қырандай  күшті  қанатты

Мен  жастарға  сенемін , —  деп  М.Жұмабаев  айтқандай , аға  буынның  сенімін  ақтайтындай    парасат-пайымы  биік   азамат  боп  өсейік!

Ведущий: Пусть негасимая поэзия Жансугурова будет продолжением его жизни!Поэзия Ильяса Жансугурова-поэзия глубоких дум, больших чувств, рожденная сердцем поэта-гражданина,Жившего одной жизнью с народом!

Жүргізуші:  Сіздерге         жылы   жүрек,  ыстық   қайрат,   нұрлы   ақыл       тілей  отырып,  бүгінгі  кешімізді  аяқтаймыз.Еліміз  аман ,  жұртымыз   тыныш   болсын!