Ноллар билан тугаган кўп хонали сонларни ёзма кўпайтириш ва бўлиш усуллари

Бўлим:

Педагогнинг исми - шарфи:

Н. Эргешова

Куни:

5.11.2025

Синфи: 4-А

Қатнашганлар сони: Қатнашмаганлар сони:

Дарснинг мавзуси:

Ноллар билан тугаган кўп хонали сонларни ёзма кўпайтириш ва бўлиш усуллари

Ушбу дарсда эришиладиган таълимий мақсадлар

4.1.2.12- ноль билан тугайдиган кўп хонали сонларни бир хонали , икки хонали , уч хонали сонга кўпайтириш ва бўлиш алгоритмини қўллаш

4.5.1.2 масалаларни ечишда унумдорликка кетган вакт, бажарилган иш, фойдали эканини тушуниш, юзи ва массаси, тезлик, масофаси, ваыт катталикларининг ўзаро бир-бирига фойдалалигини тушуниш.

Дарснинг мақсади:

• ноль билан тугайдиган кўп хонали сонларни бир хонали , икки хонали , уч хонали сонга кўпайтириш ва бўлиш алгоритмини қўллайди;

• масалаларни ечишда унумдорликка кетган вакт, бажарилган иш, фойдали эканини тушуниш, юзи ва массаси, тезлик, масофаси, ваыт катталикларининг ўзаро бир-бирига фойдалалигини тушунади.

Қадриятлар: Ноябрь ойи: Адолат ва масъулият ойи

Ҳафта шиори: Адолатли бўлиш одамгарчиликнинг энг олий чўққисидир

Дарс муддати/

Вақти

Педагогнинг ҳаракати

Ўқувчининг ҳаракати

Баҳолаш

Ресурслар

Боши:

 5 минут

Ўртаси: 35минут

Якуни

5минут

Янги дарсга тайёргарлик
Ўқувчиларни дарсга тайёрлаш.
Эътиборларини дарсга жалб қилиш.

• «Олға, билим сари янги қадам!»

• «Янги кун – янги имкониятлар!»

• «Бугунги дарс – янги ютуқ!»

Ўтилганни мустаҳкамлаш («Савол–жавоб»)
№10
Ҳисобла:
5 • 7 000 = 35000    12 • 900 =10800
27 000 : 30 = 900   15 • 3 000 =45000
240 000 : 30 000 =8   21 000 : 3 000 = 7

Wоrdwall ўйини

«Адал азамат» біртұтас тәрбие бағдарламасы: Ўзининг ва бошқаларнинг ҳаракатларини ахлоқий меъёрларга мувофиқ таҳлил қила олиш.

Янги дарс

(Фронтал иш)

№1. Ҳисоблашларни кетма-кет бажар. Ҳар устундаги ифода қийматларининг йиғиндисини топ.
Шунда Ипак йўли ўтган жойларда савдодан ташқари яна нима ривожланганини билисан.

310•200=62000  650•10=6500
410•50=20500  120•40=4800  110•4=440
6500+62000+440+4800+20500=94240
Йиғинди – 94240 (маданият)

Доска билан иш
№3 Ёзма ҳисобла:

460 • 30 = 13800  450 • 300 = 135000
7 410 • 60 = 444600  147 • 2 000 = 294000
530 • 90 = 47700  180 • 700 = 126000
230 • 400 = 92000  6 800 • 60 = 408000

ЕБҚ вазифаси

Гуруҳлик иш

№5 Масалаларни еч.

А)
V = 3400 м/соат
t = 10 соат
S = ? м
Ш: S = v • t = 3400 • 10 = 34000 м
Ж: Туялар керуэни 10 соат ичида 34000 метр масофани босиб ўтади.

Ә)
1 туя – 200 кг
3 керуэн – 10 туюдан, ? кг
Ш: 1) 10•200=2000 кг
2) 2000•3=6000 кг 
Ж: 10 туюдан иборат 3 керуэн 6000 кг юк таший олади.

Б)
1 туя – 200 кг
2 тонна – ? туя
Ш: 2 т = 2000 кг
2000 кг : 200 кг = 10 туя
Ж: 2 тонна юк ташиш учун 10 туя керак.

ЕБҚ вазифаси

4-вазифа. Ижодий иш

№8 Матн асосида масала туз.
Туялар ўз оғирлигининг ярмига тенг юк кўтара олади. Энг бақувватлари тахминан ўз оғирлигига тенг 600 кг юк кўтара олади.

Ш: 600 : 2 = 300
Ж: Туялар 300 кг юк кўтара олади.

Математика ҳаётда (Ф.С)

№9 Ҳисоблашга ёрдам бер.

Автобус – 4300 сўм
3 кун меҳмонхона – 6000 сўм / кун
3 экскурсия – 2000 сўмдан
5 киши – ? сўм

Ш:

1. 6000 • 3 = 18000 сўм (3 кунга)

2. 2000 • 3 = 6000 сўм (3 экскурсия)

3. 4300 + 18000 + 6000 = 28300 сўм (бир киши)

4. 28300 • 5 = 141500 сўм (5 киши)

Ж: 5 сайёҳ 141500 сўм сарфлайди.

Тадқиқот қилинг

№10 Ўйлан ва жавоб бер.

Икки кервонда 26 туя бор эди. Биринчи керуэнга яна 6 туя, иккинчисига 8 туя қўшилганда, иккаласидаги туялар сони тенглашди. Аввал ҳар бир керуэнда неча туюдан бўлган?

Ш:

1. 26 + 6 + 8 = 40

2. 40 : 2 = 20

3. 20 – 6 = 14

4. 20 – 8 = 12

Ж: Аввалига биринчи керуэнда 14 туя, иккинчисида 12 туя бўлган.

Саралаш

Юқори суръатдаги ўқувчи учун:
Ўлчов бирликлари жадвалини эсингга тушир ва вазифани бажар.

25 км 500 м = 25500 м = 255000 дм
25 036 см = 250 м 3 дм 6 см
2 007 м = 2 км 7 м
10 см² = 1000 мм²
1 м² = 100 дм² = 10000 см²
1 000 000 м² = 1 км²

Секин суръатдаги ўқувчи учун:
№4 Энг қулай усул билан ҳисобла.

300 : (3 • 25) = 4  630 : (3 • 3) = 70
(360 • 5) • 40 = 72000
4 • (6 000 • 25) = 600000
50 • (2 100 • 8) = 840000
450 000 : (15 • 10 000) = 3

Дарсни мустаҳкамлаш – «Эркин микрофон» усули орқали

🌟 Мавзу тушунарлими?
🤔 Қай жойи тушунарсиз бўлди?
💡 Қай қисми қизиқарли бўлди деб ўйлайсан?
❓ Қўшимча қандай саволларинг бор?
📘 Бу мавзуни қаерда қўллаш мумкин деб ўйлайсан?
🧠 Сен учун нима янгилик бўлди?

Уй вазифаси: №11
Ҳисобла:

151 • 40 000 = 6 040 000  

710 • 3 000 = 2 130 000
42 000 • 60 = 2 520 000    

1 800 • 20 = 36 000
6 510 • 600 = 3 906 000   

7 800 • 20 = 156 000

Ўқувчилар дарснинг мавзу ва мақсади билан танишадилар.

Ҳисоблашларни бажариб, Ипак йўли ўтган ҳудудларда савдодан ташқари яна нима ривожланганини айтадилар.

Нол билан тугайдиган кўп рақамли сонларни кўпайтириш алгоритмидан фойдаланиб ҳисоблайдилар.

Гуруҳ бўлиб вазифани бажарадилар.

Матн асосида масала тузиб ёзадилар.

Ҳисоблашда ёрдам берадилар. Беш сайёҳ қанча пул сарфлаганини аниқлайдилар.

Бошланғичда ҳар бир карвонда нечта туя бўлганини аниқлайдилар.

Бугунги дарсда олган билимлари бўйича қайта боғланиш ўтказадилар.

Ўқувчиларнинг жавобларини тўлдириб, ҳар бирига самарали фикр-мулоҳаза бериб бориш.

• балл)

• Ёзма ҳисоблашни бажаради. (1 балл)

• (1 балл)

• Ечими ва жавобини ёзади. (1 балл)

Дескриптор:

• Матн асосида масала тузади; (1 балл)

• Масаланинг ечими ва жавобини ёзади. (1 балл)

Дескриптор:

• Ҳисоблашда ёрдам бериб, мантиқий масалани ечади; (1 балл)

• Бошланғичда ҳар бир карвонда нечта туя бўлганини аниқлайди. (1 балл)

Ўқувчилар 1–10 баллик тизим бўйича баҳоланадилар.

Расмлар

Расмлар

Ўқув қуроллари

Иш дафтари

Ҳаракатлар

Расмлар

Дарслик

Дарслик

Иш дафтари

Расмлар

Дарслик

Иш варақалари

Саралаш – Сиз қўшимча ёрдам беришни қандай режалайсиз? Қобилиятли ўқувчиларга топшириқларни қандай мураккаблаштиришни режалаштирдингиз?

Баҳолаш: Ўқувчиларнинг ўзлаштиришини қандай режалайсиз?

Саломатлик ва хавфсизлик техникаси қоидаларига риоя қилиш:

Қобилиятли ўқувчилар учун: Кўпроқ қўллаб-қувватлашни талаб қилувчи ўқувчилар учун:

Якуний сарҳисоб

Қандай икки нарса муваффақиятли бўлди? (ўқитишни ҳамда ўқишниям ҳисобга олинг)

1.

2.

Қандай икки нарса дарсни яхшилай олади? (ўқитишни ҳамда ўқишниям ҳисобга олинг)

1.

2.

Дарс давомида мен синф ёки якка ўқувчи ҳақида кейинги дарсимни яхшилашга ёрдамлашадиган нима билдим?

1.

2.