БАЛАБАҚШАДА ДИДАКТИКАЛЫҚ ОЙЫНДАР АРҚЫЛЫ БАЛАЛАРДЫҢ КОММУНИКАТИВТІК ДАҒДЫЛАРЫН ДАМЫТУ

Кіріспе

Мектепке дейінгі кезең – баланың тұлғалық және әлеуметтік дамуының ең маңызды сатысы. Осы кезеңде қарым-қатынас жасау, өз ойын жеткізу, тыңдай білу, өзгелермен ынтымақтастықта әрекет ету дағдылары қалыптасады. Сондықтан балабақшада балалардың коммуникативтік дағдыларын дамыту – тәрбиелеу мен оқытудың басты міндеттерінің бірі.

Баланың әлеуметтік қарым-қатынас арқылы дамуы туралы ғылыми тұжырымдар Лев Выготский еңбектерінде кеңінен қарастырылған. Ал ойын әрекетінің жетекші рөлін Даниил Эльконин атап көрсеткен. Осы теориялық негіздерге сүйене отырып, дидактикалық ойындар коммуникативтік құзыреттілікті дамытудың тиімді құралы болып табылады.

Коммуникативтік дағды ұғымы

Коммуникативтік дағды – баланың:

• өз ойын анық жеткізе білуі;

• сұрақ қоя алуы;

• әңгімелесушіні тыңдай білуі;

• келісімге келе алуы;

• топта бірлесіп әрекет етуі.

Бұл дағдылар баланың мектепке психологиялық дайындығына да тікелей әсер етеді.

Дидактикалық ойындардың маңызы

Дидактикалық ойын – нақты оқу мақсатына бағытталған, құрылымы мен мазмұны жүйеленген ойын түрі.

Ойын барысында бала:

• еркін сөйлеседі;

• пікір алмасады;

• бірлескен шешім қабылдайды;

• өз эмоциясын білдіреді.

Ойын формасы балалардың табиғи белсенділігін арттырып, қарым-қатынасты еркін әрі сенімді қалыптастырады.

Коммуникативтік дағдыларды дамытуға арналған дидактикалық ойындар

1. «Сәлемдесу шеңбері»

4

Мақсаты: Амандасу мәдениетін қалыптастыру, еркін сөйлеуге үйрету.
Барысы: Балалар шеңберге тұрып, бір-біріне жылы сөз айтып амандасады.

Бұл ойын балалардың өзіне сенімділігін арттырып, эмоционалдық байланыс орнатады.

2. «Рөлдік жағдаят»

4

Мақсаты: Әлеуметтік қарым-қатынас дағдыларын дамыту.
Барысы: «Дүкен», «Дәрігер», «Қонақта» сияқты жағдаяттар ұсынылады. Балалар рөлге еніп, диалог құрады.

Рөлдік ойындар сөйлеу мәдениетін, сұрақ-жауап дағдыларын қалыптастырады.

3. «Сұрақ-жауап

4

Мақсаты: Диалогтік сөйлеуді дамыту.
Барысы: Педагог тақырып бойынша сұрақ қояды, балалар жауап береді және бір-біріне сұрақ қояды.

Бұл ойын тыңдай білу мен нақты жауап беру қабілетін дамытады.

4. «Бірге шешім табайық»

Мақсаты: Топтық жұмыс және келісімге келу дағдысын қалыптастыру.
Барысы: Балаларға шағын мәселе ұсынылады (мысалы, «Ойыншықтарды қалай бөлісеміз?»). Олар бірлесіп шешім қабылдайды.

Бұл ойын ынтымақтастық пен өзара түсіністікті дамытады.

Әдістемелік ұсыныстар

1. Балалардың жас ерекшелігін ескеру;

2. Ойын барысында әр балаға сөйлеуге мүмкіндік беру;

3. Жағымды психологиялық орта қалыптастыру;

4. Қақтығыстарды бейбіт жолмен шешуге үйрету;

5. Қарым-қатынас мәдениетін үлгі арқылы көрсету.

Тиімділігі

Дидактикалық ойындарды жүйелі қолдану нәтижесінде:

• балалардың сөйлеу белсенділігі артады;

• өз ойын еркін жеткізуге үйренеді;

• тыңдай білу мәдениеті қалыптасады;

• топта жұмыс істеу дағдысы дамиды;

• әлеуметтік бейімделуі жеңілдейді.

Қорытынды

Балабақшада дидактикалық ойындарды қолдану – балалардың коммуникативтік дағдыларын дамытудың тиімді жолы. Ойын арқылы бала қарым-қатынас жасауды, өз пікірін білдіруді және өзгелерді құрметтеуді үйренеді.