Өндірістік жарықтанудың жалпы сипаттамасы

Батыс Қазақстан инновациялық-технологиялық университет

Реферат

Тақырыбы: Өндірістік жарықтандырудың жалпы сипаттамасы

Тексерген: Зинелиева М.З

Орындаған: Жоламан Қ.Р

2019жыл

Мазмұны

Кіріспе

Жарықтандыру бір жарықтандыру беті арқылы өтетін, люкспен өлшенетін сәуле ағыны.

Жарықтандыру - бетке түсетін жарық ағымының осы беттің ауданына қатынасы.

Тұрақты жарықтандыру - автомобильдің сыртына орнатылған және тек аялдама немесе тоқтап тұру кезінде қосылатын дабылдық шамдар.

Аспаптар қалқанын жарықтандыру - көлік құралдарының аспаптар қалқанында орналасқан электр шамдарымен жарықтандыру аспаптарының жүйесі.

Өндірістік орындарды жарықтандырудың маңызы өте зор. Зерттеулер өндірістік орындарда жарықтың қанағаттанарлықсыз жағдайы өндірістік көрсеткіштердің төмендеуіне, көз ауруларына, жарақат алуға соқтырады. Талдау теңдік жағдайында жылдың ашық күндері жалпы жарақаттанудың төмендейтінін көрсетеді. Көрудің нашарлауы, көз аурулары жарық қондырғыларын пайдалануда нормалық талаптарды сақтауда елеулі бұзушылықтар жіберілген кәсіпорындарда жиі кездеседі.

Жалпы біртекті жарықтандыруды есептеу үшін төбе және дуалдан шағылатын жарық ағыны негізгі әдіс болып табылады.

1 Өндірістік жарықтандыру түсінігі

Өндірістік жарықтандыру

Өндірістік жарықтандыру - географиялық ендікке байланысты күні мен жылы уақыты өзгеруі мүмкін; электр жарық көздері арқылы өндірілген жасанды жарық және аралас жеңіл жасанды қосымша табиғи жарықтандыру үшін стандарттар болмауы. Құрылымы, табиғи жарық сыртқы қабырғасында жарық шамдар арқылы жүзеге асырылады, жанынан (бір және екі жақты) бөлінеді; ТОП - аэрация және жарық шамдар арқылы, шатыр және төбелерде тесіктер; комбинациясы - жоғарғы және бүйірлік жарықтандыру комбинациясы. Жобалау жасанды жарықтандыру екі түрі болуы мүмкін - жалпы және аралас. Жалпы жарықтандыру жүйесі орындалған жұмыстың бір түрге (құю, дәнекерлеу, дүкендер гальваникалық), сондай-ақ әкімшілік, кеңсе және қойма кеңістікте барлық аудандарында қолданылады. Жалпы біркелкі жарықтандыру (жылтыр ағынының біркелкі жұмыс орындарын жері жоқ бүкіл аума ында таратылады) және (жұмыс орындарын жері негізінде) жерсіндірілген жалпы жарықтандыру айырмашылық жүргізу керек. Жабдық терең жасайды жерлерде нақты көзбен жұмыстарды (мысалы, су құбырын, токарлық станоктар, бақылау) орындау кезінде жалпы жарықтандыру жергілікті қолданылады бірге, өткір көлеңкеден немесе жұмыс беттері, (соққы, қайшылар) тігінен орналасқан. Жергілікті және жалпы жарықтандыру жиынтығы құрамдастырылған жарықтандыру деп аталады. Тез шаршап қатал көлеңкелер, көз қалыптасады және авариялар қаупін тудырады, өйткені өндірістік үй-жайлар ішіндегі жергілікті жарықтандыру қолдану рұқсат етілмейді. Функционалдық мақсатында жасанды жарықтандыру күзетші, баж, эвакуация, эритематозды, бактерицидтік және т.б. болуы мүмкін қызмет, орта және арнаулы білім беру, бөлінеді. Тапсырма жарықтандыру, өндірістік процестің дұрыс орындалуын қамтамасыз ету үшін арналған жаяу жүргіншілерге, жол және барлық өндірістік нысандарында міндетті болып табылады. Апаттық жарықтандыру кенеттен өшіру жағдайларда жалғастыру үшін костюм (авариялар) жұмыс мен жабдықтарының қалыпты қызмет көрсету нәтижесінде бұзылуы және т.б. жарылысқа, өртке, улану адам, процесінің бұзылуына, тудыруы мүмкін Авариялық жарықтандыру жұмыс істейтін беттерді ең төменгі жарықтандыру номиналды жарық жұмыс жарық 5% болады, бірақ 2 люкс кем болмауы тиіс. куациялық жарық авариялар өндірістік нысандар мен ажырату міндет жарықтандыру адамдардың көшіруге қамтамасыз ету үшін арналған; адамдардың өтуіне қауіпті орындарында ұйымдастырылған: Баспалдақ торлары, 50-ден астам адам еңбек етеді, негізгі өндірістік нысандарды бойымен өтеді. Жарықтандыру орнату негізгі өтетін қабатында және сатысымен ең төменгі жарықтандыру ашық жерлерде, кем дегенде 0,5lk болуы тиіс - кем дегенде 0,2lk. Қауіпсіздік жарықтандыру білікті қызметкерлер қорғалатын шекара аудандарында бойымен ұйымдастырады. Ең кішкентай түн 0,5lk кезінде жанып. Сигнал шамдары қауіпті учаскелерінің шекараларын белгілей үшін пайдаланылады; ол қауіпсіздік немесе эвакуация бағыты қауіп бар екендігін білдіреді. Шартты индустриялық жарықтандыру бактерицидтік және erythemal облучательные кіреді. Бактерицидтік шүберекті сәуле ауаның дезинфекциялау үшін құрылған. ең бактерицидтік ультракүлгін сәулелер лямбда қабілеті бар; =0.254 - 0,257mkm. Жеткіліксіз күн сәулесі (солтүстік аудандары, жер асты құрылымдар) бар өндірістік нысандарында түзілетін Erythemal сәулелену. электромагниттік сәулелерді лямбда бар erythemal барынша көп мөлшері; =0,297mkm. Олар зат алмасуды, қан айналымын, тыныс және адам денесінің басқа да функцияларды ынталандырады. Негізгі мақсаты көрнекі жұмыс түріне лайықты, жұмыс орны жарық жарықтандыру өндіруді қамтамасыз ету өнеркәсіптік жарықтандыру 
болып табылады

1.2 Негізгі талаптары 

Жұмыс бетінің жарық өсуі, олардың жарықтығын арттыру арқылы объектілерді көріну жақсартады, еңбек өнімділігінің өсуіне ықпал айырым бөлшектерді жылдамдығын арттырады. Осылайша, 8% -ға өсті өнімділігін 30-дан жоғары жарықтандыру кезінде көлік құрастыру желісі белгілі бір әрекеттерді орындау кезінде 28% одан әрі артуына байланысты. Жарық одан әрі арттыру өнімділігін арттыру жоқ. Өндірістік жарықтандыру ұйымдастыру кезінде жұмыс бетіне жарықтық біркелкі бөлу және қоршаған заттар қамтамасыз ету үшін қажет. Айқын жарық нашар көзқарас шаршау және өнімділігін, сондықтан азайтуға әкеледі, ол көз pereadaptirovatsya күштердің бетінде жарық. Аралас жарықтандыру жүзеге асырылады үлкен семинарлар табиғи жарықтандыруды біркелкі жақсарту. Ақшыл түсті төбесі, қабырғалары мен жабдықтар жұмыс саласындағы жарықтығы біркелкі бөлу ықпал етеді. Өндірістік жарықтандыру көздеуге қатал көлеңкеде бұл ешқандай қызметкері қамтамасыз етуге тиіс. өткір көлеңкелер болуы, объектілердің өлшемдерін және кескіндерді бұрмалайды, олардың айырмашылық және, осылайша, шаршау жақсартады және өнімділігін азайтады. Әсіресе зиянды жарақат алып келуі мүмкін. Көлеңкелер арқылы малынған болуы керек, мысалы, көлеңкелеу құрылғыларды (жалюзи, шатырлар және т.б.) пайдалана отырып, табиғи жарықпен, жарық шашырау матового бар шыны шамдар. Көрнекі өріс қызметкер нысандардың көрінуін жақсарту үшін ешқандай тікелей көрініс болмауы тиіс. Өндірістік жарықтандыру ұйымдастыру кезінде жарық ағынының қажетті спектрлік құрамын таңдау керек. Бұл талап түс қамтамасыз ету үшін өте маңызды болып табылады, ал кейбір жағдайларда Контрасты түс күшейту. Оңтайлы спектрлік құрамы табиғи жарықты ұсынады. Дұрыс түсін жасау үшін монохроматического жарық кейбір түсін күшейту үшін пайдаланылатын және басқа да әлсіретіп отыр. Жарықтандыру жүйесін ыңғайлы және оңай пайдалану үшін, берік, эстетика талаптарына сай, электр болуы тиіс, және Жарылыс немесе өрт шығу себебі болуы тиіс. Осы талаптардың қамтамасыз ету бөлмеде табиғи және жасанды жарықтандыру нормаларымен реттеледі.

1.3 Өндірістік жарықтандыруды  нормалау

Жарықтандыру желілері механикалық зақымнан элементтерін қорғалған, портативті және жергілікті жарықтандыру қорғаныс нөл немесе ұнтақталған кернеу шектеу арқылы қол көрнекі жұмыстың сипатын, жүйесін және жарықтандыру түріне байланысты аты-жөні 23-05-95, фон, фон затпен қайшы. ( Жұқа желісі қалыңдығы құрал-қалың сызық бағалау шкаласы, мақалалар әзірлеу жұмыс істеу кезінде, мысалы) Көрнекі жұмыс сипаттамасы кемсітушілік ең кішкентай нысанның өлшеміне анықталады. Өз кезегінде, фонда байланысты және объектінің фоны контраст төрт сыныбында бөлінген сегіз санатқа бөлінеді жұмыс байланысты кернеуі, кемсітушілік нысанына өлшеміне байланысты барлық түрлері. Жасанды жарықтандыру стандартталған сандық (ең аз жарықтық) және сапалық көрсеткіштері (Қатты жарық пен ыңғайсыздық, жеңіл рябь) болып табылады. Жеке пайдаланылатын жарық көздері мен жарықтандыру жүйелерін байланысты жасанды жарықтандыру нормалау қабылданған. Себебі олардың үлкен жарық шығару есептеулер paribus газразрядты шамдар, жарық стандартты құны, қыздыру лампалары қарағанда жоғары болып табылады. Жалпы жарық жарықтандыру аралас үлесі номиналды жарықтандыру, кем дегенде, 10% болуы керек. Бұл мән разряд лампалары мен қыздыру шамдарын 50 люкс кем 150 люкс болуы тиіс. Соқырлық ставкасы 20 аспауы тиіс өндірістік салаларда разрядты және визуалды жұмыс ұзақтығына байланысты 80 бірлік жалпы жарықтандыру үшін шамдар бекітті шектеу. 50 Гц айнымалы ток қуаты жиілігін тамақтандырды кезде жеңіл өнеркәсіп үй-жайлар шамдарды, пульсация тереңдігі жұмыс сипатына қарай 10 - 20% -дан аспауы тиіс. Жарық жылдамдығын анықтау, сондай-ақ назарға тән көзбен жұмыс арқылы таңдалған жарық деңгейін көтеру қажеттілігі себеп жағдайында бірқатар алуы тиіс. Жарық арттыру сияқты жарақат немесе күніне арналған қарқынды көзбен жұмыс I, IV сандарды орындау қаупіне ретінде берілуі тиіс. Кейбір жағдайларда, сіз мұндай бөлмеде адамдардың қысқа мерзімді болу ретінде жарық жылдамдығын азайту керек. Табиғи жарықтандыру құрылды жарықтандыру күні, жылы, ауа райы жағдайларына уақытына байланысты өзгеріп отырады деп сипатталады. Сондықтан, табиғи жарық салыстырмалы құны қабылдаған шарасы ретінде жоғарыда параметрлерге тәуелді емес, табиғи жарықтандыру KEO коэффициенті. KEO - толық ашық аспан жарық жинақталатын бір мезгілде көлденең жарық құны тыс кеңістікте ерілген нүктесінде жарықтылық коэффициенті пайызбен, яғни =Қабылданған KEO табиғи жарықтың жоғарғы және жағынан бағалауды бөліп. Бүйір-жарықтандыру KEO ең шалғай терезесінен нүктелерінде ұсынылуы тиіс жұмыс аймағында ең төменгі мәні қалыпқа; аралас жоғарғы және жарықтандыру аудандарда - жұмыс аймағында орташа KEO кезінде. Көрнекі жұмыс, жарықтандыру жүйелерімен, KEO ел ғимараттардың ауданы сипаттамаларының негізінде KEO нормаланған - табиғи жарық коэффициенті; ҚНжЕ 23-05-95 анықталады; т - жеңіл климат коэффициенті елдегі ғимараттың ауданы байланысты анықталады; с - кардинал құрылыс қатысты бағыттылығына сәйкес анықталады коэффициенті күн климат. Коэффициенттер т мен кестелерді анықтау 23-05-95 ҚНжЕ. Көрнекі жұмыс І және ІІ тастаумен орындау өндірістік рұқсат етілген Аралас қамту; Еліміздің солтүстік климаттық аймағында салынып жатқан өндірістік ғимараттар үшін; технология терминдер ауа қоршаған ортаның тұрақты параметрлерін (дәлдігі станоктар аудандары, жабдықтар elektropretsizionnogo) төтеп үшін қажетті, оған үй-жайлар. жалпы жасанды жарықтандыру нысандары разрядты шамдардың берілуі тиіс, және жарық стандарттар бір қадамға артты.

2 Жасанды жарықтандыру мағынасы

2.1 Жасанды жарықтандыру есебі

Жасанды жарықтандырудың мағынасы төтенше маңызды, барлық адам істейтін өндірістік қызметтерге, оның мәдениеті мен тұрмысына. Қазіргі уақытта жасанды жарық үшін электр энергиясын қолдануға бізде мүмкіншілік бар. Отандық өнеркәсіп әртүрлі қажетке арналған шамдар шығарады: қызу шамын, люминисценттік және т.б. газоразрядтық көз жарығын. Шамның керек түрін таңдап алып, жарықтың керек шегін және түсін қабылдауын жасауға болады.

«Санитарлық нормалар мен ережелер П – А, 9 - 71» ұсынады, қоғам үйлерге жарық түсіру үшін көбінесе ақ, күңгірт ақ люминисценттік шамдарды қолдануға, егерде түс беріліске арнайы талап қойылмаса.

Жасанды жарық ауруханалар мен емханаларда «санитарлық нормалар мен ережелер П – Л, 970» бойынша сәйкес нормаланады, бөлменің функционалдық белгілеуіне байланысты. Жарық нормалары арнайы люминисценттік жарыққа және қызу шамдарға келтіреді.

Люминисценттік жарық тек дәл түс беруі керегі жоқ жұмыстар өткізетін бөлмелерде ғана қолданылады (манипуляция жасайтын, қосымша бөлмелерде). Қызу шамдар операция, таңу өткізетін бөлмелерде, шоктан шығарылған кабинетте, дәрігерлер

ранимациялық және препарация өткізетін бөлмелерде 150 лк – дан кем болмау керек, ал дәрігерлер кабинеттерінде 100 лк.

Ауруханалардың операция жасайтын бөлмелеріндегі үстелдерге жарық түсіру үшін жергілікті көлеңке түсірмейтін шамдар қолданылады.Операция жасайтын үстелдің жарығы 3000 лк кем болмау керек (орташа 1000 лк және одан да көп, операцияның түрімен қиындығына байланысты).

Жарық мінез бойынша бөлмеде болады: жалпы жарық – барлық бөлмелерге көп жарық түсіп тұрғанда, жергілікті жұмыс орнына ғана жарық түсіп тұрғанда, бөлменің басқа жерлеріне жарық түспейді. Араласқан жарық – табиғи жарық пен жасанды жарық қосылғанда.Біріктірілген – жалпы жарық пен жергілікті жарық бірге пайдаланғанда.

Барлық бөлмелердегі, әлде кейбір жұмыс орнындағы жасанды жарықты бағалағанда мына гигиеналық талаптарды ұмытпау керек:

Бөлмелердің әлде жұмыс орындарының жарығы жеткілікті болуы керек.

Жұмыс орнына ғана жарық түсіп, басқа жер қараңғы болып тұруға болмайды.

Жарық біркелкі болу керек.

Көз жарығы шатына тұруға болмайды.

Көз жарығы экономді, қолданғанда қорықпайтындай болу керек және бөлмедегі микроклимат пен ауаның химиялық құрамын өзгертпеу керек.

Дәріхана ұжымының санитарлық тәртібі бойынша инструкцияға және санитарлық ережелер мен нормаларға сәйкес дәріханада жасанды жарықтандырудың қажетті деңгейін қамтамасыз ету төмендегідей нормативтер бекітілген (№ 309. 21.10.97 ж) СанЕмН (23 – 05 – 95).Дәріхана бөлмелері үшін люминисцентті шамдар қолданылуының гигиеналық жағынан өте оңтайлы және ұтымды, себебі люминисценттік шамдардың беретін жарығы табиғи жарықтандырудан жақын болады.Ассистент бөлмелерінде жұмыстың орындалуында люминисценттік шамдарды пайдалану жөнінде қыздыру шамдары мен люминисценттік шамдарды қатар пайдалануға болмайды.

2.2 Табиғи жарықтандыру.

Адамның тарихи дамуы бойынша ең күшті жарық, адамның өмір сүруіне қажет, күннің жарығы. Күннің жарығы ауаның бөлмеге кіретін жарықтың үштен бір бөлігін алады, ал жарықтың жеткіліктілігін анықтағанда негізгі белгі аспаннан шашыраңқы жарықтағы маңызы, жерден және қарама – қарсы тұрған ғимараттардан шағылысқан жарық.

Бөлмелердің жаратылыс жарығының өнімділігі біріншіден терезенің жарық бетіне байланысты. Бөлмелердегі терезелердің жарық беті неғұрлым көп болса, соғұрлым табиғи жарық жақсы болады.

Терезенің жарық бетінің өзара еденнің ауданына қатынасы жарық коэффициенті деп аталады (ЖК). Гигиеналық нормалар бойынша жарық коэффициентінің шамасы бөлмелерге байланысты әртүрлі болады, олар не үшін пайдаланылады. Мектеп, аурухана, шеберханаларда жарық коэффициенті 1/4 - 1/5, кісі тұратын бөлмелерде 1/8 – 1/10.

Жарық коэффициентінің шамасы бойынша жұмыс орнындағы жарықты бағалауға болмайды, өйткені ол жұмыс орнының терезеден қашықтығына, биіктігіне, пішініне байланысты. Бұл кемдікті бір жағынан жарық бұрыштарын өлшеу арқылы толтырады (геометриялық әдіс).

Түсу бұрышы – екі сызық арқылы құрылады, олар анықтау нүктесінен (жұмыс орнынан) басталып, терезенің үстіңгі ернеуіне дейін және еден мен терезеге паралелльді өтеді. Неғұрлым жұмыс орны терезеден алысырақ болса, соғұрлым бұрышы аз болады, сондықтан жарық шамалы болады, ал бұрышы 27 ⁰ – тан кем болмауы керек.

Саңылау бұрышы - сызықтар арқылы құрылады, олар үлестіру нүктесінен басталып, терезенің үстіңгі ернеуіне және көлеңке түсіп тұрған объектісінің бас жағына (үйдің төбесіне, ағашқа) өтеді. Бұл бұрыштың астынан аспанның ашық учаскесі көрінеді, ол бөлмелерге күн сәулесенің ену тереңдігіне байланысты, саңылау бұрышы 5 ⁰ – тан кем болмауы керек.

Бөлменің табиғи жарығына айтылған көрсеткіштерден басқа, басқаша факторлар көп ықпал көрсетеді:ендік, күннің ұзақтығы, ғимараттың бағдарлауы (ориентация), метеорологиялық жағдайлар, көшенің ені, үйдің қабаттылығынан, терезенің шынысының тазалығынан, бөлмедегі қабырғалардың бояуынан. Соның ішінде ашық түске боялған қабырғалар жарықты 20 – 25 % - ке көбейтеді.

Табиғи жарықтың тұрақсыздығы бірнеше минуттың арасында жылдам өзгере алады, табиғи жарықты жарық арқылы бағаламайды (жасанды жарықты бағалағандай), оны табиғи жарық (ТЖК) коэффициенті бойынша бағалайды (есеп айыратын әдіс).

Сырттағы аспанның жарығының қандай бөлімін бөлме ішіндегі жарықтың коэффициенті көрсетеді. Табиғи жарықтың коэффициентінің маңызы көру жұмыстарының дәлшілдік разрядтарына байланысты. Норма бойынша 8 разряд болады

Ауылдық елді мекендерде жергілікті сулық жылыту жүйесі қолданылады. Пештің ошағы коридорда орналасады, басқа бөлмелер қатысуы болмауы қажет.

Бөлмелердегі орташа температура 18 – 20 ⁰С болуы қажет. Микроклимат (гигиеналық түсінік бойынша) – шағын ғимараттардың, бөлмелердің, мектептердің, өндірістік орындардың, яғни жабық бөлмелердің метеорологиялық тәртібі.

Микроклиматты сипаттайтын физикалық факторларға температура, ылғалдылық, ауа қозғалысы, барометрлік қысым, ауаның иондануы жатады. Бұл факторлар адам организміне, оның функционалдық жағдайына, көңіл күйіне, денсаулығына әсер етеді. Адам организмі мен қоршаған орта арасындағы жылу алмасу процесінің әртүрлігі де осы факторларға байланысты.

Бөлмелердегі микроклиматтың қолайсыз жағдайларына байланысты адамның көңіл күйі, хал жағдайы өзгереді және еңбек өнімділігі де кемиді. Организмнің көптеген патологиялық жағдайлары тоңазу мен ыстықтаудың әсерінен (салқын тию, асқазан ішек аурулары, әсіресе балалардың аурулары). Сондықтан тұрғын үйлер, өндірістік бөомелер микроклиматына қойылатын гигиеналық нормативтер сырқаттанушылықтың алдын алуға негізделуі қажет. Күшіндегі нормативтер бойынша қыста ауаның температурасы тұрғын бөлмелерде – 18 град. С, душ және ванна бөлмелерінде – 25 град. С, ас үйде – 15 град. С, дәріханада - 16 град. С деңгейінде болуы керек. Бұл параметрлер орта деңгейдегі климатқа арналған. Өндірістік орындар үшін ауаның санитарлық нормативтік шамалары көптеген жағдайларға байланысты бекітіледі: ауаның қозғалысына, ылғалдылығына, жұмыс орнын қоршаған заттар мен конструкциялардың температурасына, жыл мезгіліне, орындалатын жұмыстың ауырлығына, киімге және басқа да факторларға байланысты.

Аурухана бөлмелерінде науқастар мен сауығып келе жатқан адамдар үшін барлық комфортты жағдайлар жасалуы тиіс. Ерекше микроклиматтық жағдайлар, физикалық және химиялық факторлардың тұрақтылығын қажет ететін бөлмелерде (операция бөлмесі, жас нәрестелерге, аллергиялық реакциялары бар науқастарға палаталар) ауаны конденционерлеу керек. Ыстық аудандарда микроклиматтың қолайсыз жағдайлары науқастың патологиясын одан әрі күшейтуі мүмкін, сондықтан бөлмені жасанды жолмен салқындату қажет. Палатаның ыстық болуы, әсіресе жүрек – тамыр аурулары бар науқастарға, операциядан кейінгі және пневмониясы бар науқастарға, балаларға диспепсия кезінде қолайсыз әсер етеді. Аурухана бөлмелерінде микроклиматтың қолайлы жағдайын қамтамасыз ету мақсатында сәулемен жылыту ұсынылады.

Ауаның температурасын өлшеудің қажеттілігімен дәрігер балалар мекемелеріне, өндіріс пен кәсіпорындарға санитарлық бақылау жүргізгенде, сонымен қатар температураны өлшеудің талап ететін санитарлық, физико – химиялық зерттеулерде кездеседі. Барометрлік қысымды, ауа ылғалдылығын анықтағанда және тозаңдану мен газдануын зерттегенді міндетті түрде температураны өлшейді.

Бөлме ауасының температурасын санитарлық бағалау нақтылы өлшенген температураны белгіленген нормативтермен салыстыру арқылы іске асырылады. Температураны әртүрлі термометрлермен анықтайды. Олардың құрылысы, аттары әрқалай. Шкаласының градусқа бөлінуіне байланысты: Цельсий, Реомюра, Фаренгейта (біздің елімізде Цельсий шкаласы қабылданған) термометрлері, конструкциясы мен құрылысына байланысты спирттік, сынапты, электрлік термометрлер болып бөлінеді.

Сұйықтық термометор. Сынапты термометрлер 35 град. С – тан 35,7 град. С – қа дейін температураны өлшеу үшін қолданылады. Сынапты термометрлерге мыналар жатады:

Максималды термометор – инесімен болған уақытта ең жоғарғы температураны белгілеуге арналған. Температура жоғарылағанда кеңіген сынап өтетін иілген жерде капиллярдың қосылған жері болады, температура төмендегенде бұл қысылған жер сынаптың резервуарға өткізбей ұстап қалады және оның капиллярдағы жайы максималды температураны көрсетеді.

Медициналық термометор – максималды. Қисайған орнында капилляр тарылады, жоғары температура кезінде босаңсыған сынаптан байқалады; температура төмендегенде бұл тарылу резервуардағы сынаптың қозғалуын тоқтатады және капиллярда максималды температураны көрсетеді.

Спиртті термометор - төменгі температураны анықтайды (130 град. С- қа дейін). Жоғары температурада спирт біркелкі кеңімейді, ал 78,3 град. С болғанда қайнайды.

Минималды термометр - шыныланған инелі көрсеткішімен. Ол нақты уақыт сызығында ең төменгі температураны қабылдау үшін қызмет етеді. Спирт, майысқан менискті көрсетеді, төменгі температура кезінде бағыт бойынша резервуарға көрсеткішті апарады, ал жоғарғы температурада – спиртпен алынған көрсеткіш орнында қалады. Температура резервуардан ине – көрсеткіштің соңына дейінгі арақашықтық саналады. Жұмыс орны – вертикальды.

Электрлі термометр – дің мақсаттары әртүрлі болғанымен, олардың құрылыстарының принциптері әртүрлі. Оның жұмысы датчигі термобу немесе термометр болуы мүмкін және тіркейтін бөлігі градусқа бөлінген шкаласы бар гальвонометрден тұратын электр тізбегінде пайда болатын электр тоғын тіркеуге негізделген.

Термограф - апта немесе сөткеде температураның қосарланбаған қабылдануы үшін, өзбетінше жазатын аспап. Сөткелік термограф биметалликалық пластиканың қабылдаған температураның бөліктік аспабынан тұрады (немесе жазық мералликалық резервуардан, толуолмен толтырылған). Қисаюдың өзгерісі, температураны қолданғанда, арнайы қозғалған лентада термограмманы жазады, ол күн, сағат және температураның градусы бойынша бөлінеді.

Бөлме ауасының температурасын әртүрлі нүктеде өлшенген орташа температура, тік және көлденең бағыттағы температура айырмашылығы және температураның тәуліктік өзгерісі сипаттайды. Термометрлердің резервуарларын ашық аспан астында күн радиациясының әсерінен қорғау керек, ал бөлмеде тым жақын орналасқан ыстық заттардан немесе салқын қабырғадан қорғау керек. Егер бұл талаптар орындалмаса термометрлер бөлме температурасын көрсетпей, климаттық температураны көрсетуі мүмкін. Климаттық температура бұл зерттеген кезде термометрдің резервуарына әсер ететін әртүрлітемпературалық факторлардың жиынтығы.

Қорытынды

Жұмыс орнын жарықтандыру – қолайлы еңбек жағдайларын жасаудың маңызды факторы. Табиғи жарық (сәулесі) тәуліктің күндізгі уақыты және ол ғимараттардың терезе, шатыр ойықтарынан түседі. Жасанды жарық үшін сәуле шығаратын қондырғылар пайдаланылады.

Жарық – қуаттың бір түрі. Осының арқасында тірі жаратылыстардың барлығы, оның ішінде адам баласы да айналасындағы әлемді көре алады. Жарықтың өзі көзге көрінбейді,алайда өзі басқа заттардың барлығына көруіне себепші болады. Ол түзу сызық бойымен қозғалады, жолында мөлдір емес зат кездессе, сол заттың көлеңкесі пайда болады.

Балалар мен жасөспірімдер мекемелерінде жарықтандырылу тәртібі барлық бөлмелердің, әсіресе негізгі бөлмелердің сандық және сапалық жағынан ұтымды жарықтандырылуын қарастырады. Балалар мекемелерінің жарықтандыру тәртібін көру қызметінің дұрыстығын сақтау проблемасынан бөліп қарауға болмайды. Негізгі бөлмелердің жарықтандырылу жағдайы оқу-тәрбие кезінде жалпы және көру қызмет-қабілетінің сақталуына жағдай жасап, көздің қажуының алдын алып, соған сәйкес болатын көрудегі ауытқулардың, жеке алағанда алыстан көрмеушіліктің дамуына жол бермеу керек.

Пайдаланылған әдебиеттер

 О.Д.Дайырбеков, Б.Е.Алтынбеков, Б.К.Торғауытов, У.И.Кенесариев, Т.С.Хайдарова Аурудың алдын алу және сақтандыру бойынша орысша-қазақша терминологиялық сөздік. Шымкент. “Ғасыр-Ш”, 2005 жыл. 

 Орысша-қазақша түсіндірме жалпы сөздік: Көлік / профессор Е. Арын — Павлодар : «ЭКО» ҒӨФ. 2006.

Malimetter.kz

Stud.kz

Б.А. Оспанова Г.К Балалар мен жасөспірімдер гигиенасы