«Болашақ» жоғары медициналық колледжі

Бекітемін

«Жалпы білім пәндер» бірлестік жетекшісі________Айтимова.Н.Ж

«___»________2025ж.

ОҚУ САБАҒЫНЫҢ ЖОСПАРЫ №________

Миометрияның тонусы мен жиырылу белсенділігіне әсер ететін дәрілер

(сабақ тақырыбы)

Модуль /пән атауы:Фармакология,фармакотерапия

Педагог:Акимбаева.А.А

Күні:" " 2025 жыл

1)Жалпы мәліметтер

Курс:3курс,

топтар:ФМ-11-23-1,Фд-9-23-1\2

Сабақтың түрі: практикалық сабақ

Сабақ мақсаты, міндеттері:

Білім алушыларға:

 миометрий тонусы мен жиырылуын реттейтін дәрілердің топтары мен әсер ету механизмін түсіндіру;

 дәрілік таңдау принциптері мен жанама әсерлерді білу;

 клиникалық жағдайға сәйкес препаратты қолдануды үйрету.

Сабақтың тәрбиелік мақсаты:

«Адал азамат» біртұтас тәрбие бағдарламасының бағыттары

Студенттердің әділдікке, адалдыққа, кәсіби жауапкершілікке және адамгершілікке негізделген көзқарасын қалыптастыру. Медициналық саладағы этикалық нормаларды сақтау, дәрі-дәрмек қолдануда адалдық, қоғам алдындағы жауапкершілік, және кәсіби этиканы ұстану.

Күтілетін нәтижелер:

Қажетті ресурстар: оқулықтар, интерактивті тақта, слайд, таратпа материалдар 

Әдебиеттер:

1. Күшібаев А.Б., Әбдірайымова А.К.
   Фармакология негіздері. – Алматы: «Эверо», 2021 ж.
   (Колледж студенттеріне арналған негізгі оқу құралы)

2. Құлманов Б.Ж., Иманғали Н.М.
   Жалпы фармакология. – Алматы: ҚММУ баспасы, 2020 ж.

3. Кулібаева С.Б.
   Клиникалық фармакология. – Нұр-Сұлтан: Фолиант, 2022 ж.

4. ҚРДәрілікзаттарреестрі

https://www.dari.kz
(Қазақстандатіркелгендәрілікзаттартізімі мен сипаттамасы)

5. WHO Model List of Essential Medicines, 2023

https://www.who.int/publications/i/item/WHO-MHP-HPS-EML-2023.02

Қосымша дереккөздер :

Medscape Drug Reference

https://www.medscape.com/druginfo
(Халықаралық дәрілердің әсері, жанама әсері, фармакокинетикасы туралы)

UpToDate – Antimicrobial Therapy Guidelines

https://www.uptodate.com
(Актуалды клиникалық нұсқаулықтар)

PubMed Central – Ғылыми мақалалар базасы

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/
(Антибиотиктерге төзімділік және вирусқа қарсы терапия бойынша мақалалар)

5) Сабақтың барысы:

Ұйымдастырушылық кезең: Білім алушылармен сәлемдесу, түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру.

Сабақ барысы:

Жаңа сабақты түсіндіру:

1-бөлім. Миометрий тонусы мен жиырылуына әсер ететін дәрілер

Жаңа сабақ

I. МИОМЕТРИЯНЫҢ ТОНУСЫ МЕН ЖИЫРЫЛУ БЕЛСЕНДІЛІГІНЕ ӘСЕР ЕТЕТІН ДӘРІЛЕР

1. Анықтамасы

Миометрия – жатыр бұлшықетінің қабаты. Оның тонусы мен жиырылу белсенділігі репродуктивтік функциялар мен босану процесіне тікелей әсер етеді.

Мақсаты дәрілік әсері:

• Жатыр жиырылуын күшейту (утеротоник)

• Жатыр жиырылуын бәсеңдету (токолитик)

2. Негізгі топтары, механизмдері және қолданылуы

3. Дәрілік топтардың әсер ету механизмдері

1. Утеротоник (жатыр жиырылуын күшейтетін дәрілер)

   • Окситоцин: Миометрийдегі окситоцин рецепторларын белсендіреді → кальций иондары бұлшықет жасушасына кіреді → жиырылу күшейеді

   • Простагландиндер: Жатыр бұлшықетін тітіркендіреді, коллагенді жұмсартады → жатыр жиырылуы мен жатыр мойнының ашылуы артады

2. Токолитик (жатыр жиырылуын тежейтін дәрілер)

   • Кальций арна блокаторлары (Нифедипин): Кальцийдің миометрий жасушасына түсуін тежейді → жиырылу азаяды

   • β2-адреномиметиктер (Тербуталин): Миометрийді релаксациялайды → жиырылу бәсеңдейді

   • Магний сульфаты: Кальцийге қарсы әсер етеді → бұлшықет босаңдайды

4. Қолдану принциптері

5. Жанама әсерлері

• Утеротоник: Жатыр гипертонусы, гипотензия, тахикардия, жүрек аритмиясы, жүрек-тамыр әсерлері

• Токолитик: Жүрек жиырылуының өзгеруі, тахикардия, гипотензия, діріл, бас айналу, бұлшықет әлсіздігі

• Магний сульфаты: Қан қысымының төмендеуі, тыныс алу тежелуі, бұлшықет әлсіздігі, жүрек аритмиясы

• Простагландиндер: Қан кету, жүрек соғуының жиілеуі, диарея, жүрек-тамыр әсерлері

6. Қарсы көрсеткіштері

• Жатырдың патологиялық жағдайлары (плацента преэвия, жатыр перфорациясы)

• Жүрек жеткіліксіздігі, аритмиялар (β2-адреномиметиктерде)

• Бүйрек немесе бауыр жеткіліксіздігі (магний сульфаты)

• Жүктіліктің белгілі патологиялық кезеңдері (токолитиктерде)

7. Клиникалық қолданылуы

1. Окситоцин: Босануды индуциялау, плацента бөлінген соң қан кетуді алдын алу

2. Простагландиндер: Босануды индукциялау, медициналық түсік

3. Токолитиктер: Преатуральді босануды тоқтату, жатыр гипертонусын азайту

4. Магний сульфаты: Преатуральді босануды тоқтату, эклампсия профилактикасы

Үй тапсырмасы

 Миометрий тонусы мен жиырылуына әсер ететін барлық дәрілерді салыстырмалы кесте жасау
немесе

 Клиникалық жағдайға сәйкес утеротоник немесе токолитик таңдау схемасын дайындау

Сабақ/оқу қорытындысын жасау, бағалау:

Студент тақырыпты жетік меңгергендігін, логикалық ойлау дағдысын көрсетсе. Қойылған сұрақтарға толық жауап беріп нақты мысалдармен тұжырым жасай алса 90-100% дұрыс жауап берсе. Студент тақырып бойынша білімін көрсете алды бірақ оқытушының ескертулерінен кейін жөнделген кейбір нақты емес жауаптары болса. Логикалық ойлау дағдысын көрсете алса және нақты мысалдар келтіре отырып тұжырым жасай алса 75-89% дұрыс жауап берсе. Студент тақырыпты толық меңгермеген және қойылған сұрақтарға жүйелі жауап бермейді. Бірақ келесі материалды игеру үшін жетерлік тақырып бойынша жалпы түсінігі бар екенін көрсетсе. Ұғымдардың анықтамаларын толық айта алмаса немесе терминдерді оқытушының бірнеше жөндеулерінен кейін ғана дұрыс айта алса 50-74% дұрыс жауап берсе Студент сабаққа қатысқан. Оқу материалының білмейтіндігін немесе толық түсінбегендігі байқалса, анықтамаларды мүлдем білмесе немесе елеулі қателіктер жіберсе, оқытушының жөндеулерінен кейін де қатесін түзете алмаса дұрыс жауабы 50%-дан төмен болса.