Оқу сабағының жоспары: Жеке жəне топтық құбыр желілерін төсеу

«Н.Бекбосынов атындағы Маңғыстау энергетикалық колледжі» МКҚК

(білім беру ұйымының атауы)

Оқу сабағының жоспары

Жеке жəне топтық құбыр желілерін төсеу

(сабақтың тақырыбы)

Модуль/пән атауы: КМ04 Бөлшектер мен тораптарды қиыстыра және

жетілдіре отырып қарапайым электронды жылу техникалык аспаптарды, автоматты газ талдағыштарды, бақылау-өлшеу, электромагниттік, электродинамикалык механизмдерді баптауды жүзеге асыру

Арнайы пәндер оқытушысы: Абдрахманова Венера Орынбаевна дайындады

2024 жылғы «10» Желтоқсан

1. Жалпы мәліметтер:

Курс- III, топ: АжБ-4/22

Сабақтың түрі: жаңа сабақ

2. Мақсаты, міндеттері: Монтажды басқарудың құрылымдық схемасы мен

жабдықтау бөлімінің мақсаты мен функцияларын білу.

3. Күтілетін нәтижелер: Монтаждық жұмыстарды жүргізу үшін техникалық құжаттарды, сынақтарды жүргізудің талаптарын, баптау нұсқаулықтарына сай жасақтауды меңгереді.

4. Қажетті ресурстар:

(оқу-зертханалық жабдықтар, оқу-өндірістік жабдықтар, техникалық оқыту құралдары, оқу-көрнекі құралдар, бейнесабақтар және т.б.)

- https://bilimland.kz/kk

- анықтамалық-нұсқаулық кестелер;

- мультимедиялық проектор;

- дидактикалық материалдар;

- learning apps.org

5. Сабақтың барысы:

І. Кері байланыс. Wordwall әдісімен сәйкестендіру тапсырмасы

ІІ. Бағалау.

Бағалаудың балдық-рейтингтік жүйесі арқылы бағаланады.

Жеке жəне топтық құбыр желілерін төсеу

Құбыр желілері үздіксіз жəне механикалық берік желіні білдіруі тиіс. Құбыр желілерінің жеткіліксіз тығыздығы аспаптар көрсеткіштерінің бұрмалануына (төмендетілген немесе жоғарылатылған) əкеледі.

Құбыр желілерін монтаждау технологиялық жабдықты тоқтатпай, оларды пайдалану кезінде аспаптарды, автоматтандыру құралдарын жəне құбыр желілерін тексеру, үрлеу, жуу жəне сынау мүмкіндігін қамтамасыз етуі тиіс; сондай-ақ аспаптардан, автоматтандыру құралдарынан жəне сұйықтықтармен толтырылатын құбыр желілерінен газдарды шығару жəне аспаптардан, автоматтандыру құралдарынан жəне газдармен толтырылатын құбыр желілерінен конденсатты шығару мүмкіндігін қамтамасыз етуі тиіс.

Құбыр желілері монтаждау мен қызмет көрсетудің ыңғайлылығын, сондай-ақ қосылыстар мен тірек құрылымдарына еркін қол жеткізуді қамтамасыз ететін жерлерде бұрылыстар мен қиылыстардың ең аз мөлшерімен қосылатын аспаптар арасындағы ең қысқа қашықтық бойынша жасалады.

Металл құбырлардан жасалған желілер. Олардың мақсатына қарамастан, оларды қабырғалардан, жабындылардан жəне ғимараттардың басқа да элементтерінен 25-30 мм қашықтықта төсейді. Желілер жобаның жұмыс сызбалары бойынша құрастырылады, оларда олардың бағыттары (трассалары) анықталған жəне үлгі координаттары берілген. Келешектегі

трассаны тірек құралымдарын орнататын жəне қапсырманың бекіту орындарын бегілейтін сыммен тартады.

Құбыр желілері қабырғаларға, жабындарға жəне тіреу бөлшектерімен (1 сурет) бекітіледі, олар құбырлардың кеңістіктегі кез келген жағдайында бекітілу беріктігін қамтамасыз етеді.

1-сурет - Құбырларды бекітуге арналған бөлшектер: 1-3-екі құбырды немесе құбыр пакетін бекітуге арналған бір жақты жəне

талапсыз қапсырма шегелер, 4-ілме аспалар, 5,6-бойлық жəне көлденең перфорациясы бар перфорацияланған жолақтар.

Жеке құбырлар, жолақ болаттан немесе перфорацияланған жолақтан жасалған тірек жақшаларда, тіреуіш кронштейндерде немесе қабырғаға дюбельдермен бекітілген кабельдік сөрелерде, сондай-ақ жабындарда бекітілетін аспаларда бекітіледі (2-сурет).)

2- сурет-тіреулерде жалғыз құбыр желілерін салу —

тіреуіш жақшаларда (а), тіреуіш кронштейндерде ( б), кабельдік сөрелерде (в), аспаларда (г).

Топтық желілер: қабырғаға дюбельдермен бекітілген тіреуіш кронштейндерде; төбелерге бекітілетін аспаларда; ғимараттың бағаналары (қабырғалары) арасында бекітілетін тростарда төселеді (3.3-сурет).

3- сурет-топтық құбыр желілерін төсеу:

қабырғаға дюбельдермен (а) бекітілген кронштейндерде, төбеге (б)

бекітілген аспаларда, менадқа ғимарат бағаналарымен бекітілетін арқандарда(в): 1 — құбырлар, 2 — қамыт, 3 — арқан, 4 — көпір, 5-аспа,

6-тросты тартуға арналған құрылғы, 7-қапсырма.

Құбыр желілері қисаймай негізгі құрылымда жатуы тиіс. Қиғаштықтарды жою мақсатында құбыр мен тірек бетінің арасында сыналарды бітеуге тыйым салынады.

Конденсат ағынын жəне ауа мен газдарды бұруды қамтамасыз ету үшін құбыр желілері əдетте жобаның жұмыс сызбаларында берілген белгілі бір еңіспен құрастырылады. Ең аз рұқсат етілетін еңістер: манометрлерге, мембраналық немесе құбырлы тартқыштарға, газоанализаторларға, пневматикалық реттеуіштерге – 1:50; будың, сұйықтықтың, ауа мен газдың шығын өлшегіштерінің импульстік сызықтарына, деңгей реттегіштеріне, гидравликалық ағысты реттегіштердің өздігінен ағатын сызықтарына жəне жалпы лақтырылатын (ағызатын) сызықтарға-1:10. Жалпы құралымдарда бекітілген əртүрлі еңістермен құбыр желілері ең үлкен еңістермен төселеді.

Еңіссіз байланыстың пневматикалық командалық желілерін салуға болады, өйткені пневмоавтоматика құралдарын пайдалану шарттары бойынша олар арқылы тазартылған жəне құрғатылған сығылған газ тасымалдануы тиіс.

Құбыр желілері дірілінің пайда болуы жағдайлары болған кезде, құбыр желілерінің беріктігі мен тығыздығы қамтамасыз етілетін шамаларға дейін жиілік пен тербеліс амплитудасын толық жою немесе елеулі түрде азайту шаралары қолдануы тиіс. Дірілді жою немесе азайту үшін əрбір нақты жағдайда таңдап алынатын əр түрлі əдістер мен құрылғыларды қолдануға болады, мысалы:

1. құбыр желілерінің бекіту нүктелерінде амортизациялайтын төсемдерді, төсемдерді жəне басқа құрылғыларды орнату;

1) құбыр желілерінің жекелеген аралықтарын қораптарда немесе көпірлерде бір-бірінен тең емес қашықтықта тұрған нүктелерде қосымша бекітумен төсеу;

2) барлық тірек нүктелерінде құбырларды бекіту;

3) құбырларды өзара бандаждармен бекіту;

4) герметикалық иілгіш қосылыстарды жəне т. б. енгізу.

Көлденең бет (еден) деңгейінен 2,5 м кем биіктікте төселген түсті металдардан жасалған құбырлар механикалық зақымданудан қоршаулармен қорғалуы тиіс. Толтыру ортасының температурасы 80 °С жоғары болған кезде құбырларда адамдарды оларға жанасудан қорғау үшін қоршаулар болуы тиіс.

Улы, жарылу жəне өрт қаупі бар толтырғыш орталары бар құбыр желілерін тексеру үшін еркін қол жеткізу қамтамасыз етілетіндей етіп төсеу, бекіту жəне қорғау керек. Құбыр желілерінің бұл түрлері құбырлы өткізгіштердің қосылыстарының тығыздығы бұзылған кезде онда түсуі мүмкін улы, жарылыс жəне өрт қаупі бар заттардың жиналуын болдырмайтын орындарда өтуі тиіс.

Құбыр желілерінің бағытын өзгерту, əдетте, құбырды майыстырып жасалуы тиіс. Қажет болған жағдайда осы мақсаттар үшін стандартталған жалғағыш құрылғыларды қолдануға да болады. Құбырлардың ең аз иілу радиусы болуы тиіс:

• суық күйінде иілетін полиэтилен құбырлары үшін кемінде 6 Дн, мұнда Дн-сыртқы диаметрі;

• ыстық күйінде иілетін полиэтилен құбырлары үшін-кемінде 3 Дн;

• суық күйде иілетін поливинилхлоридті пластифицирленген (икемді)

құбырлар үшін, кемінде 30 Дн;

• пневмокабельдер үшін-кемінде 10 Дн;

• суық күйде иілетін болат құбырлар үшін - кемінде 4 Дн, ал ыстық күйінде иілетін болат құбырлар үшін-кемінде 3 Дн;

• суық күйде иілетін мыс құбырлар үшін - кемінде 2 Дн болуы тиіс.