Оқу сауаттылығының вариативтік курсы

Мазмұны

Түсінік хат............................................................................................................б.

Оқу пәнінің мақсаты мен міндеттері.................................................................. б.

Пәнді меңгеру деңгейіне қойылатын талаптар.................................................. б.

Оқу-тақырыптық жоспар.................................................................................... б.

Оқу курсының тақырыптарының мазмұны....................................................... б.

Практикалық сабақтар........................................................................................ б.

Білімді меңгеру деңгейін бақылау.....................................................................б.

Әдебиеттер тізімі .............................................................................................. б.

Пәннің оқу-әдістемелік қамтамасыздандырылуы........................................... б.

Түсінік хат

Білім беру саласының алдындағы негізгі мақсат – оқушы бойында білім-білік, дағдыларға қол жеткізу ғана емес, солардың негізінде жылдам өзгеріп жатқан өмірге бейімді, өзін-өзі дамыта алатын, өз бетімен кез-келген мәселені адамгершілік тұрғыда шеше алатын, өзіндік ойы бар жеке тұлға қалыптастыру. Қазақстан Республикасының білім беру жүйесі қазіргі таңда өзгермелі және өскелең талаптар мен қажеттіліктерді қанағаттандыра отырып, отандық білім жүйесі әлемдік білім кеңістігіне бетбұрыс жасауда.

Елбасы Н. Назарбаевтың 2012 жылғы 27 қаңтардағы «Әлеуметтік-экономикалық жаңғырту – Қазақстан дамуының басты бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауын іске асыру мақсатында оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамыту жөніндегі 2012-2016 жылдарға арналған Ұлттық іс-қимыл жоспары Қазақстан РеспубликасыҮкіметінің Қаулысымен бекітілді. Ұлттық жоспар Қазақстан Республикасындағы білім сапасын жетілдірудің негізгі бағдары ретінде мектеп оқушыларының функционалдық сауаттылығын дамыту іс-қимылдарының мақсаттылығын, біртұтастығы мен жүйелілігін қамтамасыз етуге бағытталып, оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамыту үдерісін мазмұндық, оқу-әдістемелік, материалдық-техникалық қамтамасыз ету жөніндегі іс-шаралар кешенін қамтиды. Сонымен қатар, оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамытудың жалпы бағдары Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2011-2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасында да анық көрсетілген.

Бағдарламаның басты мақсаты жалпы білім беретін мектептерде Қазақстан Республикасының зияткерлік, дене және рухани тұрғысынан дамыған азаматын қалыптастыру, оның құбылмалы әлемге әлеуметтік бейімделуін қамтамасыз ететін білім алудағы қажеттіліктерін қанағаттандыру болып табылады. Қазіргі әлемдік білім кеңістігіндегі халықаралық стандарт талаптарына сай оқыту үдерісінің орталық тұлғасы білім алушы субъект, ал ол субьектінің алған білімінің түпкі нәтижесі құзіреттіліктер болып белгіленуі білім беру жүйесінде «функционалдық сауаттылықты» қалыптастыру мәселесін негізге алудың өзектілігін арттырып отыр.

Оқушылардың сауаттылығын дамытуда оқу бағдарламасындағы әрбір пәннің рөлі зор. Соның ішінде қазақ тілі мен әдебиетінің алатын орны ерекше. Осы ретте, оқушыға халықтың қоғамдық өмірін, арман-мүддесін танытуда, оларға идеялық-саяси, рухани-адамгершілік, этикалық-эстетикалық т.б. тәрбие беруде, дүниеге көзқарасын, мінезін, жалпы мәдениетін қалыптастыруда көркем әдебиетті қуатты құралдардың бірі ретінде пайдалану – әдебиет пәнінің басты мақсаты болып есептелсе, тіліміздің өзіндік қалыптасқан нормаларын, жалпы айтқанда грамматикасын үйрету –қазақ тілінің басты міндеті болып танылады.

«Оқу сауаттылығы» авторлық бағдарламасы 10-11 сынып оқушыларына арнап құрастырылған. Қазақстан Республикасының мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандартына енгізілмеген.Оқу жоспары вариативтік сағат есебінен алынған. Көлемі:аптасына – 1сағат, оқу жылында – 34 сағат;

Қазақ тілінен оқушылардың функционалдық оқу сауаттылығын дамыту жоспары.Негізге алынды: ҚР Үкіметінің №832 қаулысымен бекітілген (25.06.2012) Ұлттық жоспар.

Курстың өзектілігі:

Оқушыларды шығармашылық ізденіс жұмыстарына баули отырып, функционалды жеке тұлға ретінде қалыптастыру.

Мақсаты:

Оқушылардың мәтін мазмұнын түсіне білуі және оларға ой жүгірте білу, мәтін мазмұнын өзіндік пайымдау жасауға пайдалана білуге баулу, кез-келген мәтіннің мән-маңызы мен өзіндік ерекшеліктері, көркемдік сипатын танытып,оқушы бойында сананы қалыптастырып, мәтіннің идеялық -эстетикалық мән-мағынасына терең бойлап, тебірене қабылдауына мүмкіндік туғызу.

Міндеті:

Танымдық бағыт бойынша:

1.Көркем шығармалардағы сөз тереңдігін түсініп, бағалай білуге баулу.

2.Оқушыларға әдеби білімнің әр жақтылығын, жүйелілігін, мақсаттылығын түсіндіру.

3.Туындының адамгершілік түпкі мазмұн-мәнін түсіндіру.

4.Шығарманың тілдік, стильдік ерекшеліктерін, жеке сөз қолданыстардың шығармадағы көркемдік-эстетикалық жүгін түсіне білулерін қамтамасыз ету.

5.Шығарма әлеміне оқушыны енгізе отырып, оқыылым, жазылым, тыңдалым, айтылым дағдылары арқылы ой қозғалысын жетелеу, көркем туындыға қызығушылығын арттыру.

Практикалық бағыт бойынша:

1. Оқушыларды өз бетімен ізденуге дағдыландыру.

2. Оқушылардың жеке қабілеті мен белсенділігінің дамуына жол ашу,

шығармашыл тұлға қалыптастыру.

3.Өзіндік ой пікірін айта білуге, дәйекті, жүйелі айта білуге, ұтымды, шешен сөйлеуге баулу.

Күтілетін нәтиже:

Оқушының танымдық көкжиегі кеңейеді, оқылым,тыңдалым,жазылым арқылы шығармашылық белсенділігі артады, жаңа лексико-грамматикалық тапсырмаларды орындау кезінде өз бетінше жұмыс істеуге үйренеді, оқуға деген ынта-ықыласы оянады;

Пәнді меңгеру деңгейіне қойылатын талаптар.

1. Түрлі мәтін үлгілерін өз бетімен ізденіп оқу.

2. Әр түрлі мәтін үлгілерінің мән-маңызын, ерекшіліктерін тани білу.

3. Берілген деректерді жинақтап қорытынды шығара білу.

4. Шығармалардың тарихи-әлеуметтік мәні мен әдеби сипатын дұрыс аңғара білу.

5. Тақырыбы бір-біріне үндес шығармалардың кейіпкерлерін, оқиғаларын салыстыру жұмыстарын, сөздік жұмысын жүргізу.

Оқу курсының тақырыптарының мазмұны

Әдебиеттер тізімі:

1. Мектеп оқушыларының функционалдық сауаттылығын дамыту жөніндегі 2012 – 2016 жылдарға арналған ұлттық іс-қимыл жоспары.- Астана:2012. –[1, 2 б.]

2. Мектеп оқушыларының функционалдық сауаттылығын қалыптастыру әдістемесі, әдістемелік құрал, Астана: 2013. – [7-8 б. ]

3. РІSА халықаралық зерттеуі, әдістемелік құрал. Астана: ҰББСБО, 2013. – [8-9 б, 79 б. ]

4. Оқу сауаттылығы. Тренергеарналғаннұсқаулық. PEARSON 2013. – [138 б. ]

5. Оқу сауаттылығы.Мұғалімнің жұмыс дәптері. PEARSON 2013. – [47-48 б. ]

6. Основные результаты международного исследования РІSА 2012. Национальный отчет. Астана: 2013. –[105-106 б., –147 б]

7. Мұғалімге арналған нұсқаулық: 2012. –[58 б. ]

Қосымша әдебиеттер тізімі:

1. Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2011-2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы, 2010 ж. 7 желтоқсан.

2. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы «Әлеуметтік-экономикалық жаңғырту - Қазақстан дамуының басты бағыты» 27.01.2012 ж.

3. Бранд О. Функциональная неграмотность в промышленно развитых странах. – Ж. Перспективы, 1988. - № 2. - С. 37-51.

4. Гаврилюк В.В. Преодоление функциональной неграмотности и формирование социальной компетентности // Социол. Исслед. - 2006. - № 12.

5. Тангян С.А. «Новая грамотность» в развитых странах// Советская педагогика. - 1990. - №1. - С.3-17

Оқу – тақырыптық жоспар

Оқу сауаттылық

Жылдық сағат саны – 34

Апталық сағат саны – 1

Білімді меңгеру деңгейін бақылау

Бағдарламаны дайындау барысында білімділік деңгейін анықтау үшін тест тапсырмалары құрастырылды. Түрлі тақырыптар бойынша шығарма,ой толғау немес эссе жұмыстары бағалау шарттарына сәйкес дискриптор түрінде құрастырылды. Оқушылардың оқу сауаттылығын анықтау үшін бірнеше критерилер негізге алынды.

Бағалау дескрипторлары

Критериалды бағалаудың басты ерекшелігі:

• алдын-ала ұсынылған бағалау шкаласы;

• анық, айқындылығы;

• бағаның әділдігі;

• өзін бағалауға мүмкіндіктің берілуі

Пәннің оқу-әдістемелік қамтамасыздандырылуы

1. Орта білім беру деңгейлері білім алушыларының сөйлесім әеркетінің түрлері бойынша дағдыларды қалыптастыруға арналған мәтіндер жинағы

2. Қазіргі қазақ тілінің лексикологиясы мен фразеологиясы: оқулық / Ғ.Қалиев, Ә.Болғанбаев. - Алматы: Сөздік-Словарь, 2006. - 259 б.

3. ҚР СТ 1926-2009 «Қазақ тілін меңгерудің коммуникативтік тілдік құзыреттіліктері. Қарапайым деңгей. Жалпы меңгеру».

4. Нығмет Сауранбаев және қазақ тіл білімі / ред. Омарбеков С. - Алматы: Кенже-пресс, 2000. – 253 б.