Оқушылардың бейімделуі – білім алудағы маңызды қадам

Оқушылардың бейімделуі – білім алудағы маңызды қадам

Қазіргі білім беру жүйесінде оқушының оқу үлгерімімен қатар, оның жаңа ортаға, мектеп ұжымына, мұғалімдерге және оқу талаптарына бейімделуі ерекше маңызға ие. Бейімделу – баланың жаңа жағдайға психологиялық, әлеуметтік және оқу тұрғысынан икемделу үдерісі. Әсіресе мектепке алғаш келген оқушылар, бастауыштан орта буынға өткен балалар және жоғары сынып оқушылары үшін бұл кезең айрықша мәнге ие.

Оқушының мектепке бейімделуі оның өзін қауіпсіз әрі еркін сезінуінен басталады. Жаңа сынып, жаңа мұғалімдер, жаңа талаптар мен жауапкершіліктер кейбір оқушыларда қобалжу, тұйықталу немесе өзіне деген сенімсіздік туғызуы мүмкін. Сондықтан мұғалімнің басты міндеттерінің бірі – әр оқушыға қолайлы психологиялық орта қалыптастыру.

Бейімделу кезеңінде мұғалім оқушының жеке ерекшеліктерін ескергені дұрыс. Бір оқушы жаңа ортаға тез үйренсе, екіншісіне көбірек уақыт қажет болуы мүмкін. Осыған байланысты оқушыларды бір-бірімен салыстырмай, олардың әрқайсысының жетістігін жеке бағалау маңызды. «Сенің қолыңнан келеді», «Бүгін сен жақсы жұмыс жасадың», «Қателесу – үйренудің бір бөлігі» сияқты қолдау сөздері баланың өзіне деген сенімін арттырады.

Оқушының бейімделуіне сыныптағы достық қарым-қатынас та үлкен әсер етеді. Бірлескен жұмыстар, жұптық және топтық тапсырмалар, шығармашылық ойындар оқушылардың бір-бірін жақынырақ тануына мүмкіндік береді. Мұндай жұмыстар ынтымақтастықты қалыптастырып қана қоймай, оқушының ұжымға тиесілі екенін сезінуіне ықпал етеді.

Сонымен қатар ата-анамен тығыз байланыс орнату – бейімделу үдерісінің маңызды бөлігі. Мұғалім мен ата-ана баланың көңіл күйі, оқуындағы өзгерістер, сыныптағы қарым-қатынасы туралы өзара ақпарат алмасып отырғаны жөн. Бірлескен қолдау оқушыға қиындықтарды жеңуге көмектеседі.

Оқушының бейімделуін жеңілдетуде заманауи педагогикалық тәсілдердің де маңызы зор. Сараланған тапсырмалар беру, оқушының қабілетіне қарай қолдау көрсету, қалыптастырушы бағалауды тиімді пайдалану және оқу мақсатын түсінікті жеткізу баланың оқу үдерісіне белсенді қатысуына жағдай жасайды.

Қорытындылай келе, оқушының бейімделуі – қысқа мерзімді емес, біртіндеп жүзеге асатын үдеріс. Бала өзін мектепте қауіпсіз, маңызды және қажет сезінген жағдайда оның оқуға деген қызығушылығы да артады. Сондықтан әрбір мұғалім оқушыға тек білім беруші ғана емес, оның жаңа ортаға бейімделуіне бағыт-бағдар беретін тұлға болуы қажет.

Бейімделген оқушы – өзіне сенімді, ортаға ашық және білім алуға дайын оқушы. Ал мұндай ортаны қалыптастыру – мектеп, мұғалім және ата-ана арасындағы бірлескен жұмыстың нәтижесі.