Баяндама: Оқушылардың жұмысын табысты етіп ұйымдастыруға болатын әдістер мен тәсілдер (қос сабақта қолданылатын)

Кіріспе

Қазіргі білім беру жүйесінің басты мақсаты — оқушылардың жеке қабілеттерін дамыту, олардың танымдық белсенділігін арттыру және өздігінен жұмыс жасау дағдыларын қалыптастыру. Мұғалімдер үшін оқушылардың жұмысын тиімді ұйымдастырудың әдістері мен тәсілдерін дұрыс таңдап, оны сабақ барысында қолдану маңызды. Бүгінгі баяндамада қос сабақта қолдануға болатын әдіс-тәсілдер туралы сөз қозғаймыз. Бұл әдістер оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттыруға, олардың шығармашылық ойлауын дамытуға, әрі жұмысты тиімді орындауға мүмкіндік береді.

1. Оқушылардың жұмысын ұйымдастыру әдістері мен тәсілдері

1.1 Жобалық әдіс
Жобалық әдіс оқушылардың бірлесіп жұмыс істеп, белгілі бір мәселені зерттеу және оны шешу үшін түрлі көзқарастарды пайдалану мүмкіндігін береді. Қос сабақтарда жобалық әдісті қолдану оқушыларды шығармашылық тұрғыдан ойлауға, деректерді жинауға, талдауға және оны өздерінің тілінде жеткізуге үйретеді. Бұл әдіс топтық жұмысқа бағытталып, оқушыларды топта ынтымақтастықта жұмыс істеуге ынталандырады.

Қос сабақтағы қолданылуы:
Мысалы, тарих сабағында Қазақстанның белгілі бір кезеңі немесе мәдениет туралы зерттеу жобасын жасау тапсырмасын беру арқылы, оқушылардан осы тақырып бойынша ақпарат жинау, оны талдау және қорытынды жасау сұралады. Осылайша, оқушылар тек ақпарат жинап қана қоймай, оны жүйелеп, ұжымдық түрде жұмыс істейді.

1.2 Топтық жұмыс
Топтық жұмыс — оқушылардың бірлесіп тапсырма орындауына мүмкіндік беретін әдіс. Бұл әдіс арқылы оқушылар өзара қарым-қатынас жасап, идеялармен алмасады. Әр оқушының топ ішінде белгілі бір рөлі болады, осылайша олар әрбір тапсырманы бірігіп шешуге тырысады.

Қос сабақтағы қолданылуы:
Математика немесе физика сабақтарында топтық жұмысты пайдаланып, түрлі есептерді шығару немесе тәжірибелер жүргізу тапсырмасын беруге болады. Әр топқа әртүрлі тапсырма беріліп, олар оны шешіп, нәтижелерін басқа топтармен бөліседі.

1.3 Кейстік әдіс (Case Study)
Кейстік әдіс оқушыларға нақты өмірден алынған мәселені шешуге көмектесетін тәсіл. Бұл әдіс оқушылардың мәселені сыни тұрғыдан талдап, шешім қабылдау дағдыларын дамытуға бағытталған.

Қос сабақтағы қолданылуы:
Қос сабақтарда кейстік әдісті пайдалану үшін, мұғалім оқушыларға нақты өмірден алынған жағдайды немесе ғылыми тәжірибені зерттеп, шешім қабылдауды ұсына алады. Мысалы, экология тақырыбында оқушыларға қоршаған ортаны қорғау мәселесі туралы нақты мысал беріп, сол мәселеге қатысты шешімдер ұсынуды сұрауға болады.

1.4 Проблемалық оқыту әдісі
Бұл әдіс оқушылардың проблемаларды өздігінен шешу дағдыларын дамытуға негізделген. Мұғалім оқушыларға нақты мәселе немесе сұрақ қойып, оны шешуге бағыт береді. Оқушылар мәселені шешу үшін түрлі деректерді іздейді, пікір алмасады және шешім табуға тырысады.

Қос сабақтағы қолданылуы:
Мысалы, химия сабағында мұғалім оқушыларға қандай да бір химиялық реакцияның ерекшеліктері туралы сұрақ қойып, оқушыларды зерттеу жүргізуге ынталандырады. Олар өздері осы мәселені шешу үшін тәжірибе жасап, нәтижелерін талдайды.

1.5 Дифференциацияланған тапсырмалар
Дифференциацияланған тапсырмалар оқушылардың түрлі деңгейдегі білімдеріне сәйкес тапсырмалар беру арқылы олардың жеке қажеттіліктерін ескереді. Бұл әдіс оқушылардың оқу деңгейіне байланысты тапсырмаларды реттеп, олардың әрқайсысына тиімді көмек көрсетуге мүмкіндік береді.

Қос сабақтағы қолданылуы:
Оқушылардың білім деңгейлеріне қарай әртүрлі тапсырмалар беру арқылы сабақты әртүрлі оқушылардың қызығушылықтарын ескере отырып ұйымдастыруға болады. Мысалы, бір топқа күрделі сұрақтар мен тапсырмалар берілсе, екінші топқа жеңіл тапсырмалар ұсынылады.

2. Оқушылардың жұмысын табысты ұйымдастыру тәсілдері

2.1 Қызығушылықты арттыру
Оқушылардың жұмысына деген қызығушылықты арттыру үшін сабақты әртүрлі әдіс-тәсілдермен жандандыру қажет. Мұғалім сабақтың кіріспе бөлімінде оқушылардың қызығушылығын оятатын сұрақтар немесе тапсырмалар ұсынуы мүмкін.

Қос сабақтағы қолданылуы:
Мысалы, әдебиет сабағында белгілі бір шығарманы талқылаудан бұрын, оқушыларға шығарманың негізгі идеясы туралы сұрақтар қойып, олардың қызығушылығын арттыруға болады. Сонымен қатар, пәнге қатысты қызықты деректер мен бейнемазмұн көрсету де оқушылардың назарын аударуға көмектеседі.

2.2 Кері байланыс беру
Оқушылардың жұмысын бағалау және кері байланыс беру маңызды болып табылады. Кері байланыс оқушыларға өз жұмыстарын жетілдіруге көмектесіп, олардың сабаққа деген қызығушылығын арттырады.

Қос сабақтағы қолданылуы:
Қос сабақ барысында мұғалімдер оқушыларға тапсырмаларды орындаған соң, олардың жұмысын тексеріп, тез арада кері байланыс береді. Оқушыларға не дұрыс орындалғанын және қай тұста қателіктер бар екенін түсіндіріп, олардың өздігінен білім алуға ықпал ету қажет.

2.3 Оқу материалдарын тиімді пайдалану
Оқушылардың жұмысын ұйымдастыру кезінде оқу құралдары мен материалдарын тиімді қолдану өте маңызды. Бұл әдіс оқушылардың оқу материалына тереңірек үңілуіне мүмкіндік береді.

Қос сабақтағы қолданылуы:
Қос сабақта мұғалімдер тақырыпқа байланысты әртүрлі оқу құралдары мен ресурстарды ұсынуы керек. Мысалы, кітаптар, интернет-ресурстар, видео және графикалық материалдар оқушылардың қызығушылығын оятып, жаңа білім алуға көмектеседі.

Қорытынды

Оқушылардың жұмысын табысты ұйымдастыру үшін дұрыс әдіс-тәсілдерді қолдану өте маңызды. Жобалық әдіс, топтық жұмыс, кейстік әдіс, проблемалық оқыту және дифференциацияланған тапсырмалар сияқты әдістер қос сабақта тиімді қолданылуы мүмкін. Бұл әдістер оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттыруға, шығармашылық ойлауын дамытуға және өздігінен жұмыс істеу дағдыларын қалыптастыруға бағытталған.

Қолданылған әдебиеттер:

1. Қоянбаев Ж.Б., Қоянбаев Р.М. «Педагогика» — Алматы: «Дарын» баспасы, 2005.

2. Сейдалиев Ә.Қ. «Оқушылардың танымдық әрекетін дамыту» — Алматы: «Рауан» баспасы, 2010.

3. Махмутов Қ.Ш. «Білім беру және оқыту әдістері» — Алматы: «Ғылым» баспасы, 2012.

4. Тұрғынбаева Т.Қ. «Педагогикалық шеберлік» — Алматы: «Білім» баспасы, 2007.