Абдужапарова Аружан Нурланқызы

Жылысбаева Аққоңыр Нұрділләқызы

Органикалық химиядан тапсырмалар жинағы

Оқу-әдістемелік нұсқаулық

1. Органикалық химия не

зерттейді?

1. Металдарды

2. Көміртек қосылыстарын

3. Сутегі қосылыстарын

4. Тұздарды

2. Метанның формуласы қалай

жазылады?

1. C₂H₆

2. CH₄

3. C₃H₈

4. CO₂

3. Құрамында 2 көміртек атомы

бар көмірсутек:

1. Метан

2. Пропан

3. Этан

4. Бутан

4. Құрылымдық формула нені

көрсетеді?

1. Заттың түсін

2. Атомдардың байланысу ретін

3. Заттың салмағын

4. Заттың тұрақтылығын

5. Қандай зат органикалық емес?

   1. Тұз (NaCl)

   2. Қант (C₆H₁₂O₆)

   3. Метан (CH₄)

   4. Этанол (C₂H₅OH)

6. Пропанның молекулалық формуласы:

   1. CH₄

   2. C₂H₆

   3. C₃H₈

   4. C₄H₁₀

7. Органикалық заттардың қасиеті:

   1. Жоғары балқу температурасы

   2. Көбінесе ковалентті байланыс

   3. Электр өткізгіштік

   4. Металдық жылтырлық

8. Құрамында 5 көміртек атомы бар көмірсутек:

   1. Пентан

   2. Гексан

   3. Гептан

   4. Октан

9. Көмірсутектерге тән реакция:

   1. Тотығу

   2. Электролиз

   3. Нейтралдану

   4. Ауыстыру

10. Органикалық заттардың табиғи көзі:

    1. Мұнай

    2. Тау жыныстары

    3. Тұздар

    4. Металл рудалары

5

11. Қандай элемент органикалық

заттардың құрамына жиі кіреді?

1. Темір

2. Кальций

3. Алюминий

4. Көміртек

12. Этанолдың формуласы:

    1. CH₄

    2. C₆H₁₂O₆

    3. C₃H₈

    4. C₂H₅OH

13. Құрамында қос байланысы

бар көмірсутек:

1. Метан

2. Этан

3. Этилен

4. Пропан

14. Органикалық химияның

негізін салушы:

1. Д.И. Менделеев

2. Й.Я. Берцелиус

3. А. Лавуазье

4. Н. Бор

15. Қандай зат синтетикалық

органикалық затқа жатады?

1. Қант

2. Пластмасса

3. Сірке қышқылы

4. Эфир майы

16. Көмірсутектердің гомологы:

    1. Метан → Этан → Пропан

    2. Су → Азот → Оттек

    3. Темір → Алюминий → Мыс

    4. Тұз → Қант → Күкірт

17. Құрамында үш көміртек атомы бар көмірсутек:

    1. Метан

    2. Этан

    3. Пропан

    4. Бутан

18. Органикалық заттардың

қолданылуы:

1. Дәрі-дәрмек өндірісі

2. Ғарыштық технологиялар

3. Металлургия

4. Атом энергетикасы

19. Қандай реакция органикалық

химияда жиі кездеседі?

1. Ауыстыру

2. Бейтараптану

3. Тотығу-тотықсыздану

4. Барлығы

20. Құрамында бензол сақинасы

бар зат:

1. Метан

2. Этан

3. Бензол

4. Пропан

6

1. бутен-2нің

құрлымдық изомерін табыңыз

1. циклобутан

2. бутен-1

3. бутан

4. 2-метилбутан

2. Бутан мен 2-метилпропан қандай изомерлер?

А) Кеңістіктік

2. Құрылымдық

3. Оптикалық

4. Геометриялық

3. Изомерлер бір-бірінен келесі қасиетімен ерекшеленеді:

А) Молекулалық массасы

2. Салыстырмалы тығыздығы

3. Молекулалық формуласы

4. Құрылымы мен қасиеттері

4. Цис-транс изомерия қай қосылыстарға тән?

А) Алкандар

2. Алкиндер

3. Алкендер

4. Спирттер

5. Гексанның неше құрылымдық

изомері бар?

А) 4

B) 5

C) 6

D) 9

6. 2-бутеннің цис және транс түрлері қандай изомерияға жатады?

А) Құрылымдық

2. Оптикалық

3. Геометриялық

4. Функционалдық

7. Оптикалық изомерия қай

жағдайда пайда болады?

А) Егер молекулада қос байланыс

болса

2. Егер хиральды

(асимметриялық) атом болса

2. Егер молекула сақиналы құрылымда болса

3. Егер изотоп қолданылса

8. Метилбутан мен диметилпропан қандай изомерлер?

А) Геометриялық

2. Құрылымдық

3. Оптикалық

4. Цис-транс

9. Алкендерде қандай изомерия

түрлері болады?

А) Тек құрылымдық

2. Тек кеңістіктік

3. Құрылымдық және геометриялық

4. Тек оптикалық

10. Бутен-1дің классаралық изомері

8

1. циклобутан

2. бутен-1

3. бутан

4. 2-метилбутан

11. Цис-бутен мен транс-бутен қайсы қасиетімен ерекшеленеді? А) Молекулалық массасы

D) Химиялық құрамы

3. Кеңістіктік құрылымы

4. Молекуладағы байланыс саны

12. Функционалдық изомерия

дегеніміз:

А) Бір функционалдық топтың басқа функционал топқа ауысуы Ә) Тек көміртек санының айырмашылығы

Б) Хиральды атомның болуы

В) Изотоптың болуы

13. Оптикалық изомерлер қай жарыққа әсер етеді?

А) Инфрақызыл

2. Поляризацияланған

3. Ультракүлгін

4. Рентген

14. Этанол мен диметил эфир қандай изомерлер?

А) Кеңістіктік

2. Құрылымдық

3. Оптикалық

4. Геометриялық

15. Изомерлердің қайсысы бірдей физикалық қасиеттерге ие болады?

А) Оптикалық

2. Құрылымдық

3. Геометриялық

4. Ешқайсысы

16. Цис-изомердің транс-изомерден

айырмашылығы:

А) Химиялық формуласы

2. Құрылысы

3. Кеңістіктегі орналасуы

4. Жоғары температурада еруі

17. Қай изомерлер оптикалық белсенді?

А) Хиральды көміртек атомы

барлар

2. Барлық алкандар

3. Барлық спирттер

4. Изотопты қосылыстар

18. Пропанол-1 классаралық

изомер?

1. Пропан

2. Пропадиол

3. Метил этил эфирі

4. Диэтил эфирі

19. Бутанол-1 құрлымдық изомері?

    1. Пропанол

    2. Бутен

    3. 2-метилпропанол-2

    4. Диэтил эфирі

20. Төмендегілердің қайсысысы

Пентен-1дің изомері емес.

1. Пентен-2

2. 2-метил бутен-1

3. 1-метил бутен-2

4. 1-метил пропен-1

9

1. Алкандардың жалпы формуласы

қандай?

A) CₙH₂ₙ

B) CₙH₂ₙ₋₂

C) CₙH₂ₙ₊₂

D) CₙH₂ₙ₋₆

2. Алкандардың молекуласындағы көміртек атомдарының гибридтену түрі қандай?

   1. sp²

   2. sp³

   3. sp

   4. s²p²

3. Алкандардың молекулаларындағы –C-C- қандай байланыс түрі болады?

   1. қос байланыс

   2. үш байланыс

   3. дара σ-байланыс

   4. σ-байланыс және π-байланыс

4. Алкандардық жану реакциясын

көрсетіңіз

1. CH₄ + O₂ → CO₂ + H₂O

2. CH₄ + O₂ → CO + H₂O

3. CH₄ + O₂ → C + H₂O

4. CH₄ + O₂ → CO₂ + H₂

5. Төменде көрсетілген алкандардың қайсысының молекулалық массасы ең жеңіл ?

A) C₄H₁₀

B) C₆H₁₄

C) C₈H₁₈

D) C₁₀H₂₂

6. Бутанның құрлымдық изомері?

   1. изобутан

   2. пропан

   3. 2-метилбутан

   4. бутен

7. Алкандарда қандай изомерия тән?

   1. геометриялық

   2. цис-, транс-

   3. оптикалық

   4. құрлымдық

8. Пентанның құрлымдық изомері?

   1. изобутан

   2. н-бутан

   3. 2-метилбутан

   4. 2,2-диметилбутан

9. Гомолиттік ыдырау дегеніміз не?

   1. Молекуладағы байланыс бірдей

екі ионға ыдырайды

2. Байланыс үзілу кезінде электрон жұбы бір атомға өтеді

3. Байланыс үзілу кезінде әр атом

бір-бір электроннан алады

4. Молекула су молекуласын қосып алады

10. Гетеролиттік ыдырау дегеніміз не?

    1. Байланыс үзілуі кезінде әр атом

бірдей электрон алады

11

2. Байланыс үзілу кезінде бір атом

электрон жұбын түгелімен алады

3. Екі атом арасындағы байланыс

үзіліп, радикалдар түзіледі

4. Молекула жылу әсерінен

бұзылады

11. Метанның хлорлануы қандай

жағдайларда жүреді?

1. Қысым түсіргенде

2. Жоғары температурада

3. Жарық немесе қыздыру

әсерінен

4. Катализатор қатысында

1. Метан мен хлор әрекеттескенде бірінші сатысының негізгі өнім қандай?

   1. Метанол

   2. Хлороформ

   3. Хлорметан

   4. Көмірқышқыл газы

2. Метанның хлорлануы кезінде

қандай аралық бөлшектер түзіледі?

1. Иондар

2. Радикалдар

3. Молекулалар

4. Комплекстер

1. Метанның хлорлануында орын

алатын негізгі кезеңдер:

1. Инициирлеу, тізбек өсуі, тізбекті үзу

2. Жылу беру, катализ, тұрақтану

3. Электрофильді шабуыл, нуклеофильді кету

4. Адсорбция, диффузия,

десорбция

15. Нитрлену реакциясы дегеніміз

не?

1. Сутек атомын металл атомына

алмастыру

2. Су молекуласының қосылуы

3. Молекулаға NO₂ тобының

қосылуы

4. Галоген атомының қосылуы

1. Дегидрлену реакциясы дегеніміз

не?

1. Оттек қосу

2. Сутек қосу

3. Сутек атомдарының бөлінуі

4. Су молекуласының қосылуы

1. Дегидрлену реакциясы қандай

жағдайда жүреді?

1. Суықта

2. Жарықта

3. Қыздыру кезінде, катализатор

қатысында

4. Электр өрісінде

1. Этанның дегидрленуі

нәтижесінде қандай өнім түзіледі?

1. Этилен

2. Этанол

3. Пропен

4. Метан

1. Алкандарды зертханада қандай әдіспен алуға болады?

   1. Сутекпен тотықтыру

   2. Металдардың қышқылдармен әрекеттесуі

   3. Карбон қышқылдарының тұздарын сілтімен қыздыру (декарбоксилдеу)

   4. Судың электролизі

2. Лабораторияда метанды қандай әдіспен алуға болады?

   1. CH₃COONa + NaOH (қыздыру)

   2. CH₃OH + HCl

   3. CH₄ + Cl₂

   4. C₂H₄ + H₂O

12

1. Алкендердің жалпы формуласы

қандай?

A) CₙH₂ₙ₊₂

B) CₙH₂ₙ

C) CₙH₂ₙ₋₂

D) CₙH₂ₙ₊₁

2. Этиленнің (этеннің)

молекулалық формуласы:

1. C₂H₆

2. C₂H₂

3. C₂H₄

4. C₃H₆

1. алкендердің молекулаларындағы –C=C- қандай байланыс түрі болады?

   1. қос байланыс

   2. үш байланыс

   3. дара σ-байланыс

   4. σ-байланыс және π-байланыс

2. Алкендердің бірінші мүшесі:

   1. Пропен

   2. Этен

   3. Бутен

   4. Метен

3. Гомологтар дегеніміз не?

   1. Құрылысы мен қасиеті әртүрлі

заттар

2. Бірдей элементтерден тұратын

бейорганикалық қосылыстар

3. Құрамы біртіндеп CH₂ тобына артып отыратын ұқсас құрылымдағы заттар

4. Жаңа элементтерден құралған тізбектер

1. пентен-2нің құрлымдық изомері?

   1. транс-пентенө2

   2. пентен-1

   3. 2-метилбутан

   4. 3-метилпентан-1

7. Алкендерде изомерия не себепті пайда болады?

   1. Қос байланыстың болуы

   2. Оттек атомының болуы

   3. Суда ерігіштігі

   4. Циклдің болмауы

8. 2-бутеннің қандай геометриялық изомерлері бар?

   1. Тек бір түрі

   2. Цис- және транс- изомерлері

   3. Метил және этил изомері

   4. Жоқ

9. Геометриялық (цис-транс) изомерия қай көмірсутектерде байқалады?

   1. Алкандарда

   2. Алкиндерде

   3. Алкендерде

   4. Спирттерде

10. Этен бөлме температурасында қандай күйде болады?

    1. Қатты

    2. Сұйық

    3. Газ

    4. Плазма

14

11. Алкендердің суда ерігіштігі:

    1. Жоғары

    2. Төмен

    3. Орташа

    4. Жақсы ериді

12. Алкендердің молекулалық масса

17. Алкендерге тән реакция типі:

    1. Қосылу

    2. Орын басу

    3. Тотығу

    4. Изомеризация

17. Алкендердің гидрлену

^артқан сайын қайнау температурасы: ^{реакциясында не түзіледі?}

1. Төмендейді

2. Өзгермейді

3. Артады

4. Жойылады

13. Алкендерді зертханада алудың

ең жиі тәсілі:

1. Алкандарды тотығу

2. Алкандарды дегидрлеу

3. Спирттерді дегидратациялау

4. Суды қосу

14. Этил спиртін

дегидратациялағанда не түзіледі?

1. Этан

2. Этен

3. Этин

4. Метан

15. Алканды дегидрлеу арқылы

алкен алу реакциясы:

A) C₂H₆ → C₂H₄ + H₂

B) C₂H₆ + H₂ → C₂H₄

C) C₂H₆ → C₂H₂ + H₂

D) C₂H₆ + O₂ → CO₂ + H₂O

16. 22-бутенді бутаннан алу үшін не

істеу керек?

1. Гидратация

2. Тотығу

3. Дегидрлеу

4. Полимерлеу

1. Алкин

2. Алкан

3. Спирт

4. Қышқыл

17. Алкендер калий перманганатымен қандай реакцияға түседі?

    1. Тотығу

    2. Қосылу

    3. Алмасу

    4. Полимерлену

17. Этен полимерлену реакциясы

нәтижесінде не түзіледі?

1. Этан

2. Бутан

3. Полиэтилен

4. Спирт

15

1. Алкадиендердің жалпы формуласы қандай?

A) CₙH₂ₙ₊₂

B) CₙH₂ₙ

C) CₙH₂ₙ₋₂

D) CₙH₂ₙ₋₄

2. Алкадиендердің гомологтық қатарының келесі мүшесі қандай? (С₄Н₆-дан кейінгі)

   1. С₃Н₄

   2. С₅Н₈

   3. С₆Н₁₀

   4. С₇Н₁₂

3. Алкадиендердің гомологтық қатарындағы айырмашылық неше көміртек пен неше сутек атомынан тұрады?

   1. CH₂

   2. CH₄

   3. C₂H₄

   4. C₂H₆

4. Бутадиен-1,3 қандай әдіспен

өнеркәсіпте алынады?

1. Этиленнің дегидрленуі

2. Метанның пиролизі

3. Бензолдың гидрлеуі

4. Бутанның немесе бутеннің дегидрленуі

1. 1,3-бутадиен қандай шикізаттан

алынуы мүмкін?

1. Этан

2. Пропан

3. Бутан

4. Метан

1. Лабораторияда алкадиендерді алу әдісі:

   1. Галогеналкандарды сулы

ерітіндімен өңдеу

2. Спирттерді дегидратациялау

3. Дигалогеналкандарды мыспен

қыздыру

4. Сірке қышқылын тотықтыру

1. 1,3-бутадиен Br₂-мен

әрекеттессе, өнім қандай болады?

1. 1,4 немесе 1,2-қосылу

2. Орынбасу

3. Полимер

4. Нитроқосылыс

1. Бутадиеннің полимерлену

өнімін атаңыз:

1. Полибутадиен

2. Поливинилхлорид

3. Полистирол

4. Изопрен

1. Алкадиендер гидрлеу

реакциясында не түзеді?

1. Алкандар

2. Алкендер

3. Циклоалкандар

4. Спирттер

1. Электрофильді қосылу реакциясы кезінде қандай қосылу байқалады?

   1. 1,5-қосылу

   2. 1,4-қосылу

   3. 1,1-қосылу

   4. 2,3-қосылу

17

11. Полимерлену реакциясы

нәтижесінде не алуға болады?

1. Синтетикалық каучук

2. Поливинил спирті

3. Полиэтилен

4. Нейлон

12. Бром суымен әрекеттескенде

қандай байқалады?

1. Түссіздену

2. Газ бөліну

3. Тұнба түсу

4. Жарық шығару

13. Алкадиендердің көпшілігінің агрегаттық күйі қандай?

    1. Қатты

    2. Сұйық

    3. Газ тәрізді

    4. Плазмалық

14. Алкадиендер негізінен қай салада қолданылады?

    1. Медицина

    2. Полимер өндірісі

    3. Жанармай ретінде

    4. Азық-түлік

15. Бутадиен негізінде алынатын өнімді көрсетіңіз:

    1. Каучук

    2. Целлюлоза

    3. Пластмасса

    4. Нейлон

16. 1,3-бутадиен мен 1,2- бутадиен арасындағы айырмашылық неде?

    1. Қаныққандық дәрежесі

    2. Қос байланыс орны

    3. Физикалық күйі

    4. Молекулалық масса

17. Алкадиендердің молекула ішіндегі қос байланыстардың әртүрлі орналасуына байланысты қандай изомерия түрі байқалады?

    1. Оптикалық

    2. Құрылыстық

    3. Геометриялық

    4. Таутомерлік

18. Конъюгирленген диендер броммен әрекеттескенде қанша қосылу өнімі түзіледі?

    1. Бір

    2. Екеу

    3. Үшеу

    4. Төртеу

19. Алкадиендердің электрофильді қосылу реакциясы қай механизм бойынша жүреді?

    1. Радикалдық

    2. Ядролық

    3. Электрофильді

    4. Нуклеофильді

20. Алкадиендер қандай жағдайларда тотығады?

    1. Тек бөлме температурасында

    2. Катализатор мен жоғары температурада

    3. Қышқыл қатысында

    4. Жарықсыз ортада

18

1. Алкиндердің жалпы формуласы

қандай?

A) CₙH₂ₙ₊₂

B) CₙH₂ₙ

C) CₙH₂ₙ₋₂

D) CₙH₂ₙ₋₄

2. Этинді (ацетиленді) өнеркәсіпте

қандай әдіспен алады?

1. Метанның пиролизі

2. Этиленнің гидратациясы

3. Бензолдың нитрленуі

4. Этил спиртінің тотығуы

1. Кальций карбидінің сумен әрекеттесу реакциясы нәтижесінде не түзіледі?

   1. Этилен

   2. Этан

   3. Этин

   4. Пропин

2. 1-бутинді зертханада қандай

әдіспен алуға болады?

1. Спирттің дегидратациясы

2. Дигалогеналкандардан натрий амидімен

3. Галогеналкандардан судың

әсерімен

4. Алкендерді гидратациялау

арқылы

5. Алкиндерді лабораторияда алу әдісі:

   1. Күміс катализаторы қатысында

дегидрлеу

2. Дигалогеналкандарды күшті

негізбен өңдеу

3. Алкандарды тотықтыру

4. Спиртті ашыту

1. Этиннің сутекпен әрекеттесуі нәтижесінде қандай өнім түзіледі?

   1. Этилен

   2. Этан

   3. Метан

   4. Пропан

2. Этиннің бром суымен әрекеттесу реакциясы:

   1. C₂H₂ + Br₂ → C₂H₂Br₂

   2. C₂H₂ + Br₂ → C₂H₄Br₂

   3. C₂H₂ + Br₂ → C₂H₂Br₄

   4. C₂H₂ + Br₂ → C₂H₆

3. Этин мен аммиакты күміс нитратымен әрекеттестіргенде қандай тұнба түзіледі?

   1. Сары

   2. Ақ

   3. Қара

   4. Қызыл

4. Алкиндердің қосылу реакциялары қай байланыс арқылы жүреді?

   1. π-байланыс

   2. σ-байланыс

   3. Иондық байланыс

   4. Ван-дер-ваальс

5. Этиннің гидратация реакциясы нәтижесінде не түзіледі?

   1. Этанол

   2. Этаналь

   3. Ацетон

   4. Сірке альдегиді (кейін сірке

қышқылы)

20

11. ПолПропин KMnO₄ сулы ерітіндісімен әрекеттессе қандай өнім түзіледі?

    1. Пропан

    2. Пропаналь

    3. Пропанон

    4. Пропион қышқылы

12. Этиннің гидрогалоген қосу реакциясы қандай өнім береді?

    1. Винилгалогенид

    2. Спирт

    3. Кетон

    4. Қышқыл

13. Этин мен сутек хлоридінің

әрекеттесуінен не түзіледі?

1. Хлорэтан

2. Винилхлорид

3. 1,2-дихлорэтан

4. Этанол

14. Пропин мен аммиакты AgNO₃ ерітіндісімен өңдегенде байқалатын өзгеріс:

    1. Газ бөлінеді

    2. Тұнба түзіледі

    3. Түсі өзгереді

    4. Иіс пайда болады

15. Этиннің агрегаттық күйі:

    1. Сұйық

    2. Қатты

    3. Газ

    4. Плазмалық

16. Алкиндердің суда ерігіштігі

қандай?

1. Жақсы ериді

2. Тек қышқылда ериді

3. Ерімейді

4. Сілтіде ериді

17. Этин қай салада кеңінен

қолданылады?

1. Тамақ өнеркәсібі

2. Металл кесу және дәнекерлеу

3. Медицина

4. Косметика

18. Винилхлорид қай зат негізінде

алынады?

1. Этан

2. Этин

3. Этилен

4. Пропан

19. Бутиннің изомерлерін көрсет:

    1. 1-бутин және 2-бутин

    2. Этин және пропин

    3. 1-бутин және 1-бутин

    4. Пропан және бутан

20. Алкиндердің молекула

құрылысы қандай?

1. Түзу, sp³ гибридтелген

2. Бұрышты, sp² гибридтелген

3. Түзу, sp гибридтелген

4. Тетраэдрлік

21

1. Бензол молекуласының

молекулалық формуласы:

A) C₆H₁₂

2. C₆H₆

3. C₅H₁₀

4. C₇H₈

2. Бензолдың бірінші гомологы:

   1. Толуол

   2. Ксилол

   3. Нафталин

   4. Этилбензол

3. Бензолды өнеркәсіпте қалай

алады?

1. Циклогександы дегидрлеу

2. Этиленді дегидратациялау

3. Пропаннан пиролиз арқылы

4. Алканды тотықтыру арқылы

1. Толуолды ароматизациялау арқылы бензол алу реакциясы:

   1. C₆H₅CH₃ → C₆H₆ + CH₄

   2. C₆H₆ → C₆H₅CH₃

   3. C₆H₅OH → C₆H₆ + H₂O

   4. C₂H₂ + C₂H₂ → C₆H₆

2. Бензолды зертханада қандай

әдіспен алуға болады?

1. Спирттердің дегидратациясы

2. Бензой қышқылын декарбоксилдеу

3. Циклоалкендерді гидратациялау

4. Алкендерді сутектендіру

1. Бензол қандай реакцияларға оңай түседі?

   1. Қосылу

   2. Орын басу (субституция)

   3. Тотығу

   4. Айырылу

2. Нитрлеу реакциясында бензолмен әрекеттесетін реагенттер:

   1. H₂O + HNO₃

   2. H₂SO₄ + HNO₃

   3. NaNO₃ + HCl

   4. NaOH + HNO₃

3. Бензол мен бром арасындағы

реакцияда қандай жағдай қажет?

1. Жарық

2. Температура

3. FeBr₃ катализаторы

4. Сулы орта

1. Бензолды нитрлеу

реакциясының өнімі:

1. Анилин

2. Бензолсульфон қышқылы

3. Нитробензол

4. Бензой қышқылы

1. Бензол хлормен әрекеттескенде қандай жағдай қажет?

   1. Натрий гидроксиді

   2. Темір ұнтағы немесе FeCl₃

   3. Сірке қышқылы

   4. Ашық ауа

23

11. Бензолды сульфирлеу үшін

қандай реагент қолданылады?

1. HNO₃

2. H₂SO₄ (конц.)

3. KMnO₄

4. Br₂

1. Бензолдың сутекпен