Абай облысы білім басқармасының

Аягөз ауданы білім бөлімінің

“Горный жалпы орта білім беретін мектебі” КММ

көркем еңбек пәні мұғалімі Рахымберлина Назира Аскержановна

Оригами өнері арқылы оқушылардың эстетикалық мәдениетін қалыптастырудың педагогикалық негіздері

Аннотация

Мақалада жалпы білім беретін мектептердің көркем еңбек пәнінде оригами өнерін қолдану арқылы оқушылардың эстетикалық мәдениетін қалыптастырудың педагогикалық негіздері қарастырылады. Зерттеу барысында оригамидің тәрбиелік, дамытушылық және пәнаралық әлеуеті айқындалып, оның оқушылардың көркемдік талғамын, шығармашылық ойлауын және ұлттық-мәдени құндылықтарға деген қатынасын дамытудағы тиімділігі талданады. Зерттеу нәтижелері оригами технологиясын жүйелі қолдану эстетикалық тәрбиенің сапасын арттыратынын көрсетеді.

Түйін сөздер: эстетикалық мәдениет, оригами, көркем еңбек, шығармашылық қабілет, пәнаралық байланыс, ұлттық тәрбие.

Кіріспе

Қазіргі білім беру кеңістігінде тұлғаның рухани-эстетикалық дамуы білім сапасының маңызды көрсеткіштерінің бірі ретінде қарастырылады. Оқушылардың эстетикалық мәдениетін қалыптастыру – олардың қоршаған ортаны, өнер туындыларын және ұлттық құндылықтарды саналы түрде қабылдау қабілетін дамытуға бағытталған күрделі педагогикалық үдеріс.

Эстетикалық тәрбие мәселесі көркем еңбек пәні аясында ерекше маңызға ие, себебі бұл пән оқушының практикалық әрекет арқылы өнерді сезінуіне мүмкіндік береді. Осы тұрғыда оригами өнері – қағазды көркем бүктеу арқылы эстетикалық әсер тудыратын, оқушының шығармашылық әлеуетін дамытатын тиімді педагогикалық құралдардың бірі. Оригами технологиясы оқушылардың ұқыптылық, дәлдік, шыдамдылық сияқты тұлғалық қасиеттерін қалыптастырумен қатар, олардың көркемдік талғамын дамытуға ықпал етеді.

Зерттеудің мақсаты:

Оригами өнерін көркем еңбек пәнінде қолдану арқылы оқушылардың эстетикалық мәдениетін қалыптастырудың педагогикалық негіздерін анықтау және оның тиімділігін ғылыми тұрғыда негіздеу.

Зерттеудің міндеттері:

• оригами өнерінің эстетикалық тәрбие берудегі педагогикалық мүмкіндіктерін талдау;

• оригами технологиясының оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамытудағы рөлін анықтау;

• көркем еңбек сабақтарында оригамиді қолданудың тиімді әдіс-тәсілдерін жүйелеу;

• пәнаралық байланыс негізінде оригами өнерінің білім беру процесіндегі маңызын айқындау.

Зерттеу әдістері:

Зерттеу барысында теориялық және эмпирикалық әдістер қолданылды: ғылыми-педагогикалық әдебиеттерге талдау жасау, көркем еңбек сабақтарында оригами технологиясын қолдану тәжірибесін бақылау, оқушылардың шығармашылық жұмыстарын сапалық талдау, алынған нәтижелерді салыстырмалы түрде зерделеу.

Нәтижелер мен талқылау:

Зерттеу нәтижелері оригами өнерін оқу процесіне енгізу оқушылардың эстетикалық мәдениетін қалыптастыруда оң динамика көрсеткенін айқындады. Атап айтқанда:

• оригами арқылы орындалған жұмыстар оқушылардың көркемдік талғамының дамуына және әсемдікке деген эмоционалдық қатынасының артуына ықпал етті;

• қағазды бүктеу үдерісі кеңістіктік ойлаудың, қиялдың және шығармашылық белсенділіктің дамуына жағдай жасады;

• оригами технологиясы оқушыларды ұқыптылыққа, табандылыққа және еңбек нәтижесіне жауапкершілікпен қарауға тәрбиелейді;

• пәнаралық байланыс күшейіп, математика (симметрия, геометриялық фигуралар), биология (табиғи нысандар), бейнелеу өнері пәндерімен интеграция жүзеге асырылды;

• ұлттық ою-өрнек элементтерін оригами үлгілерінде қолдану оқушылардың ұлттық мәдени құндылықтарға деген қызығушылығын арттырды.

Зерттеу барысында авторлық байқаулар оригами қолданылған сабақтарда оқушылардың оқу мотивациясы мен шығармашылық белсенділігі жоғары болатынын көрсетті.

Қорытынды:

Жүргізілген зерттеу нәтижелері оригами өнері оқушылардың эстетикалық мәдениетін қалыптастырудың тиімді педагогикалық құралы екенін дәлелдейді. Оригами технологиясы оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамытып қана қоймай, олардың рухани-эстетикалық дүниетанымын кеңейтеді. Көркем еңбек пәнінде оригамиді жүйелі әрі мақсатты қолдану эстетикалық тәрбиенің сапасын арттыруға мүмкіндік береді.

Пайдаланылған әдебиеттер:

1. Әбдіғаппарова А. Эстетикалық тәрбие негіздері. – Алматы: Қазақ университеті, 2019.

2. Жұмабекова Г. Көркем еңбек пәнінің әдістемесі. – Астана: Фолиант, 2021.

3. Okada T. Origami: The Art of Paper Folding. – Tokyo: Nippon Press, 2018.

4. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі. Жалпы білім беретін мектептерге арналған көркем еңбек пәні бағдарламасы. – Астана, 2022.

5. Сейтқұлова Л. Оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамыту жолдары. – Алматы: Рауан, 2020.