Тақырып бойынша 11 материал табылды

Ортағасырлық Қазақстандағы ғылымның дамуы

Материал туралы қысқаша түсінік
Ашық сабақ Ортағасырлық Қазақстандағы ғылымның жетістіктерін анықтап, ғылыми еңбектері мен зерттеулерін сипаттайды, ғылыми еңбектерінің маңыздылығын талдайды; Ғалымдардың ғылымға қосқан үлесін түсіндіреді, тарихи деректермен жұмыс жасайды;
Материалдың қысқаша нұсқасы

Қазақстан тарихы пәні бойынша сабақ жоспары

Мұғалімнің аты-жөні

Кәрібай Күлайша Ермекқарақызы

Мерзімі


Пән /

Қазақстан тарихы

Қатысқаны/ қатыспағаны


Бөлімнің атауы

ІҮ бөлім. Білім мен ғылымның дамуы

Сабақтың тақырыбы

Ортағасырлық Қазақстандағы ғылымның дамуы

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

11.4.1.1 әртүрлі тарихи кезеңдердегі ғылымның жетістіктерін анықтау;


Құндылық

«Мәңгілік Ел» аясындағы мәдениетпен тіл тұтастығы бағытында Отан тарихы мен Орта ғасырлардағы ғылымның дамуына талдау барысында жүзеге асады.

Тарихи мұраға құрмет көрсетуді, ғылым мен білімді бағалауды, ұлттық құндылықтарды дәріптеуді үйренеді.

Күтілетін нәтиже

Ортағасырлық Қазақстандағы ғылымның жетістіктерін анықтайды, ғылыми еңбектері мен зерттеулерін сипаттайды, ғылыми еңбектерінің маңыздылығын талдайды;

Ғалымдардың ғылымға қосқан үлесін түсіндіреді, тарихи деректермен жұмыс жасайды;

Сабақ барысы

Сабақ кезеңі

Педагогтің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Ұйымдастыру кезеңі. Қызығушы лықты ояту.5 мин

Топқа бөлу 3 мин




Үй тапсырмасын тексеру 7 мин



Сәлемдесу, түгендеу.

Психологиялық ахуал қалыптастыру.

«Ғылым дегеніміз не?» сұрағын қою.

Ғалымдардың есімдері арқылы топқа бөледі


Миға шабуыл» әдісі арқылы сұрақтар қояды.

Сұрақтар:

1.Орта ғасырлар қай кезеңді қамтиды? 2.Ғылымның дамуына не әсер етті?

3.Орта ғасыр қоғамының ерекшелігі қандай

Білім алушылар оқытушымен амандасады.

Өз ойларын білдіреді.

Топтарға бірігеді.

Әл-Фараби

Ибн Сина

Әл-Хорезми

Сұрақтарға жауап береді.



.

Мадақтау







Қолдау







Ауызша бағалау «Жарайсың!», «Тамаша жауап!» арқылы мадақтау.

Интербелсенді тақта, топ журналы,

Слайд


Карточка





Оқулық





Сабақтың ортасы


Жаңа сабаққа кіріспе

5 минут








Жаңа сабақ

20 минут



























Топтық жұмыс

15 минут
















Сергіту сәті 3 мин

























Бекіту кезеңі

7 минут





































Презентация арқылы жаңа тақырыпты түсіндіреді.

Мұғалім:

Қазір экранға назар аударайық.

(ЖИ арқылы жасалған қысқа бейнеролик көрсетіледі:
обсерваториялар, көне кітаптар, ғалымдар, орта ғасыр қалалары)

Бейнероликтен кейінгі сұрақ:

Бейнеден қандай ғылым салаларын байқадыңыздар?


Мұғалім түсіндірмесі

Орта ғасырларда ғылым әсіресе Шығыс елдерінде жоғары деңгейде дамыды. Орталық Азиядан шыққан ғалымдар әлем ғылымына үлкен үлес қосты.

Ғылым салалары

1. Математика

Әл-Хорезми

  • Алгебра ғылымының негізін қалады;

  • Сан жүйесін жетілдірді.

2. Медицина

Ибн Сина

«Дәрігерлік ғылым каноны» еңбегін жазды;

  • Емдеу әдістерін дамытты.

3. Философия

Әл-Фараби

  • Логика мен философияны зерттеді;

  • «Екінші ұстаз» атанды.

4. Тіл білімі

Махмұд Қашқари

  • Түркі тілдерін зерттеді.




Тапсырмалар береді.

Мұғалім:

Енді сіздер ЖИ құралдарын қолданып шағын зерттеу жасайсыздар

1-топ:

Әл-Фараби еңбектері туралы ақпарат жинайды

2-топ:

Ибн Сина еңбектерін зерттейді.

3-топ:

Әл-Хорезми ғылыми жаңалықтарын анықтайды.

Тапсырма:

  • Постер жасау;

  • 3 минут қорғау;

  • Бір қызықты дерек айту.


«Кім жылдам?» ойыны

Ойын шарты:

Экраннан сұрақтар көрсетіледі.. Әр дұрыс жауапқа 1 ұпай беріледі.

«Құтты білік» еңбегінің авторы кім?
Жауап: Жүсіп Баласағұни

Орта ғасырда жұлдыздарды зерттейтін ғылым қалай аталды?
Жауап: Астрономия

Ибн Синаның әйгілі еңбегі қалай аталады?
Жауап: «Дәрігерлік ғылым каноны»

Әл-Фараби қандай ғылым салаларын зерттеді?
Жауап: Философия, логика, музыка

Орта ғасырда ғылымның дамуына не әсер етті?
Жауап: Қалалардың өсуі, білімге қызығушылық, кітапханалардың ашылуы.


Онлайн тест ұйымдастырады.

Тест сұрақтары

1-сұрақ

Алгебра ғылымының негізін қалаған кім?

  • А) Әл-Фараби

Б) Ибн Сина

  • В) Әл-Хорезми

  • Г) Махмұд Қашқари

2-сұрақ

«Екінші ұстаз» атанған ғалым кім?

  • А) Жүсіп Баласағұни

  • Б) Әл-Фараби

  • В) Ибн Сина

  • Г) Ұлықбек

3-сұрақ

Ибн Сина қай ғылым саласын дамытты?

  • А) География

  • Б) Астрономия

  • В) Медицина

  • Г) Археология

4-сұрақ

Түркі тілдерін зерттеген ғалым кім?

  • А) Әл-Хорезми

  • Б) Әл-Фараби

  • В) Махмұд Қашқари

  • Г) Ибн Сина

5-сұрақ

Орта ғасырда аспан денелерін зерттейтін ғылым қалай аталды?

  • А) Биология

  • Б) Геометрия

  • В) Астрономия

  • Г) Химия

6-сұрақ

«Құтты білік» еңбегінің авторы кім?

  • А) Махмұд Қашқари

  • Б) Жүсіп Баласағұни

  • В) Әл-Фараби

  • Г) Ибн Сина




Ғылым салалары:

  • Математика

  • Медицина

  • Астрономия

  • Философия

  • География




Білім алушылар оқытушыны тыңдап, өздеріне қажет мәліметтерді дәптерге жазып алып отырады.

























Ақпарат іздейді, постер қорғайды.











Топтар

Постер жасайды;

3 минуттан қорғайды;

Бір қызықты дерек келтіреді.


.

Сұрақтарға тез жауап береді.



Студенттер тез әрі дұрыс жауап беруі керек












Тест орындайды.




Топтар тез әрі дұрыс жауап берулері керек




Білім алушылардың жаңа тақырыпқа қызығушылығын оятып, қолдау көрсету. «Бас бар мақ» әдісі









Оқытушы білім алушыларға маңызды деректерді жазуға қолдау көрсетеді


























Дескриптор арқылы бағалау

тапсырма

дескриптор

Ғалымды сипаттау

Негізгі еңбектерін атайды

Ғылым саласын түсіндіру

Маңызын анықтайды

Постер қорғау

Нақты дәлел келтіреді




Мадақтау

«Пікіріңе рахмет, керемет жауап» деп қолдау көрсетіледі




«Керемет жауап» немесе «дұрыс айтасың» деп мадақтап отыру


«Бес бармақ»

Керемет жауап болды деп қолдау көрсетіледі











Автоматты бағалау




Жауаптарына қарай мадақтау алып, қолдау көрсетіледі.





Презентация











экран







Постер











Слайд







Онлайн сұрақтар























Kahoot!



Сабақтың соңы

Бағалау 2 минут





Рефлексия

5 минут











Үй тапсырмасы

2 минут






Қорытынды









Оқытушы ауызша бағалап өтеді






«Білім ағашы» әдісін өткізеді.

Мұғалім тақтаға немесе интерактивті экранға ағаштың суретін көрсетеді.
Студенттерге түрлі түсті стикерлер таратылады.

Стикер түстерінің мағынасы

? Жасыл — «Мен сабақты толық түсіндім»
?
Сары — «Әлі де сұрағым бар»
? Қызыл — «Маған қиын болды»


Эссе және презентация тапсырады

1. Эссе тақырыбы: «Орта ғасыр ғылымының дамуы және оның қазіргі ғылымға әсері»

2. Бір ғалым туралы ЖИ көмегімен презентация дайындау.


Оқытушы сабақты қорытындылайды

Мұғалім: Орта ғасыр ғалымдарының еңбектері қазіргі ғылымның негізін қалады. Бүгін біз тек тарихты оқып қана қоймай, заманауи ЖИ техноло гияларын пайдаланып зерттеу жүргіз дік. Бұл — болашақ білім беру бағыты

Білім алушылар сабақ бары сында танытқан белсенділік теріне қарай, топтық, жеке жұмыстарына қарай бағаланады



Стикер жапсырады. Стикерге:

бүгін не үйренгендерін;

сабақтан алған әсерлерін;

немесе қиын болған тұстарды жазады.

Содан кейін стикерлерді ағашқа жапсырады.







Тапсырманы дәптерге жазып

алады






Саралау

Ауызша мадақтау

Білім алушылардың сабақ барысындағы белсенділіктері критерий бойынша анықталып, бағаланады.





«Екі жұлдыз, бір тілек»










Кері байланыс







Тапсырма

Әлсіз білім алушыларға

Қабілетті білім алушыларға











Стикер


Ағаш макеті










Экран







Қолдау

Дайын ақпарат беру

Қосымша талдау тапсырмасы



Жүктеу
bolisu
Бөлісу
ЖИ арқылы жасау
Файл форматы:
docx
13.05.2026
0
Жүктеу
ЖИ арқылы жасау
Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз,
шағым қалдыра аласыз
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Материал жариялап, аттестацияға 100% жарамды сертификатты тегін алыңыз!
Ustaz tilegi журналы министірліктің тізіміне енген. Qr коды мен тіркеу номері беріледі. Материал жариялаған соң сертификат тегін бірден беріледі.
Оқу-ағарту министірлігінің ресми жауабы
Сайтқа 5 материал жариялап, тегін АЛҒЫС ХАТ алыңыз!
Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін дамытуға қосқан жеке үлесі үшін және де Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық материалыңызбен бөлісіп, белсенді болғаныңыз үшін алғыс білдіреміз!
Сайтқа 25 материал жариялап, тегін ҚҰРМЕТ ГРОМАТАСЫН алыңыз!
Тәуелсіз Қазақстанның білім беру жүйесін дамытуға және білім беру сапасын арттыру мақсатында Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық жұмысын жариялағаны үшін марапатталасыз!
Министірлікпен келісілген курс саны 12