400 000+ дайын материалды
1 жыл бойы шексіз жүктеңіз
ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, презентациялар және авторлық материалдар
4 990₸/ 1 жыл
🔥Арнайы баға ·10.12.2026 дейін
Одан кейін - 29 990 ₸
Бір рет төлейсіз · Автотөлем жоқ
Тақырып бойынша 31 материал табылды

Өсімдіктердің белгілері

Материал туралы қысқаша түсінік
Жер бетіндегі өсімдіктердің көп түрлілігі
Материалдың қысқаша нұсқасы

Т №1 қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні: 2.09.2016 жыл

Мұғалімнің есімі: СҚуандықова

Сынып:6 «Ә»

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы: Ботаника - өсімдіктер туралы ғылым. Жер бетінде өсімдіктердің көптүрлілігі туралы жалпы мәліметтер.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Өсімдіктер дүниесін оқып, танып үйрену. Қазақстан жерінде таралған өсімдіктер жайлы толық мағлұмат алу.

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар:

Ботаника бөлімі өсімдіктер жайлы толық мағлұмат алады.

Оқушылардың басым бөлігі:

Өсімдіктерді қорғауға алынған түрлерімен танысады.

Кейбір оқушылар жасай алады:

Өсімдіктерді қорғау жолдарын қарастырады. Мектеп жанынан жабайы өсімдіктерді көріп зерттейді.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

Биология, Ботаника, «Қызыл кітап», Қорықтар.

Сабақта диалог үшін қолданылатын тіл:Талқылау үшін сұрақтар:

Өсімдік туралы ғылым неге ботаника деп аталады?

Қалай ойлайсыңдар таусылып, жоғалып бара жатқан өсімдіктерді не істеу керек?

Не себепті таусылып бара жатыр?

Алдыңғы оқу


Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау

Ұйымдастыру кезеңі3- минут

Кіріспе. Ынтымақтастық ахуалды қалыптастыру. Бір-біріне жылы тілек білдіру.1,2,3, 4 ретке саналу арқылы топқа бөлу,

Мадақтау.

Үй тапсырмасын сұрау3- минут

«Миға шабуыл» әдісі. Өткен сыныптағы тақырыптармен байланыстырып сұрақтар өрбіту ұсынылады. Оқушылар өткен тақырып бойынша сұрақтар дайындайды.

Геометриялық фигуралар

Қызығушылықты ояту.

5-минут

Болжау» әдісі бойынша жаңа сабаққа кіріспес бұрын оқуының сабаққа деген қызығушылығын арттырып, ойландыру мақсатында мынадай кесте беріледі, кестеге өз ойын жазады. Оқушы жаңа тақырыпты өздері ойланып табады.

Жаңа тақырыптың ережесі қандай деп ойлайсыңдар?

Қандай дәлелің бар?

Шындығында бұл қандай
ақырып екен?





Бағдаршам.

Жаңа сабақ

5- минут

«Теңіздегі тіршілік» бейнеролигін тамашалайды. Оқушылар теңіздегі тіршіліктің қаншалықты өте тығыз байланыста екенін біледі. Ойлан, жұптас, бөліс.

Жаңа тақырып бойынша әр топқа тапсырмалар бердім. Әр топ берілген тапсырмалар бойынша өз білгендерін қорғады.

1-топ: Тірі организмдердің негізгі қасиеттері

2-топ: Тірі организмдегі заттар мен энергияның алмасуы

Оқушылар өз тобына берілген тапсырмаларын орындайды.

Жарайсыңдар!


Аяқталуы

10-минут

Аяқталмаған сөйлемдерді аяқтау ұсынылады.

І-топ: ІІ –топ:

1.Биологияның міндеті.....2.Бактерия-лардың кұрылысы мен тіршілік әрекеттерінін қасиеттерін.....3.Ботаника....

4.жануарлар дүниесін....5. микология үйретеді.....

6. ағзалардың тұқым қуалаушылық және 7.өзгергіштік қасиеттерін окытып үйретеді.....

8. Ағза-лар құрылымына енетін химиялық заттардын құрамын, таралуы мен өзгеруін.....

9.физиология зерттейді....10.тірі ағзалардың қоршаған орта-дағы өзара қатынасын.....11.тірі жүйе ретіндегі жасушаның құрылымын, атқаратын қызметін және қасиеттерін.....

Жарайсыңдар!

Кері байланыс жасау

Сабақ соңында оқушылар ауызша немесе жазбаша мына сұрақтарға жауап бере алады:

  1. Мен бүгін......................білдім.

  2. Маған.......................... қызық болды.

  3. Маған............................қиын болды.

  4. Мен ...............................тапсырмаларын орындадым.

  5. Мен................................. үйрендім.

  6. Сабақ менің өміріме...............................берді.

стикерлер

Бағалау

2-минут

Топбасшылары ерекше топ мүшелерін бағалап ұпай сандарын шығарады критерий бойынша ұпай сандарды бағаға айналдырамыз. Оқушы өз бағасын қояды.


Үйге тапсырма

1-минут

АВС деңгейдегі сұрақтарға жауап береді.

Оқулық интернет.

Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?




Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова


№2 қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні: 5.09.2016 жыл

Мұғалімнің есімі:С Қуандықова

Сынып:6 «Ә»

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы: Өсімдіктердің түрлері. Мәдени және жабайы, біржылдық және көп жылдық, дәрілік және әсемдік өсімдіктер.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Өсімдіктермен танысып, қорғау жолдарын және өсіру, күтіп баптау жолдарын қарастыру керек екенін білу.

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар:

Өсімдіктерді біліп, мәдени және жабайы өсімдіктерді ажырата алады.

Оқушылардың басым бөлігі:

Жабайы және мәдени өсімдіктерді салыстыра алады.

Кейбір оқушылар жасай алады:

Мәдени өсімдіктерді өсіріп, айырмашылықтарын түсіндіре алады.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

Ботаника, мәдени және жабайы өсімдіктер

Сабақта диалог үшін қолданылатын тіл:

Талқылау үшін сұрақтар:

Қандай мәдени өсімдіктерді білесіңдер? Қалай ойлайсыңдар мәдени өсімдік екенін қалай ажыратасыңдар?

Не себепті ...... деп ойлайсыз?

Алдыңғы оқу

Өсімдіктердің адам өміріндегі маңлызы туралы білді.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау

Ұйымдастыру кезеңі

5-минут

Ынтымақтастық ахуалды қалыптастыру.«Танысу жаттығуы-2»

Қатысушыларға есімдеріне бірінші әріпіне сәйкес келетін сын есімді қосып айту ұсынылады, мысалы, «Ақылбек-ақылды, Шарапат-шыдамды, Айбар- айбарлы,.....» деген тізбекпен өздерінің алдында есімдері аталып кеткен әріптестерінің аттарын сын есімдермен бірге қайтала отырып, соңында жаттап алғандарын да білмей қалады.

Мәдени жабайы және біржылдық, дәрілік өсімдіктер болып төрт топқа бөлінеді. Суреттеріне қарап топтарға бөлінеді.

Жарайсыңдар!

Үй тапсырмасын сұрау:

10-минут

конверт-сұрақ

2-3 сұрақ жазып, конвертке салыңыз (оқу мақсатына қарай). Әрбір оқушыда өзінікі болатындай етіп, бірнеше конверт дайындаңыз. Әрқайсысына екі минут беріңіз: оқушы стикерде атын және жауабын жазады; екі минут өткен соң конверт келесі оқушыға беріледі, осылай бұл 2-3 сұраққа барлығы жауап бергенше жүре береді. Стикерлерді жинап, бірнеше жауапты дауыстап оқыңыз (аттарын атамастан); сынып белгілі бір сұрақтың қаншалықты дұрыс болғанын талқылайды.

Топ аралық бағалауды «Бағдаршам» арқылы және топ басшысы топ мүшелерін бағалау жүргізді.

Қызығушылықты ояту кезеңі

5-минут

Ойға шақыру үшін БББ стратегиясын қолданамын.

Білемін

Білгім келеді

Білдім.




Мұғалім сабақтың тақырыбын айтқан, соң осы туралы не білетіндерін еске түсіріп, бірінші бағанды толтыруын сұрайды. Жұпта, топта ақпарат жайында бөліседі., не білгілері келетіні туралы екінші бағанға толтырады. Сабақ соңында үшінші бағанды толтырады

Басбармақ арқылы

Мағынаны тану кезеңі

10-минут


Топтасу әдісі (шығармашылық жұмыс.)

1..Сыныпты топқа бөлу (салаға дайындау).

І. топ- мәдени мен жабайы өсімдіктерді сурет арқылы түсіндіру

ІІ. топ- мәдени мен жабайы өсімдіктерді мақал-мәтел, өлең жолдар, нақыл сөздер, шығарма жазу арқылы түсіндіру

ІІІ топ- берілген тақырыпты өнер арқылы жеткізу (ән, күй, скетч)

2. Әр топтан лидер шығып, баяндап береді. Мұндай жағдайда «5» алса, бүкіл топқа қойылады. Топ мүшелері барлығы толық қатыспаса, «4», «3» қойылады.

Топтан бірін-бірі стикерлер арқылы бағалау жүргізді.

Аяқталуы

10-минут

Ойтолғаныс

кезеңі

А Ә Б В

Сыныптағы оқушының әрқайсысына А, Ә, Б және В әріптерімен қоса төрт-төрттен үлдірленген карточкалардың жинағын дайындаңыз. Жауаптың төрт нұсқасы бар сұрақтар қойыңыз, оқушылар дұрыс жауапқа сәйкес келетін карточкаларын көрсетуі керек. Олардан қалғандарының карточка-жауаптарына қарамауын өтініңіз.

Кері байланыс жасау

2-минут

«Менің сабақтан кейінгі әсерім» кестесі №1

Қандай ой пайда болды?

Не сезіндім?

Не ұнамады?






Кері байланыс парақшасы беріледі.

Бағалау

2-минут

Бағдаршам, екі жұлдыз, тілек бір арқылы және топ мүшелерін топ басшысы бағалап отырды. Соңғы бағалауды мұғалім жүргізді.

Топтар бірін-бірі бағалайды.

Үйге тапсырма

1-минут

Тест сөзжұбақ және сәйкестендіру тестін жасайды.


Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?




Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова

















№3 қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні: 8.09.2016 жыл

Мұғалімнің есімі: С Қуандықова

Сынып:6 «Ә»

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы: Өсімдіктердің белгілері. Гүлді өсімдіктер. Гүлді өсімдіктердің мүшелері.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Өсімдіктің мүшелерімен танысу және атқаратын қызметі жайлы мағлұмат алу.

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар:

Гүлдің мүшелерімен танысып атай алады.

Оқушылардың басым бөлігі:

Екі түрлі өсімдіктерді алып барлық мүшелерінің қызметін біледі.

Кейбір оқушылар жасай алады:

Гүлді өсімдіктердің мүшелерінің салыстырып, талдай алады.Үйде өсетін өсімдіктермен салыстырады.

Тілдік мақсат

Сабақта диалог үшін қолданылатын тіл:

Талқылау үшін сұрақтар: Гүлді өсімдіктердің қандай мүшелері болады? Тамырдың маңызы неде?

Алдыңғы оқу

Мәдени және жабайы өсімдіктерді білді.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау

Басталуы

3- минут

Ынтымақтастық ахуалды қалыптастыру. Танысу жаттығуы-1Қатысушылар өздерін таныстыра отырып, есімдерін кім қойғандарын және өздері немен ассоциация жасайтындықтарын, есімдері ұнайды ма, ұнамаса не себепті екендігін баяндайды. Осы түрде қатысушылардың есімдерін еске ұстауға болады, топтың ұйымшылдығына себебін тигізеді.

Гүлдердің суреті бойынша төрт топқа бөлу. Бағалау парақшщасы беріледі.

Жарайсыңдар!

Үй тапсырмасын сұрау 8-минут

«Цифрлы сұрау» әдісі арқылы сұрау. ІІ нұсқа: мұғалім оқушыларға тек белгілі сан жазылған карточкаларды таратып береді. Мұғалім сұрақты оқып, оның нөмірін атайды. Сол нөмірі бар оқушы жауап береді, Бұл қиындатылған нұсқа, өйткені оқушы алдын ала сұрақты білмейді, оған дайындалуға мүмкіндігі жоқ.

Фишкалар алады.

Көк сары қызыл

Қызығушылықты ояту. 5-минут

«Адасқан сөйлем» әдісі арқылы сұрау. Оқушылар қиылып, араластырылған сөйлемдерді дұрыс орналастырып, дұрыс ережені немесе сөйлемді құрастыруы керек. Ол үшін мұғалім алдын ала ережелерді жазып, қиып қоюы керек

Басбармақ

Мағынаны ояту.

Инут10- минут

«Кластерлер» әдісі. Кластерлер- идеялар мен ақпараттардың арасындағы байланыстарды айқындауға арналған жазба кестелер. Негізгі тақырып (тірек, сөз, басты идея) тақтаның ортасындағы шеңберге жазылады да, одан туындаған тақырыпшалар оның жан-жағына жазылып, шеңбереленеді, оқушылар оларды бір-біріне сызықтармен қосады да, өзара байланыстары туралы әңгімелейді. Тақырыптардың байланыстары туралы сұрақтар құрастырып, оларға жауап іздеген де тиімді. Әдетте кластерлер оқушының жеке орындалуынан басталып, одан кейін жұмыс немесе шағын топта (4-5 адам) жалғасады.

Топаралық бағалау және тап мүшелерін бағалау.

Аяқталуы

10-минут

Фишкалар алады.

Көк сары қызыл

Кері байланыс жасау 5-минут

«Бір ауыз сөз». Оқушылар стикерлерге сабақ туралы бір ғана сөз жазып, оны тақтаға жапсырады. Өз ойларын түсіндіріп береді. Стикерге сабақты бағалайтын келесі сөздерді жазуға болады. (оларды тақтаға алдын-ала жазып қойған дұрыс): ұнады, қажет, пайдалы, білдім, үйрендім, қызықтым, ұмтылдым, есте сақтадым. т.б

стикерлер

Бағалау

3-минут

Топбасшылары ерекше топ мүшелерін бағалап ұпай сандарын шығарады критерий бойынша ұпай сандарды бағаға айналдырамыз. Оқушы өз бағасын қояды.

Бағалау парақшасы

Үйге тапсырма

1-минут

Тірі организмдердің негізгі қасиеттері мен олардың ерекшеліктерін көрсететін кесте толтырыңдар

Оқулық интернет.

Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?





Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова




№4 қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні: 13.09.2016 жыл

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып:6 «Ә»

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:Өсімдіктердің тіршілік жағдайлары, оларға әсер ететін негізгі экологиялық факторлар.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Өсімдіктердің тіршілік әрекеттерін білу. Өсімдіктердің тыныс алуы қоректенуі жайлы білу. Өсімдіктердің әсер ететін факторлар жайлы мағлұмат алу.

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар:

Оқушылар өсімдіктердің тіршілік әрекеттерін біледі.

Оқушылардың басым бөлігі:

Өсімдікке әсер ететін факторларды біледі.

Кейбір оқушылар жасай алады:

Өсімдіктердің тіршілік ортасындағы жағдайларды зерттей алады.

Тілдік мақсат

Сабақта диалог үшін қолданылатын тіл:

Талқылау үшін сұрақтар:Неге біз өсімдіктердің тірі ағза деп есептейміз? Өсімдіктер тіршілік етуі үшін қандай жағдайларқажет?

Алдыңғы оқу

Гүлді өсімдіктер жайлы білді.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау

Басталуы

Ұйымдастыру кезеңі

3- минут

Ынтымақтастық ахуалды қалыптастыру. «Өзіңізге тілегенді-басқаларға тілеңіз!»

Әр оқушы10-15 секунд уақыт аралығында ішінен өзіне бір немесе бірнеше ізгі тілек тілеу тапсырылады. Содан кейін қатысушылар жұпқа бөлініп, бір-бірінің қолынан алып, жаңағы өзіне тілегенді жұптасына айту керек. Мұғалімнің да бұл іске қатысқаны дұрыс. Тілектерді бір-біріне топ ішінде де айтуға болады.

Жыл мезгілдері бойынша төрт топқа бөлемін.

Жарайсыңдар!

Үй тапсырмасын сұрау:10-минут

«Өз жартыңды тап» ойыны.

Мұғалім жұп карточкалар дайындайды: біреуінде- сұрақтар, екіншісінде жауаптарға арналған тірек кестелер. Бірақ сұрақ пен оның жауабына арналған карточкалар түсі бірдей болады. Оқушылар кез келген түсті карточканың (әрқайсысы біреуін) таңдайды. Содан кейін оның түсі бойынша өзіне серігін іздеп, бірге отырып, жұмыс істейді.

Бағдаршам

Қызығушылықты ояту 5-минут

«Семантикалық карта».

Бұл стратегия оқушының бойындағы жандандыру және дамытуға арналған семантикалық қасиеттерді талдау.. Оқушылардың оқып жатқан тақырыпқа байланысты білімі бар болған жағдайда бұл стратегияны пайдаланған тиімді. Бұл стратегияның мақсаты белгілі бір тақырыпқа байланысты жаңа білім мен оқушыларға бар білімнің деңгейін салыстыру. Семантикалық картада оқушылар үшін немесе төрт обьектіні талқылаудан бастайды. Әр тақырыптың қасына дұрыс деп санағын қосу белгісін қояды.

Геометриялық фигралар арқылы

Ортасы

10- минут

Екі жұлдыз, бір тілек

Аяқталуы

10-минут

Ереже

1. 1-ші команда (нөлдіктер) кестеден сан таңдайды.

2. Мұғалім сол нөмірдегі сұрақты оқиды.

3. Жауап дұрыс болған жағдайда, 1-ші команда сол квадратқа нөлдік қояды.

4. Жауап дұрыс болмаған жағдайда, 2-ші команда (крестиктер) сұраққа жауап беруге және сол квадратқа крестик қоюға мүмкіндік алады.

Крестиктер-нөлдіктер

Геометриялық фигураларды

Кері байланыс жасау

3-минут

«Шеңбердегі доп». Оқушылар шеңберлене отырып, бір-біріне кішкене допты лақтырады (немесе жүректің кішкене сұлбасын сағат тілі бойынша жылжытып отырады.) Допты қолына тиген оқушы сабақ туралы бір сөйлем айтады.

стикерлер

Бағалау

3-минут

Бағдаршам, басбармақ және топбасшылары ерекше топ мүшелерін бағалап ұпай сандарын шығарады критерий бойынша ұпай сандарды бағаға айналдырамыз. Оқушы өз бағасын қояды.

Бағалау кестесі

Үйге тапсырма

1-минут

Тірі организмдердің негізгі қасиеттері мен олардың ерекшеліктерін көрсететін кесте толтырыңдар

Оқулық интернет.

Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?


Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова


















































№5 қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні: 15.09.2016 жыл

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып:6 «Ә»

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы: Ұлғайтқыш құралдар: микроскоп, ұлғайтқыш әйнек. Ұлғайтқыш құралдарды қолдану тәсілдері. № 2 зертханалық жұмыс. Ұлғайтқыш құралдармен және зертханалық құрал- саймандармен танысу.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Жасушаның ашылу тарихын білу. Ұлғайтқыш құралдар түрлерімен танысып қызметтерін атай білу.

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар:

Жасушаның ашылу тарихын біледі. Микроскоппен танысады.

Оқушылардың басым бөлігі:

Микроскоптың құрылысының қызметін біліп, жұмыс істей алады.

Кейбір оқушылар жасай алады:

Микроскоппен кейбір препараттар арқылы жұмыс істей алады.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

Жасуша, микроскоп, біржасушалылар, көру түтігі, обьектум, окулус, жарық микроскобы, линза

Сабақта диалог үшін қолданылатын тіл:

Талқылау үшін сұрақтар:Көру түтігінде қандай бөлшектер орналасады? Окуляр мен обьективтің құрылысын, айырмашылығын айтып беріңдер?

Алдыңғы оқу

Өсімдіктердің тіршілік жағдайларын білді.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау

Басталуы

3- минут

Сыныпта жағымды ахуал орнату үшін: «Кездесу» ойыны тренингін өткіздім. Жай әуенмен екі шеңбер болып қарама –қарсы айналады, әуен тоқтаған кезде бір-біріне қарап, баланың қасиетін айтады.Оқушыларларды үш топқа микроскоп құралдары арқылы бөлдім.

Жарайсыңдар!

Үй тапсырмасын сұрау:7-минут


«Ою-өрнек» перфокартасы. Мұғалім 16 сұрақтан тұратын тест дайындайды. Оқушылар алдын ала 16 төркөзден тұратын перфокарта дайындайды. Мұғалім тест сұрақтарын оқиды. (немесе оқушыға жазба түрінде таратады.) Оқушылар жауабын перфокартаға белгілейді. Жұмыс соңында алдыңғы келісім бойынша бірдей әріптерді (а,б немесе с) бір сызыпен сызады. Нәтижесінде бір ою-өрнек шығу керек. Оқушылар тапсырманы дұрыс орындаса, мұғалімдегі кілт бойынша ою-өрнек бірдей болып шығады. Мысалы:

Б

А

а

с

А

с

Б

А

А

б

с

А

с

а

а

Б


Геометриялық фигралар

Қызығушылықты ояту

5-минут

Болжау» әдісі бойынша жаңа сабаққа кіріспес бұрын оқуының сабаққа деген қызығушылығын арттырып, ойландыру мақсатында мынадай кесте беріледі, кестеге өз ойын жазады. Оқушы жаңа тақырыпты өздері ойланып табады.

Жаңа тақырыптың ережесі қандай деп ойлайсыңдар?

Қандай дәлелің бар?

Шындығында бұл қандай
ақырып екен?





Басмармақ

Ортасы

10- минут

Ойлан, жұптас, бөліс.

Жаңа тақырып бойынша әр топқа тапсырмалар бердім. Әр топ берілген тапсырмалар бойынша өз білгендерін қорғады.

1-топ: Жасушаның ашылу тарихы

2-топ: Микроскоптың құрылысы

3-топ: Микроскопқа қажетті құрал-жабдықтар

Оқушылар өз тобына берілген тапсырмаларын орындайды.

Топаралық бағалау.

Аяқталуы

10-минут

№ 1 тест. Жасуша тарауы

1. Ботаника зерттейді. А. өсімдіктерді. В.қоршаған ортаны.С.бүкіл табиғатты. Д.жануарларды.

2. Тірі ағзалар туралы көп салалы ғылым А.экология. В.ботаника. С.биология. Д.анатомия.

3. Жасушаның цитоплазмасы. А.ұсақ денешіктер. В.түссіз қоймалжың зат. С.тығыз зат.Д.ірі денешіктер.

4.Жасушаның бейорганикалық заты. А.май. В. көмірсу. С.минеральді тұздар. Д.ақуыз.

5.Өсімдіктердің жасыл болуы..................байланысты.

А.хлоропластарға. В.хромопластарға. Д.лейкопластарға.С.вакуольге.

6.Хлорофилл орналасқан. А.хромопласта.В.лейкопласта.С.хлоропласта.Д.ядрода.

7.Жасушаны алғаш көрген ғалым. а. А.Левенгук. в.Ж.Б.Ламарк. с.К.Линней. д. Р.Гук

8.Тек өсімдік жасушасында ғана тəн денешік. А.пластид. В. ядро. С.вакуоль Д.жасунық

9. Жасушалары жас ұдайы бөлінетін ұлпа. А.жабын ұлпа. В.түзуші ұлпа. С. өткізгіш ұлпа..Д.қор жинаушы ұлпа.

10. Микроскопты ойлап тапқан ғалымдар.

а. Л.Пастер. в.Р.Гук. с. С.Навашин. д.Əкелі-балалы Янсендер.

11.Сүзгілі түтіктерден тұратын ұлпа. А.өткізгіш. В.негізгі. С.тірек. В.түзуші.

12. Өсімдік сабағында ,пиязшығында,жапырағында,тамырсабақта орналасқан

ұлпа.А. Су жинаушы. В.жабын. С.негізгі. Д. қор жинаушы.

13.Ең күрделі ұлғайтқыш құрал. А. лупа. В. окуляр.С.объектив. Д. микроскоп.

14.Микроскоптың ең негізгі бөлігі. А.көру түтігі. В.штатив. С.окуляр.Д.айна.

15.Микроскоптың 2 линзасы бар бөлігінің атауы. А.объектив. В.көру түтігі. С.окуляр.Д.лупа.

«Робин-Роунд» әдісі арқылы жаңа сабақ бойынша барлық оқушылар бір-бір сөйлемнен айтып шығады.Бірін-бірі қайталамау керек.

Бағалау шкаласы бойынша жұптар бағалайды.

Кері байланыс жасау 5-минут

«Менің сабақтан кейінгі әсерім» кестесі№2

Қандай ой пайда болды?

Не сезіндім?

Не ұнады?

Не ұнамады?






Кестені толтыр

Бағалау

4-минут

Бағалау парақшасы бойынша бағалап, толтырады. Топтар бірін-бірі бағалау.

Бағалау парақшасы.

Үйге тапсырма

1-минут

Тірі организмдердің негізгі қасиеттері мен олардың ерекшеліктерін көрсететін кесте толтырыңдар

Оқулық интернет.




Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова



Рефлексия






№6 қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні: 19.09.2016 жыл

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып:6 «Ә»

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы: Жасуша - өсімдік организмінің негізгі құрылым бірлігі.№ 3 зертханалық жұмыс. Пияз өңінің, жапырақ эпидермисінің микропрепараттарын даярлау.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Өсімдік жасушасының құрылысы жайлы және қызметін, орналасқан орны туралы мағлұмат алады.

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар:

Өсімдік жасушаның құрылысымен танысады.

Оқушылардың басым бөлігі:

Жасушаның қызметін біліп таба алады.

Кейбір оқушылар жасай алады:

Микроскоп арқылы кез келген өсімдіктердің жасушасын көреді және ажырата алады.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөзтіркестерді білу:

жасуша қабықшасы, цитоплазма, ядро, пластидтер,вакуоль, хлоропласттар, хромопласттар

Сабақта диалог үшін қолданылатын тіл:

Талқылау үшін сұрақтар:

Жасушаның түрліше болуы неліктен деп ойлайсыздар?

Алдыңғы оқу

Микроскоп жайлы білді.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау

Басталуы

10 минут

Ынтымақтастық ахуалды қалыптастыру. Есім әріптерінен бастаатын сөйлем. Оқушылар өз есімдерінің бастапқы әріптерінен сөйлем құрады. Мысалы, Айгулдің мынандай сөйлем келтіруіне болады. «Айшықтай иілген гүл үзіле лүпілдейді.

«Киімінің түстері бойынша» бойынша топқа бөлу. Бір партаға киімінде қара түс барлар (тіпті киімінде қара түс бір фрагмент болса да жеткілікті), екіншіге қызыл түс, үшінші партаға ақ түстілер, төртіншіге киімінде жасыл түс барлар,т.с.с. отырады.

Мадақтау

Үй тапсырмасын сұрау

Үй тапсырмасын сұрау үшін топтарға сұрақтар берілді.Өздік жұмыс:

Сыныптастарыңыз үшін 5 сұрақ жазыңыз (әрбір карточкаға бір сұрақ жазып, жауаптарын артында көрсетесіздер).Басқа топпен карточкаларды алмасыңыз.

4 адамнан тұрады топтар :

көшбасшы сіздің топқа берілген сұрақты оқиды.

Топтың қатысушылары жауаптарын планшетке жазып, үлкен саусағын жоғары көрсетеді, ол олардың дайын екендігін білдіреді.

·Көшбасшы белгі бергенде, барлығы жауабын ашады. Топтағы түсініспеушілікті талқылаңыз (егер де келісімге келмесеңіздер, онда сыныптың қалғандарына өтініш білдіру қажет).

Ортасы

25 минут

«Қазымыр оқушы» оқыта үйрету ойыны.

І.бөлім. Оқушылар мәтінді жылдам және мұқият оқып шығады, сосын сұрақтар құрады. Кім көп сұрақ құраса, сол жеңіске жетеді. (10минут)

ІІ.бөлім. Оқушылар кезегімен басқаларына сұрақтар қояды, ал олар қысқа жауап қайтарады. Жауап берушіні жүргізуші көрсетеді. Сонан соң ең «Қазымыр оқушыны» анықтайды.

Геометриялық фигуралар

Аяқталуы

10-минут

«Жадыны дамытуға» арналған ойын. Біз бүгін/соңғы бірнеше сабақ барысында оқыған негізгі сөздер келтірілген. Оларды жаттау үшін, сендерде 2 минут бар:

Жұпта/топта шектеулі уақыт ішінде бұл сөздерді еске алу қажет. Барынша көп дұрыс жауаптарға сыйлық тағайындалады – дұрыс сөз + жазу ережесін сақтау!

Picture 4 Shape1

Негізгі сөзді жазыңдар

Сәйкестендіру және Зертханалық жұмыс жасайды.

Геометриялық гигуралар арқылы

Кері байланыс жасау

«Рефлексия парағы». Сабақ соңында оқушылардың төменде көрсетілген кестелерді толтырып, оларды топ ішінде немесе сыныппен талқылауға болады. Мұғалім талқылауға қатысып, оны қорытындылайды.

Сабақтағы жетістіктерім

Оның себептері

Сабақтағы кемшіліктерім

Оның себептері







Нені білдім? Нені үйрендім

Нені түсінбедім?

Бағалау

2-минут

Қалыптастырушы бағалауды есептеп, суммативті бағасын шығару. Топ басшылары топ мүшелерін есептеу.

Бағалауды бағаға алмастыру.

Үйге тапсырма

1-минут

АВС сұрақтарына жауап табу. Суреттерді салу. Тест құрастыру

Оқулық интернет.

Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?



Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?




Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова
















































№7 қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні: 22.09.2016 жыл

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып:6 «Ә»

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:Жасушалардың тіршілік әрекеттері. №4 зертқаналық жұмыс. Элодея жапырағын, жапырақ өңін мысалға алып өсімдік жасушасының құрылысын зерттеп білу.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Жасушадағы негізгі процестер жүретіні туралы мағлұмат беру. Жалпы жасушаның өмір сүру кезіндегі тіршілік әрекеттерін білу.Жасушаның тіршілік қасиеттерін біледі. Негізгі тіршілігімен танысады

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар:

Өсімдіктердің тіршілік әрекеттерін үйренеді.

Оқушылардың басым бөлігі:

Өсімдікке әсер ететін орта факторларын біліп, меңгереді.

Кейбір оқушылар жасай алады:

Өсімдіктердің тірішілік ортасын бір-бірінен салыстыра отырып, талдай алады.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздермен сөз тіркестер:

Экология, абиотикалық факторлар, биотикалық факторлар,антропогендік факторлар, топырақ су, ауа, минералды тұздар, тыныс алу факторы.

Талқылау үшін сұрақтар:Қалай ойлайсыңдар неге біз өсімдіктерді тірі ағза деп есептейміз?

Алдыңғы оқу

Жасуша жайлы білді.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау

Ұйымдастыру кезеңі

3- минут

Ынтымақтастық ахуалды қалыптастыру. «Мен кіммін?» жаттығуы. Қатысушылар төмендегі сөйлемдер бойынша өздеріне тұсаукесер дайындайды.

  • Мен..... кезде жолбарысқа айналамын.

  • Мен самал желге ұқсаймын, себебі.....

  • Мен кейде.....өзімді құмырсқадай сезінемін.

  • Мен стакандағы сумын, өйткені...

  • Мен айсбергпін, себебі....

  • Мен әдемі гүлмін, себебі...

  • Мен биік жартаспын, өйткені....

  • Мен сүрлеу жолмын, себебі....

Үш топқа мақалдар арқылы бөлінді . Бағалау парақшасы.

Жарайсыңдар!

Үй тапсырмасын сұрау: 7-минут

І.Ой толғау. Аша құныныа байланысты сұрақтарды алу.

1.          Жасушаның қандай органойдтары бар? Атап шық:

2.          Ядро туралы  шағын әңгіме құрастырып бер:

3.          Хромосоманың құрылысы мен негізгі қызметі қандай? ДНҚ деген не?

4.          Митохондрияларды неге «Энегетикалық станция» деп атаймыз?

Түсіндіріп бер:

5.          Гольджи жиынтығы мен Эндоплазмалық тордың ұқсастықтары мен айырмашылықтарын түсіндіру

6.          Жасушада нәруыздарды синтездейтіндер қай органойд?

7.          «Жасуша –ағзаның ең кіші бірлігі» дегенді қалай түсінесің?

8.          «Жасуша» сөзіне синквейн құрастыру:

Зат есім -1 сөз

Сын есім — 2 сөз

Етістік – 3 сөз

Сөйлем -4 сөзден туратын

Синоним -1 сөзден туратын.

«Жасуша – тірі жүйе» дегенді қалай түсінеміз?

 Әр сөйлемдегі жасуша бөлімдерінің қасиетін, атқаратын қызметін оқып, мұқият талдап, сәйкес келетіндерінің тұсындағы рет санын кестеге толтыр.

1. Жасуша ішіндегі сұйықтықтың қысымын реттеп, керексіз улы заттарды ыдыратуға қатысатын және жасушаның қоректенуіне жұмсалатын шырын жиналатын орын. 2. Сыртында екі қабат саңылауы қабықшасы бар цитоплазмасыз тіршілік ете алмайтын және көбеюге қатысатын жасушаның ең қажетті құрамдық бөлігі. 3. Тек өсімдік жасушасында ғана болатын фотосинтез процесіне қатасытын органоид. 4. Құрамында су, нәруыз, май болатын, барлық күрделі тіршілік әрекетіне қатысатын желімтек, созылмалы, қоймалжың тірі зат. 5. Жасушаға белгілі пішін және мықтылық қасиет беріп, ішкі бөлімдерін зақымданудан қорғайды.

Ж:


Суретте не көрсетілген?

Жасуша организмнің қандай бөлігі болып табылады?

Жасушаны қандай ғылым зерттейді?

Жасушаның ашылу тарихы туралы не білеміз?

Жасуша теориясының негізін қалаған қай ғалымдар?

Негізгі бөлімі

3.1. Интерактивті тапсырма арқылы сабақтың тақырыбын анықтап алу.

Оқушылар жұмыс парағындағы тапсырманы орындайды. Төмендегі сөздерді мән-мағынасына қарай екі бағанға орналастыру: 1.Митохондрия, 2. Вакуоль, 3. Нәруыз, 4. Липидтер,5. Майлар, 6. Пластидтер,7. Лизосома, 8. Рибосома,9. Тұздар,10. Ядро, 11.Эндоплазмалық тор,12.Глюкоза ,13. Гольджи жиынтығы,14. Су;

( интерактивті тақтада тапсырманы бір оқушы орындап, интерактивті қаламның көмегімен сөздерді орналастырады да, әр бағанға тақырып қойып, бүгінгі сабақтың тақырыбы анықтайды)

Бағдаршам

Ортасы

15 минут

«Қазымыр оқушы» оқыта үйрету ойыны.

І бөлім. Оқушылар мәтінді жылдам және мұқият оқып шығады, сосын сұрақтар құрады. Кім көп сұрақ құраса, сол жеңіске жетеді! (10минут)

ІІ бөлім. Оқушылар кезегімен басқаларына сұрақтар қояды, ал олар қысқа жауап қайрады. Жауап берушіні жүргізуші көрсетеді. Сонан соң ең «Қазымыр оқушыны» анықтаймыз. Сонымен, енді сұрақтарыңызды қойыңыздар? Жүргізуші, кімнің бірінші орын алғанын анықтаңыдар.

Мадақтау

Аяқталуы

12-минут

Деңгейлік тапсырмаларА тобы
Жасуша мембранасының құрлылысы, қызметі
Плазмалема дегеніміз не?
Эндоплазмалық торды кім ашты?
Жасуша орталығының құрылысы мен қызметі жайлы не білесің?
Ә тобы
Өсімдік жасушасы мен жануарлар жасушасының ұқсастықтары неде?
Гольджи жиынтығын кім ашты?
Ядроның құрылысы мен қызметі жайлы не білесің?
Прокариодтардың зерттелу тарихы жайлы айт. 
Сиқырлы сандық «иә», «жоқ»
№ Мазмұны иә жоқ
1. Адам денесі жасушадан тұрады +
2. Жасушада ДНҚ синтезі жүреді +
3. ДНҚ синтезінің ұзақтығы бірдей емес +
4. Жасуша тыныс алмайды +
5. Жасуша бөліну үшін дайындық процесі қажет емес +
6. Цитоплазма құрамында су, нәруыз, май, бейорганикалық зат болады +
7. Жасуша бөлінгенде органоидтары екі еселенеді +
8. Хромосомада ДНК молекуласы болады +
9. ДНК тұқымқуалаушылық қызметін атқарады +
10. Жасуша тіршілік етпейді +
Слайд арқылы суреттер көрсетіледі, оқушылар қай оргоноидпен байланысты екенін табады.
Тырнақтың өсуі (нәруыз) 
Қолға тікеннің аіруі (лизосома)
Спортшы (митохрондрия)
Көктемдегі гүлдер (пластид)
Өсімдікке су құю (вакуоль)
Анасы мен қызының ұқсастығы (ядро)
Кірпікшелі кебісше (қозғалмалы органойд)
Бактерия (ядроның болмауы) 
9. Өсімдік және жануар жасушасының құрылысын салыстырып, ұқсастықтары мен айырмашылықтарын анықтау қажет.

Өсімдік жасушасыныңерекшелігіұқсастықтарыЖануар жасушасы

Ерекшелігі

Интерактивті тапсырма. Төмендегі сөздерді мән-мағынасына қарай екі бағанға орналастыру қажет: 1. Митохондрия, 2. Вакуоль, 3. Нәруыз,4. Липидтер, 5. Майлар, 6. Пластидтер, 7.Лизосома, 8.Рибосома, 9.Тұз, 10. Ядро, 11. Эндоплазмалық тор,12.Глюкоза ,13.Гольджи жиынтығы, 14. Су;

IV. Сабақты қорытындылау

- Бүгінгі өткен сабақтан қандай білім алдың?

- Жасушаның тіршілік циклі дегеніміз не?

Ұпай сандар арқылы

Кері байланыс жасау 5-минут

Сабақ соңында оқушылар ауызша немесе жазбаша мына сұрақтарға жауап бере алады:

1. Бүгін мен ....... білдім.

2. Маған ..... қызық болды.

3. Маған ..... қиын болды.

4. Мен..... тапсырмаларын орындадым.

5. Мен..... екендігін түсіндім.

6. Мен енді.... жасай аламын.

7. Мен.... екендігін сезіндім.

8. Мен.... иемдердім.

9. Мен ....үйрендім.

10. Мен....жасап көремін.

11. Мені.... таң қалдырды.

12. Сабақ менің өміріме..... берді.

стикерлер

Бағалау

2-минут

Ұпай сандарын жинақтап бағасын журналға қою.


Үйге тапсырма

1-минут

«Жасуша – қала», «Жасуша – завод» тақырыбында шағын әңгіме құрастыру;

Оқулық интернет.

Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?






Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова

















№8 қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні: 26.09.2016 жыл

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып:6 «Ә»

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы: Ұлпалар туралы түсінік

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

өсімдіктерге тән алты ұлпаның (түзуші, жабын, негізгі, тірек, өткізгіш, бөліп шығарушы) түрлерімен таныстыра отырып, әр ұлпаның атқаратын қызметі мен бір-бірінен айырмашылығын түсіндіру.

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар:

өсімдіктерге тән барлық ұлпалар жайлы біледі.

Оқушылардың басым бөлігі:

Оқушыларға өсімдіктерде болатын ұлпалардың түрлерімен танысады.

Кейбір оқушылар жасай алады:

Әр ұлпаның атқаратын қызметі мен бір – бірінен айырмашылығын талдауды үйренеді.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздермен сөз тіркестер:.Түзуші ұлпа. Негізгі ұлпа. Жабын ұлпа. Тірек ұлпасы.

Талқылау үшін сұрақтар:Жабын ұлпа нешеге бөлінеді, әрқайсысын жеке сипаттаңдар.

Алдыңғы оқу

Жасушалардың тіршілік әрекеттері

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау

Басталуы

10 минут

Ынтымақтастық ахуалды қалыптастыру. Ән бойынша бөліну. Топтарына ел арасында көп тараған, кеңінен таныс әндердің бір шумағы мен қайырмасы жазылған карточкалар таратылып беріледі. Оқушылар сол әндерге байланысты топтарға бөлініп, карточкаларда келтірілген әндерді бірлесе орындайды. Өз заттары бойынша топтарға

Жарайсыңдар!

Үй тапсырмасын сұрау:

1.Өсімдік жасушасында қандай процестер өтеді?

2.Цитоплазма қозғалысының қандай маңызы бар?

3.Жасушалар бір-бірімен қалай байланысады?

4.Өсімдіктің тыныс алу процесі қалай жүреді?

Пияздың мөлдір өңінен жасаған препараттан жасушаның анық көрінген бөліктерін атаңдар. Жасуша қабықшасының атқаратын қызметі қандай? Саңырау дегенді қалай түсінесіңдер, оның қызметі қандай?

Цитоплазманың қасиеті және оны неге тірі зат дейді? Ядроның цитоплазмаға қарағанда айырмашалығы және жасушаға не үшін қажет? Вакуоль қандай қызмет атқарады?

Тек өсімдіктерге тән денешіктерді атап, оның түрлерінің қайда кездесетінін сызбанұсқа (схема) немесе кесте сызып толтырыңдар. 2.Жасуша қабықшасының қасиетін талдаңдар.

1 – карточка

Әр сөйлемдегі жасуша бөлімдерінің қасиетін, атқаратын қызметін оқып, мұқият талдап, сәйкес келетіндерінің

тұсындағы рет санын кестеге толтыр.

Жасуша ішіндегі сұйықтықтың қысымын реттеп, керексіз улы заттарды ыдыратуға қатысатын және

жасушаның қоректенуіне жұмсалатын шырын жиналатын орын. 2. Сыртында екі қабат саңылауы қабықшасы бар цитоплазмасыз тіршілік ете алмайтын және көбеюге қатысатын жасушаның ең қажетті құрамдық бөлігі. 3. Тек өсімдік

жасушасында ғана болатын фотосинтез процесіне қатасытын органоид. 4. Құрамында су, нәруыз, май болатын,

барлық күрделі тіршілік әрекетіне қатысатын желімтек, созылмалы, қоймалжың тірі зат.

5. Жасушаға белгілі пішін және мықтылық қасиет беріп, ішкі бөлімдерін зақымданудан қорғайды.

ҚабықшаЦитоплазмаЯдроВакуольПластид

2 – карточка

І. Пияздың мөлдір қабықшасы жасушасындағы көрсетілген сандарды кестеге берілген бөлімдердің тұсына жаз.

Жасуша қабықшасы

Цитоплазма


Ядро


Вакуоль



Қабықша саңылауы


1

5

4

3

2

ІІ. Көп нүктенің орнына тиісті жауаптың нөмірін жаз. Биологиялық диктант

1. Өсімдікке жасыл түс беріп фотосинтез процесіне қатысатын жасыл пигмент – … бар. 2. Цитоплазма ішіндегі шырынға толы, сыртында қабықшасы бар қуысты … дейді. 3. Жасуша …, …, … . 4. Қабықшасы қалың, қатты, ыстық суда, қышқыл мен сілтіде ерімейтін … тұрады. 5. Цитоплазманың ішінде ерекше оқшауланып тұратын тығыз дене – … . 6. … жапырақтан сабақ бойымен қозғалып келген органикалық заттардың тамыр, түйнек, тамырсабақтарда қорға жиналуына қатысады. 7. … жасуша ішінде болатын жұмыртқа ақуызына ұқсас мөлдір, желім тәрізді созылмалы, қоймалжың тірі зат. 8. Хромопласт пластидтер дамуының … . 9. … … жасушалары мен өсімдіктің шырынды мүшелерінде жасуша шырыны өте көп. 10. Пластидтер гүл күлтелеріне, піскен жемістерге, жемтамырларға …, … түс береді.

Жауаптар: 1)Целлюлоза; 2)Цитоплазма; 3)Ядро; 4)Хлорофилл; 5)Лейкопластар; 6)Вакуоль; 7)Піскен жемістердің; 8)Тыныс алады, қоректенеді, өседі; 9)Қызыл, сары; 10)Ақырғы кезеңі.



Ортасы

25 минут

Қызығушылықты ояту: Алдын-ала берілген атаулар.

Мұғалім сабақ басында жаңа тақырып бойынша тақтаға бірнеше атау жазып қойып (3-4), оқушыларға олардың мағынасы, мазмұны және өзара қатынасы мен байланысы туралы ойлауын сұрайды. Бұл жұмысты оқушылардың жеке, жұппен немесе шағын топ ішінде ауызша яки жазбаша ( соңғысы тиімдірек) орындауы ықтимал. Содан кейн мұғалім бірнеше оқушының ойы мен пікірін тыңдауына болады. Бұл тапсырманы күұрделендіруге де болады. Ол үшін алдын-ала атаулардың ішінде сабақ тақырыбына қатысы жоқ бейтарап сөзді қосуға болады.

Мағынаны тану:«Мәтін құра» оқыту үйрету ойыны.

Оқушылар мәтінді ынтамен тыңдайды. Қолдарына қалам мен қағаз алады. Әрбір оқушы мәтінге сұрақ жазып, парақты бүктеп, оны жүргізушіге береді. Бірақ мұның алдында мәтінді тағы бір бір рет жылдам оқып шығады. Сосын жүргізушіден кез келген парақты алып, жауабын ойластырады. Енді оқушылар жауаптарын өз бір-бірімен талдасып, мәтіндегі тәртібі бойынша түзеді. Осы түзілген тәртіппен олар мәтінді әңгімелеп, соңынан оны оқу мәтінмен алмастырады. Әңгімелеуге кіріседі.


Аяқталуы

10-минут

1. Ұлпаға анықтама беріп, өсімдік ұлпасын атаңыздар. 
2. Жабын ұлпа нешеге бөлінеді, әрқайсысын жеке сипаттаңыздар. 
3. Тірек ұлпа жасушаларының ерекшеліктері және атқаратын қызметтері қандай? 
4. Қоректік ұлпа мен фотосинтездеуші ұлпаның әрқайсысының атқаратын қызметі? 
5. Түзуші ұлпаның басқа ұлпадардан ерекшелігі қандай? 
6. Су жинаушы жасушалар қандай ұлпаға жатады, олар қандай өсімдіктерде болады, атқаратын қызметін түсіндіріңдер. 

11 -сынып «биология» оқулығы, биология


Оңай және қиын сұрақтар кестесі –Т кестесінің модификациясы.

Бұл кестені оқушылар қандай да болмасын мәселе бойынша өз пікірін келтіру үшін немесе жаңа ақпаратпен танысқанда ( мәселен, лекцияны мазмұны, мәтін) толтыра алады (алдымен жеке, содан кейін жұппен, шағын топ ішінде немесе бүкіл сыныппен). Кестені сол жағына олар өз түсініктері бойынша оңай, ал оң жағына қиын сұрақтарды келтіреді.


Кері байланыс жасау

Рефлексиялық шеңбер

Бұл тәсіл «Үлкен шеңбер» тәсіліне ұқсас. Оқушылар шеңберленіп орындықтарға отырады (немесе аяғынан тік тұрса да болады.) Мұғалім оларға рефлексияны шақыратын мынандай сұрақтар қояды.

  • Сабақ барсындағы көңіл-күйіңіз қандай болды? Неліктен?

  • Бүгін не білдіңіз? Сіз үшін не жаңалық болды?

  • Сабаққа қатысуыңызды қалай бағалайсыз?

  • Сабақта қандай қиындықтар туындады?

  • Сабақ аяғындағы көңіл-күйіңіз қандай болды? Неліктен?

стикерлер

Бағалау

2-минут

Бағалау парағына ұпай сандарын есептеп шығарады.


Үйге тапсырма

1-минут

Өсімдік ұлпаларын оқып келу. «Біліміңді тексер» тапсырмасын дәптерге жазып, орындау. 

Оқулық интернет.

Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?



Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?




Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?








Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова







№9 қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні: 29.09.2016 жыл

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып:6 «Ә»

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы: Өткізгіш, бөліп шығарушы ұлпалар. Өсімдік мүшелерінің жасушалық құрылысы.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Өткізгіш және бөліп шығарушы ұлпалардың құрылысы, қызметі, маңызы жайлы түсіну. Ұлпалардың бірінен бірінің ерекшеліктерін салыстыру.

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар:

Ұлпалардың құрылысы мен қызметін біледі.

Оқушылардың басым бөлігі:

Ұлпалардың ерекшеліктерін және маңызын біледі.

Кейбір оқушылар жасай алады:

Ұлпаларды ұқсастықтарын салыстырады.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздермен сөз тіркестер:Өткізгіш ұлпа, Бөліп шығарушы ұлпа, Ксилема. Флоэма. Сүзгілі түтіктер

Талқылау үшін сұрақтар:Неліктен өткізгіш ұлпа дегенді қалай түсінесіңдер?

Алдыңғы оқу

Ұлпалар туралы түсініктер туралы білді.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау

Басталуы

10 минут

Ынтымақтастық ахуалды қалыптастыру. «Сиқырлы сөздер» ойыны

Мұғалім кез-келген өтінішті айтады, ал оқушы оны әдепті түрде айтуы керек. Мысалы: Айнаш, дәптерді бер. «Айнаш, өтінемін дәптерді берші » Ізеттілік туралы ертегі тыңдау

Жарайсыңдар!

Үй тапсырмасын сұрау:

АВС деңгейдегі сұрақтарға жауап береді. Төрт ұлпаны салыстырады. Ерекшелігін жазады.

Ұпай сандармен бағалайды.

Ортасы

25 минут

Тақырыпты ашу үшін видеоролик тамашалату.

«Рөлдік» оқыта үйрету ойыны.

1 нұсқа: Рөлдік ойынды үй тапсырмасын, алынған білімді және тағы басқа әрекеттерді тексеру үшін де пайдалануға болады. Бұл үшін сынып 4 адамнан жеке топтарға бөлінеді, мұнда бір оқушы –«сарапшы», екіншісі-«сыншы» (бұл рөлдерде білім деңгейі жоғары оқушылар болуы тиіс), үшіншісі-«қорғаушы» (білімі төмен оқушы) және төртінші-тапсырмаға жауап беретін «оқушы» ( жақсы оқитын бала) рөлін орындайды. Әр топтың тапсырмалары әр түрлі, бірақ берілетін тапсырмалар бір деңгейде болуы шарт. «Оқушы» 7-10 минут ішінде тапсырмаға жауап береді, ал басқалары оны зейін қойып тыңдайды және жауабын жазып отырады: «сыншы»-жауаптың осал, мәнсіз жерлерін, «сарапшы» есептегенін талдайды (жауаптың дұрыстығын және толықтығын), «қорғаушы» жауаптың жағымды жақтарын көрсетеді. «Оқушының» жауабынан кейін кезегімен «қорғаушы» (мақтап), «сыншы» (жауаптың жекелеген жақтарына күмән келтіре), «сарапшы» (қорыта) шығып сөйлейді. Топтың барлық ойыншылары сөйлеп шыққаннан соң, «жауап үлгілері» беріледі, соларға сүйене отырып, топ бірлесе әр ойыншының рөлді орындағанына баға қояды. Бағалау парақтары мұғалімге беріледі.


Аяқталуы

10-минут

Екі жақты түсініктеме күнделігі

Бұл әдісті қолдану үшін оқушылардан дәптердің бетін (не таратылып берген парақты) ортасынан вертикаль сызықпен бөлу сұралады. Мәтінді оқу барысында олар: бөліктің оң жағына мәтіндегі қатты әсер еткен тұстарды, сол жағына әсер еткен сәттерден үзінділерді (нені еске түсіреді, себеп-салдары қандай, қандай сұрақ бар т.б. ) немесе мәтін жайлы пікірін жазады.

Мәтіннің қатты әсер еткен тұсы

Менің пікірім

Мәтіннен өзіне әсер еткен үзіндіні жазу

Нені еске түсіреді?

Себеп-салдары қандай?

Қандай сұрағың бар?


11 -сынып «биология» оқулығы, биология


Біліміңді тексер тапсырмасын орындайды.

Ыстық орындық

«Ыстық орындық» тәсілі аясында ортаға бір орындық қойылады. Ол орындықты «Ыстық орындық» деп атаймыз. Сол орындыққа сыныптан бір оқушы отырғызылады. Ол оқушыға сыныптастары өтілген тақырып бойынша сұрақтар қояды, оқушы барша сұрақтарға жауап береді. Бұл тәсіл арқылы оқушылардың сабақта алған білімдерін жинақтау үдерісі жүреді.


Кері байланыс жасау

«Бес саусақ» тәсілі

Оқушылар параққа алақандарын қойып, оны жиегімен қаламмен айналдырып өтеді. Осыдан соң олар сабақ туралы мынандай сұрақтарға жауап беріп, салынған саусақтарына жазады:

Бас бармақ- басты мәселе. Бүгін сабақта ең құнды мәселе қандай болды?

Балалы үйрек- бірлесу. Мен топта/ жұпта қалай жұмыс жасадым? Кімге көмек бердім? Кімді риза жасадым?

Ортан терек –ойлану. Мен бүгін қандай білім мен тәжірибе алдым?

Шылдыр шүмек-шынайылық. Сабақ маған ұнады ма? Неліктен?

Кішкентай бөбек-көңіл-күй ахуалы. Мен сабақта өзім қалайша сезіндім?

стикерлер

Бағалау2-минут

Бағалау парақшасына ұпайсандарын қалыптастырушы бағалау жинағын жазады.


Үйге тапсырма

1-минут

Осы тақырып тапсырманы орындайды. Тест құрастырады.

Оқулық интернет.

Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?




Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?




Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?



Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова










































№10 қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні: 3.10.2016 жыл

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып:6 «Ә»

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы: Тұқымның сыртқы және ішкі құрылысы. Тұқымның типтері.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Тұқым құрылысы, дамуы және қос жарнақты, дара жарнақты тұқымдардың құрылысы ерекшеліктері жөнінде жалпы мағлұмат беру.

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар:

Тұқымның ішкі және сыртқы құрылысын біледі.

Оқушылардың басым бөлігі:

Тұқым құрылысы, дамуы және қос жарнақты, дара жарнақты тұқымдардың құрылысы ерекшеліктері жөнінде жалпы мағлұмат алады.

Кейбір оқушылар жасай алады:

Жасушаның бөлінуін және өсуін және жасуша құрамындағы органикалық заттар жайлы толық тұжырымдай алады.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздермен сөз тіркестер:Жасуша қабықшасы, Цитоплазма. Ядро, пластидтер, вакуоль.

Талқылау үшін сұрақтар:Өсімдіктің тыныс алу процесі қалай жүреді?

Алдыңғы оқу

Өсімдік жасушанысының құрылысы және химиялық құрамын білді.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау

Басталуы

10 минут

Ынтымақтастық ахуалды қалыптастыру

Оқушылармен амандасу. Топқа бөліу: Атомдар және молекулалар.Тренинг (сабақ басталарда оқушыларға психологиялық дайындық жасаймын)

-    Менің көңіл-күйім жақсы

-    Мен сабақты жылдам орындаймын

-    Мен сабақты жақсы оқимын

-     Менің тәртібім жақсы т.б.

Жарайсыңдар!

Үй тапсырмасын сұрау:

Кім жылдам» стратегияссы

1) Ұлпа дегеніміз не?___________________

2) Мына ұлпалар өсімдіктің қай мүшесінде кездеседі?

Түзуші ұлпа немесе меристема_____________________

Жабын ұлпа____________________________

Негізгі ұлпа____________________________

Бөліп шығарушы ұлпа ___________________


Ортасы

25 минут

Мұғалім: Балалар өсімдіктер қалай көбейеді? Тұқымды өсімдіктер деп қандай өсімдіктерді айтамыз? 
Тұқым – жатынның тұқым бүршігінен дамиды. 
Қос жарнақты тұқымның құрылысы. Қос жарнақты тұқымның мысалы ретінде үрмебұршақ (фасоль) тұқымын қарастырайық (1-сурет). Т

«Мағынаны тану» бөлімі

Жаңа сабақ Жаңа сабаққа барар жол: Тренинг

  • Жигсо әдісі бойынша тапсырма: оқушылар жаңа тақырыпты өз топтарында талқылап, келесі   топқа барып таныстырады.

Тұқым-жатынның тұқым бүршігінен дамиды

Ι топ     Қосжарнақты тұқым

ΙΙ топ   Даражарнақты тұқым

Топтық жұмыс. Жоба қорғау. 1- топ. Қос жарнақты тұқымның құрылысы. 2- топ Дара жарнақты тұқымның құрылысы. 3- топ Гүлді өсімдіктердің мүшелері. Жемістер және тұқымдар.


Аяқталуы

10-минут

Мұғалім сөзі «Артық болмас

білгенің, көкірекке түйгенің»  жасушалық құрылымдар туралы қосымша материалдарды интерактивті тақтадағы слайдтарды пайдалана отырып түсіндірем

«Топтастыру» стратегиясы

1-топ

2-топ 

Хаттар стартегиясы (тірек сөздер арқылы түсіндіру)

Ұрық, үрмебұршақ, қауызы, эндосперм, бір жарнақ, тамырша, бүршікше

11 -сынып «биология» оқулығы, биология


Ортадағы қаламсап» стратегиясы: (Дарынды оқушыларды анықтау)

  1. Тұқым дегеніміз не?

  2. Қосжарнақты тұқымның құрылысы

  3. Тұқым қабығы

  4. Қосжарнақтылар дегеніміз не

  5. Ұрық деген не

  6. Эндосперм деген не?

  7. Даражарнақтылар дегеніміз не

Қорытынды: (Топтастыру стратегиясы)

1-тапсырма. 
1.Ұрық................. тұрады. 2.Үрмебұршақ тұқымының жарнағы ............ ............. болып саналады. 3.Асқабақ ,қауын,қарбыз тұқымында ........................ болмайды. 4. Қосжарнақты тұқымда ......... ........... болады. 5. Үрмебұршақ тұқымының ойыс жағында .................... бар. 7 Жарнақта ............ ............ қорға жиналады.8. Ұрық ......... .............. .................... түзіледі.9. Тұқым қабығы ........ ............ , ............ сақтайды.10. Қоректік заты ..................... жиналады. 
1. Екі жарнақ 
2. Жарнағында 
3. Алғашқы тамырша,сабақша,бүршікшеден 
4. Кіндігі 
5. Крахмал,май,белок 
6. Эндосперм 
7. Қос жарнақты 
8. Кеуіп кетуден. Мезгілсіз өнуден 
9. Ұрықтанған жұмыртқа жасушасынан 
2-тапсырма. 
Биологиялық диктант: Дара жарнақтылар. 
1.Тұқым жарнағы ......... ............. сұйылтады. 
2. Жарғақты тұқымдарға ............................. жатады. 3. Ұрықтағы май қоры .............. ................... жұмсалады. 4.Ұрық сабақшасы мен бүршікшесінен...................... дамиды. 5. Бидай тұқымының қауызы тез ........... 6. Жылтыр тұқымдыларға ..................... жатады. 7. Ұрық пен эндоспермнің арасында ..................... орналасады. 8. Жарнағында .......................... болмайды. 9. Қоректік заты............................ жиналады. 10. Астық тұқымдас өсімдіктердің тұқымдары .................тдеп екіге бөлінеді. 
1. Сылынбайды 
2. Эндоспермде 
3. Бір жарнақ 
4. Қоректік заттар қоры 
5. Ерітетін зат бөліп органикалық заттарды 
6. Өнуге 
7. Жылтыр және жарғақты 
8. Бидай,жүгері,тары,итқонақ 
9. Сұлы,арпа,күріш,қарасұлы 
10. Өркен 
«Дамыту» 
№5-зертханалық жұмыс
. 
Қос жарнақты және дара жарнақты тұқымдардың құрылысы. 
Көрнекілігі: қос жарнақты және дара жарнақты тұқымдардың жинақтамалары, алдын ала суға жібітілген тұқымдар (үрмебұршақ пен бидай), өткір ұстара, ұлғайтқыш қол әйнегі (лупа) және т.б. 
Орындалатын тапсырмалар: 
1. Құрғақ және суға жібітілген үрмебұршақ тұқымының пішінін, қабығының түсін, кіндігінің қай жерде орналасқандығын анықтап суретін салу. 
2. Жібітілген тұқымның қабығын (қауызын) ептеп сылып, ішіндегі екі жарнағы мен ұрығының орналасуының суретін салу (оқулықтың суретімен салыстыру). 
3. Ұрық бөлімшелерін ұлғайтқыш қол әйнекпен қарап, атын жазу. 
4. Бидай тұқымының сыртқы құрылысын, пішінін, ұрық орналасқан бөлімі (үшкірлеу жағында) және жарнағының білеуленіп білінетінін қол әйнекпен қарау, суретін салу, атын жазу. 

Биологиялық диктант. Қос жарнақтылар. 1.Ұрық..........тұрады.2.Үрмебұршақ тұқымының жарнағы........ .........болып саналады.3.Асқабақ,қауын,қарбыз тұқымында ........болмайды. 4.Қос жарнақты тұқымда ......... ......... болады.5.Үрмебұршақ тұқымының ойыс жағында.......... бар. 6.Тұқымда екі жарнағы бар өсімдік........ Деп аталады.7.Жарнақта .......... ............. ............. қорға жиналады. 8.Ұрық............ ........ .......... ...............түзіледі. 9.Тұқым қабығы ......... ..........,........ сақтайды. 10. Қоректік заты........... жиналады. 1.Екі жарнақ 2.Жарнағында 3.Алғашқы тамырша, сабақша,бүршікшеден 4.Кіндігі 5.Бірінші жапырақ 6.Крахмал,май,белок 7.Эндосперм 8.Қос жарнақты. 9.Кеуіп кетуден,мезгілсіз өнуден 10.Ұрықтанған жұмыртқа жасушасы.

Описание слайда:

1.Емен.2.Өрік.3.Күріш.4.Орамжапырақ.5.Бидай.Алма.Қамыс.8.Беде.9.Тары.10.Лалагүл.11.Пияз.12.Кортоп. I.Дара жарнақтылар. II.Қос жарнақтылар

Описание слайда:

Сұрақтарға жауап беру. 1-топ. 1.Қосжарнақты тұқымның құрылысын талдап беріңдер. 2.Ұрықтан өсімдік дамитынын қалай түсінесіңдер. 2- топ 1.Қосжарнақты және даражарнақты тұқымдардың құрылыс ын бір-бірімен салыстыра отырып, сызбанұсқа арқылы түсіндіріңдер. 2.Даражарнақты тұқымның құрылысындағы ерекшеліктері қандай? 3- топ 1.Даражарнақты тұқымның құрылысындағы ерекшеліктері қандай? 2.Ұрық қажетті қорек заттарын қосжарнақты мен даражарнақты тұқымның қай бөлігінен алады?


Кері байланыс жасау

Рефлексия. Бүгінгі сабақтың соңында қандай сезімде болдым? Мүлде сенімсізбін Сенімсізбін Аздап сенімдімін Сенімдімін Өте сенімдімін

стикерлер

Бағалау

2-минут

Бағалау критерийі

«5» ұпай-барлық тапсырманы өте дұрыс әрі түсіндіруімен орындаса;

«4» ұпай-тапсырманы дұрыс орындаған бірақ түсіндіруі жоқ;

«3» ұпай-тапсырмалар жартылай орындалған

«2» ұпай-тапсырманы өзі орындаған бірақ қатесі көп

№

Аты- жөні

Үй

тапсырмасы

(5 балл)

Жигсо

(5 балл)

Топтастыру

(5 балл)

Ортадағы

қаламсап

(5 балл)

Жалпы

Ұпайы 

Баға

1

 

 

 

 

 

 

 

2

 

 

 

 

 

 

 

3

 

 

 

 

 

 

 

4

 

 

 

 

 

 

 

5

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Үйге тапсырма

1-минут

Даражарнақты және қосжарнақты тұқымның құрылысымен танысу

Оқулық интернет.

Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?




Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?



Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?




Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова




























№11 қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні: 6.10.2016 жыл

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып:6 «Ә»

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы: Тұқымның органикалық және бейорганикалық заттары. Тұқымдағы өсімдік ұрығы.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Тұқымның органикалық және бейорганикалық заттары жайында түсін бере отырып, тұқымның таралуы, шаруашылық маңызын түсіндіру.

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар:

Тұқымдардың өнуі, топыраққа сіңіру тереңдігін біледі.

Оқушылардың басым бөлігі:

Тұқымның құрамында болатын минералды және органикалық заттарды анықтау, олардың қасиетімен танысады.

Кейбір оқушылар жасай алады:

Тұқымның құрамын, түрлерін, өнуін және таралуын және алған білімдерін өмірмен байланыстыру арқылы сыни тұрғыдан танымдық қабілеттерін дамытады.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздермен сөз тіркестер:.

Талқылау үшін сұрақтар:

Алдыңғы оқу

Өсімдік жасушанысының құрылысы және химиялық құрамын білді.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау

Басталуы

10 минут

Ынтымақтастық ахуалды қалыптастыру. «Сабақ амандасып, сынып оқушыларын түгелдеуден басталады. Сергіту сәті ретінде сыныпқа бидай масақтарының қозғалысы тәрізді қимыл-қозғалыстарды қайталау ұсынылады.

Жарайсыңдар!

Үй тапсырмасын сұрау:

«Өз жартыңды тап» ойыны.

Мұғалім жұп карточкалар дайындайды: біреуінде- сұрақтар, екіншісінде жауаптарға арналған тірек кестелер. Бірақ сұрақ пен оның жауабына арналған карточкалар түсі бірдей болады. Оқушылар кез келген түсті карточканың (әрқайсысы біреуін) таңдайды. Содан кейін оның түсі бойынша өзіне серігін іздеп, бірге отырып, жұмыс істейді.

Үй тапсырмасын тексеру:

«Кім жылдам» стратегияссы

  1. Тұқым дегеніміз не?

  2. Қосжарнақты тұқымның құрылысы

  3. Тұқым қабығы

  4. Қосжарнақтылар дегеніміз не

  5. Ұрық деген не

  6. Эндосперм деген не?

  7. Даражарнақтылар дегеніміз не

  8. Оқушылардан үй тапсырмасы сұралады.

  9. 1. Бөліп шығарушы ұлпа дегенді қалай түсінесіңднр?

  10. 2. Өткізгіш ұлпа жасушаларының қандай ерекшеліктері бар?

  11. 3. Бөліп шығарушы ұлпа қандай заттарды бөледі, ол қалай пайда болады?

  12. Тақырыптың басты идеясын табады. Сұрақтарға жауап беру арқылы өткен тақырыптағы

Венн диаграммасы

Қосжарнақты тұқымның құрылысы мен даражарнақты тұқымның құрылысын ерекшеліктерін салыстырады.

Геометриялық фигуралар арқылы

Ортасы

25 минут

«Мағынаны тану» бөлімі

Жаңа сабақ Жаңа сабаққа барар жол: Тренинг

  • Жигсо әдісі бойынша тапсырма: оқушылар жаңа тақырыпты өз топтарында талқылап, келесі   топқа барып таныстырады.

Тұқымның өнуі дегеніміз ұрықтан өскіннің дамуы.

Ι топ     Орагикалық заттар

ΙΙ топ   Бейорганикалық

ІІІ топ  Тұқымның өнуі

Мұғалім сөзі «Артық болмас

білгенің, көкірекке түйгенің»  жасушалық құрылымдар туралы қосымша материалдарды интерактивті тақтадағы слайдтарды пайдалана отырып түсіндірем


Аяқталуы

10-минут

«Ортадағы қаламсап» стратегиясы: (Дарынды оқушыларды анықтау)

  1. Тұқымның өнуіне қажетті жағдайлар

  2. Тұқым өнуі үшін қажетті заттарды қайдан алады:

  3. Су тұқымның өнуіне не үшін қажет:

  4. Тұқымның өнуіне неліктен ауа қажет

  5. Өскін дегеніміз не?

  6. Тұқымның өнуі дегеніміз не

11 -сынып «биология» оқулығы, биология


Талдау

Тақырыпта берілген сұрақтарды талдауға үйренеді. Оқушылар бір-біріне жуан және жіңішке сұрақтар қою арқылы жаңа тақырыпты тағыда бір пысықтайды.

Талдау жасау арқылы тақырыптың мағынасын түсінеді

Салыстырады, сараптайды

Жинақтау

Жаңа тақырып бойынша алған білімдерін жинақтап, түйіндеу үшін?

«Тапқыр болсаң, тауып көр».

1. Қауашақты құрғақ жемісті өсімдік;

а).Картоп                            ә). Күнбағыс

б). Көкнәр                            б). Бұршақ

 2. Ұрықтану-

а). Тозаңданудың алдында болады.

ә). Тозаңданудан кейін жүреді.

б). Тозаңданумен қатар жүреді.          

 3. Мақта жемісі:

а) Жидек                                ә). Жаңғақ

б)Дәнек                                  в).Қауаша


4. Орамжапырақ жемісі:

а). Қанатты                      ә). Тұқымша

б). Қауашақ                      в). Бұршаққын

1-б, 2-ә, 3-в, 4-в

Берілген тапсырманы орындайды,білімдерін жинақтайды, сараптайды


Кері байланыс жасау

Сабақтан алған әсерлерін сұрайды.

Нені үйрендің?

Не қиын болды?

Енді нені үйренгің келеді?

Сабақтан алған әсерлерін берілген сұрақтарға жауап беру арқылы білдіреді.

Ризашылықты білдіру.

стикерлер

Бағалау

2-минут

Бағалау критерийі

«5» ұпай-барлық тапсырманы өте дұрыс әрі түсіндіруімен орындаса;

«4» ұпай-тапсырманы дұрыс орындаған бірақ түсіндіруі жоқ;

«3» ұпай-тапсырмалар жартылай орындалған

«2» ұпай-тапсырманы өзі орындаған бірақ қатесі көп

№

Аты- жөні

Үй

тапсырмасы

(5 балл)

Жигсо

(5 балл)

Топтастыру

(5 балл)

Ортадағы

қаламсап

(5 балл)

Жалпы

Ұпайы 

Баға

1

 

 

 

 

 

 

 



Үйге тапсырма

Жемістер мен тұқымдардың таралу жолдарының қорытынды кестесін толтыру

Оқулық интернет.

Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?



Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?




Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?







Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова














№12 қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні: 11.10.2016 жыл

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып:6 «Ә»

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы: Өсімдіктің вегетативтік мүшесі ретінде тамырдың сыртқы және ішкі құрылысы. №6 зертханалық жұмыс. Өскіндерден тамырдың сыртқы құрылысы

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Оқушыларға тамырдың өсімдіктің вегетативті мүшесі екендігін, өсімдіктің мүшелерінің түрлерін таныта отырып, тамырдың құрылысын, түрлерін, қызметін және тамыр жүйелерінің түрлерін меңгерту .

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар:

тамырдың түрлерімен танысып, ажырата отырып, олардың құрылысының ерекшеліктерін біледі.

Оқушылардың басым бөлігі:

тамырдың құрылысын, қызметтерін айқын біліп салыстырады.

Кейбір оқушылар жасай алады:

тамырдың дамуы, тамыр жүйелерінің типтерін салыстырып, талдай алады.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздермен сөз тіркестер:

Тамыр, негізгі, жанама, қосалқы тамырлар, кіндік, шашақ тамыр жүйесі

Талқылау үшін сұрақтар:

Тамыр дегеніміз не? Тамыр қандай қызмет атқарады? Қандай түрлерге бөлінеді?

Алдыңғы оқу

Тұқымның құрылысы жайлы білді.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау

Басталуы

3- минут

Ынтымақтастық ахуалды қалыптастыру. «Сүйікті адамыңызға тілегенді-өзгелерге тіле!» Бұл ойсергек алдыңызға ұқсас. Мұнда оқушылар тек алдымен сүйікті адамды көз алдына елестетіп, оған бір немесе бірнеше ізгі тілек тілейді. Содан кейін оқушылар тілектерін жұп немесе топ ішінде өзгелерге айту керек. Мұғалімнің да бұл іске қатысқаны орынды.

Өз заттарын жинап алып үш топқа бөлді.

Жарайсыңдар!

Үй тапсырмасын сұрау:

7-минут

I топ

1. Тұқым неден тұрады? 2. Өсімдіктер неліктен дара және қос боп бөлінеді?

3. Ұрық неден тұрады? 4. Эндосперм деген не?

II топ.

1. Тұқымның өнуін бақылау үшін қандай тәжірибелер қойылды?2.Бір аптадан соң төртіншіі

ыдыста қандай өзгеріс болды? 3. 1, 2 және 3 ыдыста қандай өзгеріс болды?

III топ.

1.Тұқымның тыныс алуы үшін міндетті түрде не керек? 2.Тыныс алуды дәлелдеу үшін

қандай тәжірибе жасалды ? 3.Бөрткен дәндері бар стакандағы шырпы неге сөніп қалды? 4. Бос стакандағы шырпы неге жана береді?

IV топ.

1.Тұқымның құрылысы 2.Тұқымның өнуі 3.Өскіннің өсуі құбылыстарын сурет арқылы әңгімелеу

Сызықтық диктант.
Тақтадағы тапсырмалардың ішінен дұрыс жауаптарын тауып «иә»бағанына, қате жауапқа «жоқ» бағанына белгілеңіз.

  • 1. Барлық өсімдіктердің тұқымдары, негізінен, органикалық заттардан тұрады.

  • 2. Бидай, жүгері, күріш дәндері майларға бай.

  • 3. Асбұршақ , үрмебұршақ тұқымдарында көп мөлшелерде нәруыз болады.

  • 4. Күнбағыс, зығыр,майкене ( келщевина)- майлы дақылдар.

  • 5. Балуыз(клейковина)- өсімдік крахмалының ерекше түрі.

  • 6. Балуыз - өсімдік нәруызы.

  • 7. Ұрығы мен эндоспермі зақымданған тұқым тезірек өседі.

  • 8. Қоректік заттар қоры тұқымның өнуінің маңызды шарты болып табылады.

  • 9. Егу үшін едәуір ірі тұқымды іріктеп алады, себебі одан жақсы өскін өсіп шығады

Геометриялық фигуралар арқылы әр топқа жауап берген оқушыға беріледі.

Қызығушылықты ояту

5- минут

Жұмбақ шешу

1.Топырақтан табылады керегі,Су да, тұз да оның басты қорегі.Бойындағы жинап алған бар нәрін,

Сабағы мен жапырағына береді,

2. Жер астында тұрағы,Қорегін жұтып тұрады.Сол қоректің нәрінен,Жайқалады жапырағы.

Сұхбаттасу кезеңі: Жаңа тақырыпты оқып – білу. Бүгін біз тамыр туралы айтамыз

1.Тамыр қандай мүше болып табылады?

2.Тамырдың негізгі қызметі қандай?

3.Тұқымда қандай мүше ең бірінші пайда болатынын еске түсіріңдер

4.Бақбақты тамырымен бірге жұлып көрдіңдер ме? Қиын ба? Неліктен?

Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану

10-минут

Деңгейлік тапсырмалар: үш топқа үш түрлі тапсырма.

1 – топ жазбаша Өрмекші торы

2 –топ Сурет қиындыларынан өсімдіктердің тамыр жүйелерін аныққтап бөлу.

3-топ Тест жұмысын орындайды.

1.Мүше дегенді қалай түсінесіңдер? Қандай мүшелер болады?

2.Вегетативті мүшелердіата. Вегетативті мүшелер өсімдікке

не үшін қажет? 3.Тамырдың қызметін ата.

4.Тамырлар шығу тегіне қарай нешеге бөлінеді?

Олардың айырмашылықтарын ата. 5.Тамыр жүйесі дегеніміз не?

6.Дара жарнақты және қосжарнақты өсімдіктердің тамырларын

салыстырыңдар.

VI.Жаңа сабақты бекіту:Зертханалық жұмыс.

Көрнекілігі: Кіндіктамыр жүйесі бар өсімдіктердің кеппе шөптері.Алдын ала өсірілгентұқымдар.

Орындалатын тапсырмалар:

1.Өсімдік кеппе шөбінен тамырларын мұқият қарап тамыр

типтерін ажыратыңдар; 2.Қосалқы тамырды әрі шашақ тамыр жүйесін қарау үшін суға салынған пиязшықтың жаңа өсіп шыққан тамыр- ларын талдаңдар; 3.Шашақ тамыр жүйесін кеппе шөптерден қарап анықтандар; 4.Кіндік тамырлар мен шашақтамырлар жүйесінің ерекшеліктеріне көңілаударып,оқулықтың суреттеріменсалыстырыңдар;

Нәтижесі: 1)

Тамыр типтерін ата:

1.___ ________________________________________

2. __________________________________________

3.___________________________________________

2) Бос торкөздерге тамыр жүйесінің суретін салып, соған сәйкес өсімдік түрлерін ата:

Кіндіктамыртән:________ Шашақтамыртән:______

Екі жұлдыз бір тілек арқылы бағалау топтар бірін-бірі бағалау.

Сабақты қортындылау

13-минут

Тест шешу.

1. Тамыр дегеніміз не?

а) өсімдіктің жер үсті мүшесі ә) өсімдіктің жер асты мүшесі б) жемісі в) гүлі

2. Тамыр қандай қызмет атқарады?

а) топырақтан сіңірілген су мен минералды тұздарды сабаққа өткізеді ә) өсімдікті топыраққа бекітеді б)қоректік заттарды қорға жинайды в) барлық жауап дұрыс

3. Тамырда қандай бөлімдер болады

а) бөліну ә) өсу б) сору в) барлық жауап дұрыс

4. Топырақтан суды бөліп алуға тамырдың қай аймағы қатысады?

а) сору бөлімі ә) өткізу бөлімі б) бөліну в) өсу бөлімі

5. Негізгі тамыр –а) жапырақтан шығады ә) ұрықтан шығады б) сабақтан шығады в) гүлден шығады

6. Қосалқы тамыр – а) ұрықтан шығады ә) жемістен шығады б) жапырақтан шығады в) тұқымнан шығады

7. Кіндік тамыр- а) негізгі тамыры жақсы жетілген ә) қосалқы тамыр жақсы жетілген

б) жіп тәрізді тамыр

8. Шашақ тамыр – а) сәбіз ә) бақбақ б) бидай

9. Кіндік тамырлы өсімдік – а) жүгері ә) бұршақ б) қызылша

10. Тамыр оймақшасы – а) тамырдың ең ұшында орналасқан ә) суды сорады б) жасушалар бөлінеді

жауаптары:1-ә, 2-в, 3-в, 4-а, 5-ә, 6-б, 7-а, 8-б, 9-ә, 10-а

Бағалау: 8-10- “5” 6-8-”4” 4-6-”3”

Жағдаят кезеңінің тапсырмалары

І топ.

“Қыстағы қар жерге ырыс, жердегі ылғал елге ырыс” мақалының мазмұнын түсіндіріңіз.

ІІ топ.

Халық даналығы Бұхар жырауға кедей «Тарыны қай жерге еккенде мол түсім аламын» деп ақыл сұрай барса, ол құрт-құмырсқа жәндіктер қаптап жүрген жазық жерді нұсқап жүріп кетіпті. Сол жерге тары егіп, «шаш етектен келетін» мол түсім алған кедей Бұхарға келіп, неліктен солай нұсқағанын сұрапты. Мұны сіз қалай түсіндіресіз?

ІІІ топ.
Орамжапырақ көшеттерін ашық жерге отырғызу кезінде кейбір өсімдіктердің негізгі тамырларының ұшын шырпиды, ал кейбіреулерін сол күйінде қалдырады. Қай өсімдіктер көбірек өнім береді? Сіздер неліктен олай деп есептейсіздер?
IV топ.
Құмды топырақта өсетін қарағайдың тамыр жүйесі қос жарнақты өсімдіктерге кіндік тамыр болады. Сонымен қатар оның тамыры ылғалға жету үшін топыраққа терең орналасады. Ал батпақта өсетін қарағайдың тамыр жүйесі шашақ тамырға ұқсайды. Оның тамырлары үлкен ауданды алып жатады, бірақ топыраққа терең орналаспайды. Себебі неде деп ойлайсыңдар?

Жағдаят тапсырмаларының жауабы

1. Мол топырақта тұқым тез өнеді, тамыр тез өседі.

2. Жәндіктер бар жерде құнарлы, қопсытылған топырақ болады.

3. Ұшы шырпылған өсімдік тамырында жақсы түптенеді де, мол өнім береді.

4. Құмда ылғал тереңде жатқандықтан, тамыр ұзын болады, батпақта жайылып өседі.

ІІІ. Ой қорытынды

Бүгінгі сабаққа сараптама

Бүгінгі сабақта қандай жаңа заттарды үйрендіңдер?

Қай жерінде қандай қиындықтарға тап болдыңдар?

Сіз қиындықтарды қалай жеңе білдіңдер?

Топпенен жұмыс жасағанда қандай заттарды толықтыруға

болады немесе алып тастауға болады?

Бүгін біз не білдік

1. Тамыр- өсімдіктің вегетативті мүшесі

2.Тамыр өсімдікті топыраққа бекітеді.

3. Өсімдік тамыр арқылы су мен минералды заттарды алады,

4.Тамыр өсімдікті топыраққа бекітеді.

5. Өсімдік тамыр арқылы су мен минералды заттарды алады,

6.Тамырға қандай жүктеме түсетінін елестету үшін, күшті жел кезінде қолшатырды ашып, ұстап тұру керек.

7.Бүкіл тіршілік бойы өсімдіктерде жаңа тамырлары түзіліп, ескілері өсіп отырады.

8.Өсімдіктің барлық тамырларының жиынтығын тамыр жүйесі деп атайды

Ұпай сандармен есептеп топ басшысы бағалау.

Кері байланыс жасау 3-минут

Бір ауыз сөз.

Оқушылар стикерлерге сабақ туралы бір ғана сөз жазып, оны тақтаға жапсырады. Өз ойларын түсіндіріп береді. Стикерлерге сабақты бағалайтын келесі сөздерді жазуға болады (оларды тақтаға алдын-ала жазып қойған дұрыс): ұнады, қажет, пайдалы, білдім, үйрендім, қызықтым, ұмтылдым, есте сақтадым.

Жарайсыңдар!

Бағалау

2-минут

Критерй бойынш бағалау парақшасы беріледі.

Бағалау парақшасы:3 ұпай сандармен Топ нөмірі №

Оқушылар аты жөні

Үй тапсырмасын сұрау сұрақтар

Сызықтық диктант

Тест шешу

Жағдаят тапсырмалары

Қорытынды ұпай саны

Бағасы











































Баға қою шәкілі: «5»-18-20балл «4»-15-17 балл «3»-12-14балл «2»-12балдан кем болса


Топтың жұмысын бағалау кестесі Топтың аты


Үйге тапсырма

1-минут

АӘБ сұрақтарға жауап жазу. Тамыр жайлы сөзжұмбақ немесе тест құрастыру. Тамыр жайлы зерттеп слайд жасау.Эссе жазу «Өсімдіктерге тамырдың маңызы»


Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?





Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?





Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?





Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова



Оқушының аты-жөні____________________________________

№ Оқушының аты-жөні Сыныптасыңды бағалау Мұғалімнің бағалауы

1

2

3

4

5

6

Зертханалық жұмыс.

Көрнекілігі: Кіндіктамыр жүйесі бар өсімдіктердің кеппе шөптері.Алдын ала өсірілген

тұқымдар.

Орындалатын тапсырмалар:

1.Өсімдік кеппе шөбінен тамырларын мұқият қарап тамыр типтерін ажыратыңдар;

2.Қосалқы тамырды әрі шашақтамыр жүйесін қарау үшін суға салынған пиязшықтың жаңа

өсіп шыққан тамырларын талдаңдар;

3.Шашақ тамыр жүйесін кеппешөптерден қарап анықтандар;

4.Кіндік тамырлар мен шашақтамырлар жүйесінің ерекшеліктеріне көңіл

аударып,оқулықтыңсуреттерімен салыстырыңдар;

Нәтижесі: 1Тамыр типтерін ата:

1.___ ________________________________________

2. __________________________________________

3.___________________________________________

2) Бос торкөздерге тамыр жүйесінің суретінсалып, соған сәйкес өсімдік түрлерін ата:

Кіндіктамыртән:__________________ Шашақтамыртән:___________________

Қорытынды:

1. Тамыр дегеніміз не?______________________________________________________

2. Тамыр жүйесі дегеніміз не?______________________________________________

3. Кіндік тамырдың шашақтамырдан қандай айырмашылығы бар?___________________

«Тамыр жүйесі»1. Өсімдіктің жер асты мүшесі? а) гүл б) сабақ в) жеміс с) тамыр д) күлте

2. Тұқымның ұрық тамыршасынан дамыған тамыр? а) шашақ тамыр б) кіндік тамыр в) негізгі тамыр с) жанама тамыр

д) қосалқы тамыр

3. Негізгі тамырдан жан-жағынан қандай тамыр таралады? а ) жанама б) қосалқы в) негізгі с) кіндік д) шашақ

4. Сабақ пен жапырақтан өсіп шығатын тамыр?а) жанама б) негізгі в) қосалқы с) шашақ д) кіндік

5. Тамыр жүйесі нешеге бөлінеді?а) 1 б) 2 в) 3 с) 4 д) 5

6. Негізгі тамыр өте жақсы жетілетін жан-жағына жанама тамыр тарайды? а) шашақ б) жанама в) кіндік с) қосалқы д) негізгі

7. Негізгі тамыр жүйесі болмайды? а)кіндік б) жанама в) қосалқы с) шашақ д) негізгі

8. Шашақ тамырға жататын өсімдікткер? а) пияз б) қауын в) күнбағыс с) асқабақ д) асбұршақ

9. Тамыр жүйесіндегі тамырлардың қандай немесе қанша түрі бар?а) 1 б) 2 в) 3 с) 4 д) 5

10. Кіндік тамырына жататын өсімдіктер? а) бидай б) жүгері в) арпа с) күнбағыс д) күріш

11. Бақбақ өсімдігінің тамырын белгіле? а) шашақ б) қосалқы в) жанама с) негізгі д) кіндік

12. Қоңырбас өсімдігінің тамырын белгіле?а) кіндік б) шашақ в) негізгі с) қосалқы д) жанама

13. Тамырдың типтері нешеу? а) 4 б) 3 в) 2 с) 1 д) 5

14. Тамыр атқаратын қызметіне қарай нешеге бөлінеді? а) 1 б) 2 в) 3 с) 4 д) 5

15. Тамыр ұшындағы өсу нүктесінің сыртын қаптап тұрады?а) сору б) өсу в) тамыр оймақшасы с) бөліну д) өткізу

16. Бөліну аймағы атқаратын қызметіне қарай нешеге бөлінеді? а) 1 б) 2 в) 3 с) 4 д) 5

17. Ұзыннан созылып ұзарыпб тамыр ұшының топырыаққа терең енуіне әсер етеді?а) тамыр оймақшасы б )өсу в) сору с )өткізу д) бөліну

18. Өсу бөлімінен кейін орналасатын, қалың түктері бар бөлік?а)өткізу б)бөліну в)өсу с)сору д)тамыр оймақшасы

19. Сумен онда еріген қоректік заттарды тамыр дән өсімдігінің жер үсті мүшесіне өткізеді?а)сору б)бөліну в)өсу с)тамыр оймақшасы д)өткізу

20. Көктемде тамыр қарқынды өсе ме?а) жоқ б) ия в) шамалы с) өте баяу д) барлық жауап дұрыс

21. Минералды қоректену қай мүшеде жүреді? а) сабақ б) гул в) жеміс с) тамыр д) жапырақ

22. Тамыр түктері қай бөлімде орналасады? а) сору б) өсу в) бөліну с) өткізу д) тамыр оймақшасы

23.Вегетативті (өсімді мүшелері)? а) гүл б) жеміс в) бүршік с) тамыр д) гүлсағақ

24. Генеративті (көбею)мүшелері? а)бүршік б)жапырақ в)тамыр с)сабақ д)гүл

25. Шығу тегіне қарай тамыр неше түрге бөлінеді? а) 3 б) 2 в) 5 с) 8 д) 9

26. Негізгі тамыр дегеніміз не? а) тамырдың ең қысқа бөлігі б) тамырдың жуан бөлігі в) тамырдың ұрық тасмыршасының

меристимасының өсіп шыққан түрі с) тамырдың жайылған түрі д) дұрыс жауап жоқ

27. Тамыр-ң өсу нүктесіне қарай тамыр жасушасы неше бағытқа бөлінеді? а) 1 б) 5 в) 7 с) 2 д) 8

28. Кіндік тамырдың алғашқы даму сатысындағы өзгеріс қандай?а) тамыр сабаққа қарағанда қысқарады б) тамыр сабаққа қарағанда жуандайды в)тамыр еркін өсіп жетіледі с) тамыр сабаққа қарағанда ұзарады д) дұрыс жауап жоқ

29. Шашақ тамыр жүйесінде негізгі тамыр болмай ма? а) ия б) дұрыс жауап жоқ в) жоқ с) барлық жауап дұрыс д) белгісіз

30. Күнбағыс қандай тамырға жатады? а) кіндік б) шашақ в) негізгі с) қосалқы д) шашақ


№13 қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні: 6ә-14.10.2016

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып:6ә-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы: Тамыр аймақтары:бөліну, созылу, сору, өткізу. №7 зертханалықжұмыс. Тамырдың өсу аймағын тауып анықтау.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Тамырдың бөлімдерімен және әрқайсысының қызметімен толық мағлұмат алу. Тамырдың өсуімен танысады.

Сабақ мақсаттары

Оқушылардың барлығы:

Тамыр ұзындығына, атқаратын қызметіне қарай бөлінетінін біледі.

Оқушылардың басым бөлігі:

Тамыр аймақтарының тамырдың қай бөлімдерінде болатынын біледі.

Оқушылардың кейбірі:

Тамыр бөлімдерінің қызметі мен өсуін біліп салыстыра алады.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

Тамыр оймақшасы. Бөліну аймағы. Өсу бөлімі. Сору бөлімі. Өткізу бөлімі. Тамырдың өсуі.

Талқылауға арналған сұрақтар:

Тамыр бөлімдерін ата?Қалай ойлайсыз тамыр бөлімдері неге бөліктерге бөлінген?

Не себепті ...... деп ойлайсыз?

Не себепті тамыр бөлімдері бір-біріне байланысты қызмет атақарады?

Пәнаралық байланыс:

Әдебиет, агротехника

Ресурстар:

Маркер, кестелер, ақ парақтар, интерактивті тақта, оқулық, электронды оқулық.

Алдыңғы оқу:

Тамыр жүйесін білді.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: (психологиялық ахуал)3-минут

Психологиялық ахуал қалыптастыру: бір-бірімізге жақсы көңіл-күй сыйлайық.Есте қалған қызықты оқиға. Топ дөңгеленіп отырып, қатысушыларға доп беріледі. Допты бір-біріне кезектесіп беріп, есте қалған қызықты оқиғаларды айтады.Топтар үш түстер арқылы бөлінеді. Топбасшыларын сайлап алады. Бағалау парақшасы беріледі. Критерийлерін ұсынады.

Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут

1-топ:Сөз жұмбақ шешу.

2- топ: Сөйлемді аяқтандар…

  • Тамыр арқылы өсімдіктер топырақтан суды және …

  • Әр түрлі тамырлардың жиынтығы құрайды …

  • Пияздың тамыр жүйесі …

  • Тамыр шектеусіз ұшынан …

  • Сабақтан өсетін тамырларды …

  • Негізгі тамырдың жан-жағынан …

  • Жоңышқаның тамыр жүйесі …

  • Тұқымның ұрық тамыршасынан дамиды …

  • Қоректік затарды қорға жинайды …

3-топ: Биологиялық диктант

1. .......................- өсімдіктің жер асты мүшесі.

2.Тамырлар шығу тегіне қарай ......................... , .......................... және ...................... деп бөлінеді.

3.Өсімдіктерде ....................және .......................... тамыр жүйесі бар.

4.Тамыр ұшындағы өсу нүктесін ................................ қаптап тұрады.

5. ................. бөлімі - өсу бөлімінен кейін орналасқан ,қалың түктері бар бөлік.

6. ......................................... -өсімдіктің тамыр арқылы керекті элементтерді топырақтан сіңіруі.

Қажетті сөздер: қосалқы,кіндік, жанама, сору, шашақ, негізгі, минералды қоректену,тамыр, тамыр оймақшасы.

Әр дұрыс жауапқа 3 ұпай

Топ басшысы бағалау парақшасына белгілеп отырады.

«Екі жұлдыз, бір тілек» арқылы топтар бір-біріне баға береді.

Жаңа сабаққа дайындық

Қызығушылықты ояту кезеңі

3- минут

Инсерт картасы беріледі.Оқулықпен өзіндік жұмыс жасау:

**

Білемін

---

Мен үшін жаңалық

?

Түсінбедім

+

Қосатыным бар





топ


«Қазымыр оқушы» оқыта үйрету ойыны.

І.бөлім. Оқушылар мәтінді жылдам және мұқият оқып шығады, сосын сұрақтар құрады. Кім көп сұрақ құраса, сол жеңіске жетеді. (10минут)

ІІ.бөлім. Оқушылар кезегімен басқаларына сұрақтар қояды, ал олар қысқа жауап қайтарады. Жауап берушіні жүргізуші көрсетеді. Сонан соң ең «Қазымыр оқушыны» анықтайды.

Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі

Жигсо әдісін пайдаланып топтарға тапсырма беріледі. Алдымен ұжым 4 адамнан тұратын топтарға бөлінеді. Бұл «жанұя» топтары деп аталады. Содан кейін 1,2,3-ке санау арқылы 1-лер бөлек, 2,3 өз алдына «жұмыс» тобын құрайды. Оқуға ұсынылған материалдың тақырыбы талқыланған соң осы мәтінді түсіну қажет екендігі ескертіледі. логикалық бөлікке бөлінген мәтіннің 1-бөлігін 1-лер 2-бөлігін 2 санын алғандар басқар топтарда дәл солай оқу тапсырылады. Жұмыс бастамас бұрын оқушыларға «жұмыс тобында» мәтіннің тиісті бөлігін жақсы меңгеру қажеттілігін, өйткені сол бөлікті «жанұя топ» оқушыларына түсіндіруге жауапты екенін сезінеді.

І топ. Тамыр оймақшасы. Бөліну

ІІ топ.Өсу, сору, өткізуІІІ топ. Тамырдың өсуі

Ұпай сандарымен бағалау.

Сабақты қорытындылау

10-минут

5.Тамыр бөлімдерінің ерекшеліктері сәйкестендіріңдер:

Тамыр бөлімдері

Ерекше
ік
ері

Бөліну аймағы

А.Ұзынынан созылып ұзарып, тамыр ұшының топыраққа енуіне әсер етеді.

Өсу аймағы

В.Жасушалары кедергілерге үйкеліп, түлеп түседі.

Сору аймағы

С.Түктері жоқ, жанама тамырлар дамиды.

Өткізу аймағы

Д.Қалың түктері бар.


Е.Тамыр бөлім
не кірмей
і


Ғ. Шырышты зат бөледі.


G.Атқаратын қызметіне қарай үш қабаттан тұрады.

Дұрыс жауап; 1-G, 2-A, 3-D, 4-C.

«Ыстық орындық» тәсілі аясында ортаға бір орындық қойылады. Ол орындықты «Ыстық орындық» деп атаймыз. Сол орындыққа сыныптан бір оқушы отырғызылады. Ол оқушыға сыныптастары өтілген тақырып бойынша сұрақтар қояды, оқушы барша сұрақтарға жауап береді. Бұл тәсіл арқылы оқушылардың сабақта алған білімдерін жинақтау үдерісі жүреді.

Критерий бойынша

Кері байланыс жасау2-минут

Иық тірескен шеңбер

Оқушылар шеңберге бір-бірінің иығына қолдарын салып, құшақтасып түрде тұрып, сабақ туралы өз пікірлерін келтіреді. Мұғалімнің де бұл шеңберден орын алғаны дұрыс.

Өзін-өзі мадақтау

Бағалау

2-минут

Өзін-өзі бағалау:

Бүгінгі сабақта өзін қалай бағалар едің? Егер өте жақсы деп ойласаң- «жұлдыздың» суретін көтер, егер де жақсы деп ойласаң- «күннің көзін» көтер. Бірнеше баладан пікірлерін сұрау.


Бағалау парақшасы: ұпай сандармен Топ нөмірі №

Оқушылар аты- жөні

Үй тапсырмасын сұрау

Жигсо тарсырмасы

Сәйкестендіру тесті Ыстық орындық

Қорытынды ұпай саны

Бағасы





































Баға қою шәкілі: «5»-18-20балл «4»-15-17 балл «3»-12-14балл «2»-12балдан кем болса


Топтың жұмысын бағалау кестесі

кShape2 ритерийлер


Топ мүшелері

Идеяларды ұсыну




Жолдастарын топ жұмысына жұмылдыру

Сұрақ қою

Сұрақтарға жауап беруі

Белсенді түрде тыңдау

Жалпы балл


















































Топ бойынша









Үйге тапсырма:1-минут1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)

АВС деңгейдегі сұрақтарға жауап жазу.

2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)

Кестені толтыру және «Біліміңді тексер» тапсырманы орындайды.

3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Тамыр аймақтары жайлы тест құрастыру.

Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?





Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?



Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?




Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова




№14 қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні: 6ә-18.10.2016

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып:6ә-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы: Тамырдың түрлері(негізгі, жанама, қосалқы). Тамыр жүйесінің типтері: кіндік және шашақ тамырлар. №8зертханалық жұмыс. Тамырдың түрөзгерістері

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Тамыр жүйесінің типтері: кіндік және шашақ тамырлар. Атқаратын қызметіне байланысты тамырдың маңызы: өсімдіктің қоректенуі, топыраққа бекінуі, көбеюі, қоректік заттарды қорға жинақтауы. Атқаратын қызметіне байланысты тамырдың түрөзгерістері жайлы мәлімет беру.

Сабақ мақсаттары

Оқушылардың барлығы:

Тамыр жүйесімен танысып үйренеді.

Оқушылардың басым бөлігі:

Атқаратын қызметіне байланысты тамырдың маңызы жайлы мәлімет алады.

Оқушылардың кейбірі:

Тақырыптарды бір-бірімен салыстыра отырып шығармашылық қабілеті дамиды, талдауды, салыстыруды жасай алады, сыни тұрғыда талқылай біледі.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

Тамыр жүйесі, шашақ тамыр, кіндік тамыыр

Талқылауға арналған сұрақтар:

Тамыр бөлімдерін ата?Қалай ойлайсыз тамыр бөлімдері неге бөліктерге бөлінген?

Не себепті ...... деп ойлайсыз?

Не себепті тамыр бөлімдері бір-біріне байланысты қызмет атақарады?

Пәнаралық байланыс:

Әдебиет, агротехника

Ресурстар:

Маркер, кестелер, ақ парақтар, интерактивті тақта, оқулық, электронды оқулық.

Алдыңғы оқу:

Тамыр жүйесін білді.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: (психологиялық ахуал)3-минут

Психологиялық ахуал қалыптастыру: Оқушыларды топқа бөлу (әртүрлі топтағы жеміс түрлерін таңдап алып, өз тобын анықтайды).І-топ - Цитрусты жемістерІІ-топ - Сүйекті шырынды жемістерІІІ-топ - Бақша жемістері ІҮ-топ - Құрғақ жемістерӘр топта 4-5 оқушыдан, барлығы 4 топ болады. Әрбір топ топ атын, ұстанымдарын құрып, өздерін таныстырадыЫнтымақтастық атмосферасы: «Неліктен шағын топқа бөліндік, шағын топқа бөлінудің мәні неде деп ойлайсыздар, шағын топқа бөлінген оқушылармен қандай жұмыс істеуге болады?»-деген сұрақ реттері қойылады. Оқушылар сұрақтарға жауап береді. (5 минут)

Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут

  1. Тамыр аймақтарын ата.Тамыр оймақшасы деген не?Тамырдың бөліну аймағы.

  2. Тамырдың сору аймағы.Тамырдың өткізу аймағы.Тамырдың созылу аймағы туралы әңгімелеңдер.

Кейбір оқушыларға карточкалар таратылады. Сол арқылы бағаланады.

1 – карточка

І. Әр ұлпаның құрылысы мен атқаратын қызметіне қарай кестедегі бос орынға тиісті рет санын жаз.

1. Жасушалары бір - бірімен тығыз жанасқан, алғашында тірі, біртіндеп қабықшасы қалындап өлі жасушаларға айналады; су мен улы газдарды ішке өткізбейді; өсімдікті ыстықтан, суықтан, қатты желден қорғайды.

2. Тірі жасушалар тобынан тұрады; зат алмасу нәтижесінде түзілген нәруыз, көмірсу мен майлардың артығын қорға жинайды. Ішінде хлоропластары бар тірі жасушаларда органикалық зат түзіледі; жапырақ пен сабақтағы жасушалардың арасындағы кеңістіктерде ауа, су жиналады; ол өсімдіктің құрғақшылыққа төзімділігін арттырады.

3. Жасушалары алғашында тірі болғанымен өсе келе қабықшасы қалыңдап, цитоплазмасы кеуіп, өлі жасушаға айналады да, беріктігі болаттай болады. Қанша дауыл соқса да жапырақтары жыртылмай, нәзік сабақтары сынбай өсуіне себепкер болады.

4. Жасуша қабықшасы жұқа, цитоплазмасы толық, вакуольдері ұсақ сабақ пен тамырдың ең ұшында болады, өсімдіктің ұзарып, жуандап өсуіне әсер етеді.

5. Өсімдік мүшелерінің әр жерінде шашыранды орналасады. Жасуша пішіндері атқаратын қызметіне байланысты қабықшасы жұқа, көп уақытқа дейін тірі қалпында сақталады, кейде басқа ұлпа жасушаларының арасында шашырап жатады. Зат алмасу нәтижесінде бөлінген заттар өсімдікті малға жем болудан, зиянды микробтар мен жәндіктерден сақтайды, жабын ұлпамен тығыз байланысты.

6. Атқаратын қызметіне байланысты жасуша пішіндері түрліше болып өзгерген. Жасуша қабықшасы сүректенген қалың, өте көп майда саңылаулары бар, сол арқылы ерітінді сүзіліп, екінші жасушаға өткізіледі.

ІІ. Өң мен тоз қай ұлпаға жатады, астын сыз.

  1. Түзуші; 2. Өткізгіш; 3. Жабын; 4. Тірек; 5. Негізгі; 6. бөліп шығарушы

2 – карточка

І. Көп нүктенің орнына тиісті сөздерді жаз

Биологиялық диктант

1. Тек... 2 жасушалары ғана бөлінуге қабілетті. 2. Өңнің кейбір жасушалыры ұзарып өсіп... айналады. 3. Жоғары сатыдағы өсімдіктердің төменгі сатыдағы өсімдіктерден айырмашылығы өте жақсы дамыған... болуы. 4. Қоректік ұлпа мен фотосинтездеуші ұлпаны қосып... деп атайды. 5.... жасуша қабықшасы жұқа бір - бірімен тығыз орналасқан ұсақ тірі жасушалардан тұрады. 6. Шайыр жолы, эфир майы каналы, сүт жолдары, бездеуітті, жабысқақ түктер, безді қабыршақтар, шірнеліктер... ұлпаға жатады. 7. Тамырдың топырақтан сорып алған минералды тұздарының судағы ерітіндісін, жер үсті мүшелеріне... жеткізеді. 8. Өсімдіктерде тірек ұлпасы... болып саналады. Жапырақ сағағына, жүйкелеріне беріктік қасиет беретін.... 10. Жабын ұлпа... деп бөлінеді.

Жауаптары: 1) ұлпаларының; 2) түзуші ұлпа; 3) түзуші ұлпаның; 4) өң, тоз, қабық; 5) түкке; 6) негізгі ұлпа; 7) тірек ұлпасы; 8) қаңқасы; 9) өткізгіш ұлпа; 10) бөліп шығарушы ұлпа.

Әр дұрыс жауапқа 3 ұпай

Топ басшысы бағалау парақшасына белгілеп отырады.

«Екі жұлдыз, бір тілек» арқылы топтар бір-біріне баға береді.

Жаңа сабаққа дайындық

Қызығушылықты ояту кезеңі

3- минут

Инсерт картасы беріледі.Оқулықпен өзіндік жұмыс жасау:

**

Білемін

---

Мен үшін жаңалық

?

Түсінбедім

+

Қосатыным бар



топ



Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі

«Тірек белгілер» оқыта үйрету ойыны.

Мәтінді оқимыз, неғұрлым жақсы түсінуге тырысамыз, мәтінді конспектілейміз. Конспектілерде сөздер мен сөйлемдер болмауы керек. Тек қана суреттермен немесе шартты белгілермен (сөздерді мүлдем қолданбауға тырысамыз.) береміз. Мәтінді бөліктермен бейнелеуге болады. Сызбаларды кезекпен көрсетіп, түсіндіреміз, ал басқалары оны бағалап, озық ойыншыны таңдайды. Бейнелеудің ерекше шешім тапқан бірегейлігін есептейміз.

Ұпай сандарымен бағалау.

Сабақты қорытындылау

10-минут

Өздік жұмыс 
2-тапсырма: Бидай мен бақбақ тамыр жүйелерінің құрылысы қандай? 
3-тапсырма 28- суретте тамырдың қай бөлігі негізгі тамыр,ал қайсысы қосалқы және жанама тамырлар деп аталады? 
4-тапсырма 29- суретте қай тамыр жүйесі көрсетілген?Тамыр жүйесінің қайсысы кіндік тамыр,қайсысы шашақ тамыр деп аталады?Қосжарнақты өсімдіктерге қандай тамыр жүйелері тән; дара жарнақты өсімдіктерге қандай тамыр жүйесі тән. 
№ 6- зертханалық жұмыс 
«Өскін тамырдың сыртқы құрылысын зерттеу» 

Қорытынды тест:

1.Тіршілігін сақтап қалу үшін өсімдік мүшелеінің түрін өзгертуін:

А) жемтамыр в) метаморфоз с) вегетативті мүше

2.Органикалық заттар қорға жиналады:

А) ауа тамырларда в) тіреу тамырларда с) жем тамырларда

3.Паразитті тіршілік ететін өсімдік тамырлары:

А)түйнек тамырлар в) ау тамырлары с) емізік тамырлар.

4.Жемтамырларға жатады: а) үнді фикусы в) батат с) қызылша

5. Тропиктік ормандарда өсетін ағаштарда болады:

а)ауа тамыры в) тіреу тамыр с) түйнек тамыр.

6.Нарғызгүл ,батат, шырыш өсімдіктерінің тамыры:

А) жем тамыр в) түйнек тамыр с)ауа тамыр.

7.Сұңғыла ,арамсояу өсімдіктерінің тамырлары: а) тіреу тамыр

В) жем тамыр с) емізік тамыр.

8.Жемтамырдың түйнектамырдан айырмашылығы:

А) тек негізгі тамырына қоректік зат жиналады.

В) жанама тамырына қоректік зат жиналады

С) түйнегіне қорек жиналады.

Жаңа сабақты бекіту.

1.Жемтамырлы өсімдіктерді ата.

2.Емізік тамырлы өсімдіктердің ерекшелігі қандай?

3.Тіреу тамырлы өсімдіктер қайда кездеседі?

4.Ауа тамырлы өсімдіктерді ата.

5.Түйнек тамырлы өсімдіктердің қандай маңызы бар?

6. Түрөзгерістер деген не?

5-тапсырма Кестемен жұмыс 
Кіндік тамыр жүйесі Шашақ тамыр жүйесі 
Берілген өсімдік атауларын тамырдың түріне қарай орналастыр. 
1 .сәбіз 5.күріш 
2.бидай 6.картоп 
3 .емен 7.жүгері 
4.бамбук 8.пияз 
6-тапсырма Сөйлемдерді толтырыңдар 
1.Тұқымның ұрық тамыршасынан …. .... дамиды. 
2.Негізгі тамырдың жан- жағынан … таралады. 
3.Сабақ пен жапырақтан … өсіп шығады. 
4.Бір өсімдікте болатын тамырлардың жиынтығы ….. 
5.Негізгі тамырдың өте жақсы жетілуінен …. пайда болады 
6.Негізгі тамыр нашар дамып жанама тамырлардың көп мөлшерде өсуінен …. пайда болады 

Деңгейлік тапсырмалар орындау. 
А 
1.Мүше дегеніміз не? Өсімдіктің мүшелерін атаңдар. 
2.Неліктен вегетативті мүшелер дейді.Вегетативті мүшелерді атаңдар? 
3.Вегетативті мүшелер өсімдікке не үшін қажет? 
Ә 
1.Тамырдың қызметін атаңдар. 
2.Тамырлар шығу тегіне қарай нешеге бөлінеді,олар қайдан пайда болады.? 
3.Негізгі,жанама, қосалқы тамырлардың жиынтығы нені құрайды?Олардың айырмашылығы және қандай өсімдіктерде болады? 
Б
1.Қоректік заттарды қорға жинайтын тамырларды ата, жанама тамырлардың қызметі 
2.Тамыр жүйесі дегенді қалай түсінесіңдер? 
3 .Шашақ тамыр жүйесі деп неге аталған,шашақ тамырлы өсімдіктер мен кіндік тамырлы өсімдіктерге мысал келтіріңдер. 

Критерий бойынша

Кері байланыс жасау2-минут

Иық тірескен шеңбер

Оқушылар шеңберге бір-бірінің иығына қолдарын салып, құшақтасып түрде тұрып, сабақ туралы өз пікірлерін келтіреді. Мұғалімнің де бұл шеңберден орын алғаны дұрыс.

Өзін-өзі мадақтау

Бағалау

2-минут

Өзін-өзі бағалау:

Бүгінгі сабақта өзін қалай бағалар едің? Егер өте жақсы деп ойласаң- «жұлдыздың» суретін көтер, егер де жақсы деп ойласаң- «күннің көзін» көтер. Бірнеше баладан пікірлерін сұрау.

Бағалау парақшасы: ұпай сандармен Топ нөмірі №

Оқушылар аты- жөні

Үй тапсырмасын сұрау

Жигсо тарсырмасы

С
йкестендіру тесті Ыстық орындық

Қорытынды ұпай саны

Бағасы





































Баға қою шәкілі: «5»-18-20балл «4»-15-17 балл «3»-12-14балл «2»-12балдан кем болса


Үйге тапсырма:1-минут1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)

“ Тамырдың түрөзгерістері.” Тақырыпты оқып келу.Күнделікті өмірден мысалдар келтіру.

2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)

Тест құрастыру.

3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Тақырып жайлы мәлімет жинау.

Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?




Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?





Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?



Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова



























№15 қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні: 6ә-21.10.2016

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып:6ә-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы: Өсімдік өркендерінің құрылысы мен маңызы. № 9зертханалық жұмыс. Вегетативтік және гүл бүршіктерінің құылысы.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Өркендер мен бүршіктердің құрылысына және қызметіне түсінік беру.

Сабақ мақсаттары

Оқушылардың барлығы:

Оқушылар бүршіктің түрлері туралы біледі.

Оқушылардың басым бөлігі:

Өркен, бүршіктің өзіндік ерекшеліктері, атқаратын қызметі, олардың түрлері туралы біледі.

Оқушылардың кейбірі:

Бүршіктің ішкі құрылысы туралы талдай алады.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

Өркен ұзарған және қысқарған өркендер, Бүршік

Талқылауға арналған сұрақтар:

Буын, буынаралық дегенді қалай түсінесіңдер?

Не себепті ...... деп ойлайсыз?

Бүршік неліктен бастапқы өркен айырмашылығы неде, олар қандай қызмет атқарады?

Пәнаралық байланыс:

Әдебиет, агротехника

Ресурстар:

Маркер, кестелер, ақ парақтар, интерактивті тақта, оқулық, электронды оқулық.

Алдыңғы оқу:

Тамыр жүйесін білді.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: (психологиялық ахуал)3-минут

Психологиялық ахуал қалыптастыру: бір-бірімізге жақсы көңіл-күй сыйлайық.Есте қалған қызықты оқиға. Топтар үш түстер арқылы бөлінеді. Топбасшыларын сайлап алады. Бағалау парақшасы беріледі. Критерийлерін ұсынады.

Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут

Үй тапсырмасын сұрау.1.“Адасқан өсімдіктер”

1.ЖемтамырларҮнді фикусы

2.Емізік тамырларМангр ағашы, орхидея

3.Тіреу тамырларСәбіз,қызылша

4.Түйнекті тамырларСұңғыла, арамсояу

5.Тыныс алу қызметін атқаратын тамырларБатат,картоп

2.Тез ойлан стратегиясы

Түрөзгеріс деген не,оның қандай маңызы бар?

2.Түрін өзгерткен тамыр түрлерін ата.

3.Емізік тамырдың нағыз тамырдан айырмашылығы

4.Түйнектердің жемтамырдан айырмашылығы қандай?

5.Жемтамырлар қандай өсімдіктерде болады?

6.Ауа тамырлары өсімдікке не үшін керек?

7.Түйнекті тамырлары бар өсімдіктерді ата .

8.Ауа тамырлары бар өсімдіктерді ата.

9.Жемтамырлар нешеге бөлінеді?

Әр дұрыс жауапқа 3 ұпай

Топ басшысы бағалау парақшасына белгілеп отырады.

«Екі жұлдыз, бір тілек» арқылы топтар бір-біріне баға береді.

Жаңа сабаққа дайындық

3- минут

Алдарына БББк кестесін беру

Жұмбақ беремін:

Жыл басы қыста ұйықтайды,Көктемде ол оянып, іннен шығады.

Жазда желмен жайқалады,Күзде достарынан айрылады.

Бүл не?Жұмыс тобын құру. Жұмбақты шешедіде жаңа тақырыпқа шығамыз

Оқушылар 1,2,3 саналып жұмыс тобын құрайды да топтасады.

Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі

Жаңа сабақ:

Өркендер мен бүршіктер

1. Анықтама

1. 1. Өркен – жапырағы мен бүршігі бар жас сабақ.

1. 2. Дихотомиялы(айыр) бұтақтану кезінде екі еселеніп, екі өркен береді.

1. 3. Моноподиалды бұтақтану кезінде жоғары қарай өсуі шектеусіз және жанама біліктер өседі (шырша, самырсын).

1. 4. Симподиалды бұтақтану кезінде негізгі білігі өсуін ерте тоқтатады, ал жоғарғы жағынан жанама бүршіктер шығады(гүлді өсімдіктер).

2. Өркендерді жіктеу:

2. 1. Негізгі өркен - тұқым бүршігінің ұрығынан дамиды.

2. 2. Жанама өркен - жанама қолтық бүршігінен дамиды.

2. 3. Қосалқы өркен - қосалқы бүршіктерден дамиды.

2. 4. Вегетативтік өркен - жапырақ пен бүршік түзеді.

2. 5. Генеративтік өркенде - репродуктивті мүшелер болады (гүл, жеміс, тұқым).

Ұпай сандарымен бағалау.

Сабақты қорытындылау

10-минут

«Кір жаятын жіп» ойынын ойнау

Тақырыпта өткен сөздерді таратып, әр оқушы қай сөзге жауап бере алатынын тыңдау

Жаңа тақырыпқа сәйкес сипаттай алатын сөздерді іліп шығады. . Бүршіктің ішкі және сыртқы құрылысы деген сұрақтарда интербелсенді тақтаға құрылысын көрсету

Біліміңді тексер

Төбе, Қолтық, Қосалқы, Бұйыққан

Бүршіктер орналасуына қарай төбе бүршік және қолтық бүршік деп бөлінеді.

  • Төбе бүршіктен өсімдік ұзарып өседі

  • Жанама бүршік жапырақ қолтығында орналасады, жан-жаққа бұтақтар өседі

  • Қосалқы бүршіктің ерекшелігі, ол өсімдіктің кез келген жерінен шығады.

  • Бұйыққан бүршік көпжылдық өсімдіктерде ұсақтау қолтық бүршіктер және қосалқы бүршіктер тыныштық күйге ауысады.

Білгіш өркендер

Бүршік неліктен бастапқы өркен деп аталады?

Буын,буынаралық дегенді қалай түсінесің?

Ұзарған өркен мен қысқарған өркеннің айырмашылығы.

Өсу бүршігі мен гүл бүршігінің айырмашылығы..

Қосалқы бршіктер қайдан дамиды?

Бүршіктер нешеге бөлінеді?

Талдау

7+10 мин

  1. Қызықтыратын материалдар дайындау (презентация)

  • Жапырағы мен бүршігі бар бұтақтанбаған жас сабақты өркен дейді.

  • Өркенннің негізгі орталық тірек бөлімі сабақ дейді

  • Тамырдан өркеннің айырмашылығы- жапырағы болады, буын және буын аралығы болады.

  • Сабақтың жапырақ өсетін жерін буын деп атаймыз

  • Ал бір буын мен екінші буынның арасын буынаралығы дейміз

  • Буынаралығы ұзын болса ұзарған өркен

  • Буынаралығы қысқа болса қысқарған өркен

  • Жапырақтың сабаққа орналасқан жерін жапырақ қолтығы дейді

****Бүршіктер орналасуына қарай төбе бүршік және қолтық бүршік деп бөлінеді.

  • Төбе бүршіктен өсімдік ұзарып өседі

  • Жанама (қолтық) бүршік жапырақ қолтығында орналасады, жан-жаққа бұтақтар өседі

  • Қосалқы бүршіктің ерекшелігі, ол өсімдіктің кез келген жерінен шығады.

  • Бұйыққан бүршік көпжылдық өсімдіктерде ұсақтау қолтық бүршіктер және қосалқы бүршіктер тыныштық күйге ауысады

Критерий бойынша

Кері байланыс жасау2-минут

Бір ауыз сөз.

Оқушылар стикерлерге сабақ туралы бір ғана сөз жазып, оны тақтаға жапсырады. Өз ойларын түсіндіріп береді. Стикерлерге сабақты бағалайтын келесі сөздерді жазуға болады (оларды тақтаға алдын-ала жазып қойған дұрыс): ұнады, қажет, пайдалы, білдім, үйрендім, қызықтым, ұмтылдым, есте сақтадым.

Өзін-өзі мадақтау

Бағалау

2-минут

Өзін-өзі бағалау:

Бүгінгі сабақта өзін қалай бағалар едің? Егер өте жақсы деп ойласаң- «жұлдыздың» суретін көтер, егер де жақсы деп ойласаң- «күннің көзін» көтер. Бірнеше баладан пікірлерін сұрау.

Бағалау парақшасы: ұпай сандармен Топ нөмірі №

Оқушылар аты- жөні

Үй тапсырмасын сұрау

Жигсо тарсырмасы

Сәйке
тендіру тесті Ыстық орындық

Қорытын
ы ұпай саны

Бағасы





































Баға қою шәкілі: «5»-18-20балл «4»-15-17 балл «3»-12-14балл «2»-12балдан кем болса


Үйге тапсырма:1-минут1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)

Тақырыпты оқу.

2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)

Өсімдіктердің табиғатқа және адамға маңызы-тақырыпқа эссе жазу


3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Тест құрастыру.

Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?





Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?




Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?






Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова

№17 қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні: 6ә-28.10.2016

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып:6ә-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы: Жапырақ өркеннің жанама мүшесі. Жапырақтың сыртқы және ішкі құрылысы №10 Зертханалық жұмыс

Жапырақтың сыртқы құрылысы. Жапырақтағы лептесіктерді табу.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

1. Оқушыларға жапырақтың сыртқы құрылысы, түрлері, жүйкеленуі, атқаратын қызметі туралы түсінік беру. 2. Дала өсімдіктерінің адам және табиғатқа тигізетін пайдасы туралы мағлұмат беру арқылы дүниетанымын кеңейту. 3 . Табиғатты қорғауға, айналаны та- нып білуге тәрбиелеу

Сабақ мақсаттары

Оқушылардың барлығы:

Жапырақ құрылысы мен танысады.

Оқушылардың басым бөлігі:

Жапырақтың түрлерімен және қызметін біледі.

Оқушылардың кейбірі:

Жапырақтың сыртқы және ішкі зерттей алады.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

Жүйкеленуі, Жай және күрделі, Сабаққа орналасуы, Тақтасының пішіні,қауырсын, борпылдақ жасушалар,

Талқылауға арналған сұрақтар:

Жапырақ қандай қызмет атқарады? Өсімдіктер үшін судың маңызы қандай?

Не себепті ...... деп ойлайсыз?

Не себепті жапырақтар күзде сарғаяды? Не себепті жапырақтар түседі?

Пәнаралық байланыс:

биология, химия, экология

Ресурстар:

Маркер, кестелер, ақ парақтар, интерактивті тақта, оқулық, электронды оқулық. кеппешөптер, суреттер, жапырақ түрлері

Алдыңғы оқу:

Өркен мен бүршіктер жайлы білді.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: (психологиялық ахуал)3-минут

Психологиялық ахуал қалыптастыру: бір-бірімізге жақсы көңіл-күй сыйлайық.Есте қалған қызықты оқиға. Топтар үш түстер арқылы бөлінеді. Топбасшыларын сайлап алады. Бағалау парақшасы беріледі. Критерийлерін ұсынады.

Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут

Cұрақ жауап арқылы сұрау

Сәйкестендіру тесті

Тест шешу

«Екі жұлдыз, бір тілек» арқылы топтар бір-біріне баға береді.

Жаңа сабаққа дайындық

Қызығушылықты ояту кезеңі

3- минут

Жаңа сабақ

- Өсімдіктің қай мүшесі жасыл асхана деп аталады?

- Жапырақ; себебі онда фотосинтез жүреді?—

- Жапырақ туралы кімнің өлеңдерін білесіңдер?

А. Құнанбайұлының өлеңдері:

Жасыл шөп, бәйшешек жоқ бұрынғыдай,

Жастар күлмес, жүгірмес, бала шулай.

Қайыршы шал – кемпірдей түсі кетіп,

Жапырығынан айырылған ағаш – қурай.

Қалың ағаш жапырағы

Сыбырласып өзді – өзі.

Көрінбей жердің топырағы

Құлпырған жасыл жер жүзі.

Сөзжұмбақ шешу.

1.Ең ыстық мезгіл.

2.Өсімдіктің негізгі үш түрінің бірі.

3.Өсімдік өсетін жұмсақ, борпылдақ қабат.

4.Күзде себілетін дән.

Жаңа тақырыптың мазмұнын оқушылардың өмір тәжірибесімен байланы-

стыру мақсатында сұрақ – жауап жүргізіледі.

Кластер әдісі қызығушылықты ояту:

Өсімдіктердің өсімді мүшесі-сабақ-тамыр - жапырақ

Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі

1 топқа: Жапырақтың қызметі «топтастыру»

2 топқа: Жапырақың сабаққа орналсуы

3 топқа: Жапырақтың құрылысы № Зертханалық жұмыс Жапырақ құұрылысы

Ұпай сандарымен бағалау.

Сабақты қорытындылау

10-минут

Жүйкелену кластер

Жүйкелену бірнеше типке бөлінеді.

1 топқа: қауырсын тәрізді торлы жүйкелену

2 топқа: параллель жүйкелену

3 топқа: доғалы жүйкелену

Жалпы 3 топқа: саусақ салалы жүйкелену

Жапырақтың сабаққа орналасуы -кезектесіп - қарама-қарсы - топтанып

2)Жапырақтың сыртқы құрылысы

Сұрақтар:

Жапырақ туралы не білеміз?

Қай жыл мезгілінде жапырақ қурап түседі?

Жапырақ қоректі қайдан алады?

Жапырақ күзде неге түседі?

Жапырақ қоректі қайдан алады?

Мұғалім суреттер бойынша жапырақтың қызметі, жүйкеленуі,жапырақтың

сабаққа орналасуы, тақтасының пішіндері және түрлерімен таныстырады

Жапырақ туралы тесттер шешу.

1.Жапырақтың қабықшасында хлорофилл бар:

А)тек қана лептесіктің тұйықтайтын жасушаларында,Ә)лептесіктердің тұйықтайтын жасушаларынан басқа барлық жасушаларында басқа барлық жасушалардаБ)барлық жасушалардаВ)жарықтың түсуіне байланысты.

2.Жасуша жұмсағы мыналардан түзілген:

А)негізгі ұлпадан,Ә) өткізгіш ұлпаданБ) жабын ұлпаданВ) түзуші ұлпадан

3.Егер өсімдіктерде су жеткілікті болса, онда лептесік:

А)күндіз және түнде ашық болады,Ә) түнде ашылып, күндіз жабылады

Б)үнемі жабық болады В)жауабы жоқ

4.Көлеңкеден гөрі жарық орында жақсы дамыған:

А)бағаналы ұлпа Ә)кеуекті ұлпа Б) жасушааралықтары, В)тірек ұлпасы

5.Қандай жапырақ қарапайым жапырақ деп аталады?

А)саусақсалалы, Ә)үшқұлақ, Б) тілік жапырақ, В) жұпқауырсын.

6.Қай өсімдіктің жапырағы қарапайым жапырақты?

А) қарағаштың, Ә) жүзімнің, Б)үйеңкінің, В) тізбедегілердің барлығының.

7.Қай өсімдіктердің жапырақтары күрделі?

А)шетеннің Ә)жүзімнің Б)қарақаттың В)ақжелектің.

8.Мыналарда қант түзіледі:

А)хромопластарда Ә)хлоропластарда Б)лейкопластарда В)барлығында.

9.Фотосинтезге ең дәл анықтама табыңыз:

А)жапырақтарда крахмал түзу үдерісі Ә)жарықтың қатысымен бейағзалы заттардан ағзалы заттар түзу үдерісі. Б)жарықта бейағзалы заттардың синтезделу үдерісі В)жарықта жүретін үдеріс

10.Ағзалы заттар жарықта түзіледі:

А)жапырақ жұмсағының барлық жасушаларында. Ә)кеуекті ұлпада Б) бағанды ұлпада В) жапырақ қабықшасының жасушаларында

Критерий бойынша

Кері байланыс жасау 2-минут

Иық тірескен шеңбер

Оқушылар шеңберге бір-бірінің иығына қолдарын салып, құшақтасып түрде тұрып, сабақ туралы өз пікірлерін келтіреді. Мұғалімнің де бұл шеңберден орын алғаны дұрыс.

Өзін-өзі мадақтау

Бағалау

2-минут

Бағалау парақшасы: ұпай сандармен Топ нөмірі №

Оқушылар аты- жөні

Үй тапсырмасын сұрау

Жапырақтың қызметі

Деңгейлік тапсырмалар

Жапырақ түрлері

Бағасы





































Баға қою шәкілі: «5»-18-20балл «4»-15-17 балл «3»-12-14балл «2»-12балдан кем болса


Үйге тапсырма:1-минут 1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)

АВС деңгейдегі сұрақтар

2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)

Сөзжұмбақ, сәйкестендіру тесті

3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Тест құрастыру, слайд жасау

Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?





Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?





Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?








Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова




18- қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні8.11.2016

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып:6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:Жапырақтың түрөзгерісі. Жапырақтың ішкі құрылысы. №11зертханалық жұмыс

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Жапырақ өркеннің бүйірлік жанама мүшесі. Жапырақтың сыртқы және ішкі құрылысы. Жапырақтың алуантүрлілігі, олардың өсімдік тіршілігіндегі рөлі. Жапырақ өсімдіктің фотосинтез жүретін арнайы мүшесі, су булану және газ алмасу. Жапырақтың түр өзгерістерін білу

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Түрін өзгерткен жапырақтар жайлы біледі.

Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:

Оқушыларға жапырақтың сыртқы және ішкі құрылысы, жапырақтың қызметі, түрлері, жапырақтың жүйкеленуі және түрөзгерісі туралы біледі.

Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:

Әлсіз жетілген жапырақтар жайлы біледі.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

Тікенге айналған жапырақтар, Шырынды жапырақтар, Жетілмеген жапырақтар.

Пәнаралық байланыс:

Валеология, ботаника

Ресурстар:

Ақ қағаздар, ноутбук, проектор, кеспе қағаздар.

Алдыңғы оқу:

Жапырақтар жайлы біледі.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: (психологиялық ахуал)3-минут

Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасу. «Сәлемдеме хат» жаттығуы.

Мақсаты: Жағымды көңіл күй, сынып ұйымшылдығын арттыру, эмпатия сезімін амыту

Нұсқау: мен сіздерден өз сәлемдемелеріңізді параққа жазып, мына столдың үстіне қоюларыңызды сұраймын. Ал, енді бұларды араластырамын. Сіздер оны қайтадан алып, өзіңізге сәлемдемені оқисыздар. Қаласаңыз кездесудің естелігі ретінде өзіңізде қалдырасыз.

Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут 1-деңгей(білу, түсіну)

Үй тапсырмасын сұрау ( сұрақ-жауап, кесте)

  1. Өркен дегеніміз не?

  2. Буын және буын аралығы деп нені айтамыз?

  3. Бүршіктің орналасқан жеріне байланысты неше түрі бар?

  4. Бүршіктің ішкі құрылысы?

  5. Өсу бүршігі мен гүл бүршігінің қандай айырмашылығы бар?

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)



І деңгей

  1. Жапырақтың сыртқы құрылысын ата.

  2. Жапырақ тақтасы қандай қызмет атқарады?

  3. Сағақтың қызметі қандай?

  4. Сағағы болмайтын жапырақ қалай аталады?

II деңгей

  1. Жапырақтың жай жапырақ деп аталу себебі неде?

  2. Күрделі жапырақ деп аталу себебі неде, оның қандай түрлері бар?

  3. Алдарыңдағы өсімдіктердің қай жүйкеге жататынын ата.

ІІІ деңгей

Өсімдікке жалпы сипаттама бер

а) Тамыр жүйесі

ә) Сабағының түрі

б) Жапырағы (сағақты, сағақсыз)

в) Жапырақ жүйкесі

г) Жай, күрделі жапырақ

ғ) Жапырақтардың сабақта орналасуы

Ұпай сандармен

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

2.1 топ- Жапырақты сипаттайды ( Кластер арқылы артықшылықтарын саралау)

2 топ- Жапырақтың ішкі және сыртқы құрылысын салыстыру

(Венн диаграммасы арқылы анықтау, мысалдар беру)

3 топ- Жапырақтың түрлерін жай және күрделі жинақтайды.

4-топ: Жапырақ жүйкелерін топтастырады

Осы тапсырманы орындау үшін бағалау критерийлері беріледі.

  • Табыс өлшемдерін беру (тақырыптың маңыздылығын анықтау, мағынасын толық жеткізу, тапсырманы талабына сай жасау, сөйлеу мәнері, уақытпен санасуы, жобаны рәсімдеуі)

  • 5 мин уақыттан кейін әр топтағы оқушылар бір-біріне, топқа түсіндіреді. Диалогқа түседі.Әр топқа түскен ойларын флипчартқа түсіру. Әр топ өз жұмыстарын қорғайды

Биологиялық диктант арқылы түсінік дәрижесін бағалау

Жапырақ- өркеннің бүйірлік жанама мүшесі

1.Жапырақ –өсімдіктің ..................... мүшесі. 2. Алдымен жапырақ тақтасының ............, содан соң негізі, соңында ............ өседі. 3. Сабақтың әр буынында бір жапырақ болса, ....................... орналасу дейді. 4. Жапырақ ............. және ................. тұрады. 5. Жапырақтың ортаңғы жұмсақ бөлігіндегі жасушалар пішініне қарай ................ және ................... болып бөлінеді. 6. Бір ғана тақтасы бар жапырақ ................ дейді. 7. Бір сағақта3, одан да көп м майда жапырақшалар болса ......... ...... дейді. 8................ деп өткізгіш шоқтардың жапырақ тақтасына орналасуын айтады.

Өзін-өзі бағалау

Жаңа сабаққа дайындық

Қызығушылықты ояту кезеңі 3- минут

Жайқалтса жасыл желек жапырағын,Ажарланып кетеді - ау атырабым.
Табиғаттың осындай сұлулығынСақтауға барша жанды шақырамын.
Жапырақ қоймасы ғой таза ауаның,Таза ауа қазынасы Жан дауаның.
Ағаш егіп, ұрпаққа мирас етсек,Алармыз бір Алланың мың сауабын!
Жапыраққа зор мән беріп, қаралық,Жапырақ тұр Күн нұрынан нәр алып,
Жапырақтан бөлінетін оттегі,Тазартады ауамызға таралып.Р. Сәтімбеков.

Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі

Негізгі бөлім ВИДЕО 
3 топқа тапсырмалар беріледі. 
1 топ. Жапырақтың қызметі. Жапырақтың сабаққа орналасуы 
2 топ. Жапырақтың сыртқы және ішкі құрлысы. 
3 топ. Жапырақ тақтасының пішіні. Жүйкелену. 
«Ойлан, жұптас, бөліс» әдісі. Постер қорғау 
№10 зертханалық жұмыс 
Жапырақтың сыртқы құрлысы, жапырақ саңылауларын анықтау Күзгі мезгіл, жапырақтардың түсуін видеодан көрсету арқылы жаңа сабаққа ауысу. 
Жаңа сабақты меңгеру үшін оқушылар оқулықтан мәлімет алып топта талқылайды. 
Оқушылар ортаға шығып постер қорғайды. 
«2 жұлдыз, 1 ұсыныс» арқылы бірін-бірі формативті бағалау 

Өзін-өзі бағалау «шапалақ арқылы»

Сабақты қорытындылау

10-минут

1-деңгей(білу, түсіну)

3 топқа жеке-жеке тапсырма беру

1-топ: берілген өсімдіктерді жапырақ пішіндеріне қарай ажыратып, тиісті тобына реттік нөмірін жазу

  1. ҚарабидайГүлшетенҚарағайШыршаШырмауықЖөкеЖүгері  

Таспа тәрізді

Жебе тәрізді

Қылқанды немесе ине тәрізді

Жүрек пішінді

Топ аралық бағалау «бас бармақ арқылы».

2-деңгей (қолдану, талдау)

2-топ : Графикалық диктант  «V»   дұрыс,  « - » қате.

1.Жапырақ өсімдіктің өсу мүшесі.

2.Жапырақта органикалық заттар жиналмайды.

3. Жапырақ тақтадан және сағақтан тұрады.

4. Егер бір сағақта екі немесе одан да көп тақтасы болса бұл жай жапырақ.

5. Сағақсыз жапыраққа терек, қайың, емен жапырақтары жатады.

6. Көбеюге қатысады.

7. Жапырақ қор затын жинамайды.

3-топ:  Сәйкестедіру тесті.

1. Үш құлақты күрделі                       итмұрын

2. Тақ қауырсынды күрделі                шырмауық

3. Жұп қауырсынды күрделі             қарағай

4. Ине тәрізді                                      беде

5. Бүрек тәрізді                                   асбұршақ

6. Жебе тәрізді                                    бегония

Өзін-өзі бағалау

3-деңгей (шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

1) Жапырақтағы жасыл бояу қалай аталады? 
2)Қандай ағаштың жапырағы жүрек тәрізді? 
3) 40 метр биіктікке дейін өсетін және жеті жүз жылдан астам өмір сүретін қай ағаш? 
4)Өсімдік қандай топырақта жақсы өседі? 
5)Қураған шөптер мен жапырақтың қандай пайдасы бар? 
6)Жапырағын күзде түсіретін қылқанжапырақты ағашты ата. 


Кері байланыс жасау 2-минут

Бір ауыз сөз.

Оқушылар стикерлерге сабақ туралы бір ғана сөз жазып, оны тақтаға жапсырады. Өз ойларын түсіндіріп береді. Стикерлерге сабақты бағалайтын келесі сөздерді жазуға болады (оларды тақтаға алдын-ала жазып қойған дұрыс): ұнады, қажет, пайдалы, білдім, үйрендім, қызықтым, ұмтылдым, есте сақтадым. Т.б.


Бағалау

2-минут

Жеке критериалды бағалау парағындағы бағалауына сипаттама беруді ұсынады. Топ басшыларының бағалауына сөз береді. Соңында мұғалім тарапынан формативті бағалау жүргізіледі.Өзін-өзі бағалау, топ басшысының бағалауы мен мұғалімнің бағалауының қорытындысын күнделікке баға ретінде қойдыру


Үйге тапсырма:1-минут1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)

Үй тапсырмасын оқушылар күнделіктеріне жазып алады,күнделіктеріне баға қойғызады.термин сөздердің анықтамсын жазып мағынасын жазады.

2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)

Сұрақтарға жауап береді.

3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Өз бетінше сүйек сынғанда көрсетілетін алғашқы жәрдем туралы хабарлама дайындап келу


Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?


Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова

19- қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні11.11.2016

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып:6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:Сабақ-өркеннің негізгі бөлігі және қоректік заттарды өткізу мүшесі №12зертханалық жұмыс. Ағаштың көлдеенң кесіндісіндегі жылдық сақиналарды қарау.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Өсімдіктер сабағының құрылысы мен қызметі, ішкі құрылысы, сабақтың бойлап және жуандап өсуі, камбийдің рөлі, жылдық сақиналар туралы түсінік беру арқылы өсімдіктердің вегетативті мүшелері жөніндегі білімдерін тереңдету.

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Оқушыларға өсімдіктің  сабағы және оның түрлерімен танысады.

Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:

Түрі өзгерген сабақтар туралы мағлұматтар ала отырып, сабақтың құрылысы туралы біледі. 

Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:

Салыстырады, талдай алады.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

Қабық, камбий, Сүрек, Өзек, сабақтың түрлері.

Пәнаралық байланыс:

Әдебиет, ботаника.

Ресурстар:

Ақ қағаздар, ноутбук, проектор, кеспе қағаздар.

Алдыңғы оқу:

Сабақ жайлы білді.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: (психологиялық ахуал)

3-минут

Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасу. «Сәлемдеме хат» жаттығуы.

Мақсаты: Жағымды көңіл күй, сынып ұйымшылдығын арттыру, эмпатия сезімін амыту

Нұсқау: мен сіздерден өз сәлемдемелеріңізді параққа жазып, мына столдың үстіне қоюларыңызды сұраймын. Ал, енді бұларды араластырамын. Сіздер оны қайтадан алып, өзіңізге сәлемдемені оқисыздар. Қаласаңыз кездесудің естелігі ретінде өзіңізде қалдырасыз.

Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут 1-деңгей(білу, түсіну)

Үй тапсырмасын тексеру:А) сәйкестендір
1) Өсімдіктер мен қоршаған орта арасындағы газалмасуды жүргізеді;
2) Жапырақты жоғарғы және төменгі жағынан жауып тұратын қабат;
3) Бұл жерде ауаға толған жасушааралық қуыс орналасқан;
4) Жапырақтың үстіңгі өңінің астына орналасқан жасушалар;
5) Жарты ай немесе бүйрек пішінді бір - бірімен жанасқан жасушалар;
6) Бұл жасушалар жапырақтың жұмсағын құрайды;
7) Бұл жерде жасыл бағыналы жасушалар орналасқан;
8) Жасушалар жапырақты бүлінуден сақтайды;

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)



Ә) Фотосинтезге керектілерді таңдап ал.
1) оттегі; 2) көмірқышқыл газ; 3) жарық; 4) лейкопластар; 5) хромопластар; 6) хлоропластар; 7) су; 8) органикалық заттар; 9) топырақ; 10) минералды заттар
Б) Қай пайымдаулар дұрыс? ( дұрыс +, бұрыс - ).
Су мен көмірқышқыл газын сіңіріп, жарықтың әсерінен минералды заттардың түзілу құбылысы фотосинтез деп аталады.
Оттегі жапыраққа сағағы арқылы өтеді.
Қанттың түзілуі өсімдіктердің барлық мүшелерінде жүреді.
Фотосинтез тек жарықтың әсерінен болады.
Фотосинтез кезінде оттегі ауаға таралады.
Тек жапырақтың хлоропластарында қант түзіледі.
Су мен көмірқышқыл газын сіңіріп, жарықтың әсерінен органикалық заттардың түзілу құбылысы фотосинтез деп аталады.

Ұпай сандармен

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

2.Биологиялық диктант

1.Жапырақ –өсімдіктің ..................... мүшесі. 2. Алдымен жапырақ тақтасының ............, содан соң негізі, соңында ............ өседі.

3. Сабақтың әр буынында бір жапырақ болса, ....................... орналасу дейді.

4. Жапырақ ............. және ................. тұрады. 5. Жапырақтың ортаңғы жұмсақ бөлігіндегі жасушалар пішініне қарай ................ және ................... болып бөлінеді.

6. Бір ғана тақтасы бар жапырақты................ дейді.

7. Бір сағақта 3, одан да көп майда жапырақшалар болса ......... ...... дейді. 8................ деп өткізгіш шоқтардың жапырақ тақтасына орналасуын айтады.

Жауаптары: 1. Вегетативті; 2. Ұшы, сағағы; 3.Кезектесіп; 4. Тақтадан, сағақтан; 5. Бағаналы, борпылдақ; 6. Жай жапырақ;

7. Күрделі жапырақтар; 8.Жүйкелену.


Өзін-өзі бағалау

Жаңа сабаққа дайындық

Қызығушылықты ояту кезеңі 3- минут

Тақырып бойынша видеоролик тамашалату. Сұрақтар туындату.

Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі

Жаңа сабақ түсіндіру. Сұрақтарға тез жауап алу.

І-топ. Сабақтың түрлері

ІІ-топ. Сабақтың ішкі құрылысы

ІІІ-топ. Камбийдің рөлі

Өзін-өзі бағалау «шапалақ арқылы»

Сабақты қорытындылау

10-минут

1-деңгей(білу, түсіну)

Теорияны тәжірибеде үйлестіру үшін тақырыпқа тиісті тапсырмалар береді. 
№ 
12 Зертханалық жұмысты орындау. 

1. Сабақтың суретіне қарап ішкі құрылысын анықта.
2. Берілген сөйлемдерді зер салып оқып, сабақтың қай қабатына тән екендігін анықта
1) Сабақтың жуандап өсуі қай қабатқа байланысты?
2) Жылдық шеңбер түзіледі.
3) Органикалық заттар қорға жиналады.
4) Су мен минералды заттар қозғалады.
5) Тін талшықтары орналасқан қабат.
6) Сабақтың барлық бөлімдерін бір - бірімен байланыстырады.
7) Қабық пен сүректің арасында орналасады.
8) Сабақ тыныс алатын жасымықша жасушалары орналасады.

Топ аралық бағалау «бас бармақ арқылы».

2-деңгей (қолдану, талдау)

Кесте толтыру

Берілген өсімдік тізімінен сабақтың қай түріне жататынын анықтап, тұсындағы санын тиісті бағанына жазыңдар.


Тік


Жатаған


Өрмелегіш


Шырмалғыш


Қысқарған










1 Қияр 2. Жабайы бұршақ 3. Құлмақ 4.Пияз 5.Қайың 6. Бақбақ 7. Үрмебұршақ 8. Күріш 9. Шырмауық 10. Асқабақ

Өзін-өзі бағалау

3-деңгей (шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Тест:

1. Сабақтың едәуір бөлігін алып жататын камбийден кейін орналасатын қабат?

А) Өзек Ә) Сүрек Б) Тоз

2. Өсімдіктің ұзарып өсуі қандай бүршіктерге байланысты?

А) Жанама бүршігіне Ә) Төбе бүршігіне Б) Қосалқы бүршігіне

3. Тік сабақты өсімдіктерге қайсы өсімдіктер жатады?

А) Бидай, емен Ә) Асқабақ, қияр Б) Бұршақ, жүгері

4. Сабақтың орталық бөлігі?

А) Сүрек Ә) Камбий Б) Өзек

5. Сабақтың ішкі құрылысы неше қабаттан тұрады?

А) 3 Ә) 4 Б) 2 
Жауаптары:1-Ә; 2- Ә; 3-А; 4-Б; 5-Ә


Кері байланыс жасау 2-минут

Сабақтан алған әсерлерін сұрайды.

Нені үйрендің?Не қиын болды?Енді нені үйренгің келеді?

Сабақтан алған әсерлерін берілген сұрақтарға жауап беру арқылы білдіреді.


Бағалау

2-минут

Жеке критериалды бағалау парағындағы бағалауына сипаттама беруді ұсынады. Топ басшыларының бағалауына сөз береді. Соңында мұғалім тарапынан формативті бағалау жүргізіледі.Өзін-өзі бағалау, топ басшысының бағалауы мен мұғалімнің бағалауының қорытындысын күнделікке баға ретінде қойдыру


Үйге тапсырма:1-минут1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)

Үй тапсырмасын оқушылар күнделіктеріне жазып алады,күнделіктеріне баға қойғызады.термин сөздердің анықтамсын жазып мағынасын жазады.

2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)

Сұрақтарға жауап береді.

3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Сабақ - өркеннің негізгі бөлігі және қоректік заттарды өткізу мүшесі. (оқып, түсінік айту)


Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?





Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова









20- қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні15.11.2016

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып:6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:Сабақтың түрөзгерістері және көптүрлілігі №13зертханалық жұмыс. Тамырсабақ. Түйнек, пиязшықтың құрылысын қарастыру.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Оқушылар өтілген сабақтың түрлері мен құрылысын меңгергенін жаңа сабақпен байланыстырады,  өркеннің көптүрлілігі: вегетативтік және генеративтік түрлерін ажырата біледі. Жерүстілік және жерастылық, қысқарған және ұзарған өркендердің салыстырмалы түрде түсіндіре біледі. Қыс кезіндегі өсімдік өркендері қандай күйде болатынын сипаттай біледі

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Оқушылар түрі өзгерген жер үсті сабақтар мен түрі өзгерген жер асты өркендерге жататын өсімдіктерді таниды. Құрылысын анықтай алады.

Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:

Салыстырып айырмашылығын ажырата алады.

Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:

Танысқан өсімдіктерді практикада пайдаланады.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

Қысқарған сабақ, түбіртек, түйнек, тамырсабақ, пиязшық

Пәнаралық байланыс:

Ботаника, химия

Ресурстар:

Ақ қағаздар, ноутбук, проектор, кеспе қағаздар.

Алдыңғы оқу:

Сабақтың құрылыстарымен танысады.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: (психологиялық ахуал)

3-минут

Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасу. «Сәлемдеме хат» жаттығуы.

Мақсаты: Жағымды көңіл күй, сынып ұйымшылдығын арттыру, эмпатия сезімін амыту

Нұсқау: мен сіздерден өз сәлемдемелеріңізді параққа жазып, мына столдың үстіне қоюларыңызды сұраймын. Ал, енді бұларды араластырамын. Сіздер оны қайтадан алып, өзіңізге сәлемдемені оқисыздар. Қаласаңыз кездесудің естелігі ретінде өзіңізде қалдырасыз.

Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут 1-деңгей(білу, түсіну)

Сұрақтар:

- Өркен деген не?

- Сабақ дегеніміз не?

- Оның атқаратын қызметі қандай?

- Сабақтың түрлерін ата

- Сабақтың ішкі құрылысы қандай қабаттардан тұрады?

- Камбий кабатының рөлі қандай?

- Жылдық шеңбер деген не?

- сабақтың бойлап өсуі деген не?

Оқушылар сұрақтарға алма кезек жауап беріп отырады.

(Сұрақтарға жауап берген оқушыларды белгілеп аламын.)

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)



й тапсырмасы

І топқа.1.Лездемелік сұрақтар.

1. Жапырағы мен бүршігі бар бұтақтанбаған жас сабақ . (өркен)

2. Өсімдіктің орталық тірек бөлігі. ( сабақ)

3. Сабақтың жапырақ өсетін жуан жері. ( буын)

4. Жапырақтың сабаққа орналасқан жері. ( жапырақ қолтығы)

5. Өсімдікті ұзартып өсіретін бүршік. (төбе бүршігі) )

8. Қабықтан кейінгі қабат. (камбий)

10.Сабақтың орталық бөлігі. (өзек)

2. Сабақтың атқаратын қызметі.

1 (сабаққа – бүршік,жапырақ ,гүл,жеміс бекінеді)

2 (қоректік заттар сабақ арқылы қозғалады)

3 (органикалық заттар қорға жиналады)

4 (көбеюге қатысады)

 3 Сабақтың түрлері.

 тік қысқарған сабақ

жатаған жабысқақ

шырмалағыш Өрмелегіш

Ұпай сандармен

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

2. Сабақтың бойлай өсуі дегеніміз не? Жергілікті материал бойынша үйде қандай шырпу жұмысын жүргізесің? Қандай ағашқа, бұтаға жүргіздің? 
2. Сабақтың жуандап өсуін қандай тәжірибе арқылы оқып білдік? 
3. Жылдық шеңбер және жылдық қабат дегеніміз не? Тәжірибеден неше жастағы ағаштарды көрдік. 
4. Егер орманда адасып кетсең оңтүстік пен солтүстікті қалай анықтайсың? 
5. Су мен минералды тұздардың сабақ бойымен қозғалуы. Сыныпта жасалған №1 тәжірибені зерттеу. Өткен сабақта ақ түсті герань гүлінің қаламшесін алып стақанға қызыл бояу тамызып төрт күнге қойдық. Келесі осы сабақта гүліміз қызыл түске боялды.
 6. Сабақ бойымен органикалық заттардың қозғалысын тәжірибе арқылы дәлелдеу. 
Жаңа сабақ. 

Өзін-өзі бағалау

Жаңа сабаққа дайындық

Қызығушылықты ояту кезеңі 3- минут

Болжау

Тақырыпта атауы келтіргеннен кейін оқушыларға «Бүгінгі сабақта әңгіме не туралы болады» деген сұрақ қойылады. Оқушылар осы сауал төңірегінде ойланып, өз ойларын ортаға салады. Кейінірек оларға «Сіздердің болжауларыңыз тура келді ме, жоқ па? Неліктен деп ойлайсыз?» деген сұрақ қойған орынды. Болжауды сабақ бөлімдерінің арасында да қолдануға болады: «Әрі қарай қандай мәселе сөз болады деп ойлайсыздар?» Бұл жерде, әрине, мәселе оқушылар болжауының дәп тиіп, дұрыс болуында емес, ең бастысы олардың тақырып бойынша белсенді түрде ой қозғауы.

Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі

Мағынаны тану(20минут)

ДЖИК СО стратегиясы

Әр жанұя тобына 4 түрлі тапсырмалар беріледі. Әр топтан 4 оқушы 1,2,3,4 деп белгіленеді. Келесі кезекте 1 деп номерленгендер бір топқа, т.с.с.топтасады. 1-ші номерлі тапсырманы бірлесіп талқылайды, жауабын табады.

1-топ Вендиграммасы. Тамырсабақ пен тамырдың айырмашылығы.

2-топ. Пияз бен тамырдың айырмашылығы

 3-топ Түйнек пен тамырдың айырмашылығы

Өзін-өзі бағалау «шапалақ арқылы»

Сабақты қорытындылау

10-минут

1-деңгей(білу, түсіну)

1.Білу. Сабақтың түрөзгерістері дегеніміз не?

2. Түсіну. Тамырсабақ пен түйнектің айырмашылығы не?

3. Қолдау. Тамырсабақ қоңырқай күңгіт болуы неге байланысты?

4.Талдау.Картоптың түйнегі мен жуаның пиязшығын жеміс деп атауға болама?Дәлелдендер,олардың жемістері қалай аталатынын түсіндіріңдер?

5.Жинақтау. Шырынды сабақтар өсімдіктеқандай қызмет атқарады?

6. Бағалау .Жер асты өркендерді атаңдар ,түрін өзгертуіне не себеп?

Топ аралық бағалау «бас бармақ арқылы».

2-деңгей (қолдану, талдау)

1-тапсырмаСұрақ: Мыналар қандай өсімдіктер? Мұқият қарап қандай ерекшелігі бар екенін айтып беріңдер?

1. Сояу сабақтың бұтағына жатады,оны бөліп алу қиын. Сабақтың сояуға айналуының себебі:1) Ылғал жетіспегендіктен.2) Жабайы өсіп,қолайсыз жағдайға бейімделуінен.

2.Шырынды сабақтар.

Кактус – бұл өсімдік ылғал жетіспегендіктен сабағына су және еріген заттарды жинайды. Органикалық заттар жасыл түсті сабақтарында жиналады.

2-тапсырма.Постер қорғау.Әр топ өздеріне берілген тапсырма бойынша сурет салып постерлерін қорғайды.

І топқа «Тамырсабақ» Тамырсабақтың буын аралығы ұзын немесе қысқа болуына байланысты ұзын тамырсабақты, қысқа тамырсабақты өсімдіктер болып бөлнеді.Тамырсабақтар жатаған, қысқарған, шырынды, түйнек. Тамырсабақта өнеркәсіп пен медицинада пайдаланатын әр түрлі заттар қорға жиналады.Мысалы, бояғыш заттар,эфир майы мен ұшқыш қышқылдары бар шүйіншөптер,қант,крахмал және т.б алынады.

ІІ топқа «Түйнек»ІІІ топқа «Пиязшық »

Өзін-өзі бағалау

3-деңгей (шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

RAFT стратегиясы қолданылады. Алдымен әркім өздері жазады, оны топтарды оқиды, кейін әр топтан бір оқушы келіп тақтаға шығып оқиды.

Әркім өз ойын ашық жазып білдіреді.

Семантикалық карта толтыру, Әр топқа таратылып беріледі. 
Өсімдіктің аты Тіршілік ортасы Өсетін уақыты Қоректенуі Тамырдың түрі Сабақтың түрі Ұлпалар Жаулары Түрі 
Құрлықта Суда Көктем Жаз Минералды зат Тыңайтқыш Шашақ Кіндік Тік сабақ Қысқарған сабақ Өткізгіш Түзуші Бунақ денелі Құрт Жабайы Мәдени 
Тамырсабақ + + + + + + + + + + 
Түйнек + + + + + + + + + + + 
Пиязшық + + + + + + + + + + 


Кері байланыс жасау 2-минут

Иық тірескен шеңбер

Оқушылар шеңберге бір-бірінің иығына қолдарын салып, құшақтасып түрде тұрып, сабақ туралы өз пікірлерін келтіреді. Мұғалімнің де бұл шеңберден орын алғаны дұрыс.


Бағалау

2-минут

Жеке критериалды бағалау парағындағы бағалауына сипаттама беруді ұсынады. Топ басшыларының бағалауына сөз береді. Соңында мұғалім тарапынан формативті бағалау жүргізіледі.Өзін-өзі бағалау, топ басшысының бағалауы мен мұғалімнің бағалауының қорытындысын күнделікке баға ретінде қойдыру


Үйге тапсырма:1-минут1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)

Үй тапсырмасын оқушылар күнделіктеріне жазып алады,күнделіктеріне баға қойғызады.термин сөздердің анықтамсын жазып мағынасын жазады.

2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)

Сұрақтарға жауап береді.

3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)


Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?


Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова

21- қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні18.11.2016

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып:6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:Гүл, оның құрылысы мен маңызы №14 зертханалық жұмыс. Гүлдің құрылысын қарау.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Гүлдің негізгі құрам бөліктерінің құрылысымен, қызметімен таныстыру;Өсімдіктердің көбею мүшелерімен (гүл, жеміс, тұқым) таныстыру.

Гүл бөліктеріне биологиялық сипаттама беріп, олардың ерекшеліктерімен таныстыру.

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Өсімдіктердің көбею мүшелерімен танысады.

Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:

Гүл бөліктеріне биологиялық сипаттама беріп, ерекшеліктерін ажырата алады

Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:

Гүлдің құрылысындағы ерекшеліктерін анықтап, салыстырады.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

Гүл бөліктері, Гүл сағағы, Гүл табаны, Тостағанша жапырақша Күлте, Жай гүлсерікті.

Пәнаралық байланыс:

Ботаника, химия

Ресурстар:

Ақ қағаздар, ноутбук, проектор, кеспе қағаздар.

Алдыңғы оқу:

Сабақтың түрөзгерістерін біледі.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: (психологиялық ахуал)

3-минут

Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасу. «Сәлемдеме хат» жаттығуы.

Мақсаты: Жағымды көңіл күй, сынып ұйымшылдығын арттыру, эмпатия сезімін амыту

Нұсқау: мен сіздерден өз сәлемдемелеріңізді параққа жазып, мына столдың үстіне қоюларыңызды сұраймын. Ал, енді бұларды араластырамын. Сіздер оны қайтадан алып, өзіңізге сәлемдемені оқисыздар. Қаласаңыз кездесудің естелігі ретінде өзіңізде қалдырасыз.Гүл түрлері бойынша топқа бөлу./«Сары гүл» тобы, «Қызыл гүл» тобы, «Көк гүл» тобы


Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут 1-деңгей(білу, түсіну)

Өткен тақырып бойыншабілімдерін сұрақ-жауап арқылы тексеру

/Әр топ 2 сұраққа жауап береді/

1 Сабақ дегеніміз не? 2 Сабақтың түрлері? 3 Сабақтың қызметі? 4 Сабақтың ішкі құрылысы?

1.Вегетативті мүшелер 2.Сабақтың түрлері 3.Түйнек пен пиязшық арқылы қандай өсімдіктерді көбейтеді? 4. Телу дегеніміз не? 5.Телу тәсілдері? 6. Телу маңызы

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

“Біліміңді тексер” сәйкестендіру тесті.


Ұпай сандармен

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

Тест шешу. Жұбымен алмасады.


Өзін-өзі бағалау

Жаңа сабаққа дайындық

Қызығушылықты ояту кезеңі 3- минут

Гүл туралы мақалдар айтайық.

Әр атаның өз ұлы бар,Әр бұтаның өз гүлі бар.
Әр гүлдің исі басқа, Әр жердің жынысы басқа.
Бір гүл толып ашылады, Бір гүл солып ашылады.Гүл ашылмай бұлбұл сайрамас. 
Гүлді гүл деме егер сабағы болмаса. Гүлдің тоны қырық жамау, бірақ исі бар. 
Гүл қайда болса көбелек сонда. 

Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі

ІV.Топтық жұмыс:

Оқушылар 6 топқа бөлінеді. Әрбір топ өзіне берілген гүл бөлімін алдындағы

гүлдің кеппешөптерінен тауып, оқулықтан немесе интернет құралдары арқылы ол туралы анықтамасын, сипаттамасын тауып, берілген жұмысты қорғайды.

Мысалы: 1-топ- гүл сағағы

Гүл сағағы – жапырақ сағағына ұқсаған гүлдің жіңішкерген жері. Сағағы арқылы сабаққа бекінеді. Гүл сағағы болмайтын гүлді отырмалы гүлдер дейді (Өздеріне берілген гүл макетінен немесе кеппешөптерден гүл сағағын көрсетеді).

Талдау жұмысы: Барлық топ өздерінің жұмыстарын қорғап болған соң келесі №4 слайдтан гүл бөлімдерін ашып көріп, талдау жасаймыз.

Өзін-өзі бағалау «шапалақ арқылы»

Сабақты қорытындылау

10-минут

1-деңгей(білу, түсіну)

Сәйкестікті тап,сипаттама бер.

Суреттегі гүлге сипаттама беріп жоқ мүшелерін жазып талдайды.


Топ аралық бағалау «бас бармақ арқылы».

2-деңгей (қолдану, талдау)

Карточкалармен жұмысӘр топ карточкалардағы сөздерді яғни бөліктерін суретке дұрыс қойып шығуы тиіс Үш топқа суреттер беріледі.

V.№12-зертханалық жұмысты орындау. (оқулық бойынша) Тақырыбы: Гүл құрылысын талдау. Мақсаты: Өсімдіктің көбею немесе генеративті мүшесі – гүлдің құрылысын

зерттеу.

Өзін-өзі бағалау

3-деңгей (шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Оқушылардың материалды меңгергенін тексеру:

Берілген сипаттамалар гүлдің қай бөлігіне тән екенін гүл бөлігінің бас әрпін қойып белгілеңдер («ГС» – гүлсағақ; «ГТ» – гүлтабан; «Т» – тостағанша; «К» – күлте; «А» – аталық; «Ж» – аналық). 1. Гүлдің дәл ортасына орналасқан. 2. Тозаң ұясы бар. 3. Гүлсеріктің ішкі бөлігі. 4. Үлпекке айналған бөлігі. 5. Бунақденелілер қоректенеді. 6. Шірне бөлетін бөлігі. 7. Жабысқақ сұйықтық бөледі. 8. Ұшы ілмешекке айналған бөлігі. 9. Екі қабат қабықшасы бар жасушалар жетіледі. 10. Хош иіс шығаратын бөлігі. 11. Мойны бар.

Негізгі өсу мүшелерінің бөліктері арқылы көбейтуге қатысып жүрсіңдерме, қатыссаңдар қандай ағаштарды жас өркендерінен отырғыздыңдар?

Пікірлері тыңдалады


Кері байланыс жасау 2-минут

• Маған … болғаны ұнады

• Мен … болжаймын, себебі …

• Қызықты, фактіні ескере отырып, …

• Мен енді … екенін білемін, сондықтан… істеймін.

• Мен … меңгердім


Бағалау

2-минут

Жеке критериалды бағалау парағындағы бағалауына сипаттама беруді ұсынады. Топ басшыларының бағалауына сөз береді. Соңында мұғалім тарапынан формативті бағалау жүргізіледі.Өзін-өзі бағалау, топ басшысының бағалауы мен мұғалімнің бағалауының қорытындысын күнделікке баға ретінде қойдыру


Үйге тапсырма:1-минут1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)

Тақырыпты оқып, гүл бөліктерінің құрылысы, атқаратын қызметі туралы дайындалу. (тақырыптық тест сұрақтарына)

2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)

Гүлдерге байланысты өздерінің жазған өлең жолдарын тапсыру;

Гулдерге байланысты мәнжазба жазу;


3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Қызықты тапсырмаларды жинау.

Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?





Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова






























22- қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні22.11.2016

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып:6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:Гүлшоғырлар, гүлшоғырлардың биологиялық маңызы.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Гүлшоғыр дегеніміз не және гүлшоғырдың түрлерімен танысып; негізгі білімді қалыптастыру. Гүлшоғырдың биологиялық маңызын түсіндіру арқылы өсімдіктерді қорғауға тәрбиелеу. Өсімдіктерге деген қығзығушылығын арттырып, өз беттерінше танып-білуге баулу.

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Гүлшоғырдың түрлерімен қызметін біледі.

Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:

Қос және дара жыынсты гүлдер жайлы біледі.

Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:

Гүл мен гүлшоғырдың маңызын тұжырымдай алады.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

Күрделі шатыр, сырға гүлшоғыры, Күрделі шашақ, себет, шоғырбас, жай шатыр.

Пәнаралық байланыс:

Ботаника, химия

Ресурстар:

Ақ қағаздар, ноутбук, проектор, кеспе қағаздар.

Алдыңғы оқу:

Гүл туралы біледі.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: (психологиялық ахуал)

3-минут

Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасу. Сіз қандай түсті гүлді ұнатасыз?

Қызыл – белсенділік пен өмірлік күш қуаттың белгісі. Бұл түсті батыл, табанды, ерік жігерлі адамдар ұнатады. Олар қызба, әсершіл, қызу қанды келеді. Негізінен олар жетекшілер.

Қызғылт – жалынның түсі ,негізінен ол адамдар ыстық қанды болып келеді. Олар жарқын, айрықша адамдар. Көптің ішінде ерекшеленіп тұрады. Жұрттың назарын өзіне аударып алады. Алға қойған мақсаттарына жету жолында өмірлерін қиюға әзір.

Сары- жылу мен жарықтың түсі. Бұл адамдар көпшіл, достыққа берік, еркіндікке талпынғыш. Ол бәрінен де өз еркіндігін биік қойып, әр түрлі шектеулерді жек көреді. Көңіл күй тез өзгергіш, оптимист адам.

Алқызыл- нәзік жанды ұяң жандардың түсі. Осындай адамдар туралы жұрт өмірдің тек жақсы, жарқын жақтарын ғана елеп ескеріп, қараңғы тұстарын ескергісі келмейді. Аузын ашса жүрегі көрінетін кіршіксіз, табиғи болмысты биязы және әдемі заттар мен жайлылықты сүйетін адам. Оған сезімталдық нық сенімділік қасиеттері де тән.

Ақ – шаттықтың түсі ақ түсті ұнататындар өте әсершіл қызба келеді, тез еліктегіш. Мұндай адамдар кейде өзінің ықпалында қалады, кейде ол өзгенің ықпалында да кетеді. Оларға өздерін демеп бағыттап отыратын сенімді достар ауадай қажет.

Көк – адамдар арасындағы жақсы қарым-қатынасты ең жоғары бағалайтын адамдар. Олар достықты бағалап, ал махаббатты бәрінен жоғары қояды. Олар зұлымдықты, салқынқандықты, араздықты ұнатпайтын ақтілекті жандар.

Қорытынды: сонымен балалар бүгінгі біз гүлшоғырлары мен олардың биологиялық маңызы тақырыбын өттік. Табиғатта гүлдердің түрлері өте көп, олар саналуан. Гүлдер бізді әсемдікке ізгілікке тәрбиелейді. Елбасының халыққа жолдаған « Жасыл ел» бағдарламасын орындау жолында өз үлесімізді қосуымыз қажет. Ол үшін сыныптағы бөлме өсімдіктерін күтіп баптап, аялап отыруымыз керек. Мектеп, өз үйіміздің айналасын көкаландыру жасыл желекке айналдыруға ат салысу бәріміздің парызымыз

Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут 1-деңгей(білу, түсіну)

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру §21 Қос жынысты және дара жынысты гүлдер. Гүл формуласы 1.Қос жынысты гүлдер Дара жынысты гүлдер Жыныссыз гүлдер 2. Бір үйлі өсімдік Екі үйлі өсімдік 3. Гүл формуласы дегеніміз не? Ол қалай бейнелейді? 4. Әр түрлі гүлдердің формуласы бойынша талдау Жалпы сыныпқа тапсырма – сұрақӨсімдіктердің генеративті мүшесі

Аталық және аналық гүлі бар өсімдік

Гүл құрылысын бас әріпінен белгілеу

Күлтедегі бунақдене қызығатын зат

Тозаңқапта түзілетін нәрсе

Гүл құрылысындағы жасыл жапырақша

Гүлдің жеміс түзетін бөлігі

Тостағанша мен күлтені қосып қалай атайды?Сонымен, балалар ерекше тор көзде не жазылады?

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)



1 Гүл дегеніміз не?2 Гүлдің негізгі бөліктерін атаңдар.

3 Гүлсерігі деп қандай бөліктерін айтады және олар қалай бөлінеді?

4 Қос жынысты деп қандай гүлдерді айтады?

5 Дара жынысты гүлдердің ерекшелігі неде? Неліктен тек аталық гүл немесе аналық гүл дейді?

6 Бір үйлі, екі үйлі өсімдіктердің бір-бірінен айырмашылығын мысалмен түсіндіріңдер.

7 Гүл формуласы қалай белгіленеді?8 Жыныссыз гүлдердің ерекшелігі неде? Мысал келтіріңдер.9 Қызғалдақ гүлінің формуласын жаз.10 Асбұршақ гүлінің формуласын жаз.11 Алабота гүлінің формуласын жаз. 12 Картоп гүлінің формуласын жаз.

Ұпай сандармен

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

2.Биологиялық диктант (жазбаша)

1.Гүлдің барлық бөлімдері ....... бекінеді. 2.Күлтенің ашық реңі тікелей күн сәулесін шағылыстырып қызуын бәсеңдетіп, ...... пен ..... қызып кетуден сақтайды. 3.Тостағанша жапырақша мен күлте жапырақша ...... деп аталады.4.Гүл серігінің екеуі де болмайтындарды ......... дейді.5. Жай гүлсерікті гүлде ..... немесе ..... болмайды. 6. ....... гүлдің көбеюге қатысатын бөлімі 7. ..... көбінесе жасыл түсті, гүлдің сыртында бірікпеген жеке немесе біріккен жапырақшалардан тұрады. 8. ..... сыртқы және ішкі қабықшасы бар жасуша. 9. .....гүлдің жеміс түзуге қатысатын негізгі бөлімі, гүлдің дәл ортасында орналасады. 10.Гүл жазықтығында бірнеше сызық жүргізгенде теңдей бөлікке бөлінсе ...... деп аталады. 11.Әрбір аталық -.... ...... және ..... тұрады.

Кілті: 1. Аталық ,аналықты; 2.табанына; 3.гүлсеріксіз гүлдер.4.Аталық, аналық

5. гүл серігі. 6.тостағанша, күлте. 7.Тозаң. 8.тостағанша. 9. аталық жіпшесінен, тозаңқаптан. 10.аналық. 11.дұрыс гүл.


Өзін-өзі бағалау

Жаңа сабаққа дайындық

Қызығушылықты ояту кезеңі 3- минут

Олай болса бүгінгі өтетін жаңа сабағымыз «Гүлшоғыр»

ІІІ Жаңа сабақты түсіндіру §24

Гүлшоғырлар, оның биологиялық маңызы

Гүлшоғыр дегеніміз – белгілі ретпен орналасқан ұсақ гүлдер тобы. Олар өсімдік

бұтағының ұшында дамиды. Гүлшоғырдағы гүлдердің саны 2-ден бірнеше 100-ге

дейін жетеді. Гүлшоғырдың негізгі сабағы және жанама сабақшалары болады.

Негізгі сабағының бұтақтануына қарай гүлшоғыр жай және күрделі болып бөлінеді.

Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі

«Даналық ағаш » ойыны.

Оқушылар мәтінді жылдам, бірақ мұқият оқып шығуы тиіс. Енді әрқайсысы мәтін бойынша қиын сұрақ құрап, қағазға жазады. Жүргізушінің қолында сандықша болуы тиіс, соған оқушылар кезегімен өз сұрақтарын салады. Мәтінді тағы бір рет жылдам оқып шығу керек. Әр оқушы сандықшадан сұрақ жазылған қағаз алып, дауыстап неғұрлым толық жауап беруі тиіс. Басқалары сұрақ пен жауапты бағалайды.

Өзін-өзі бағалау «шапалақ арқылы»

Сабақты қорытындылау

10-минут

1-деңгей(білу, түсіну)

Пысықтау үшін, әрі оқулықпен жұмыс. Біліміңізді тексер.

Шашақ 11; 6

Жай масақ 2

Собықгүл 1; 13

Күрделі шатыр 7; 16

Жай шатыр 3; 10

Күрделі шашақ 4; 9

Себет 8; 12; 15

Күрделі масақ 5; 14

1. Жүгері (собық) 9. Гүлшетен (күрделі шашақ)

2. Жолжелкен (жай масақ) 10. Пияз (жай шатыр)

3. Наурызшешек (жай шатыр) 11. Қараған (шашақ)

4. Тары (күрделі шашақ) 12. Күнбағыс (себет)

5. Бидай (күрделі масақ) 13. Калла (собықгүл)

6. Мия (шашақ) 14. Қарабидай (күрделі масақ)

7. Балдырған (күрделі шатыр) 15. Гүлкекіре (себет)

8. Өгейшөп (себет) 16. Сәбіз (күрделі шатыр)

Топ аралық бағалау «бас бармақ арқылы».

2-деңгей (қолдану, талдау)

Зертханалық жұмыс № 13

Тақырыбы: Жай және күрделі гүлшоғырлармен танысу.

Көрнекілігі: күріш масақтары, жүгері собығы, күнбағыс немесе

түймедағы себеті, сұлы масағы, сәбіздің гүлшоғыры,

мия гүлшоғырлары, асбұршақ, жолжелкен, балдырған

гүлшоғыры және т.б.

Орындалатын тапсырмалар

  1. Алдымен алдарыңа үлестірілген гүлшоғыр түрінің кеппешөбін жай және күрделі гүлшоғырға бөліп алу.

  2. Жай гүлшоғырлардың түрлерін талдап өсімдіктің атын жазып оқулықтағы суретпен салыстыру, суретін салу.

  3. Күрделі гүлшоғырлардың түрлерімен танысу, талдау, өсімдіктің атын білу, жай гүлшоғырларына ұқсастықтары мен айырмашылықтарын қарау.

Өзін-өзі бағалау

3-деңгей (шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

«Бестармақ» әдісі

«Бестармақ» әдісінің халықаралық атауы «Синквин» стратегиясы-оқушының берілген тақырыпты биология сабағымен байланыстыра отырып, бес жолды өлең құрастыруы. Бес жолды өлеңді құрудың ережесі мынадай: бірінші жолда 1 зат есім, екінші жолда 2 сын есім, үшінші жолда 3 етістік, төртінші жолда 4 сөзден тұратын сөйлем яғни ойды түйіндеу, бесінші жолда тақырыпқа байланысты 1 синоним сөз жазылады. Мысалы:

  • Кім? Ана- Зат есім

  • Қандай? Мейірімді, ақылды-Сын есім

  • Не істеді? Бағады, тәрбиелейді, өсіреді-Етістік.

  • Түйін. Ағайын-алтау, ана-біреу.

  • Синоним. Ардақты жан.


Кері байланыс жасау 2-минут

Иық тірескен шеңбер

Оқушылар шеңберге бір-бірінің иығына қолдарын салып, құшақтасып түрде тұрып, сабақ туралы өз пікірлерін келтіреді. Мұғалімнің де бұл шеңберден орын алғаны дұрыс.


Бағалау

2-минут

Жеке критериалды бағалау парағындағы бағалауына сипаттама беруді ұсынады. Топ басшыларының бағалауына сөз береді. Соңында мұғалім тарапынан формативті бағалау жүргізіледі.Өзін-өзі бағалау, топ басшысының бағалауы мен мұғалімнің бағалауының қорытындысын күнделікке баға ретінде қойдыру


Үйге тапсырма:1-минут1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)

Үй тапсырмасын оқушылар күнделіктеріне жазып алады,күнделіктеріне баға қойғызады.термин сөздердің анықтамсын жазып мағынасын жазады.

2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)

Сұрақтарға жауап береді.

3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Тест құрастыру.

Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?





Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова








































23- қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні25.11.2016

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып:6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:Өсімдіктердің гүлдеуі және тозаңдануы. №15зертханалық жұмыс. Бунақденелілермен және желмен тозаңданатын өсімдіктердің гүлдерін салыстыру.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)


Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:


Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:


Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:


Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:


Пәнаралық байланыс:


Ресурстар:

.

Алдыңғы оқу:


Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: (психологиялық ахуал)

3-минут

Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасу. «Сәлемдеме хат» жаттығуы.

Мақсаты: Жағымды көңіл күй, сынып ұйымшылдығын арттыру, эмпатия сезімін амыту

Нұсқау: мен сіздерден өз сәлемдемелеріңізді параққа жазып, мына столдың үстіне қоюларыңызды сұраймын. Ал, енді бұларды араластырамын. Сіздер оны қайтадан алып, өзіңізге сәлемдемені оқисыздар. Қаласаңыз кездесудің естелігі ретінде өзіңізде қалдырасыз.

Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут 1-деңгей(білу, түсіну)


Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)



Ұпай сандармен

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

2.

Өзін-өзі бағалау

Жаңа сабаққа дайындық

Қызығушылықты ояту кезеңі 3- минут


Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі


Өзін-өзі бағалау «шапалақ арқылы»

Сабақты қорытындылау

10-минут

1-деңгей(білу, түсіну)


Топ аралық бағалау «бас бармақ арқылы».

2-деңгей (қолдану, талдау)


Өзін-өзі бағалау

3-деңгей (шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)



Кері байланыс жасау 2-минут



Бағалау

2-минут

Жеке критериалды бағалау парағындағы бағалауына сипаттама беруді ұсынады. Топ басшыларының бағалауына сөз береді. Соңында мұғалім тарапынан формативті бағалау жүргізіледі.Өзін-өзі бағалау, топ басшысының бағалауы мен мұғалімнің бағалауының қорытындысын күнделікке баға ретінде қойдыру


Үйге тапсырма:1-минут1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)

Үй тапсырмасын оқушылар күнделіктеріне жазып алады,күнделіктеріне баға қойғызады.термин сөздердің анықтамсын жазып мағынасын жазады.

2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)

Сұрақтарға жауап береді.

3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Өз бетінше сүйек сынғанда көрсетілетін алғашқы жәрдем туралы хабарлама дайындап келу


Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?





Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова












































24- қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні29.11.2016

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып:6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:Жемістердің түзілуі; өсімдіктердің тұқым арқылы көбеюі және таралуы

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Өсімдіктердің тұқым арқылы көбейуін,таралуын, жемістердің түрлерімен танысу.Күнделіктегі өмірдегі маңызын зерттеу.Оқушыларды сараптау, қорытынды жасай білуге, үйрету, ойлау жүйесін, логикасын дамыту

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Жеміс гүлдің қай бөлімінен түзілгенін біледі.

Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:

Жемістер ді жіктей алады.

Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:

Жемістердің түрлерін салыстырып, ажырата алады.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

Дән, тұқымша, жаңғақ, жинақталған жемістер.

Пәнаралық байланыс:

Биология, география.

Ресурстар:

Плакат, суреттер, буклет, жемістер мен көкөністер,флепчарт,видео ролик,үлестірмелік тапсырмалар

Алдыңғы оқу:

Өсімдіктердің гүлдеуін және тозаңдануын біледі.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: (психологиялық ахуал)

3-минут

Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасу. Психологиялық тренинг

Оқушылар экранда көрсетілген жеміс жидектерді таңдай отырып, мінез құлқына сипаттама беріледі.

АЛМА- ақжарқын, ашық мінезді. ШИЕ- өжет,батыл, лидерлік қабілеті басым

ҚАРБЫЗ- аңғал, аңқау мінезді . АПЕЛЬСИН- қатал, қайсар

ЖҮЗІМ - жайдарлы, көпшіл

Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут 1-деңгей(білу, түсіну)

Топтық жұмыс.1. Оқушыларды 2 топқа бөлемін.
2. Тапсырма беремін.
1 - топ. Жемістерді көрсетеді, атайды, себетке салады.
2 - топ. Көкөністерді көрсетеді, атайды, себетке салады.
Дұрыс атап көрсете білген топ жеңімпаз то
п атанады.
3 - тапсырма.1. Көрнекілік бойынша түстерді атаймыз.
қызылқарасарықоңырақжасыл
көк2. Түстерді атаймын, оқушылар қайталайды
.

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

1. Жынысты көбеюге гүлдің қай бөлімдері қатынасады?

2. Тозаңдану деген не, оның қандай түрін білесіңдер?

3. Бунақденелілермен тозаңданатын өсімдіктердің негізгі ерекшеліктері қандай?

4. Өсімдіктер жел арқылы айқас тозаңдануға қалай бейімделген?

5. Ұрықтану қай кезде жүреді?

6. Ұрықтану жолын түсіндіріңдер.

Желмен және бунақденелілермен айқас тозаңданатын өсімдіктерге тән
түсініктемелердегі белгілердің рет санын тиісті орнына жаз

1. Желмен айқас тозаңданатын өсімдіктер:

2. Бунақденелілермен айқас тозаңданатын өсімдіктер:



1.Тозаңдары құрғақ, майда, жеңіл, өте көп. 2. Гүл күлтелері ашық реңді. 3. Аталық жіпшелері ұзын, төмен қарай иіліп сәл ғана қимылға тербеліп тұрады. 4. Гүлдері аңқыған хош иісті. 5. Гүлдері реңсіз. 6. Гүлдеріндегі шірнеліктерінен тәтті шірне бөледі. 7. Аналық аузы ірі,түкті. 8. Гүлдерінде иіс болмайды. 9. Тозаңдарының ең сыртқы қабығы қалың, тікенкеті, ілмешекті, бүртікті, өсінділері болатындықтан тегіс емес. 10. Гүлдері көбінесе жай гүлсерікті. 11. Гүлдері қос гүлсерікті, пішіндері алуан түрі. 12. Гүлінде шірнеліктері болмайды.

Ұпай сандармен

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

2. 1.Қауашақты құрғақ жемісті өсімдік:А)картопБ)бұршақС)көкнәр

2.Мақта жемісі:А)жидекБ)қауашақС)жаңғақ

3.Ішінде ұсақ тұқымдары бар жеміс:А)жаңғақБ)жидекС)бұршақ

4.Сүйекті шырынды жеміс:А)шиеБ)қырыққабатС)шомыр

5.Көпжаңғақшалы жеміс:А)өрікБ)құлпынайС)жүзім

6.Жидек тәрізді жеміс:А)бақбақБ)алхорыС)лимон

7.Қырыққабат жемісі:А)тұқымшаБ)қауашақС)бұршаққын

Тест жауаптары 1.С2.Б3.Б4.А5.Б6.С7.С

7.С

Өзін-өзі бағалау

Жаңа сабаққа дайындық

Қызығушылықты ояту кезеңі 3- минут

Ассоцация стратегиясы.Оқушылар жемістердің өздері білетін түрлерін жазады.

Жеміс сөзін естігенде ойларыңызға не келеді?

Жеміс  түрлері  үлестіріледі  және  үлестірмелі  кестелер  беріледі.

-Балалар алдарыңызда әртүрлі жемістер жатыр. Зер салып қарайықшы бірі-бірінен қандай айырмашылықтар бар екен?Әр оқушы кезек-кезек үстел үстінде тұрған әрбір жемістерді сипаттайды.

Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі

І. Мағынаны тану сатысы.Жаңа сабақты тірек сызба арқылы түсіндіру. Кітап бойынша жұмыс жүргіземін. Сурет бойынша сөз тіркестерін атаймын, оқушылар кеспе қағаздарынан сол түсті тауып көрсетіп, қайталайды. Дұрыс жауап берген оқушылар белсенді оқушы атанады.
тапсырма.
Оқушылар сурет бойынша сөйлеп үйренеді.
1. Алманың суретін көрсетіп, алма туралы айтамын. Оқушылар тыңдап отырады.
Мынау - алма.
Мынау - қызыл алма.
2. Оқушылар кезекпен айтып шығады.

Өзін-өзі бағалау «шапалақ арқылы»

Сабақты қорытындылау

10-минут

1-деңгей(білу, түсіну)

А

1. Жеміс гүлдің қай бөлігінен пайда болады?

2. Олар неше топқа бөлінеді?

3. Шырынды жемістер неше түрге бөлінеді?

ІІІ. Ой толғаныс сатысы

Суретжұмбақты шешу

Сөзжұмбақты дұрыс шешкенде жемістердің аттары шығады.

Топ аралық бағалау «бас бармақ арқылы».

2-деңгей (қолдану, талдау)

Б

1. Неліктен құрғақ жемістер деп аталады?

2. Құлпынай жемісін не себепті шырынды жеміске жатқызбайды?

Тест жұмысы

1 Шырыны мол,жүмсақ болып келетін жеміс қалай аталады?

А) шырынды жеміс Б)құрғақ жеміс В) жалған жемістер

2 Қабығы қалың,қатты жидек тәрізді жемістер; ?) апельсин Б) өрік В) қарақат

3 Жидек жемісті өсімдікті ата? А) жүзім Б) лимон В) өрік

Жемісерігі ағаштанып қатайып кетеді?А) жаңғақ Б) дәнек В) қауашақ

4 Бидай жемісі қалай аталады?А) дәнек Б) тұқымша В) қауашақ

5 Бір тұқымды сүйекті жемісті өсімдіктер? А) өрік Б) қарақат В) қызанақ

6 Жемістің жемісі ағаштанып қатайып кетеді?А) жаңғақ Б) дәнек В) қауашақЗертханалық жұмысты орындау

1 Үлестіріліп берілген жемістердің шырындысын бір бқлек, құрңақтарын бі бөлек ажырату

2 Шырынды жемістердің сүйектісін бір бөлек, жидектерін бір бөлек ажырату

3 Жидек жемістілерді де ортасынан жарып, ішіндегі тұқымдарын санау, сүйекті жеміспен салыстыру

4 Құрғақ жемістердің түрлерін оқулықтағы суретпен салыстырып,бір бірінен айырмашылықтарын қарап, ішіндегі тұқымдарын санау, жемістің құрғақ екенін байқау

5 Жұмыс соңында кестені толтыру

Өзін-өзі бағалау

3-деңгей (шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

В

1. Бұршаққап пен бұршаққынның айырмашылығын түсіндіріңдер.

2. Жидек жеміс пен жидек тәрізді жемістерді сипаттап мысалмен дәлелдеңдер.

Венн диаграммасымен жұмыс жүргізу.

 

Құрғақ жеміс Ұқсастығы Шырынды жеміс

Ұқсастығы

Шырынды жеміс

асбұршақорамжапырақ

шалқан

меңдуана

үйеңкі

қайың

бидай

жүгері

бақбақ

жаңғақ

 


үлжеміс

ұрықтанады

тозаңданады

тамыр

пайдасы бар

витамин

тамақ

тұқым

жасуша


қызанақ, жүзім

картоп

мандарин

апельсин

лимон

өрік

шие

алхоры

шабдалы

пияз


Кестемен жұмыс жүргізу-интерактивті тақтада.Оқушылар әрқайсысының тұсына + таңбасын қояды.

 

Өсімдік атауы Құрғақ Шырынды

Құрғақ

Шырынды

Картоп + Асбұршақ


+

Өрік


+

Шие


+

қауын


+

Бидай

+


асбұршақ

+


Глоссарий «Тәртіп орнат»

1.Гүлді өсімдіктердің жемістері А.Жидек жеміс
2. Қызанақ, жүзім Б.Құрғақ, шырынды
3. Қос ұялы, ішінде пердесі бар В. Қауашақ 4. Бір, үш, бес ұялы, көп тұқымды Г. Бұршаққын
5. Қабығы қатты, сүректенген, құрғақ болады Д. Құрғақ жемістер
6. Жемістің жеміс серігі қатайып кетеді Е. Дәнек
7. Бір тұқымды жеміс Ж. Қанатты жеміс
8. Жеміс серігінің біраз бөлігі жұқарған З.Құлпынай, итмұрын
9. Жинақталған жемістер И. Жаңғақ

1

2

3

4

5

6

7

8

9












Кері байланыс жасау 2-минут



Бағалау

2-минут

Жеке критериалды бағалау парағындағы бағалауына сипаттама беруді ұсынады. Топ басшыларының бағалауына сөз береді. Соңында мұғалім тарапынан формативті бағалау жүргізіледі.Өзін-өзі бағалау, топ басшысының бағалауы мен мұғалімнің бағалауының қорытындысын күнделікке баға ретінде қойдыру


Үйге тапсырма:1-минут1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)

Жемістер тақырыбын оқу

2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)

Сурет салу,өзің жақсы көретін жеміс туралы әңгіме жазып келу

3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

«Менің сүйікті жемісім» тақырыбында реферат жазу


Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?





Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова





























25- қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні2.12.2016

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып:6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:Жемістер мен тұқымдардың таралуы

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Тұқымның өнуіне қажетті жағдайлар (су, ауа,жылу), жемістер мен тұқымдардың таралу жолдары туралы ұғым, білім қалыптастыру.

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Барлық оқушылар: -жеміс пен тұқымның таралу жолдарын біледі,таралу жолдарын бір бірінен айырмашылығын, негізгі ерекшелігін түсінеді,ажыратады, қолданады (жел,су,жануар, бунақдене,құстар,өздігінен таралу ерекшеліктері).

Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:

Оқушылардың басым бөлігі: жеміс пен тұқымның таралу жолдарын ажыратады.

Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:

Кейбір оқушылар жеміс пен тұқымның құрылысындағы ерекшелігін бір бірінен ажыратады..

Тілдік мақсат

Оқушылар: жеміс пен тұқымның таралу жолдарын, құрылысындағы ерекшеліктерді түсінеді, бір бірінен ажыратады.( таралу бейімділігі).

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

Жеміс пен тұқым, таралу жолдары (жел, өздігінен,су арқылы,жануар,бунақдене,құстар арқылы таралу және құрылысындағы ерекшеліктер).

Сыныптағы диалог/жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер: .

Талқылауға арналған тармақтар: бұршаққап, бұршаққынның негізгі ерекшелігі мен айырмашылығын анықтау, талдау, салыстыру..

Сіз неліктен ... екенін айта аласыз ба? Неліктен тұқымдар түрлі жолмен таралуға бейімделген?

Жазылым бойынша ұсыныстар: жел мен су арқыл таралу ерекшілігі, бунақдене, жануар, құстар арқылы таралу ерекшелігін, таралу бейімділігін ажыратады

Пәнаралық байланыс:

Өсімдіктердің тозаңдануы мен гүлдеуі..

Ресурстар:

Электронды көрсетілім, гүлшоғырлардың кеппешөптері, тұқымдар, жемістер топтамасы, шыны ыдыстар, су,зертханалық  құралдар.

Алдыңғы оқу:

Жемістер

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: (психологиялық ахуал)3-минут

Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасу. Оқушылармен амандасу, түгендеу. Сынып оқушыларын жемістер арқылы 3 топқа бөлу. Топ басшыларын сайлау. Сабаққа назарларын аударту.


Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут 1-деңгей(білу, түсіну)

Миға шабуыл. Біліміңді тексер.Берілген сипаттамалардан жеміс түрлерін ажырату.

Қандай жемістерді шырынды және құрғақ жемістер деп атайды? Шырынды жемістердің түрлерін атаңдар. Құрғақ жемістер нешеге бөлінеді?Жидек жемістің сүйекті жемістен қандай айырмашылығы бар?жеміс гүлдің қай бөлігінде пайда болады, неше топқа бөлінеді? Шырынды жемістер нешеге бөлінеді, әр түріне мысал келтір.

Жеміс сөзіне ассоциация құру.

2. Оқулықпен жұмыс.А,Ә,Б сұрақтарды талдау.Жинақталған жемістер дегеніміз не?.Құрғақ пен шырынды жемістердің айырмашылығы мен ерекшеліктері.

Кесте толтыру.№1.

Жеміс түрлері

Тұқым саны І.

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)



кестені толтыру.№2Өсімдіктің атауы

Жемістерқұрғақшырынды

Меңдуанакартопөрікбұршақшомыременбидай

Оқулық, жұмыс дәптері, сызбаны талдау, ортасы

Жемістер мен тұқымдардың таралу ерекшеліктері кестені аяқтау.

Ұпай сандармен

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

Сынып оқушыларын екі топқа бөліп, білімдері тексерілді.

1- топқа Қос жарнақты тұқы
ның құрылысы

Кілтті сөздер: 1.Қабығы   2.Екі жарнағы  3.Ұрығы      а) алғашқы сабақша

б) алғашқы тамырша

в) бүршікше

 2-топқаДара жарнақты тұқымның құрылысы

Кілтті сөздер:1.Қабығы   2.Бір жарнақ   3.Эндосперм      4.Ұрық   а) алғашқы сабақша

б) алғашқы тамырша

в) бүршікше

Өзін-өзі бағалау

Жаңа сабаққа дайындық

Қызығушылықты ояту кезеңі 3- минут

Мен қазір сіздерге мәтін оқимын. Ол мәтінде жасырылған сөз бар. Мұқият тыңдаңыздар. Мен бір кездерде жайқалған гүл болатынмын. Тозаңданып, аналық жатынында пайда болдым. Күндер өтіп мен өсіп, дамыдым. Қазір менің атым кім? Жауабы: жеміс

Жеміс сөзін естігенде ойларыңызға не келеді?

Бейне таспадан жемістер туралы көрсетіледі.

Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі

Су- тұқымның өнуіне, шығымдылығын сақтауға, бөрітуіне қажет. Судың сіңірілу мөлшері тұқымның сыртындағы қабығына байланысты.

Жылу- тұқымның өнуі үшін қажет.

Ауа-өне бастаған тұқымның тыныс алуын күшейтеді.

Тұқымның өнуі үшін қажет жағдайларды тәжірибе жүзінде анықтау.

 1.Тәжірибе. Ыдыстың түбіне еш нәрсе төсемей, кез-келген тұқымның 10-15 талын салып, құрғақтай қалдырамыз.

 2.Тәжірибе. Ыдыстың түбіне мақта төсеп сумен дымқылдап, тұқым салып, бетін әйнекпен жабамыз.

3.Тәжірибе. Ыдыстың жартысына дейін су құйып, тұқымдарды саламыз. Үш ыдысты да жылы жерге орналастырамыз.

 4.Тәжірибе. Дымқылдап мақта төсеп, үстіне тұқымды салып, тоңазытқышқа қоямыз.

 Нәтиже: «Ой қорыту». Нені білдік? Бір аптадан соң тексергенде №1 ыдыста еш өзгеріс жоқ, Құрғақ тұқымдар өнбейді.  №2 ыдыста тұқым қабығы жарылып, өне бастаған, барлық жағдай жеткілікті. №3 ыдыста тұқымдар ісінген, бірақ бұзыла бастайды. Ауа жетіспегендіктен. №4 ыдыстағы тұқымдар өнбеген, жылу жетіспегендіктен.

 Ойлан жұптас талқылау. ЖИГСО әдісі бойынша тапсырма: Оқушылар жаңа тақырыпты оқып шығып жемістер туралы пікір алмасып топта талқылайды. Постер қорғау. Нәтижесін үш шапалақ әдісі арқылы оқушылар өзара бағалайды.

1-топ. Шырынды жемістер

2-топ. Құрғақ жемістер

3-топ. Жемістер мен тұқымдардың таралуы

Өзін-өзі бағалау «шапалақ арқылы»

Сабақты қорытындылау

10-минут

1-деңгей(білу, түсіну)

I -тапсырма Ассоциация стратегиясы. Оқушылар жеміс туралы топтастырады.

Жемістер


Топ аралық бағалау «бас бармақ арқылы».

2-деңгей (қолдану, талдау)

II -тапсырма. Жемістерді жарнамалау. Суретте қауын, қызанақ, қияр, асбұршақ, бидай, көкнәр, күнбағыс, қырыққабат, жүгері, шие, таңқурай, емен жаңғағы, картоп жемістері берілген


Өзін-өзі бағалау

3-деңгей (шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Жемістердің қайсысы шырынды,қайсысы құрғақ екендігін кестеге толтыр

Шырынды жемістер

Құрғақ жемістер



IV.Жаңа сабақты бекіту: «Ойын-жұмбақ» жеміс теру.

 Оқушылар себетке салынған жеміс-жидектердің суреттерін, муляждарын алып шығады. Оның арғы бетінде сұрақтар мен жұмбақтар бар. Соған жауап берді.

  • Сұрақтар:

  1. Тұқымның өнуіне қажетті жағдайлар қандай?

  2. Жемістер мен тұқымдардың таралу жолдары қандай?

  3. Тұқымның өнуіне неліктен ауа қажет?

  • Жұмбақтар:

  1. Бек тұрған, белін буып тек тұрған (Баубидай)

  2. Бауыздасаң қан орнына су ағар (Қарбыз)

  3. Көк лағым көгенде тұрып семірген. (Қарбыз)

  4. Пішіні бар домалақ, көміп қойдым сығалап,

Жақсы болса тұрмысы шығады екен қоғалап.

Бес ай уақыт өткенде, қаптап алдым құмалақ. (Картоп)

 «Кім шапшаң». Суретке қарап отырып, өсімдіктердің жемістері мен тұқымдарының  топтарын, тұқым санын, таралу жолдарын түсіндіру.

«Ойлан, тап» Әріптерді қолданып, өсімдіктердің атын құрау, тұқымын айырып жемістерін ажырату, кестені толтыру.

к, б, а, ұ, р, т, о, п, ш, қ, ы, з

Өсімдік аты

Тұқымы

Жемісі

Түрі

Картоп

қос жарнақты

шырынды

Жидек

Бұршақ

/-/-/-/-/-/

құрғақ

бұршаққап

Тары

дара жарнақты

құрғақ

дәнек

Арпа

/-/-/-/-/-/

құрғақ

дәнек

Қарбыз

қос жарнақты

шырынды

жидек тәрізді

Қорытынды: Сонымен балалар бүгін біз «Тұқымның өнуіне қажетті жағдайлар. Жемістер мен тұқымдардың таралу жолдары» тақырыбын өттік.  Осы тақырып барысында біз білмейтін көптеген мағлұматтар алдық. Табиғатта өсімдіктердің  түрлері өте көп, олар саналуан,  бізді әсемдікке ізгілікке тәрбиелейді. Елбасының халыққа жолдаған «Жасыл ел» бағдарламасын орындау жолында өз үлесімізді қосуымыз қажет. Ол үшін сыныптағы бөлме өсімдіктерін күтіп баптап, аялап отыруымыз керек. Мектеп, өз үйіміздің айналасын көгаландыру жасыл желекке айналдыруға ат салысу бәріміздің парызымыз.


Кері байланыс жасау 2-минут

Екі жұлдыз, бір тілек парағын өз пікірлерін жазуға беремін. Оқушылар таңдаған парағын алма ағашына жабыстырады. (4 мин)

Қызыл алма-сабақ маған ұнаған жоқ уақытым босқа өтті

Жасыл алма-сабақ ұнады, әлде де ізденуім керек.

Сары алма-сабақ маған қатты ұнады, жақсы қатыстым деп ойлаймын.


Бағалау

2-минут

VII. Бағалау (1 мин). Оқушылардың өзін-өзі бағалау парағы Аты-жөні

Кім жылдам 5 ұпай

Сәйкестігін анықтау тесті- 10 ұпай Мылқау сурет-3 ұпай

Топтастыру әдісі-2 ұпай Кестемен жұмыс-2 ұпай Қорытынды


Үйге тапсырма:1-минут1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)

Үй тапсырмасын оқушылар күнделіктеріне жазып алады,күнделіктеріне баға қойғызады.термин сөздердің анықтамсын жазып мағынасын жазады.

2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)

Сұрақтарға жауап береді.

3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Өз бетінше сүйек сынғанда көрсетілетін алғашқы жәрдем туралы хабарлама дайындап келу


Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?



Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова
































26- қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні 6.12.2016

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып:6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:Топырақтағы суды және минералды заттарды сіңіру. Фотосинтез, күннің жарығы мен хлофиллдің осы процестегі рөлі.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Өсімдіктердің топырақтан суды және минералды сіңіруі, минералды және органикалық тыңайтқыштардың түрлері туралы білім қалыптастыру.Оқушылардың логикалық ойлау процесін дамыту.

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Барлық оқушылар: Өсімдіктердің топырақтан суды және минералды сіңіруі жайында білім алады

Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:

Оқушылардың басым бөлігі:минералды және органикалық тыңайтқыштардың түрлерін ажырата біледі, топтық жұмыстар арқылы өзіндік іздене мәтінді меңгереді

Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:

Кейбір оқушылар:өсімдіктің тіршілігі үшін қажет заттарды жатқа біледі, қай мүшесіне қажет екенін, шашу мерзімін ажырата, салыстыра алады

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

Фотосинтез, органикалық және минералды тыңайтқыш, азот, фосфор, калий,

Пәнаралық байланыс:

Химия, экология

Ресурстар:

Ав:Р. Әлімқұлова, Ә.Әметов, Ж.Қожантаева, Қ.Қайым, Қ. Жұмағұлова; таратпа материалдар, кесте, сызбалар, тест, графикалық диктант

Алдыңғы оқу:

Жемістер жайлы білді.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: (психологиялық ахуал)

3-минут

Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасу. «Сәлемдеме хат» жаттығуы.

Мақсаты: Жағымды көңіл күй, сынып ұйымшылдығын арттыру, эмпатия сезімін амыту

Нұсқау: мен сіздерден өз сәлемдемелеріңізді параққа жазып, мына столдың үстіне қоюларыңызды сұраймын. Ал, енді бұларды араластырамын. Сіздер оны қайтадан алып, өзіңізге сәлемдемені оқисыздар. Қаласаңыз кездесудің естелігі ретінде өзіңізде қалдырасыз.

Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут 1-деңгей(білу, түсіну)

Кестені толтыру. Таралу жолы Көңіл күйін реттеу. Өткен тақырып бойынша сұрақ-жауап алынып түсінгенін пысықтау. Оқушылар үйге берілген тапсырманы кестені толтыру арқылы орындайды

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

і. Үй тапсырмасын тексеру. «сен- маған, мен саған». Карточкамен жұмыс. 
Үлгерімі төмен оқушылармен жұмыс. 
1-карточка. 
1. Жемістер нешеге бөлінеді? 
2. Құрғақ жемістерге қандай жемістер жатады: 
3. Дәнекті жемістерге мысал келтір. 
2-карточка. 
1. Шырынды жемістер деп қандай жемістерді айтады?мысал келтір. 
2. Тұқымшалы жемістерге мысал келтір. 
3. Бақбақ, күнбағыс, қалуен, кекіре қандай жемістерге жатады? 
3-карточка. 
1. Су арқылы таралатын өсімдіктерге мысал келтір. 
2. Жел арқылы таралатын өсімдіктер қандай болып келеді? 
3. Қандай жемістерді шырынды және құрғақ жемістер деп атайды? 
Үй жұмысын бекіту. «сен- маған, мен саған» әдісі арқылы оқушылар бір-бірлеріне сұрақ қояды. 

Ұпай сандармен

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

2.«Бестармақ» әдісі

«Бестармақ» әдісінің халықаралық атауы «Синквин» стратегиясы-оқушының берілген тақырыпты биология сабағымен байланыстыра отырып, бес жолды өлең құрастыруы. Бес жолды өлеңді құрудың ережесі мынадай: бірінші жолда 1 зат есім, екінші жолда 2 сын есім, үшінші жолда 3 етістік, төртінші жолда 4 сөзден тұратын сөйлем яғни ойды түйіндеу, бесінші жолда тақырыпқа байланысты 1 синоним сөз жазылады. Мысалы:

• Кім? Ана- Зат есім

• Қандай? Мейірімді, ақылды-Сын есім

• Не істеді? Бағады, тәрбиелейді, өсіреді-Етістік.

• Түйін. Ағайын-алтау, ана-біреу.

• Синоним. Ардақты жан.

Өзін-өзі бағалау

Жаңа сабаққа дайындық

Қызығушылықты ояту кезеңі 3- минут

Миға шабуыл. Жаңа сабақ мақсатын ашып алу. Өсімдіктер не арқылы қоректенеді?Ой қозғау. 
мұғалім: балалар қалай ойлайсыздар өсімдіктер кейбір мүшелері жақсы дамымайды немесе жапырақтары сарғайып түсіп қалады? Жапырақтарды көрсету. 
Өсімдіктің қоректенуі – өсімдіктердің қоршаған ортадан бейорганикалық қосылыстарды қабылдап, бойына сіңіруі және олардың өсімдік бөліктерінің қалыптасуы мен жаңаруына, функцияларының энергиямен қамтамасыз етілуіне қолданылатын органик. Заттарға айналуы. 

Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі

«Даналық ағаш » ойыны.

Оқушылар мәтінді жылдам, бірақ мұқият оқып шығуы тиіс. Енді әрқайсысы мәтін бойынша қиын сұрақ құрап, қағазға жазады. Жүргізушінің қолында сандықша болуы тиіс, соған оқушылар кезегімен өз сұрақтарын салады. Мәтінді тағы бір рет жылдам оқып шығу керек. Әр оқушы сандықшадан сұрақ жазылған қағаз алып, дауыстап неғұрлым толық жауап беруі тиіс. Басқалары сұрақ пен жауапты бағалайды.

Өзін-өзі бағалау «шапалақ арқылы»

Сабақты қорытындылау

10-минут

1-деңгей(білу, түсіну)

Оңай және қиын сұрақтар кестесі –Т кестесінің модификациясы.

Бұл кестені оқушылар қандай да болмасын мәселе бойынша өз пікірін келтіру үшін немесе жаңа ақпаратпен танысқанда ( мәселен, лекцияны мазмұны, мәтін) толтыра алады (алдымен жеке, содан кейін жұппен, шағын топ ішінде немесе бүкіл сыныппен). Кестені сол жағына олар өз түсініктері бойынша оңай, ал оң жағына қиын сұрақтарды келтіреді.

Топ аралық бағалау «бас бармақ арқылы».

2-деңгей (қолдану, талдау)

органикалық

минералды



1.Графикалық диктант

Қи, шымтезек, фосфор, құс саңғырығы, калий, қарашірік, азот

Өзін-өзі бағалау

3-деңгей (шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Шағын эссе «Ормандағы ағаштардың маңызы?»


Кері байланыс жасау 2-минут

Қандай әсер алды не қызық болды?

Смайликке сабақтан алған әсері жайлы жазады

Қандай екі нәрсе табысты болды

Қандай екі нәрсе сабақты жақсарта алды

Сабақ барысында сынып немесе оқушылар туралы менің келесі сабағымды жетілдіруге көмектесетін нені білдім?

Тақырыппен өзіндік іздене кестені қызыға толтыруы, графикалық диктантты дәл құруы, сұрақтарға нақты жауап беруі, сабақта барлық оқушылардың белсенділігі сабақтың тақырыбының ашылуына ықпал етті

Топтық жұмыста бір-біріне үйрете отырып үйренуі


Бағалау

2-минут

Жеке критериалды бағалау парағындағы бағалауына сипаттама беруді ұсынады. Топ басшыларының бағалауына сөз береді. Соңында мұғалім тарапынан формативті бағалау жүргізіледі.Өзін-өзі бағалау, топ басшысының бағалауы мен мұғалімнің бағалауының қорытындысын күнделікке баға ретінде қойдыру


Үйге тапсырма:1-минут1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)

Үй тапсырмасын оқушылар күнделіктеріне жазып алады,күнделіктеріне баға қойғызады.термин сөздердің анықтамсын жазып мағынасын жазады.

2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)

Сұрақтарға жауап береді.

3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Өз бетінше сүйек сынғанда көрсетілетін алғашқы жәрдем туралы хабарлама дайындап келу


Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?

Сабақтың оқу мақсаты шынайы ма?

Бүгін оқушылар не білді? Сыныптағы ахуал қандай болды? Мен орындаған саралау шаралары тиімді болды ма? Бүкіл уақыт ішінде үлгердім ба? Өз жоспарымда қандай түзетулер енгіздім және неліктен?

Минералды қоректену, тыңайтқыштар түрлері, өсімдік немен қоректенеді, өсімдіктер қоректік заттарды қай кезде пайдалануы жайында меңгерді


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?





Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова











27- қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні 9.12.2016

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып:6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:Өсімдіктердің тыныс алуы.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Оқушыларды өсімдіктің жасыл жапырағында жүретін үдерістерімен таныстыру ,Өсімдіктер бөлімі жөніндегі теориялық білімдерін меңгертіп,оны іс - жүзінде қолдануға үйрету. Фотосинтез бен тыныс алу туралы түсінік беру; 

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Өсімдіктердің тыныс алуы жайлы біледі.

Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:

Өсімдіктердің тыныс алуына әртүрлі жағдайлардың әсерін біледі.

Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:

Қоршаған ортаны ластанудан қорғауды үйренеді.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

Судың әсері, температураның әсері, ауаның ластануы, тыныс алу.

Пәнаралық байланыс:

Экология, химия

Ресурстар:

интерактивті тақта, кеппешөптер, бөлме өсімдіктері,тірек- сызба, үлестірмелі қима қағаздар, суреттер, слайдтар, плакат, қосымша әдебиет, электрондық оқулықтар. 

Алдыңғы оқу:

Фотосинтез жайлы білді.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: (психологиялық ахуал)

3-минут

Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасу. «Көз алдыңызға елестетіңіз, сіз кітапсыз» тренингі. Жаттығу барысы. Тренингке қатысушылардың әрқайсысының бір-бір кітап екенін көз алдыңызға елестетіңіз: Бұл кітапқа қандай атау немесе тақырып сәйкес келер еді?

Кітаптың мұқабасы, сыртқы беті қандай және онда не бейнеленген?

Кітаптың алғы сөзінде не жазылған?

Бұл әдебиет қандай жанрға жатады? Комедия? Драма? Детектив? Фантастика? Оқиға болған орыннан репортаж. Сіз өзіңізді осы жанрда қалай «сезінесіз»?

Мәтін қалай ұйымдастырылған? Кітаптың бөлімдері көп пе? Олардың кейбіреуін атай аласыз ба?

Бұл кітапта сіз жыртып тастап қайта жазғыңыз келетін немесе мүлдем алып тастайтын парақтар бар ма?

Сіздің ойыңызша осы кітапты адамдар оқығысы келе ме? Бұл кітапты Сіз кімнің қолына бергіңіз келеді? Бұл кітаптың оқырмандарын Сіздің ойыңызша не айтады деп ойлайсыз? Әрқайсысында 3-5 адам болатындай етіп, топтарға бөлініңіздер. Топтағы достарыңызға Сізді танып-білуге көмектесетін кітабыңыздың өз өміріңіз жайлы бір бөлімін айтып беріңіз.

Жалпы топтық пікір алмасуға арналған сұрақтар:

Бүгінгі ұсынылған кітаптар жайлы не айтар едіңіз?

Кітаптардың қайсысын Сіз өзіңіздің кітап сөреңізге қоюшы едіңіз?

Бүгінгі ұсынылған кітаптардың барлығын не біріктіреді?

Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут 1-деңгей(білу, түсіну)

II Үй тапсырмасын тексеру.\ Бәйге сұрақтар \

« Уақытыңды тиімді пайдалана білсең , оның бағасы да арта түседі » (Ж.Ж.Руссо)

1. Қосарланып ұрықтануды тапқан ғалым. (С.Г. Навашин,1898

2.Жемістер мен тұқымдар не арқылы таралады.?( Жел,жануар,адам,су, өздігінен)

3.Тыңайтқыштардың қандай түрлерін білесіңдер?(органикалық және бейорганикалық)

4.Тозаңдану дегеніміз не?(Тозаңның аталықтың аузынан аналықтың аузына келіп түсуі)

5.Тозаңданудың қандай түрлері бар?(Өздігінен тозаңдану,айқас тозаңдану,жасанды тозаңдану,табиғи тозаңдану)

6.Ұрықтану дегеніміз не?(Аталық және аналық жасушаларының қосылуы)

7.Көбею мүшелері?(гүл,тұқым,жеміс)

8.Гүлдің негізгі бөліктері ?(аталық , аналық )

9.Гүл шығаратын өркенде белгілі ретпен орналасқан ұсақ гүлдер тобы?(гүлшоғыр)

10.Шие,алхоры,алма ағаштары қалай тозаңданады?(жәндіктер арқылы тозаңдады )

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)



Биологиялық диктант№ 1

Үрмебұршақ тұқымының пішіні бүйрекке ұқсайды.

Оның ойыс жағында жеміске бекінген жерін _________ деп атайды

№ 2 Дәнектің едәуір бөлігін эндосперм алып

жатады.Эндосперм жасушаларында ______,_______,_____ жиналады

№ 3 Тұқымның өнуі дегеніміз - _____________________________________

№ 4 Қос жарнақты тұқымның құрылысы __бөліктен тұрады , олар:_______________________

№ 5 Дара жарнақты тұқымның құрылысындағы жарнақтың қызметі___________________________

№ 6 Дара жарнақты тұқымның құрылысы __бөліктен тұрады , олар:_______________________

Жоғалған әріптер

Ұпай сандармен

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

2. Фотосинтез қандай процесс?

2. Қант жапырақтың қай бөлігінде түзіледі?

3. Жапырақтың фотосинтез жүретін бөлімі қандай ұлпаға жатады?

4. Крахмалдың жарықта түзілуін қайсы тәжірибемен көрсетуге болады?

5. Фотосинтез кезінде оттегі бөлетінін дәлелдейтін тәжірибені түсіндіріңдер.

6. Табиғатта және өсімдік ағзасында тыныс алу мен фотосинтез қалай байланысқан?

Өзін-өзі бағалау

Жаңа сабаққа дайындық

Қызығушылықты ояту кезеңі 3- минут

Ауа қандай заттармен ластанады? 1. Жер шарындағы барлық тірі ағзалардан бөлінетін көмірқышқыл газының көбеюі. 2.Өндірістер мен өнеркәсіптерден бөлініп шығатын қалдық заттар,түтіндер.3.Автокөліктердің түтіні.4.Түрлі ауру туғызатын зиянды микробтар. 5.Химиялық жасанды заттардан бөлінетін улы газдар.

Қоршаған ортаны ластанудың қорғау шаралары:

1.Атмосфераның тазалығына жасыл өсімдіктер көп пайдасын тигізеді.Көгалдандыру жұмыстарын дамылсыз жүргізу.

2. Ескіріп, үлкейіп,өсуі нашарлап кеткен ағаштарды кесу.

3. Өндіріс, өнеркәсіп орындарынан шығатын улы газдарды ауаға таратпай, өзіне сіңіретін желдеткіштерді орнату.

4. Тамырдың түбіндегі топырақтарын қопсытып отыру.

Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі

ІІ. Жаңа сабақ.

1-топ Әңгіме-дәріс.

2-топ Топтастыру.

3-топ Кестемен жұмыс..

Фотосинтез кезінде

Тыныс алу кезінде

Көмірқышқыл газы мен суды пайдаланады.Нәтижесінде органикалық зат түзіліп судың ыдырауынан оттегі бос күйінде бөлінеді.Жарық энергиясы сіңіріледі.Жасыл өсімдіктердің хлоропластарында жүредіӨсімдіктің салмағы артады

Органикалық зат пен оттегін пайдаланадыОрганикалық зат ыдырап ,көмірқышқыл газы мен су бөлінеді.Органикалық заттың энергиясы босап шығады.Барлық тірі жасушаларда жүреді.Күндіз де түнде де ұдайы боладыӨсімдіктің салмағы кемиді


Өзін-өзі бағалау «шапалақ арқылы»

Сабақты қорытындылау

10-минут

1-деңгей(білу, түсіну)

Білім сатысы.» I – Деңгей. 
1. Фотосинтез дегеніміз не? ( Күн сәулесі қатысында су, бейорганикалық заттар мен көмірқышқыл газынан органикалық заттардың түзілу процесі.) 
2.Лептесіктің өсімдік тіршілігіндегі рөлі қандай? (Лептесік саңылаулары арқылы газ алмасу және жапырақтың буландыруы транспирация жүзеге асады.) 
3. Қандай жағдайда тамырдың тыныс алуы бұзылады. (Топырақта ауа аз болса.) 
4. Өсімдіктердің тыныс алуына орта факторлар әсер ете ме? (Жылу,су,топырақтың құрылымы.) 

Топ аралық бағалау «бас бармақ арқылы».

2-деңгей (қолдану, талдау)

II – Деңгей .Егіннің иесі үй қояндарына қырыққабаттың жасыл жапырақтарын жұлып береді.Ол дұрыс жасады ма? Себебі жасыл жапырақта түзілген органикалық заттар.

Фотосинтез бен тыныс алудың салыстырмалы кестесі

Өзін-өзі бағалау

3-деңгей (шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

V - Бекіту.Оқулықпен жұмыс.Қандай пікір дұрыс? 
1.Өсімдік атмосфералық оттекпен тыныс алады. 
2.Өсімдік көмірқышқыл газымен тыныс алады, нәтижесінде оттек бөлінеді. 
3.Өсімдік тыныс алғанда көмірқышқыл газын бөледі. 
4. Лептесік өсімдікте қолайлы жағдай болса ашылады, ал қолайсыз жағдай болса жабылады. 
5. Фотосинтез процесі үшін оттек керек. 
6. Белгілі бір жағдайда өсімдіксіз өмір сүруге болады. 
Сұрақтар. Суреттермен жұмыс. 
Мына тәжірбие арқылы нені дәлелдеуге болады.( сурет көрсетіледі.) 
Суретте не бейнеленген. 


Кері байланыс жасау 2-минут

Сөйлемді жалғастыр • Маған … болғаны ұнады

• Мен … болжаймын, себебі …

• Қызықты, фактіні ескере отырып, …

• Мен енді … екенін білемін, сондықтан… істеймін.

• Мен … меңгердім Оқушылар мына сөйлемдерді толықтырады.


Бағалау

2-минут

Жеке критериалды бағалау парағындағы бағалауына сипаттама беруді ұсынады. Топ басшыларының бағалауына сөз береді. Соңында мұғалім тарапынан формативті бағалау жүргізіледі.Өзін-өзі бағалау, топ басшысының бағалауы мен мұғалімнің бағалауының қорытындысын күнделікке баға ретінде қойдыру


Үйге тапсырма:1-минут1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)

Үй тапсырмасын оқушылар күнделіктеріне жазып алады,күнделіктеріне баға қойғызады.термин сөздердің анықтамсын жазып мағынасын жазады.

2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)

Сұрақтарға жауап береді.

3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Өз бетінше сүйек сынғанда көрсетілетін алғашқы жәрдем туралы хабарлама дайындап келу


Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?


Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова

















































28- қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні13.12.2016

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып:6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:Жасыл өсімдіктердің ғарыштық рөлі.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Оқушыларға тірі организм ретінде өсімдік мүшелері, олардың бір-бірінен ерекшеліктері, өсімдіктердің органикалық заттарды түзуі, энергия жинақтау және атмосферада оттекті молайту мен жерде топырақ түзілу әрекетіне қатысуға байланысты білім беру.

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Органикалық заттардың түзілуін біледі.

Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:

Атмосферада көмірқышқыл газы мөлшерінің тұрақтылығын сақтауды үйренеді.

Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:

Жерде топырақтың түзілуін біледі.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

Ғарыштық, атмосфера, су, фотосинтез.

Пәнаралық байланыс:

Экология,

Ресурстар:

Маркер, ноутбук, оқулық, проектор.

Алдыңғы оқу:

Өсімдіктердің тыныс алу жайлы білді.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: (психологиялық ахуал)

3-минут

Ұйымдастыру. «Мен неден жаратылғанмын» тренингі.

Мақсаттары:Ассоциативтік ойлаудың көмегімен өзіне-өзі тұсаукесер жасау дағдысын меңгеру;

Тренингке қатысушыларыдың шығармашылық қабілеттері мен дағдыларын дамыту, эмпирикалық және сезімдік тәжірибенің әртүрлі аймағындағы идеяларын біріктіру.

Топ көлемі: 12-15 қатысушы

Ресурстар: төмендегі тізімдегі материалдар

Уақыты:15-20 минут

Жаттығу барысы: Жүргізуші қатысушыларға бөлменің ортасында тұрған үстелдің үстіндегі материалдарды көруді ұсынады. Ол материалдардың әрқайсысының өз атауы мен тікелей қолдануынан басқа метафоралық, образдық құраушылық қолданысы бар екенін ескертеді. Сонымен, Сіздің мінезіңіз үстер үстінде сан алуан материалдардың қайсысымен ассоцияланады? •Жүн •Әйнек•Тас• Ағаш •Мөлдір полиэтиленнің бір бөлігі •Өшіргіш

• Метал (Сым темір, темір пластинкасы) •Алюминий фолгасы •Мақта, су, Май

Қорытынды:Талдау үшін сұрақтар

Мен неге өзімді осылай көрсете білдім?

«Менің» материалым мен басқалардың материалдары арасындағы өзара әрекеттестік қалай жүреді?

Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут 1-деңгей(білу, түсіну)

Өткен тақырыпты YouTubeден видео көрсету арқылы тест бере отырып ауызша пысықтау.

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

«Аквариумдағы алтын балық» әдісі арқылы сұрайды. Әр бір оқушы өзге топтарға сұрақ қояды. Бәр топ балық болып сұраққа жауап береді, ал екінші топ балықшылар болып сұрақ қояды.

Ұпай сандармен

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

2.Оқушылар стикерге «Жуан» және«Жіңішке» сұрақтарын жазып тақтаға жапсырып, оған жауап береді.

Өзін-өзі бағалау

Жаңа сабаққа дайындық

Қызығушылықты ояту кезеңі 3- минут

Жер бетінде өсімдіктерге бейжай қарайтын бір де бір адам жоқ!Өсімдіктің ең қайталанбас, ең ғажайып, ең құпия ТАМАШАСЫ! Ол не?Өсімдіктің Гүл, Жапырақ, Жеміс, Тұқым, Тамыры - барлығы да адам үшін пайдалы заттарға бай! Соншама пайдалы заттарды өсімдіктер қайдан алады?!Өсімдіктер тек су мен минералды заттарды ғана жұтпай ма?!Барлығы өсімдіктердің бірегей қабілетінде! Өсімдіктер Күн сәулесінің қуатын пайдаланады! Бұл жайлы сабақта білеміз! Ол үшін жапыраққа аттанайық!

Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі

«Ұғыну» сатысында қолданылады. Қолдану технологиясы: екі студент әрбір азат жолдан кейін тоқтай отырып мәтінді оқиды, содан кейін бір-біріне оқығанының мазмұны бойынша әртүрлі деңгейдегі сұрақтар қояды. Берілген түр коммуникативті дағдылардың дамуына әсер етеді.І-топ. Жасыл өсімдіктің маңызы ІІ-топ.Оны қорғау. Қызметі Топпен талдап әр топтан бір оқушы қорғайды. Тақырыпты толықтыру үшін проблемалық сұрақтар қою. Ойларын толықтырады. 

Өзін-өзі бағалау «шапалақ арқылы»

Сабақты қорытындылау

10-минут

1-деңгей(білу, түсіну)

Бекіту сұрақтары.

1.Өсімдіктің ауамен қоректену мүшесі -

2.Фотосинтезге қажетті заттар

3.Қай мүше су, минералды заттарды сіңіреді?

4.Жасушаның қай органоидында фотосинтез өтеді?

5. Өсімдіктің жасыл түсті пигменті

6.Организмдердің бейораникалық заттардан органикалық заттарды синтездеуге қабілетті қоректену тәсілі

Топ аралық бағалау «бас бармақ арқылы».

2-деңгей (қолдану, талдау)

Өсімдіктің қай мүшесі, органоидында өтеді

Жапырақ, митохондрия

Жапырақ, хлоропласт

Қандай заттар жұтылады?

Оттек

Көмір қышқыл газы, су,  минералды заттар

Қандай заттар бөлінеді?

Көмір қышқыл газы

Оттек

Жарықтың ролі

Алмасудың қай типі

Жоқ

Энергетикалық

Бар

Пластикалық

Органикалық заттар өзгерісі

Органикалық заттардың тотығуы

Органикалық заттардың синтезі

Өзін-өзі бағалау

3-деңгей (шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

«Еркін жазу» стратегиясы

«Еркін жазу» стратегиясын сын тұрғысынан ойлау жобасына негізделген сабақтың үшінші «Ой толғаныс» кезеңінде пайдалану тиімді. Мұғалім оқушыларға сабақ бойында қарастырылған жаңа ақпарат жайлы, одан алған әсерін, не үйренгенін, нені әлі де біле түсу керек екенін т.б жайлы өз пікірін қағаз бетіне түсіруді тапсырады. Жазуға уақыт береді. Уақыт аяқталған кезде оқушылар өз жазғандарымен топ мүшелерін таныстырады. Ең жақсы деп танылған жұмысты ұжымда оқуға болады.

Оқушыларды алған білімдерін қорытуға, оған сын көзбен қарап, ойын түйіндеуге үйрететін бұл әдісті кез келген сабақта қолдануға болады.


Кері байланыс жасау 2-минут

Не білдім? Не қиын болды? Не таңқалдырды?


Бағалау

2-минут

Жеке критериалды бағалау парағындағы бағалауына сипаттама беруді ұсынады. Топ басшыларының бағалауына сөз береді. Соңында мұғалім тарапынан формативті бағалау жүргізіледі.Өзін-өзі бағалау, топ басшысының бағалауы мен мұғалімнің бағалауының қорытындысын күнделікке баға ретінде қойдыру


Үйге тапсырма:1-минут1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)

«Жасыл өсімдіктердің ғарыштық рөлі» хабарлама жазып келу, біліміңді тексер.

2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)

Тест құрастырады.

3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Қиын және оңай сұрақтар құрастырады.

Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?


Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова






















29- қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні20.12.2016

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып:6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:Өсімдік тіршілігіндегі судың рөлі. Суға қатынасы бойынша өсімдіктердің экологиялық топтары.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Өсімдік тіршілігіндегі судың рөлі туралы білімдерін қалыптастыру. Экологиялық топтағы өсімдіктердің суға қатысты жағдайларын білу.

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Өсімдік тіршілігінде судың рөлін біледі.

Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:

Жапырақтың суды буландыруын және өсімдіктердегі су айналымын біледі.

Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:

Экологиялық топтағы өсімдіктердің суға қатысты жағдайларын салыстыра алады.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

Гидрофиттер, мезофиттер, ксерофиттер, Гидатофиттер.

Пәнаралық байланыс:

Экология, гидрология

Ресурстар:

интерактивті тақта, бөлме өсімдіктері,тірек - сызба, үлестірмелі қима қағаздар, суреттер, слайдтар, қосымша әдебиет,

Алдыңғы оқу:

Жасыл өсімдіктердің ғарыштық рөлін білді.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: (психологиялық ахуал)

3-минут

Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасу. Мұғалім оқушылардан өзінің айтқанын хормен қайталауды сұрайды

Туысым, досым, жұрағат

Әрбір сабақ үйрену, ұғу ұлағат.

Әрбір ісім тірлік, тірек, адамдық,

Әрбір сөзім шындық, бірлік, адалдық.

Осы сөздерден кейін сынып оқушылары 4 топқа бөлінеді.

Топ ережесі құрылып, бағалау критерийлері ұсынылды. 

Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут 1-деңгей(білу, түсіну)

1-топ. Биологиялық диктант.

Барлық жасушалар және тірі ағзалар тыныс алады. Өсімдік тыныс алу кезінде ... сіңіріп, ... шығарады. Жарықтың әсерінен жапырақта ... түзіледі. Қант қараңғыда суда еріп ... тарайды . Күн энергиясының қатысуымен болатын құбылысты ... дейді.

2- топ: фотасинтез бен тыныс алудың салыстырмалы кестесі

Фотосинтез кезінде

Тыныс алу кезінде



3 топ: Дұрыс жауаптарының қасына белгі қой

І. Өсімдікте органикалық заттар түзілуі( ауамен қоректену) қай кезде қарқынды жүреді?

1. Қараңғыда, 2. Күн сәулесі мол, ашық күні 3. Бұлтты күні 4. Жаңбырлы күні.

ІІ. Ауадан қоректену жасушаның қай жерінде жүзеге асады.

1 жасуша қабыңында 2. пластидте 3. ядросында 4. Вакульде

4- топ. Сұрақтарға жауап беру

Тыныс алуға әр түрлі жағдайлардың әсері

Қоршаған ортаны ластанудан қорғау шаралары.


Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

Оңай және қиын сұрақтар кестесі –Т кестесінің модификациясы.

Бұл кестені оқушылар қандай да болмасын мәселе бойынша өз пікірін келтіру үшін немесе жаңа ақпаратпен танысқанда ( мәселен, лекцияны мазмұны, мәтін) толтыра алады (алдымен жеке, содан кейін жұппен, шағын топ ішінде немесе бүкіл сыныппен). Кестені сол жағына олар өз түсініктері бойынша оңай, ал оң жағына қиын сұрақтарды келтіреді.

Ұпай сандармен

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

2. Тест шешу.


Өзін-өзі бағалау

Жаңа сабаққа дайындық

Қызығушылықты ояту кезеңі 3- минут

І. Қызығушылықты ояту “Антивирус” 
Мұғалім 20 сөз оқиды. Оқушылар мұғалімді тыңдап, тізбектегі тек өсімдікке байланысты сөздерді есіне сақтауы керек. Есінде қалғанды дәптерге жазады. 
Жапырақ, барыс, лептесік, гүл, аналық, табақша, аталық, жауқазын, ботаника, күн,тұқым, жеміс, тамыр, сабақ, спирт, топ, крахмал, микроскоп, фотосинтез, құбылыс. 

Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі

ІІІ. Ой толғаныс 
1-тапсырма. Өсімдік тіршілігіндегі судың ролі. 
2 - тапсырма. Суға қатынасы бойынша өсімдіктердің экологиялық топтары.

«ӨСІМДІКТЕР ӘЛЕМІ» слайд шоу

Есіңде болсын!

Су ішкен құдығыңа түкірме!
-Су бетін ашық қалдырма!
-Түнде суға барма!
-Шелектегі суға аузыңды батырма!
- Суды ластама
- Суды үнемде
- Қайнамаған суды ішпе

Өзін-өзі бағалау «шапалақ арқылы»

Сабақты қорытындылау

10-минут

1-деңгей(білу, түсіну)

ІІ. Мағынаны тану  Ой шақыруАуа, жылу су пайдасы қандай?( оқушы ойы)

  1. топ : Судың өсімдік тіршілігі үшін маңызы

  2. топ: Ксерофиттер деп ылғалдың көп мөлшерде жетіспейтін 

3- топ: Мезофиттер 4 топ: Гигрофиттер 

Бес жолды өлең “Су” 
1. Кім? Не? Су 
2. Қандай? Мөлдір, сұйық 
3. Не істейді? Ерітеді, буланады, қорғайды. 
4. Сөйлем. Су жапырақ бетінен буланады. 
5.Синоним. Зат 

Топ аралық бағалау «бас бармақ арқылы».

2-деңгей (қолдану, талдау)

2. Терминдермен жұмыс

Ксерофиттер , мезофиттер, гигрофиттер.

3. оқушыларды топтарға бөлу.

І топ ксерофиттер, ІІ топ мезофиттер, ІІІ топ гигрофиттер


Өзін-өзі бағалау

3-деңгей шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Салыстыру тест Эссе « Су- тіршілік көзі»




Ұпай бойынша бағалату.

Кері байланыс жасау 2-минут

Әр топқа «бес саусақ » арқылы кері байланыс жасату.


Бағалау

2-минут

Жеке критериалды бағалау парағындағы бағалауына сипаттама беруді ұсынады. Топ басшыларының бағалауына сөз береді. Соңында мұғалім тарапынан формативті бағалау жүргізіледі.Өзін-өзі бағалау, топ басшысының бағалауы мен мұғалімнің бағалауының қорытындысын күнделікке баға ретінде қойдыру


Үйге тапсырма:1-минут1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)

Сұрақтарға жауап береді.

2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)

Тест құрастыру.

3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

« Суды қорғау» мәтін дайындау.


Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?





Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова






















30- қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні20.12.2016

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып:6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:Өсімдіктердің жынысты және жыныссыз көбейуі, оның биологиялық маңызы.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Оқушылар өсімдіктердің жынысты және жыныссыз көбею түрлері мен ерекшеліктері, маңызы жөнінде танысады.

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

1.Өсімдіктердің жынысты және жыныссыз көбею ерекшелігімен, биологиялық маңызымен таныса отырып, білімдерін кеңейтеді

Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:

Өсу мүшелерінің бөліктері арқылы көбейтуді біледі.

Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:

Телу және түрі өзгерген мүшелері арқылы көбею жолдарын анықтай алады.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

Түйнек, пиязшық, мұртша, телу, тамырсабақ, түрі өзгерген мүше.

Пәнаралық байланыс:

Экология, әдебиетпен, тілмен, халық педагогикасымен.

Ресурстар:

интерактивті тақта, бөлме өсімдіктері,тірек - сызба, үлестірмелі қима қағаздар, суреттер, слайдтар, қосымша әдебиет,

Алдыңғы оқу:

Өсімдіктердегі су айналымын анықтай алды.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: (психологиялық ахуал)3-минут

Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасу.

«Сезімді тап» жаттығуы. Ойынның басында психолог адамда қандай эмоциялық сезімдер болатынын балалармен талқылайды. Жағымды сезімдер:қуану, шаттану, таң қалу, ішкі еркіндік сабырлылық, тыныштық Жағымсыз сезімдер: қорқу, уайым, кінәләу, қайғыру, қобалжу, күйзеліс, кектену т.б. Мұнан кейін балаларға азғана уақыт беріліп кез-келген сезім түрін мимикамен қимылмен көрсетулерін сұрайды. Басқа балалар бұл баланың қандай сезімді бейнелеп тұрғанын табулары қажет.

Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут 1-деңгей(білу, түсіну)

Үй тапсырмасын сұрау.Сұрақтары:1.Өсімдік қалай қоректенеді? 2.Минералды қоректену дегеніміз не?3.Тыңайтқыштар,олардың қандай түрлері бар?
4.Тынысалу дегеніміз не?5.Тынысалуға қандай сыртқы орта факторлары әсер етеді?

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

«Сұрақтар шеңбері»

Бұл әдіс бойынша оқушылар кезекпен сұрақ қояды. Ойлануға біршама уақыт беру қажет. Сосын талқылау басталады: әр оқушы көршісіне сұрағын қояды, ол жауап береді. Бұл уақытта ешкімге еш нәрсе айтуға рұқсат етілмейді. Тек барлығы айтарын айтып болғаннан кейін толықтыруға болады.

Мақсаты: тыңдау машықтарын дамыту, барлық қатысушылар қатыса алады, оқыту ортасын түзету.

Ұпай сандармен

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

«Жуан» және «жіңішке» сұрақтар.

Оқушылар сұрақтарды өздері құрастырады. “Жіңішке” сұраққа қарапайым сұрақтар жатады: Кім? Не? Қашан? Дұрыс па? Қайда?, т.с.с. “Жуан” сұрақтарға салыстыруды, талдауды, жинақтауды, бағалауды қажет ететін сұрақтар жатады: Түсіндір, неге олай деп ойлайсың? Айырмашылығы неде? Неге ұқсас келеді?, т.с.с. Сұрақтарды кестеге рәсімдеуге болады. Бұл әдіс оқушыларға сұрақтарды сауатты қоюға және олардың күрделілік деңгейін түсінуге үйретеді.

Өзін-өзі бағалау

Жаңа сабаққа дайындық

Қызығушылықты ояту кезеңі 3- минут

І. Қызығушылықты ояту. Тақырыптың түйінді сөздері. Келтірілген сөздердің қайсысы _____________________________ жатады?

Сөздер банкісіБіздің тақырып

НShape3

Негізгі сөздер осы жерге ауыстырылуы тиіс.

егізгі сөздер осы жерге ауыстырылуы тиіс.

Shape4

Оқушыны шатастыру үшін тақырыпқақатысы барсөздерді оған қатысы жоқсөздермен араластырып орналастырыңдар.



Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі

Ойлан, Бірік, Бөліс.Оқушылар ойына келген жауаптарды немесе идеяларды барынша көп жазады (Ойлан). Одан кейін олар өз идеяларын әріптестерімен біріктіреді (Бірік) және соңында мұғалім бүкіл сыныптың идеяларын талқылауды бастайды (Бөліс).

Өзін-өзі бағалау «шапалақ арқылы»

Сабақты қорытындылау

10-минут

1-деңгей(білу, түсіну)

ІҮ.Жаңа тақырыпты бекіту:Оқушыларға әртүрлі тапсырмалар беріледі
1-тапсырма.Тозаңдану дегеніміз не екеніне анықтама бер және сызбаны аяқта.
2-тапсырма.Суретке қара және тозаңданудың қандай әдістері көрсетілген.
3-тапсырма.Кестені толтыр,белгілер өсімдіктердің қайсысына тән.(БААТ;ЖААТ)
Белгілері Тозаңдану әдісіне қарай өсімдіктер
Гүлі ашық реңді
Гүлдері кіші,гүлшоғырға жиналған
Тозаңдары жеңіл,құрғақ,ұсақ
Гүлсерік нашар дамыған
Тозаңдану өте ірі,жабысқақ
Гүлдері ұсақ,реңсіз
Гүлдері өткір иісті
Өсімдіктер топтасып өседі
Гүлдерінде шірнеліктер жоқ
Гүлдің аталықтарының жіпшелері өте ұзын,тербеліп тұрады
4-тапсырма.Таңбаларды қолдана отырып,кестені толтыр.
ӨТ-өздігінен тозаңдану,ЖелТ-жел арқылы тозаңданатын
Жән Т-жәндіктер арқылы тозаңданатын
Өсімдіктер Тозаңдану жолдары
ҚайыңҚызғалдақМамыргүлТерекАлма ағашыЖүгеріҚара бидайБұршақ
КүнбағысШиеЖөкеКартоп

Топ аралық бағалау «бас бармақ арқылы».

2-деңгей (қолдану, талдау)

Жеміс пен тұқым өнімнің алтын қоры.
(Сөзжұмбақтар шешу арқылы) «Зигота», «Тұқымбастама» сөзжұмбағы
1. Тозаңдануға қажетті тозаңқапта жиналатын түйіршік. (тозаң).
2. Аталық гамета. (спермия).
3. Жыныс клеткасы. (гамета).
4. Тұқымбастама ұшындағы жіңішке өзек. (тозаңтүтік).
5. Екі жыныс клеткасының қосылуы. (ұрықтану).
6. Аналық гамета. (жұмыртқажасуша).
1. Гүлдің жыныс мүшесінің бірі. (Аталық).
2. Тұқымбастамадан дамитын, жеміс ішінде болатын өсімдік негізі. (Тұқым).
3. Гүлдің жыныс мүшесі. (Аналық)
4. Аталығы да, аналығы да бар гүл. (Қосжынысты).
5. Аналықтың екінші бөлімі. (Мойны).
6. Аталық және аналық гүлдері бар өсімдік. (Бірүйлі).
7. Гүлдің мүшелері орналасатын бөлімі. (Гүлтабан).
8. Жіңішке гүл дамып жетілетін гүл бөлігі. (Гүлсағақ).
9. Аналықтың жеміс дамитын бөлігі. (Түйін).
10. Тозаң жиналатын орын. (Тозаңқап).
11. Түйіннен пайда болатын өсімдік негізі. (Жеміс).
12. Аналықтың бірінші бөлімі. (Аузы).

Өзін-өзі бағалау

3-деңгей шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

7-тапсырма.Оқулықпен жұмыс.
Оқулықтағы біліміңді тексер тапсырмасын орындау.

5-тапсырма.Тест жұмысын беру.
1. Тірі организмдердің тіршілік белгілерін сақтайтын ең кіші құрылымдық бөлшегі:
А) органоидВ) ұлпаС) жасушаD) мүшеЕ) организм
2. Фосфор мен калий қызанақтың қай мүшесіне қажет екенін белгілеңіз:
А) жапырағынаВ) жемісінеС) түйнегінеD) гүлінеЕ) жапырағы мен сабағына
3. Өсімдіктің генеративті мүшесі:
А) гүлВ) тамырС) сабақD) жапырақЕ) өсімді мүшелері
4. Фотосинтездегі хлорофилдің рөлін алғаш сипаттаған:
А) К.А.ТимирязевВ) Ван ГельмонтС) Роберт ГукD) С.Г.НавашинЕ) Е.В.Гвоздев
5. Өркеннің негізгі орталық тірегі:
А) бүршікВ) жапырақС) гүлD) сағақЕ)Cабақ
6.Органикалық қосылыстардың тотығуы:
А.)Тынысалу.В).Фотосинтез.С).Минералды қоректену.Д)Тозаңдану
7. Аталық пен аналық жыныс жасушаларының қосылуы:
А) Жынысты көбею В )Жыныссыз көбею С) Өсімді Д ) Бүршіктену
8.Гүл шығаратын өркенде белгілі ретпен орналасатын ұсақ гүлдер тобы:
А) Жемістер В) Гүлшоғырлар С) Тұқым Д) Сабақтар
9.Айқас тозаңданудың неше түрі бар:А) 2 В) 3 С) 4 Д) 5
10. Өсімдік тырбиып бойы аласа, сабағы әлсіз болып өссе топырақта қай элемент жетіспейді?А) азот В) Калий С) Фосфор Д )Мыс Е) Кальций

Ұпай бойынша бағалату.

Кері байланыс жасау 2-минут

Әр топқа «бес саусақ » арқылы кері байланыс жасату.


Бағалау

2-минут

Жеке критериалды бағалау парағындағы бағалауына сипаттама беруді ұсынады. Топ басшыларының бағалауына сөз береді. Соңында мұғалім тарапынан формативті бағалау жүргізіледі.Өзін-өзі бағалау, топ басшысының бағалауы мен мұғалімнің бағалауының қорытындысын күнделікке баға ретінде қойдыру


Үйге тапсырма:1-минут1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)

Сұрақтарға жауап береді.

2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)

Тест құрастыру.

3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

«Өсімдіктердің жынысты көбеюі. Тозаңдану және ұрықтану» тақырыбын оқып, біліп келу. Сөзжұмбақтар дайындау.
Еліміз дәулетті, еліміз сәулетті болсын!

Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?



Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова

















































32- қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні28.12.2016

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып:6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:Өсімдіктердің өсуі және дамуы.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Оқушыларға өсімдіктердің өсуі мен дамуының қоршаған орта жағдайларына тәуелділігі туралы білім қалыптастыру. Оқушылардың өсімдіктердің тіршілігі туралы білімдерін тиянақтау 

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Өсімдіктердің өсуі жағдайларын біледі.

Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:

Өсімдіктердің дамуы сатыларын талдай алады.

Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:

Өсімдік ағзаларының тіршілігіндегі өсу және даму процестерінің өзара байланысын анықтап ажырата алады.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

Өсімдіктің дамуы, жеке даму, жас өсімдік, бәйшешек, лапыз.

Пәнаралық байланыс:

Экология, әдебиетпен, тілмен, халық педагогикасымен.

Ресурстар:

интерактивті тақта, бөлме өсімдіктері,тірек - сызба, үлестірмелі қима қағаздар, суреттер, слайдтар, қосымша әдебиет,

Алдыңғы оқу:

Өсімдіктің вегетативті мүшелері арқылы көбею жолдары.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: (психологиялық ахуал)3-минут

Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасу. «Өлең» ойыны. Мақсаты балаларды тыныштандырып, қозу мен қарқындылығын тежеу. Балалар шеңбер жасап орындықтарға орналасады. Ортаға жүргізуші шығады. «Қазір бәріміз бірге бір өлең айтып көрейік (балалар өздеріне таныс бір өлеңді тыңдайды.) Өлең кемінде екі шумақтан тұруы керек. Жүргізуші ойын ережесін айтады. Мен бірінші шапалақтағанда бәріміз ішімізден дыбыссыз айтамыз. Бұл жаттығулар баланың көңіл-күйін тыныштандырып, ұжыммен қарым-қатынасын нығайта түседі.

Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут 1-деңгей(білу, түсіну)

1.Өсімдіктің вегетатиті мүшелерін атаңдар.

2.Вегетативті мүшелерімен көбейтудің қанша тәсілдері бар?

3.Тамырсабақ арқылы қалай көбейтеді?

4.Түйнек пен пиязшық арқылы қандай өсімдіктерді көбейтеді?

5.Жас өркендер арқылы қандай көбейтеді?

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

Суреттерге қарап вегетативті көбею жолдарын және оның табиғаттағы маңызын анықтаңдар

1

5

2

6

3

7

4

8


Ұпай сандармен

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

конверт-сұрақ

2-3 сұрақ жазып, конвертке салыңыз (оқу мақсатына қарай). Әрбір оқушыда өзінікі болатындай етіп, бірнеше конверт дайындаңыз. Әрқайсысына екі минут беріңіз: оқушы стикерде атын және жауабын жазады; екі минут өткен соң конверт келесі оқушыға беріледі, осылай бұл 2-3 сұраққа барлығы жауап бергенше жүре береді. Стикерлерді жинап, бірнеше жауапты дауыстап оқыңыз (аттарын атамастан); сынып белгілі бір сұрақтың қаншалықты дұрыс болғанын талқылайды.

Өзін-өзі бағалау

Жаңа сабаққа дайындық

Қызығушылықты ояту кезеңі 3- минут

І. Қызығушылықты ояту. Өсімдіктердің өсуі мен дамуы. (Бейне көрініс)

Өсімдіктің өсуі айқын байқалатын құбылыс. Ол жасушалардың көбеюіне және өсімдік құрамын кіретін заттардың қайта бөлініп таралуына байланысты. Өсімдіктердің өсуіне топырақтағы су, минералды заттар, ауа, жапырақта күннің түсууі, жылу және басқа жағдайлар әсер етеді. Өсімдіктердің дамуы тірі ағзалардың тіршілігі мен құрылысындағы сапалы өзгерістерді даму деп атаймыз.

Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі

Топтық тапсырма (кіші жоба)

1 топ. Өсімдіктің өсуі

2 топ.Өсімдіктің дамуы

3 топ. Өсімдіктің өсуіне адам-заттың тигізер әсері.

Өзін-өзі бағалау «шапалақ арқылы»

Сабақты қорытындылау

10-минут

1-деңгей(білу, түсіну)

1.Өсімдіктердің өсуі қандай жағдайларға тәуелді?

2.Өсімдіктің дамуы қандай сатылардан тұрады?

3.Тамыр,сабақ, жапырақтың өсуін сипатта.

4.Өсімдіктерді шырпу не үшін қажет?

5.Қияр, сәбіздің тіршілік ұзақтығы қандай?

Биологиялық диктант.(жеке тапсырма)

1.Вегетативті көбею деп ................. мүшелері арқылы көбейетін өсімдіктерді айтады. (вегетативті)

2.Тамырсабақты өсімдіктер алғашында ................... болып өссе,жылдан-жылға көбейе береді.(1-2 түп)

3.Телу дегеніміз бір .................. бүршігін алып,екінші өсімдікке ұластыру.(өсімдіктің)

4.Жанастыра телу-қатар өскен ........................... біріне –бірін жанастырады.

(екі өсімдікті)

5.Түрі өзгерген.................... арқылы көбейту тамырсабақ,түйнек,пиязшық,мұртша.(мүшелері)

Топ аралық бағалау «бас бармақ арқылы».

2-деңгей (қолдану, талдау)

І – белес 
1. Өсімдіктің көбею мүшелері 
а) тамыр б) сабақ ә) жапырақ в) гүл, жеміс 
2.Тұқымның ішіндегі қор заты: 
а) ұрық б) эндосперм ә) тамырша в) тұқым жарнағы 
3.Қазақстанның тұңғыш өсімдіктері туралы Қызыл Кітап жарыққа шыққан жыл 
а)1978 ә) 1981 б) 1991 в) 1980 
ІІ – белес 
1.
Фотосинтездің негізін салған: 
а) Ван Гельмонт б) Р. Гук ә) Тимирьязов в) Мичурин 
2. «Өсімдік пионері» 
а) Балдыр б) Мүк ә) Қына в) Бәйшешек 
3. Ең ұзын шырмалған өсімдік 
а) бамбук б) эвкалипт ә) лиана в) емен 
ІІІ – белес 
1. Өсімдіктерді зерттейтін ғылым 
а) Зоология б) Биология ә) Ботаника в) Цитология 
2. Дүние жүзінде ағаштардың ең көп түрі өсетін аймақ 
а) Солтүстік Америка б) Евразия ә) Оңтүстік Америка в) Австралия 
3. Ең үлкен гүл: 
а) Арнольди Рафрезия б) Бальзак ә) Секвоя в) Күнбағыс 
ІV – белес 
1. Ең жуан сабақты ағаш 
а) баобаб б) емен ә) эвкалипт в) бамбук 
2. Қоректік заттарды сіңіруге әсер ететін күш: 
а) қысым б) қозғалу ә) сору в) қоректену 
V – белес 
1. Өсімдіктерде қоректік заттың қозғалатын бөлігі 
а) Камбий б) өзек ә) сүрек в) тоз 
2. Дала символы саналатын иісі Отан иісіне бағаланатын өсімдік 
а) бидайық б) көкпек ә) жусан в) алтын тамыр 
3. Француз ханшасы өзін қандай өсімдікпен әшекейлеген 
а) күнбағыс гүлі б) итмұрын гүлі ә) картоп гүлі в) қызғалдақ 
1. Ең ұзақ жасайтын ағаш? 
а) Қайың б) Қарағай ә) Емен в) Шырша 
2. Күн гүлі қалай аталады? 
а) күн бағыс б) күріш ә) мақта в) тары 
3. Күн баласы атанған өсімдік 
а) күн бағыс б) күріш ә) мақта в) тары 
Қосымша сұрақтар 
1. Ең жылдам өсетін өсімдік? 
а) бамбук б) лиана ә) эвкалипт в) баобаб 
2. Бактериаларды өлтіретін ұлпа заттар шығаратын өсімдік 
а) қарағай б) қайың ә) сарымсақ в) шырша 
3. . Дүние жүзі бойынша екі рет рекорд жасаған атақты Ы.Жақаев өсірген өсімдік? 
а) картоп б) тары ә) күріш в) жүгері 
4. Өсімдіктің қай мүшесі « Жасыл асхана» деп аталады? 
а) сабақ б) жапырақ ә) жеміс в) тамыр 

Өзін-өзі бағалау

3-деңгей шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Семантикалық карта

Сурет бойынша рет-ретімен қойып шығу.

1

2

3

4

5

тамыр

сабағы

жапырағы

гүлі

жемісі

1.Адыраспан бөлме өсімдігі ( жоқ)

2.Кактус компьютердің адамға тигізетін, зиянды әсерін

азайтатыны рас па? ( иә)

3.Шырша қысы –жазы жасыл болатын ағаш па? ( иә)

4.Жалбызды антисептикалық зат ретінде тіс тазалағыш паста

құрамына кіреді ме? (иә)

5.Сасық шөп бөлме өсімдігі ме? ( жоқ)

6.Лимоннан сірке қышқылын жасайды ма? ( жоқ)

2-ші топ.

1.Күріш дәнді дақылдарға жатады ( иә)

2.Жүгері жеуге жарамды ма? ( иә)

3.Шығыс Қазақстанда мақта өсіріледі ( жоқ)

4.Жалбыздың иісі жағымсыз ( жоқ)

5.Сұлы жылқының тағамы ма? ( иә)

6.Бақбақтың жапырақтарын суықтаған кезде пайдаланатын жөн

деген кеңес рас па? ( иә)

3-ші топ.

1.Тобылғы раушангүлдер тұқымдасына жатады (иә)

2.Бәйшешек жыл бойы өсетін өсімдік ( жоқ)

3.Еменнің орысша баламасы дуб па? ( иә)

4.Бәйшешектің орысша баламасы тюльпан( иә)

5.Тал басында қарбыз – қауын өседі ме? ( жоқ)

6.Балдыр жоғары сатыдағы өсімдіктер қатарына жатады ( жоқ)

1.Кіп-кішкентай қауғабас,

Шашы түссе дауламас ( Бақбақ)

2.Жатып жерде желіндейді,

Күз түскенше желінбейді ( Қауын )

3.Жазда жатсаң –көлеңкесіне алады,

Қыста жақсаң-жаның рахат табады. ( Ағаш)

4. Тәтті

Тәттінің іші қатты,

Қатынның іші тәтті. ( Өрік)

5.Айт десе жүгірмес,

Су тисе сілкінбес. ( Шөп)

6.Көздің жауын алар,

Қырға кілем жайдым. ( Қызғалдақ)

7.Ағайынды бәрі,

Шықса жасыл,

Түссе сары. ( Жапырақ)

8.Компьютер жанындағы өсімдік ( Кактус)

9.Дөп-дөңгелек доптай,

Іші қызыл шоқтай.

Дәмін татып көрсең,

Одан дәмді жоқтай. (Қарбыз)

10.Әрі қызыл, әрі тәтті,

Татқан жанды таңырқатты ( Алма)

11.Тәтті жемісітің бірі,

Қауақтың кішкентай түрі.

Айыбы бұтаққа ілінеді,

Айтыңдаршы кім біледі? ( Алмұрт)

Ұпай бойынша бағалату.

Кері байланыс жасау 2-минут

Әр топқа «бес саусақ » арқылы кері байланыс жасату.


Бағалау

2-минут

Жеке критериалды бағалау парағындағы бағалауына сипаттама беруді ұсынады. Топ басшыларының бағалауына сөз береді. Соңында мұғалім тарапынан формативті бағалау жүргізіледі.Өзін-өзі бағалау, топ басшысының бағалауы мен мұғалімнің бағалауының қорытындысын күнделікке баға ретінде қойдыру

Өзін-өзі бағалау парағы:                                                         

р/с

Тапсырмалар

Мұғалімнің берген ұпайы

Оқушының жинаған ұпайы

Баға

1

Сызбаны аяқта

4

 

 

2

Мына ұғымдарды түсіндіріңдер

3

 

 

3

Кесте толтыру

4

 

 

4

Зертханалық жұмыс

3

 

 

5

Сұрақтарға жауап беру

2

 

 

6

Тест сұрақтары

4

 

 

 

Барлығы

 

20

 

 

 



Үйге тапсырма:1-минут1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)

Сұрақтарға жауап береді.

2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)

А,В тапсырмалары, шағын эссе «Өсімдіктерді аялау».

3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Өсімдіктердің өсуі мен дамуы. А,Ә,Б сұрақтары.

Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?





Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова




33- қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні10.01.2017

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып:6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:Өсімдіктер систематикасы туралы түсінік. Өсімдіктер дүниесі.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Өсімдіктердің барлығына тән белгілерді анықтау. Өсімдік түрлерін жүйелеуді үйрену және айырмашылығын анықтау.

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Өсімдіктерге тән ортақ белгілерін біледі.

Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:

Өсімдіктерді жіктеу

Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:

Төменгі сатыдағы және жоғары сатыдағы өсімдіктерден айырмашылығын анықтап талдайды.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

Қозғалғыш споралар, пигмент, кеппешөп, зооспоралар

Пәнаралық байланыс:

Экология, әдебиетпен, тілмен, халық педагогикасымен.

Ресурстар:

интерактивті тақта, бөлме өсімдіктері,тірек - сызба, үлестірмелі қима қағаздар, суреттер, слайдтар, қосымша әдебиет,

Алдыңғы оқу:

Өсімдіктердің өсуі мен дамуы туралы білді.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: (психологиялық ахуал)3-минут

Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасу. «Өзіңе тілегенді - басқаларға тіле!» Әр студентке 10-15 секунд уақыт аралығында ішінен өзіне бір немесе бірнеше ізгі тілек тілеу тапсырылады. Содан кейін қатысушылар жұпқа бөлініп, бір-бірінің қолынан алып, жаңағы өзіне тілегенді жұптасына айту керек. Оқытушының да бұл іске қатынасқаны дұрыс.

Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут 1-деңгей(білу, түсіну)

Оңай және қиын сұрақтар кестесі –Т кестесінің модификациясы.

Бұл кестені оқушылар қандай да болмасын мәселе бойынша өз пікірін келтіру үшін немесе жаңа ақпаратпен танысқанда ( мәселен, лекцияны мазмұны, мәтін) толтыра алады (алдымен жеке, содан кейін жұппен, шағын топ ішінде немесе бүкіл сыныппен). Кестені сол жағына олар өз түсініктері бойынша оңай, ал оң жағына қиын сұрақтарды келтіреді.

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

«Цифрлы сұрау» әдісі. ІІ нұсқа: мұғалім оқушыларға тек белгілі сан жазылған карточкаларды таратып береді. Мұғалім сұрақты оқып, оның нөмірін атайды. Сол нөмірі бар оқушы жауап береді, Бұл қиындатылған нұсқа, өйткені оқушы алдын ала сұрақты білмейді, оған дайындалуға мүмкіндігі жоқ.

Ұпай сандармен

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

«Бестармақ» әдісінің халықаралық атауы «Синквин» стратегиясы-оқушының берілген тақырыпты биология сабағымен байланыстыра отырып, бес жолды өлең құрастыруы. Бес жолды өлеңді құрудың ережесі мынадай: бірінші жолда 1 зат есім, екінші жолда 2 сын есім, үшінші жолда 3 етістік, төртінші жолда 4 сөзден тұратын сөйлем яғни ойды түйіндеу, бесінші жолда тақырыпқа байланысты 1 синоним сөз жазылады. Мысалы:

  • Кім? Ана- Зат есім

  • Қандай? Мейірімді, ақылды-Сын есім

  • Не істеді? Бағады, тәрбиелейді, өсіреді-Етістік.

  • Түйін. Ағайын-алтау, ана-біреу.

  • Синоним. Ардақты жан.

Өзін-өзі бағалау

Жаңа сабаққа дайындық

Қызығушылықты ояту кезеңі 3- минут

І. Қызығушылықты ояту. «Түйінді сөздер» Мұғалім жаңа тақырыпты түсіндіру алдында 4-5 түйінді сөздерді тақтаға жазады. Оқушылар миға шабуыл әдісімен 5 минутта сөздердің түсініктемесін беруі керек.

Жаңа тақырыппен танысқан соң дұрыс жауаптарды өз жауаптарымен салыстырады.

Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі

Мозаика

Оқушылар топтарға бөлінеді. Оларға тақырып мәтіні әрқайсысына бөлініп беріледі. 15 минут ішінде оқушылар өз бөлігін оқып танысады, өзара талқылайды. Оқушының әрқайсысына белігілі сандар немесе әріптер беріледі. Сосын олар өз саны немесе әрпі бойынша жаңа топқа ауысады және онда өзінің ақпаратымен бөліседі. Бұл әдістің құндылығы – оқушылар бірі-бірін үйретеді, ал ақпаратты қайталау оның жақсы меңгерілуіне ықпал етеді.

Өзін-өзі бағалау «шапалақ арқылы»

Сабақты қорытындылау

10-минут

1-деңгей(білу, түсіну)

Борт журналының үлгісі

Түйінді сөздер

Сурет немесе сызба, диграмма, кесте




Топ аралық бағалау «бас бармақ арқылы».

2-деңгей (қолдану, талдау)

«Өз жартыңды тап» ойыны.

Мұғалім жұп карточкалар дайындайды: біреуінде- сұрақтар, екіншісінде жауаптарға арналған тірек кестелер. Бірақ сұрақ пен оның жауабына арналған карточкалар түсі бірдей болады. Оқушылар кез келген түсті карточканың (әрқайсысы біреуін) таңдайды. Содан кейін оның түсі бойынша өзіне серігін іздеп, бірге отырып, жұмыс істейді.

Өзін-өзі бағалау

3-деңгей шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Екі жақты түсініктеме күнделігі

Бұл әдісті қолдану үшін оқушылардан дәптердің бетін (не таратылып берген парақты) ортасынан вертикаль сызықпен бөлу сұралады. Мәтінді оқу барысында олар: бөліктің оң жағына мәтіндегі қатты әсер еткен тұстарды, сол жағына әсер еткен сәттерден үзінділерді (нені еске түсіреді, себеп-салдары қандай, қандай сұрақ бар т.б. ) немесе мәтін жайлы пікірін жазады.

Мәтіннің қатты әсер еткен тұсы

Менің пікірім

Мәтіннен өзіне әсер еткен үзіндіні жазу

Нені еске түсіреді?

Себеп-салдары қандай?

Қандай сұрағың бар?


Ұпай бойынша бағалату.

Кері байланыс жасау 2-минут

Әр топқа «бес саусақ » арқылы кері байланыс жасату.


Бағалау

2-минут

Жеке критериалды бағалау парағындағы бағалауына сипаттама беруді ұсынады. Топ басшыларының бағалауына сөз береді. Соңында мұғалім тарапынан формативті бағалау жүргізіледі.Өзін-өзі бағалау, топ басшысының бағалауы мен мұғалімнің бағалауының қорытындысын күнделікке баға ретінде қойдыру

Өзін-өзі бағалау парағы:                                                         


Үйге тапсырма:1-минут1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)

Сұрақтарға жауап береді.

2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)

Тест құрастыру.

3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Өсімдіктердің өсуі мен дамуы. А,Ә,Б сұрақтары.

Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?





Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова































34- қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні13.01.2017ж

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып:6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:Біржасушалы және көпжасушалы балдырлардың жалпы сипаттамасы.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Балдырлардың құрылысына,түрлеріне анықтама беріп,табиғаттағы,
шаруашылықтағы маңымен таныстыру; табиғатты сүюге, оған өз бетінше бақылау жасауға дағдыландыру;

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Балдырлардың құрылысын және кезедесетін орнын біледі.

Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:

Бір жасушалы балдырлардың құрылысының ерекшеліктерін және қоректенетінін біледі.

Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:

Бір жасушалы бактериядан хламидомонаданың айырмашылығын салыстырады.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

Хромотофоры, хламидомонада, бір жасушалы

Пәнаралық байланыс:

Экология,

Ресурстар:

интерактивті тақта, бөлме өсімдіктері,тірек - сызба, үлестірмелі қима қағаздар, суреттер, слайдтар, қосымша әдебиет,

Алдыңғы оқу:

Өсімдіктердің жіктеуді білді.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: (психологиялық ахуал)3-минут

Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасу. «Айна» Оқушылар жұптасып, бір-біріне қарама-қарсы тұрады. (немесе партада отырып та болады). Олардың біреуі қолдарымен, аяқтарымен, денесімен, бет-әлпетімен әртүрлі қимылдар жасайды, ал екінші оқушы оларды айна секілді қайталайды: оңды сол қылады, солды оң жасайды. Бір минуттан кейін оқушылар рөлдерімен алмасады.

Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут 1-деңгей(білу, түсіну)

“Екі жақты күнделік” жұппен жұмыс. Оқушылар үлестірме арқылы сәйкестенеотырып,жұптасады.1 деңгей

а. (2 мин) (тану) Өсімдіктерге тән ортақ белгілерді жаз.Өсімдіктерге тән ортақ белгілерді жаз.


Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

“Кубизм”әдісі

Зерттеңіз Өсімдіктер қалай көбейеді? Өсімдіктерді қалай жіктейміз?

Салыстырыңыз Өсімдіктердің басқа тірі ағзамен ұқсастығын

Суреттеңіз Төменгі сатыдағы өсімдіктерге анықтама бер

Биологиялық диктант

1.Жүйенің ең кіші бірлігі- .....................

2.Зооспора -................................. ................

деген мағынаны білдіреді.

3.Қазақстанда ................ өсімдік түрі бар.

4.Картоп-.................................. түріне жатады.

Ұпай сандармен

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

. (2 мин) (ескетүсіру) Өсімдіктердіңжіктелуін (систематикасын) ретіменжазу


1

Өзін-өзі бағалау

Жаңа сабаққа дайындық

Қызығушылықты ояту кезеңі 3- минут

Теңізде өсіп тұған ол бір орман,

Жел соқса теңіз үшін болған қорған.

Ризоиды арқылы бекінеді,

Ертеден халық бұдан йод алған.

Бұл не?- (Балдыр)

Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі

«Кездесу» әдісі. Бұл әдісті сабақта қолдану үшін әрбір оқушы бір парақшадан алуы тиіс. Ол парақшаға жасай алады. Сағат 6-деген 6-ға белгіленген оқушымен жұптасып, сол уақыттағы тақырып бойынша әңгімелеседі. Осылайша 4 сағатта 4 тақырып қарастырылады. Әр сағаттағы тақырып бойынша жұмыс жасауға 3минут уақыт беріледі. Берілген уақыттың ішінде оқушылар ойын тез тиянақтап, жылдам ойланып, өз жұбына сол тақырып бойынша бір мәлімет бере алуы керек. Оқушылар үшін бір сабақ барысында 4 оқушымен жұмыс істеп, қозғалыс жасау қызықты. Барлық кездесу өткізілгеннен кейін бірнеше оқушыдан кездесудің нәтижесі сұралады. Кездескен оқушыдан жаңа мәлімет ала алды ма, қалай әңгімелесті, кездесудің сапасы қандай болды? Осы сұрақтарға бірнеше оқушыдан жауап алынады.

Өзін-өзі бағалау «шапалақ арқылы»

Сабақты қорытындылау

10-минут

1-деңгей(білу, түсіну)

«Балдырлардың адам өміріндегі маңызы» атты шағын эссе

Ғарышқа адам мен қоса ұшырылған балдырды білесіңдер ме?Ғарышқа ұшырылған балдырдың аты-хлорелла.Ғалымдар неліктен, “Космосқа тек хлорелла балдырын ұшыру керек ”

деп шешті.

Оның негізгі себебі мынада:

Топ аралық бағалау «бас бармақ арқылы».

2-деңгей (қолдану, талдау)

Венн диаграммасы

Хлорелла мен ұқсастығы хломидомонада

1. Ұлпалары болмайтын және

мүшелерге бөлінбейтін өсімді бөлігі

2. Жыныс жасушасы

3.Талшықсыз балдыр

4.Хламидомонаданың жасуша қабықшасы

а/ гамета

ә/ жасунық

б/ таллом

в/ хлорелла


Өзін-өзі бағалау

3-деңгей шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

“Бірін-бірі оқыту” әдісі

Хламидоманада қайда тіршілік етеді?

А)тоқтау суларда с)өзенде

В)теңізде д)көлде

2.Жасыл балырдың хлоропластарының аталуы:

А)хромотафор С)хлорококк

В)хлорелла Д)хламидоманада

3.Біржасушалы жасыл балдырлар қашан пайда болған?

А)2млрд.жыл бүрын С)3млрд. Жыл бұрын

В)1,5млрд. Жыл бұрын Д) 1млрд. Жыл бұрын

4.Хлорококк балдыры қалай көбейеді?

А)жынысты с)жынысты,жыныссыз

В)жыныссыз д) бөліну арқылы

. Бекіту. №17 зертханалық жұмыс

«Біржасушалы және көпжасушалы балдырлардың микроскоптық және сыртқы құрылысы»

Мақсаты: Біржасушалы және көпжасушалы балдырлардың микроскоптық және сыртқы құрылысы танысу.

1. Хламидомонаданың сыртқы құрылысы

2. Спирогираның микроскоптық құрылысы.

Ұпай бойынша бағалату.

Кері байланыс жасау 2-минут

1.Бүгінгі сабақта не білдік?

2.Жұппен жұмыс жасау тиімді орындалды ма?

3.Әсіресе, сабақтың қай кезеңдері ұнады?

4.Бүгінгі сабаққа беретін бағаң?

Жарайсыңдар!

Бағалау

2-минут

Жеке критериалды бағалау парағындағы бағалауына сипаттама беруді ұсынады. Топ басшыларының бағалауына сөз береді. Соңында мұғалім тарапынан формативті бағалау жүргізіледі.Өзін-өзі бағалау, топ басшысының бағалауы мен мұғалімнің бағалауының қорытындысын күнделікке баға ретінде қойдыру


Үйге тапсырма:1-минут1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)

Сұрақтарға жауап береді.

2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)

Суреттерін салу.

3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Эссе жазу.

Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?





Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова



















35- қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні17.01.2017ж

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып:6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:Тұщы су және теңіз балдырлардың көптүрлілігі. Балдырлардың табиғаттағы және халық шаруашылығындағы маңызы.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Балдырлардың құрылысына,түрлеріне анықтама беріп,табиғаттағы,
шаруашылықтағы маңымен таныстыру; табиғатты сүюге, оған өз бетінше бақылау жасауға дағдыландыру;

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Теңіздің қоңыр және қызыл балдырларын және маңызын біледі.

Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:

Балдырлардың түрлерімен және ерекшеліктерін біледі.

Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:

Бплдырлардың табиғаттағы, шаруашылықтағы маңызын және балдырларды қорғауды үйренеді.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

Қоңыр және қызыл балдыр. Саргассум, порфира, агар-агар, кладофора.

Пәнаралық байланыс:

Экология, гидрология

Ресурстар:

интерактивті тақта, бөлме өсімдіктері,тірек - сызба, үлестірмелі қима қағаздар, суреттер, слайдтар, қосымша әдебиет,

Алдыңғы оқу:


Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: (психологиялық ахуал)3-минут

Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасу.

. « Бүлінген телефон » Мақсаты: Есту қабілетін дамытуға арналған.
Бір сөзді мұғалім бір баланың құлағына сыбырлап сол пікірді қайталайды, солай жалғаса беріп барлық балаларға жеткізеді. Ең соңғы оқушы пікір сөзді естіртіп дауыстап айтады. Мен әрқашан шындықты айтамын

Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут 1-деңгей(білу, түсіну)

«Цифрлы сұрау»

І нұсқа: мұғалім оқушыларға сұрақтар жазылған карточкаларды таратып береді. Әр карточкаға нөмір қойылған. Мұғалім кез-келген нөмірді айтады, сол нөмірлі карточкасы бар оқушы сұраққа жауап береді. Бұл нұсқада оқушы сұрақты біледі, сондықтан оның жауапқа дайындалуға мүмкіндігі бар.

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

Жұппен жұмыс жасау.

Мұғалім алдын-ала карточкалар дайындайды. Әрбір оқушы жеке карточка бойынша жұмыс жасайды. Сосын оқушылар дәптерлерін алмастырып, бір-бірінің жұмысын мұғалім берген кілт бойынша тексереді.

Ұпай сандармен

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

Ыстық орындық

«Ыстық орындық» тәсілі аясында ортаға бір орындық қойылады. Ол орындықты «Ыстық орындық» деп атаймыз. Сол орындыққа сыныптан бір оқушы отырғызылады. Ол оқушыға сыныптастары өтілген тақырып бойынша сұрақтар қояды, оқушы барша сұрақтарға жауап береді. Бұл тәсіл арқылы оқушылардың сабақта алған білімдерін жинақтау үдерісі жүреді.


Өзін-өзі бағалау

Жаңа сабаққа дайындық

Қызығушылықты ояту кезеңі 3- минут

Болжау

Тақырыпта атауы келтіргеннен кейін оқушыларға «Бүгінгі сабақта әңгіме не туралы болады» деген сұрақ қойылады. Оқушылар осы сауал төңірегінде ойланып, өз ойларын ортаға салады. Кейінірек оларға «Сіздердің болжауларыңыз тура келді ме, жоқ па? Неліктен деп ойлайсыз?» деген сұрақ қойған орынды. Болжауды сабақ бөлімдерінің арасында да қолдануға болады: «Әрі қарай қандай мәселе сөз болады деп ойлайсыздар?» Бұл жерде, әрине, мәселе оқушылар болжауының дәп тиіп, дұрыс болуында емес, ең бастысы олардың тақырып бойынша белсенді түрде ой қозғауы.

Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі

« Баяндама» оқыта үйрету ойыны.

Мұғалім оқушыларға бір мәтінді оқиды. Соңынан оның мазмұнын сурет, белгі, сызба түрінде беруді ұсынады. Бұл «шпаргалканы» оқушы оң жағындағы көршісіне береді. Енді әрқайсысы өз көршісінің суреттерін немесе сызбаларын қолдана отырып, осы мәтін бойынша «баяндама» жасайды. «Баяндама» мазмұны неғұрлым кең ашып, оны қорғап, ең жақсы көрнекі құрал ұсынған оқушы жеңімпаз болады.

Өзін-өзі бағалау «шапалақ арқылы»

Сабақты қорытындылау

10-минут

1-деңгей(білу, түсіну)

ІІ Сандық тест

Берілген балдырдың бір түрі үшін дұрыс жауапты тауып, жауап кодын кестеге түсіріңіз.

1.Балдыр атаулары (түрі): 1.хламидомонада;2.хлорелла; 3.улотрикс; 4.ламинария; 5.порфира.

2.Балдырлар бөлімі: 2.1.қоңыр балдыр; 2.2.қызыл балдыр; 2.3.жасыл балдыр.

І топқа тест сұрақтары беріледі.

1.Хламидомонада қайда тіршілік етеді?

а) тоқтау суларда; б) өзенде;

ә) теңізде; в) көлде.

2.Жыныс жасушаларының аталуы:

а) зигота; б) спорофит;

ә) гамета; в) гаметофит.

3.Біржасушалы жасыл балдырлар қашан пайда болған?

а) 2 млрд. жыл бұрын; б) 3 млрд. жыл бұрын;

ә) 1,5 млрд. жыл бұрын; в) 1 млрд. жыл бұрын.

4.Топырақта, ағаш діңінде өсетін балдыр?

а) хламидомонада; б) хлорококк;

ә) хлорелла; в) улотрикс.

5.Хлорококк балдырлары қалай көбейеді?

а) жынысты; б) жыныссыз және жынысты;

ә) жыныссыз; в) бөліну арқылы.

Топ аралық бағалау «бас бармақ арқылы».

2-деңгей (қолдану, талдау)

ІІ топқа тікелей сұрақтар беріліп, жауап алынады.

1.Балдырлар қайда тіршілік етеді?

2.Таллом деп нені айтады?

3.Хроматофор дегеніміз не?

4.Балдырлар қалай көбейеді?

5.Хлорелла балдырын ғалымдар не себептен жан-жақты зерттеуде?

6.Суда тіршілік ететін жасыл балдырлардың қандай маңызы бар?Оқушы аты-жөні

Үй жұмысы Сандық тест Қосымша Қорытынды

0-1 қате «4» 2-қате «3» 3-қате «5» 0-3қате «4» 4-қате «3» 5-қате

Өзін-өзі бағалау

3-деңгей шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

3.Балдырдың сипаттамасы:

3.1.шоғырланған организмдер;

3.2.біржасушалы организм;

3.3.көпжасушалы организм.

4.Сыртқы құрылысы:

4.1.денесі жұқа, жіп тәрізді қаптама;

4.2.денесі шар тәрізді, сілемейлі, торлы, талшықты жасушалардан тұрады;

4.3.денесі сопақша пішінді, ұшы үшкірлеу, жағында екі талшығы бар;

4.4.денесі кең жалпақ қаптама;

4.5.денесі шар тәрізді, талшығы жоқ;

4.6.денесі ұзын, таспа тәрізді қаптама.

5.Тіршілік формасы:

5.1.субстратқа ризиоды арқылы бекіп тұрады;

5.2.талшық арқылы қозғалып тіршілік етеді;

5.3.су ағысымен пассивті қозғалады.

6.Тіршілік ету ортасы:

6.1.тұщы суда тіршілік етеді;

6.2.теңіз, мұхиттарда тіршілік етеді.

7.Хроматофорының немесе хлоропласының құрылыс ерекшелігі:

7.1.хроматофор жұлдыз тәрізді, жасыл, қызыл пигменті бар;

7.2.хроматофор сопақша тәрізді, жасыл пигменті бар;

7.3.диск пішінді, жасыл, қоңыр пигментті бірнеше хлоропласы бар;

7.4.хроматофоры жасыл, жартылай сақина пішінді.

8.Көбеюі:

8.1.төрт жаңа жасуша түзеді, жынысты және жыныссыз көбейеді;

8.2.екі және төрт зооспора арқылы көбейеді. Әр зооспора субстратқа бекіп, жаңа организмнің бастамасын береді;

8.3.зооспора арқылы көбейіп, субстратқа бекиді;

8.4.төрт зооспора арқылы көбейіп, шоғыр түзеді.

9.Маңызы:

9.1.балыққа қорек, белокқа бай мал азығын алу үшін пайдаланылады;

9.2.мал азығын, агар-агар өндіру үшін;

9.3.адам тағамға пайдаланады әрі ауыл шаруашылығында мал азығы ретінде;

9.4.су жануарлары үшін азық.

Жауаптары: Балдырлар 1 2 3 4 5 6 7 8 9

а) 3 топқа балдырлардың атауларын беріп, тақтада тұрған балдырлардың суреттеріне сәйкестендіріп табу керек.

б) Анықтама бер. Қағазға әртүрлі сөздер жазылады оқушылар оған анықтама береді.

Ұпай бойынша бағалату.

Кері байланыс жасау 2-минут

БББ стратегиясы бойынша толтырады.


Бағалау

2-минут

Жеке критериалды бағалау парағындағы бағалауына сипаттама беруді ұсынады. Топ басшыларының бағалауына сөз береді. Соңында мұғалім тарапынан формативті бағалау жүргізіледі.Өзін-өзі бағалау, топ басшысының бағалауы мен мұғалімнің бағалауының қорытындысын күнделікке баға ретінде қойдыру


Үйге тапсырма:1-минут1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)

АВС деңгейлердегі сұрақтарға жауап береді.

2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)

Тест құрастырады.

3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Есеп №1

1л. Суда 55 г. Хламидомонада болады. 7 л. суда қанша грамм балдыр болады?

Есеп №2

500 г. Хлорелла алу үшін неше литр су жұмсалады? 1 литр-55грамм.

Есеп №3

1 тонна қоңыр балдырлардан 4 кг. таза йод шығады. 100 т йод алу үшін неше тонна балдыр жұмсалады?

Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?




Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова




36- қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні 20.01.2017ж

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып: 6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:Мүктердің әртүрлігі. Жоғары сатыдағы споралы өсімдіктер ретінде жасыл мүктердің жалпы сипаттамасы.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Жоғарғы сатыдағы споралы өсімдіктермен танысу. Мүктәріздестер туралы түсінік қалыптастыру арқылы білім деңгейлерін нығайту, сындарлы ойлау, қорытынды шығару, биологиялық тілде сөйлей білу, шығармашылықпен жұмыс істей алу қабілеттерін дамыту.

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Мүктәріздес өсімдіктер туралы жалпы мәлімет алады.

Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:

Мүктәріздес өсімдіктердің көбеюін және таралуын біледі.

Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:

Түрлерімен танысып, талдай алады.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

Бриология, ризоид,мүктәріздестер

Пәнаралық байланыс:

Экология, гидрология

Ресурстар:

интерактивті тақта, бөлме өсімдіктері,тірек - сызба, үлестірмелі қима қағаздар, суреттер, слайдтар, қосымша әдебиет,

Алдыңғы оқу:

Балдырлардың табиғаттағы және халық шаруашылығындағы маңызы.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: (психологиялық ахуал) 3-минут

Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасу.Мен саған сенемін . Әуен ойнап тұрады. Жұп құрып, бір- бірінің көздеріне қарап отырады. «Мен саған сенемін …» өйткені сен жақсы адамсың. Оқушыларды түстер арқылы екі топқа бөлу.

. 

Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут 1-деңгей(білу, түсіну)

  1. Сұрақа –жауап.

1. Балдыр жасушасындағы хлоропластардың атауы.

2. Жасыл балдырдың бір жасушалы талшықты түрі.

3. Ғарышқа ұшырылған бір жасушалы талшықсыз жасыл балдыр.

4. Балдырлар жынысты көбейгенде гаметалардың қосылуынан не пайда болады?

5. Хроматофоры оралма тәрізді орналасқан көпжасушалы жасыл балдыр.

6. Балдырлардың суға бөліп шығаратын газ.

7. Қоңыр балдырларда хлорофилден басқа қандай түсті пигмент болады?

8. Ламинария су түбіне қандай бөліктері арқылы бекінеді?

9. Көпжасушалы балдырлардың денесін қалай атайды?

10. Балдырлар қайда тіршілік етеді?

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

Тест түріндегі бақылау. 10 сұрақтан үш нұқса.

І нұқса

1.Төмендегі сатыдағы өсімдіктерге жататындар:

А)Қырықбуын; В) Муктер; Д) Шаңжапырақтар; Е) Плаундар. С) Балдырлар:

2.Қандай организмдердің жасушаларына ядро, цитоплазма, рибосомалар, вакуольдар, пластидтер, митохондриялар тән екендігін көрсетіңдер:

А) Қырықбуын В)Балдырлар С) Бактериялар Д) Шаңжапырақтар Е) Вирустар С) Бактериялар.

3.Таллом қатпаршағы дегенді қалай түсінесің?

А) Ұлпалар мен мүшелерге бөлінген дене; В)Ұлпалары болмайтын, денесі мүшелерге бөлінбеген; С) Өткізгіш жырүйесі бар дене; Д)Өркен; Е)Жапырақтар

4.Қандай балдырлар ең тереңдікте тіршілік ете алады? А) жасыл; В) Қызыл; С) Қоңыр Д) Көк-жасыл; Е) Көк-жасыл жіпше.

5.Қандай пигменттердің арқасында қызыл және қоңыр балдырлар теңіздің терең қабатында өсе алады?

А) Ксантофилдер В)Каратиноидтар; С)Ксантофилдермен каратиноидтар; Д)Фикобилиндер; Е) Хлорофилдер.

6.Балдырлар үшін қоректенудің қай түрі тән?

А) Хемотрофты; В)Фототрофты Д)Автотрофты; Е)Сапрофитті

7. Бір жасушалы балдырлардың өкілі: А)Спирогира; В)Хлорелла Д )Кладофора Е)Порфира

8.Екі талшықты біржасушалы балдырдың өкілі:

А)Хлорококк В)Хламидомонада Д)Хлорелла; Е)Фкус

9. Біржасушалы балдырлардың көбеюі қала йжүретінін белгілеңдер: А)Жыныссыз В)Жынысты; Д)Бүршіктену Е)Спора арқылы

10.Теңіздерде көпжасушалы балдырлардың қайсысы кездеседі? А)Жасыл, қоңыр; В)Жасыл, қоңыр, қызыл; Д)Жасыл, қызыл Е) Тек қоңыр С)Қоңыр, қызыл балдырлар.

ІІ нұсқа

1. Көпжасушалы теңіз балдырларының денесінде:

А)Тамыры, сабағы, жапырағы болмайды; В) Кішігірім тамыры, жапырағы болады; С) Жапырағы болады; Д) Тамыры, қабаттары болады; Е)Тек ризоиды болады.

2. Хромотофоры- А)Өсімдіктердің жасыл жасыл пигменті; В) Бір үлкен хлоропласт және ұсақ хромотофорылар; С)Көптеген дөңгелек хлоропласттар; Д) Әрқашан бұралған лента Е)Балдыр жасушасының органоиды.

3. Аталғандардың ішінен балдырлардың ең ірі өкілдерін көрсетіңдер:

А) Жасыл балдыр; В) Қызыл балдыр; Д)Эвгленалар; Е)Жіп тәрізді балдырлар. С)Қоңыр балдыр;

4.Хромотофоры оралма тәрізді орналасқан балдыр:А)Улотрикс; В)Ламинария; Д)Спирогира

5. Төменгі сатыдағы өсімдіктерді көрсетіңдер: А)Мүктектес; В)Шаңжапырақ тәрізділер Д)қырықбуынтектестер; Е)Плаунтектестер С) Қыналар;

6.Балдырды зертейтін ғылым саласы: А) Микология; В)Биология С) Зоология; Д) алькология Е)Ботаника

7.Жасыл балдырлардың өкілі:А) Хломидомонада В)Саргассум; С)Плюмария; Д)Агарум; Е)Ламинария

8.Төменгі сатыдағы өсімдіктер: А)Қырықбуындар; В)Плаундар; С)Қырықжапырақтар; Д)Балдырлар; Е)Мүктер.

9. Органикалық заттар түзіледі.... арқылы: А)Өзендер; В)Балдырлар; Д)Таулар С) Мұздықтар Е) Жануарлар.

10. Төменгі сатыдағы өсімдіктерге тән белгі: А)Бір мүшесі болады;

В)Ешқандай мүшесі болмайды; С)Тамыры, сбағы болады; Д)Жапырағы болады. Е) Тамыры , сабағы жапырағы дамыған.

Ұпай сандармен

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

ІІІ нұсқа

1.Балдырлардың хлорофилі сақталады: А)хормотофорда В)Ядрода; С) Вакуольде Д) Митохондрияда Е)Қабықшада.

2. Көпжасушалы, жіптәрізді, хромотофоры оралма тәрізді орналасқан жасыл балдыр: А)Спирогира В)Хлорелла С)Хломидомонада; Д)Ламинария; С)Спирогира; Д)Хлорелла; Е)Улотрикс.

3. Қоңыр балдырға жатады: А)Хломидомонада; В)Ламинария; С)Спирогира Д)Хлорелла; Е)Улотрикс.

4. Балдырлардың қоңыр пигментін көрсетіңіздер: А)Урохром; В)Хлорофилл; С)Фукоксантин; Д)Меланин; Е)Ксантофилл.

5. Қыналар топыраққа қалай бекінеді? А)Ризоидтарымен; В)Тамырларымен өскіндермен; Өскіндермен; Д)Саңырауқұлақ жіпшелермен; Е)Тамырсабақтармен.

6. Зооспора көмегімен көбейеді:А)Көкек мүгі; В)Сфагнум; С)Шаңжапырақ Д)Улотрикс; Е)Қырықбуын.

7.Көпжасушалы, жіп тәрізді, хромотофоры жалпақ білезік тәрізді орналасқан балдыр:

А)Спирогира; В)Хлорелла; С)Шаңжапырақ; Д)Улотрикс; Е)Ламинария

8.Қоңыр және қызыл балдырлар Қазақстанның қай жерлерінде өседі? А)Арал теңізінде; В)Бурабай көлінде; С)Каспий теңізінде; Д)Улотрикс; Е)Ламинария.

9. Суда тіршілік ететін өсімдіктер:А)Балдырлар В)Псилофиттер; С)Ашықтұқымдылар; Д)Жабықтұқымдылар; Е) Хлорелла.

10.Қағаз өндіруде пайдаланатын балдыр: А) Спирогира; В)Улотрикс; С)Кладофора; Д)Хлорококк; Е)Хлорелла.

10 Тест кілті: І нұсқа: 1-с 2-в 3-в 4-в 5-с 6-в 7-в 8-в 9-с 10-а

ІІ нұсқа:1-а 2-е 3-с 4-д 5-с 6-д 7-а 8-д 9-в 10-в

ІІІ нұсқа:1-а 2-а 3-в 4-с 5-д 6-д 7-д 8-с 9-а 10-с

Өзін-өзі бағалау

Жаңа сабаққа дайындық

Қызығушылықты ояту кезеңі 3- минут

Миға шабуыл. Проблемалық сұрақ. Мүктер туралы не білесіңдер? Оның түрлері, құрылысы қандай? Табиғаттан кездістіргендерің бар ма? Оқушылардың жауаптарынан кластер жасату. Талдай отырып тақырыпқа ену.

Буыңдардан термин сөз құрап,сипаттама бер

1. ме-га-та 2. зо-ид-ри 3. ос-зо-ра-по 4. го-та-зи

Жауабы. 1. Гамета 2. Ризоид 3. Зооспора 4. зигота

Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі

Жаңа тақырыпты түсіндіру: Жоғары сатыдағы споралы өсімдіктерге сипаттама. (Мұғалімнің баяндауы. Электронды оқулықтағы флипяарт арқылы жаңа материалды меңгерту. Диалог құру. Жоғары сатыдағы споралы өсімдіктердің суреттерін мен кеппешөп жинақтамаларын пайдалану.)

3. Қолдану кезеңі. Тақырыптық тапсырма:

1-топ. Тақырып бойынша топтастыру

2-топ. Тақырып бойынша әңгіме құрастыру

3-топ. Тақырып бойынша сурет салу.

4-топ. Өткен тақырыппен байланыстырып Венн диаграммасын құру

Өзін-өзі бағалау «шапалақ арқылы»

Сабақты қорытындылау

10-минут

1-деңгей(білу, түсіну)

4. Талдау кезеңі. Биологиялық диктант.

1.Орманның батпақты жерлерінде .............жер бетін тұтас жауып тұрады.

2.Мүктерді зерттейтін ғылымды.....................дейді.

3. Жасыл мүктер басқа жасыл өсімдіктер секілді .......... зат түзіп, қоректенеді.

4.Жасыл мүк ............. және ...............жолдармен көбейеді.

5.Қауашақтың ішінде ............... дамиды.

Топ аралық бағалау «бас бармақ арқылы».

2-деңгей (қолдану, талдау)

Жіңішке сұрақтар

Жоғары сатыдағы өсімдіктердің төменгі сатыдағы өсімдіктердің қандай айырмашылығы бар?

Мүктер негізінен қандай жерлерде өседі?

Мүктерді зерттейтін ғылымды қалай атайды? Мүктер қалай қоректенеді?

Өзін-өзі бағалау

3-деңгей шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Жуан сұрақтар

1.Мүктің құрылысын сипаттаңдар, оның қандай мүшелер бар?

2.Ризоид дегеніміз не, оның тамырдан қандай айырмашылығы бар?

3.Мүктің жынысты және жыныссыз көбею жолдарын талдаңдар?

4.Көкек мүгін неліктен екі үйлі өсімдік дейді?

Энциклопедиялық мәліметтер «Сен білесің бе?»

Неміс ботанигі И.Гедвиг ХVІІІ ғасырдың соңында мүктер туралы ғылымның-бриологияның негізін қалады.

Мүктерде қыс мезгілінде қалың қардың астында ауа температурасы-1400 болған кезде фотосинтез жүріп жатады.

Барлық жоғары сатыдағы споралы өсімдіктердің тіршілік айналымының екі саты-жынысты (гаметофит) және жыныссыз (спорофит) жолымен көбею ұрпақтан ұрпаққа ауысады. Ал мүктеріздестерге жыныссыз көбею басымырақ байқалады?

Ұпай бойынша бағалату.

Кері байланыс жасау 2-минут

Не білдім? Не үйрендім? Мен үшін қызық болды.....


Бағалау

2-минут

Жеке критериалды бағалау парағындағы бағалауына сипаттама беруді ұсынады. Топ басшыларының бағалауына сөз береді. Соңында мұғалім тарапынан формативті бағалау жүргізіледі.Өзін-өзі бағалау, топ басшысының бағалауы мен мұғалімнің бағалауының қорытындысын күнделікке баға ретінде қойдыру


Үйге тапсырма:1-минут 1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)


2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)


3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Есеп №1

1л. Суда 55 г. Хламидомонада болады. 7 л. суда қанша грамм балдыр болады?

Есеп №2

500 г. Хлорелла алу үшін неше литр су жұмсалады? 1 литр-55грамм.

Есеп №3

1 тонна қоңыр балдырлардан 4 кг. таза йод шығады. 100 т йод алу үшін неше тонна балдыр жұмсалады?

Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?



Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова

























37- қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні24.01.2017ж

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып:6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:Шымтезек мүгі. Мүктердің табиғаттағы және халық шаруашылығындағы маңызы.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Шымтезек мүгі туралы, қай жерлерде кездесетіні жайында түсінік беру.

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Шымтезек мүгінің құрылысын біледі

Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:

Жоғары сатыдағы споралы өсімдіктер ретінде шымтезек мүгін сипаттай алады.

Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:

Мүктердің табиғаттағы және халық шаруашылығындағы маңызын, қорғаудың маңыздылығын сипаттайды.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

Көкек мүгі, ақ мүк, сфагнум, спирт, карбол қышқылы, балауыз, парафин.

Пәнаралық байланыс:

Экология, гидрология

Ресурстар:

интерактивті тақта, бөлме өсімдіктері,тірек - сызба, үлестірмелі қима қағаздар, суреттер, слайдтар, қосымша әдебиет,

Алдыңғы оқу:

Жасыл мүк жайлы білді.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: (психологиялық ахуал)3-минут

Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасу.Сынып оқушыларын жағымды ахуал туғызу.

«Мен өмірді сүйемін, себебі....» деген аяқталмаған сөйлемді аяқтауға нұсқау бере отырып, топқа ынтымақтастық қарым-қатынас орнатуға ықпал ету. Топқа бөліну. Топқа бөліну үшін оқушыларға саңырауқұлақтардың суреттері беріледі. Олар ерекшеліктеріне қарай топқа бөлінеді. Оқушылар «Мен өмірді сүйемін, себебі мен білмейтін ғажабы көп» деген сияқты сөйлемді аяқтау арқылы топта жағымды қарым-қатынас орнату. Оқушылар Бір жасушалы саңырауқұлақтар, төменгі сатыдағы саңырауқұлақтар, зең саңырау құлақтар

Оқушылар тақырыпқа байланысты ұғымдар бойынша топқа бөлінеді.

Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут 1-деңгей(білу, түсіну)

Мүктердің дүние жүзінде қанша түрі бар?

Мүктер қай жерлерде кездеседі?Мүктердің қандай мүшелері бар? -Ризоид дегеніміз не?

-Мүктерді зерттейтін ғылым қалай аталады?

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

Жұптасып үй тақырыбына кластер жасау.

Кластерлер- идеялар мен ақпараттардың арасындағы байланыстарды айқындауға арналған жазба кестелер. Негізгі тақырып (тірек, сөз, басты идея) тақтаның ортасындағы шеңберге жазылады да, одан туындаған тақырыпшалар оның жан-жағына жазылып, шеңбереленеді, оқушылар оларды бір-біріне сызықтармен қосады да, өзара байланыстары туралы әңгімелейді. Тақырыптардың байланыстары туралы сұрақтар құрастырып, оларға жауап іздеген де тиімді. Әдетте кластерлер оқушының жеке орындалуынан басталып, одан кейін жұмыс немесе шағын топта (4-5 адам) жалғасады.

Ұпай сандармен

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

«Өз жартыңды тап» ойыны.

Мұғалім жұп карточкалар дайындайды: біреуінде- сұрақтар, екіншісінде жауаптарға арналған тірек кестелер. Бірақ сұрақ пен оның жауабына арналған карточкалар түсі бірдей болады. Оқушылар кез келген түсті карточканың (әрқайсысы біреуін) таңдайды. Содан кейін оның түсі бойынша өзіне серігін іздеп, бірге отырып, жұмыс істейді.


Өзін-өзі бағалау

Жаңа сабаққа дайындық

Қызығушылықты ояту кезеңі 3- минут

.Жұмбақтар сайысы

1.Тіккен тікен тікте емес. Қысы-жазы бір түсте.

2.Ағайынды бәрі. Шықса жасыл. Түссе сары.

3.Жезге ұқсас сабағы. Дәні-халық тамағы.

4.Бұтақта ілініп тұрамын, Піскенде себетке құладым.

5.Құлпырса, қадірлейді, аялайды.

Құраса сыпырғышқа жарамайды. – Бұл не?

6.Әкеміз ала баспақ асырады,

Күз келсе соямын деп асығады.

Баспағым бойын шөпке жасырады.

Еті қызыл, терісі жасыл әлі.

Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі

«Жарысты жалғастыр» оқыта үйрету ойыны.

1.Мұғалім сыныптан үш топқа бөледі.

2. Мұғалім оқып-үйренуге тиісті мәтін бөлігін береді. Белгі бойынша оқушылар оқи бастайды. ( 5-7 минут)

3. Мұғалім нөмірленген үш парақ дайындап, оларды әр топқа береді. Белгі бойынша оқушылар оқиғаларды, фактілерді, олардың мерзімдерін жазып, үндеместен бір-біріне жылжытып отырады (бір-бірін қайтамалауы тиіс). Бұған үш минуттай ғана уақыт беріледі.

4. Ойынның қорытындысын шығару. Қай топ неғұрлым көп фактілерді, оққиғаларды, олардың мерзімдерін көрсеткені; қай топ неғұрлым толық нақты, анық жауап бергенін мұғалім анықтайды.

Өзін-өзі бағалау «шапалақ арқылы»

Сабақты қорытындылау

10-минут

1-деңгей(білу, түсіну)

Қарама-қарсы сұрақтар:

1. Шымтезек мүгі қай жерлерде кездеседі?

2. Шымтезек мүгін ақ мүг деп неге атайды?

3. Неге мүг деп аталады?

4. Бұл мүк сабағының түп жағынан қурап қалатындықтан қалай атайды?

5. Шымтезек мүгінің сабағы қалай орналасқан?

6. Шымтезек мүгінің басқа мүктерден қандай айырмашылығы бар?

7. Шымтезек мүгінің жапырақтары қандай болып келеді?

8. Шымтезек мүгінің жапырақ жасушалары нешеге бөлінеді?

9. Шымтезек мүгі тұтасып, тығыз болып өсетіндіктен, топырақ қандай өзгерістерге шалдығады?

10. Шымтезек мүгі қандай жолмен көбейеді?

11. Шымтезек мүгі қандай өсімдікке жатады?

12. Жынысты жолмен қалай көбейеді?

13. Шымтезек мүгі ұрықтанғанда жұмыртқа жасушадан не түзіледі?

14. Споралар қалай түзіледі?

15. Жерге түскен споралардан не пайда болады?

16.Шымтезек мүгі қай жерлерде тез өседі?

17. Мүктің фотосинтез үрдісінің нәтижесінде қандай өзгерістер байқалады?

18. Мүктер басқа өсімдіктер сияқты қурайды ма?

19. Шымтезек мүгінің қандай пайдасы бар?

20. Шымтезекті батпақтан не өндіріледі?

21.Шымтезекті не үшін пайдаланады?

22.Шымтезек мүгінен қандай шикізаттар алынады?

23. Судың жиналуына қандай пайдасы бар?

24.Шымтезек мүгінің неше түрі бар?

25. Шымтезек мүгі суды қалай сіңіреді?

Топ аралық бағалау «бас бармақ арқылы».

2-деңгей (қолдану, талдау)

Дұрыс па әлде бұрыс па?

1.Шымтезек мүгі құрғақ жерлерде тіршілік етеді.

2.Шымтезектің латынша атауы - сфагнум

3.Шымтезек – бірүйлі өсімдік

4.Көкек мүгінде ризоид болмайды.

5.Шымтезек мүгінде ризоид болмайды.

6.Шымтезек мүгінің 350- ден астам түрі бар.

7.Шымтезек мүгі жыныссыз, жынысты жолмен көбейеді.

ІІІ.“Сандар” сөйлейді .

35022000-27000 дейін, 20-25 есе, 2, 1мм-, 70 см

Өзін-өзі бағалау

3-деңгей шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Тест шешу.

1.Мүктердің кездесетін жері-А)ылғалды, батпақты, Б) сулы, құрғақ, В)топырақты, қуаңшылықта

2.Шымтезек мүгінің жапырақтарында фотосинтез процесі жүре ма?

А)хлорофилл дәндері бар бөлігінде жүреді

Б)ішінде цитоплазмасы бар клеткасында жүреді В) тек сабағында жүреді.

3.Шымтезек мүгінің қанша түрі бар?А)450 б)350 в) 650

4. Мүктерден не алынады?А) спирт, карбол қышқылы, парафин

Б) аминқышқылы, олеин, В)май қышқылы, бензин

5. Шымтезектің латынша атауы атаңыз.

А) спора Б) микориза В) сфагнум

Білімді тиянақтау

“ Шымтезек мүгі” деп неліктен аталған?Ақ мүк деп неге атайды?

Шымтезек мүгінде тамыр болмаса, тамырдың рөлін не атқарады?

Шымтезек мүгін жапырақ жасушалары қалай болып келеді?

Шымтезек мүгі қалай көбейеді?Мүктердің қандай пайдасы бар?

Ұпай бойынша бағалату.

Кері байланыс жасау 2-минут

БасбармақОқушылардың басбармақтарын көрсету арқылы сіз түсіндіргенді олардың ұғу деңгейін тексеріңіз.

Басбармақ жоғарыға қарай = Мен түсінемін.Басбармақ көлденең = Мен түсінгендеймін.

Басбармақ төмен қарай = Мен түсінбедім.


Бағалау

2-минут

Жеке критериалды бағалау парағындағы бағалауына сипаттама беруді ұсынады. Топ басшыларының бағалауына сөз береді. Соңында мұғалім тарапынан формативті бағалау жүргізіледі.Өзін-өзі бағалау, топ басшысының бағалауы мен мұғалімнің бағалауының қорытындысын күнделікке баға ретінде қойдыру


Үйге тапсырма:1-минут1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)

АВС сұрақтарына жауап беру.

2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)

Тұрғылықты жерде шымтезек мүгінің қандай түрі кездесетіні жайында анықтап, мәлімет жинақтау.

3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Тест құрастыру.

Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?





Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова























































38-қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні: 31.01.2017ж

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып: 6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:Қырықжапырақтәріздес өсімдіктерге жалпы сипаттама және плаундардың құрылысы, көбейуі және дамуы.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Плаунтәріздестердің жалпы сипаттамасы, құрылыс ерекшеліктері, көбеюі туралы білім қалыптастыру және толық мағлұмат беру.

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Плаунтәріздес өсімдіктердің құрылысының ерекшеліктерімен көбеюін түсінеді.

Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:

Оның түрі, құрылысы туралы сипаттайды. Плаун көбеюі табиғатта таралуы туралы әңгімелейді. 

Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:

Плаундардың көбейуі туралы сипаттайды.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

Лианна, еркек усасыр, сорустар, вайя, мыңжылқы, жерүсті өну, плаун спорофилл, сапрофит.

Пәнаралық байланыс:

Экология, медицина.

Ресурстар және әдебиеттер

« Өсімдіктану» Р. Әлімқұлқызы, Б. Дүйсебайқызы, Е. Тұрбекқызы, 1997 ж; «Биология» Ж. Жүнісқызы, Р. Әлімқұлқызы, Қ. Жұмағұлова 2002 ж Алматы « Атамұра»; «Өсімдіктер әлемі» Р. Сәтімбеков 2011 ж интерактивті тақта, бөлме өсімдіктері,тірек - сызба, үлестірмелі қима қағаздар, суреттер, слайдтар, қосымша әдебиет,

Алдыңғы оқу:

Шымтезек мүк жайлы білді.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: (психологиялық ахуал) 3-минут

Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасу«Көңіл күйімізді жаттықтыру»тренингісі.
Мақсаты:Шынайы бейнелеп көрсете білу арқылы көңіл күйімізді жатықтыра алуға арналады.
Жүргізуші:Бүгін мен сендерге актер болуға үйретемін. Мен
сендерге нені көрсет десем, соны бет-әлпеттеріңмен бейнелейсіңдер.
1. Қабақтарыңды түйіп,ашулы адамның кейпін көрсетесіңдер 
2. Қатты қорқу қажет.Қасқырдан қорыққан қоян сияқты немесе ұядан түсіп қалған балапан сияқты,мысықтан қорыққан тышқан сияқты және иттен қорыққан баланы бет -әлпеттеріңмен көрсету қажет.
3. Жылап тұрған адамды көрсету.
4. Жәй күліп тұрған адамды және қатты күліп тұрған адамды көрсету
5. Өлең айтып тұрған адамдың сезімін көрсете білу

Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут 1-деңгей(білу, түсіну)

Миға шабу

  1. Жоғары сатыдағы споралы өсімдіктерді ата?

  2. Мүктер негізінен қандай жерлерде өседі?

  3. Шымтезек мүгі туралы не білесіңдер?

  4. Неге шымтезек мүгі ақ мүк деп аталады?

  5. Қырықбуындардың құрылысы, дамуы, көбеюі.

  6. Шымтезек мүгі ғаламшардың құрлық бетінің қанша пайызын алып жатыр?

  7. Бриология ғылымының негізін қалаған кім?

  8. Қырықбуындардың маңызы.

  9. 1.Мүктерді зерттейтін ғылым қалай аталады? 2.Шымтезек мүгі қандай өсімдік? 3.Қырықбуындардың құрылысы? 4.Қырықбуындылардың көбеюі? 5.Балдырлар бөліміне сипаттама? 6.Мүктердің денесі неден тұрады? 7.Шымтезек мүгінде ризоидтары болмайды. Олар не арқылы қоректік заттарды алады

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

Теллеграмма №1. Жіберілген бос орындардың орнын толтыр.

1)Климаты аса қатал Арктика мен Антарктиданың бірқатар аудандарында ..................................ғана өседі.2) Мүктерді зерттейтін ғылым ...................... деп аталады. 3) .........................................- аласа болып өсетін көп жылдық, сирек жағдайда бір жылдық өсімдіктер.4) Тамырдың қызыметін ..................................................атқарады. «Ризоид»- бірнеше жасушалардан тұратын....................................сыртқы қыбықтың өсіндісі. 5) Ризоидтар арқылы өсімдік топырақтан ..........................................................................бойына сіңіреді.

Жауабы:№1

  1. Жоғары сатыдағы өсімдіктерден мүктер

  2. «Бриология»

  3. Мүктәріздестер

  4. Ризоидтар (гр. «риза»-тамыр, «эйдос»-түрі).Жіңішке жіп тәрізді

  5. Суды және онда еріген минералды заттарды

Телеграмма № 2Жіберілген бос орындардың орнын толтыр.

1)Тамыр, сабақ және жапырақ өсімдіктің -.............................. , ............ ............... ....................- көбею мүшелері. 2) Жоғары сатыдағы өсімдіктердің дамуы .............................................кейінгі кезеңдерден тұрады.3)..........................................................................- спора арқылы көбейетін жоғары сатыдағы өсімдіктер. 4) Ашық және жабық тұқымды өсімдіктер ....................... көбейеді. 5) ......................................... және жынысты жолмен суда ғана дамиды.

Жауабы №2

  1. Өсімді мүшелері. Спорангий, гүл, жеміс

  2. Ұрықтық және ұрықтан кейінгі

  3. Мүк, плаун, қырықбуын, қырықжапырақтар

  4. Тұқым

  5. Мүктер өсімді, жыныссыз.

Телеграмма №3 Жіберілген бос орындардың орнын толтыр

  1. Шымтезек мүгінің .............. түрі бар.Ол - ..................өсімдік.

  2. Өте ылғалды жерлерде .......................және ....................., тікелей суды сабағы және жапырағы арқылы сіңіреді.

  3. Шымтезек мүгі латынша ...................деп аталады.

  4. Шымтезек мүгі ....................................................жолмен көбейеді.

  5. Жынысты көбею ...................................жүзеге асады.

Жауабы №3

  1. 350-ден астамБірүйлі

  1. Тамырсыз және ризоидсыз

  2. Латынша сфагнум

  3. Жынысты және жыныссыз

  4. Споралар

Топ аралық бағалау

Түстер

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

«Таңертеңгілік жиын» ойыны.

1.Оқушылар дөңгелене тұрып сағат тілі бойынша бір-біріне тілек айтады. Бірін-бірі қайталамау керек. 2.Оқушылар дәл осы ретпен өткен сабақтан қайталау сабағы ретінде бір-бірден ереже немесе сұрақты өзі қойып өзі жауап береді. Мыс: 1-оқушы Тарих дегеніміз араб сөзі, ата-бабамыздың басынан өткен оқиларынан әңгілейді, баяндайды. 2-оқушы: Тарих 4-ке бөлінеді т.б.

Өзін-өзі бағалау

Жаңа сабаққа дайындық

Қызығушылықты ояту кезеңі 3- минут

   І. Қызығушылықты ояту.  «Плаунтәріздестер өсімдіктер» туралы бейнеролик.

Сұрақ: Не себептен «плаунтәріздестер» деп атаған?

Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі

«Тірек белгілер» оқыта үйрету ойыны.

Мәтінді оқимыз, неғұрлым жақсы түсінуге тырысамыз, мәтінді конспектілейміз. Конспектілерде сөздер мен сөйлемдер болмауы керек. Тек қана суреттермен немесе шартты белгілермен (сөздерді мүлдем қолданбауға тырысамыз.) береміз. Мәтінді бөліктермен бейнелеуге болады. Сызбаларды кезекпен көрсетіп, түсіндіреміз, ал басқалары оны бағалап, озық ойыншыны таңдайды. Бейнелеудің ерекше шешім тапқан бірегейлігін есептейміз.

Топ аралық бағалау «

«Екі жұлдыз, бір тілек» арықылы

Сабақты қорытындылау

10-минут

1-деңгей(білу, түсіну)

Венн диаграммасы.

Көкек мүгі мен плаундарды салыстырып, түсіндіріңдер.

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

Сәйкестілікті табу.

Берілген сөйлемдерді аяқта. 1.Плаунтектестер ................. пайда болған. 2.Қазіргі кезде плаун туысының ............... түрі белгілі. 3.Қазіргі кездегі өкілдері................................... 4.Тең споралы плаунтектестердің кең тараған өкіліне ........................жатады. 5.Шоқпарбас плаунның жыныссыз көбеюі .............. арқылы жүзеге асады.


Өзін-өзі бағалау

3-деңгей шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Тест жұмысы.(Бірін-бірінің тексереді, қателерін табады)

Әр дұрыс жауапқа бір ұпай

Кері байланыс жасау 2-минут

Нені білдіңдер?Нені түсінбедіңдер?Не қиындық тудырды?Не таңқалдырды?

Жарайсыңдар!

Бағалау

2-минут

Жеке критериалды бағалау парағындағы бағалауына сипаттама беруді ұсынады. Топ басшыларының бағалауына сөз береді. Соңында мұғалім тарапынан формативті бағалау жүргізіледі.Өзін-өзі бағалау, топ басшысының бағалауы мен мұғалімнің бағалауының қорытындысын күнделікке баға ретінде қойдыру

Бағалау

Үйге тапсырма:1-минут 1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)

АВС деңгейдегі сұрақтарға жауапбереді.

2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)

Тас көмірдің пайда болуына хабарлама әзірле.

3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)


Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?



Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова






















39-қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні: 31.01.2017ж

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып: 6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:Қырықбуынтәріздес өсімдікетр, көбейуі және дамуы.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Жоғары сатылы споралы өсімдіктер тобының өкіліқырықбуындардың тіршілік әрекеттермен таныстыру.

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Оқушылар қырықбуындардың құрылысы, көбеюі және дамуы туралы біледі.

Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:

Қырықбуынның көбеюін, маңызын біледі.

Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:

Қырықбуындардың табиғаттағы және адам өміріндегі маңызы туралы мағлұмат алады.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

Қырықбуын, жаздық өркен, көктемгі өркен, масақ, қуыс, шоқ

Пәнаралық байланыс:

Экология, медицина.

Ресурстар және әдебиеттер

« Өсімдіктану» Р. Әлімқұлқызы, Б. Дүйсебайқызы, Е. Тұрбекқызы, 1997 ж; «Биология» Ж. Жүнісқызы, Р. Әлімқұлқызы, Қ. Жұмағұлова 2002 ж Алматы « Атамұра»; «Өсімдіктер әлемі» Р. Сәтімбеков 2011 ж интерактивті тақта, бөлме өсімдіктері,тірек - сызба, үлестірмелі қима қағаздар, суреттер, слайдтар, қосымша әдебиет,

Алдыңғы оқу:


Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: (психологиялық ахуал) 3-минут

Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасу.«Ауызша волейбол» ойыны.
Мақсаты:
Өзінде бар жақсы қасиеттерді бағалай білуге,өзінің қасында жүрген адамдардың жақсы қасиеттерін білуге ,бір-бірін терең түсінуге арналады. 
Допты бір-бірне берген кезде балалар адамгершілік қасиеттер туралы айтулары керек.Мысалы: шыншылдық: мейірімділік; адамдық; адамгершілік әділдік; кішіпейілдік; батылдық; ұстамдылық; жанашырлық. Өзінде басым қасиетті айта білулері қаралады.

Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут 1-деңгей(білу, түсіну)

Жұппен жұмыс жасау.

Мұғалім алдын-ала карточкалар дайындайды. Әрбір оқушы жеке карточка бойынша жұмыс жасайды. Сосын оқушылар дәптерлерін алмастырып, бір-бірінің жұмысын мұғалім берген кілт бойынша тексереді.

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

«Цифрлы сұрау»

І нұсқа: мұғалім оқушыларға сұрақтар жазылған карточкаларды таратып береді. Әр карточкаға нөмір қойылған. Мұғалім кез-келген нөмірді айтады, сол нөмірлі карточкасы бар оқушы сұраққа жауап береді. Бұл нұсқада оқушы сұрақты біледі, сондықтан оның жауапқа дайындалуға мүмкіндігі бар.

Топ аралық бағалау

Түстер

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

«Өрмекші торы» немесе «Шырмауық» әдісі-дәстүрден тыс әдістердің бірі. Оқушылардың тақырыпты қай деңгейде меңгергендігі не болмаса үйге берілген тапсырманы сұрау үшін сыныптағы оқушылар түгелдей шеңбер болып тұрады. Мұғалім қолына бір бума (дөңгелек) тоқыма жібін алады. Жіптің ұшын қолына ұстап, үй тапсырмасынан бір анықтамылық немесе ереже айтқан оқушының қолына жіпті бір рет орайды. Келесі жауап берген оқушы да жіптен ұстайды. Осылайша әр жауап берген оқушы қолына жіпті бір рет орай береді. Мұғалімнің қолындағы жіп азайған сайын, шеңбер болып тұрған оқушылардың қолындағы жіпте өрмекші торы секілді шиеленісе береді. Белгіленген мерзімнен кейін әр оқушының қолындағы жіп орауын сану арқылы ол оқушының тақырыпты қаншалықты меңгергендігін білеміз.

Өзін-өзі бағалау

Жаңа сабаққа дайындық

Қызығушылықты ояту кезеңі 3- минут

   І. Қызығушылықты ояту.  «Қырықбуынтәріздес өсімдіктер әлемі» туралы бейнеролик.Жаңа тақырып бойынша мәлімет беріледі, оқушылар оқып түртіп алу стратегиясы бойынша жұмыс жасау.Білемін + Мен үшін жаңа ақпарат V Білгім келеді –

Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі

«Тірек белгілер» оқыта үйрету ойыны.

Мәтінді оқимыз, неғұрлым жақсы түсінуге тырысамыз, мәтінді конспектілейміз. Конспектілерде сөздер мен сөйлемдер болмауы керек. Тек қана суреттермен немесе шартты белгілермен (сөздерді мүлдем қолданбауға тырысамыз.) береміз. Мәтінді бөліктермен бейнелеуге болады. Сызбаларды кезекпен көрсетіп, түсіндіреміз, ал басқалары оны бағалап, озық ойыншыны таңдайды. Бейнелеудің ерекше шешім тапқан бірегейлігін есептейміз.

Топ аралық бағалау «

«Екі жұлдыз, бір тілек» арықылы

Сабақты қорытындылау

10-минут

1-деңгей(білу, түсіну)

 Сұрақтарға жауап беру

  1. Қырықбуынтәріздестердің қандай туысы бар?

  2. Қырықбуындар қай жерлерде өседі және кездеседі?

  3. Біздің жерімізде қай өкілі тараған, оған сипаттама беріңдер?

  4. Көктемгі өркен және жаздық өркен деген не, олар қандай қызмет атқарады?

  5. Қандай ұлпа, қалай өсімдікті қоректі заттармен қамтамасыз етеді?\

  6. Қырықбуындардың көбеюі қалай жүзеге асады?

  7. Қазіргі кезде қырықбуындардың қандай түрлері сақталған ?

  8. Қырықбуынтәріздестердің қазіргі кезде қанша түрі бар ?

  9. Қырықбуындар қандай жерлерде өседі ?

  10. Қырықбуындардың жерүсті өркендері қанша түрлі, оларды не деп атайды ?

  11. Қырықбуындар қанша жолмен көбейеді, оларды не деп атайды ?

  12. Өсімдікті не себепті қырықбуын деп атайды ?

  13. Далалық қырықбуын қандай өсімдік ?

  14. Қырықбуынды медицинада қандай ауруларға қарсы қолданады ?

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

Сөз жұмбақ шешу.

Өзін-өзі бағалау

3-деңгей шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Топтасу әдісі (шығармашылық жұмыс.)

1..Сыныпты топқа бөлу (салаға дайындау).

І. топ- қырықбуынды сурет арқылы түсіндіру -10 минут

ІІ. топ- тақырыпты мақал-мәтел, өлең жолдар, нақыл сөздер, шығарма жазу арқылы түсіндіру-10 минут

ІІІ топ- берілген тақырыпты өнер арқылы жеткізу (ән, күй, скетч)-10 минут.

2. Әр топтан лидер шығып, баяндап береді. Мұндай жағдайда «5» алса, бүкіл топқа қойылады. Топ мүшелері барлығы толық қатыспаса, «4», «3» қойылады.

Әр дұрыс жауапқа бір ұпай

Кері байланыс жасау 2-минут

Нені білдіңдер?Нені түсінбедіңдер?Не қиындық тудырды?Не таңқалдырды?

Жарайсыңдар!

Бағалау

2-минут

Жеке критериалды бағалау парағындағы бағалауына сипаттама беруді ұсынады. Топ басшыларының бағалауына сөз береді. Соңында мұғалім тарапынан формативті бағалау жүргізіледі.Өзін-өзі бағалау, топ басшысының бағалауы мен мұғалімнің бағалауының қорытындысын күнделікке баға ретінде қойдыру

Оқушылар бағалау парақшасына бағалап қорытынды бағаны мұғалім шығарады.Өзін-өзі бағалау Оқушының аты, жөні____________________


Мен көп нәрсені үйрендім

Мен аз нәрсе үйрендім

Мен ештеңе

үйренбедім.

Өз жұмысымды бағалағанда

3

2

1

Өз бетімше жұмыс істегенде

3

2

1


Бағалау

Үйге тапсырма:1-минут 1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)

АВС деңгейдегі сұрақтарға жауапбереді.

2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)

Тас көмірдің пайда болуына хабарлама әзірле.

3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Қырықбуындардың пайдасы мен зияны туралы іздену.


Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?



Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова

40-қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні: 3.02.2017ж

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып: 6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:Қырықжапырақтәріздес өсімдіккке жалпы сипаттамажәне түрлері

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Қырықжапырақ өсімдігінің құрылысының ерекшеліктерімен, Көбеюі және дамуын, қырықбуындардың табиғаттағы және адам өміріндегі маңызын өмірмен ұштастыру, терең және жүйелі білім алу.

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Қырықжапырақтәріздес өсімдіктердің маңызы, құрылыс ерекшеліктері туралы мағлұматтар алады.

Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:

Жаздық және көктемгі өркендерінің айырмашылығын түсінеді.

Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:

Қырықжапырақтәріздес өсімдіктердің адам өміріндегі маңызын біледі.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

Қырықбуын- хвощ, Қырықжапырақ Спорангий.

Пәнаралық байланыс:

Экология, медицина.

Ресурстар және әдебиеттер

« Өсімдіктану» Р. Әлімқұлқызы, Б. Дүйсебайқызы, Е. Тұрбекқызы, 1997 ж; «Биология» Ж. Жүнісқызы, Р. Әлімқұлқызы, Қ. Жұмағұлова 2002 ж Алматы « Атамұра»; «Өсімдіктер әлемі» Р. Сәтімбеков 2011 ж интерактивті тақта, бөлме өсімдіктері,тірек - сызба, үлестірмелі қима қағаздар, суреттер, слайдтар, қосымша әдебиет,

Алдыңғы оқу:

Плаунтәріздес өсімдіктер

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: (психологиялық ахуал) 3-минут

Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасу. «Әсем-әдемі» тренингі. Ойын барысы: Тапсырма қиын емес: дөңгелене отырған әрбір қатысушы өзінің есімінің бірінші әрпіне сәйкес сын есімді қосып айтуы керек. Мысалы:Әсем-әдемі, Алмас-адал, Айдын- ақжарқын, Ілияс-ілтипатты, Болат-болаттай, Қайтар-қажырлы, Гүлнар -гүлдей, Жарқын-жұлдыдай, және т.б.

1-топ:Плаунтәріздестер

2-топ: Қырықбуынтәріздестер

3-топ: Қырықжапырақтәріздестер

Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут 1-деңгей(білу, түсіну)

Үй тапсыпмасын сұрау. «Миға шабуыл» әдісі арқылы сұрау

Қырыбуындар тақырыбын толығырақ ашу мақсатында мұғалім тарапынан оқушыларға сұрақтар қойылады.

1.Қырықбуын деп не себепті аталған? (сабағы өте көп буын және буынаралықтарынан тұратындықтан осылай аталған)

2.Қазіргі кезде қырықбуынның қанша түрі кездеседі? (30-35 түрі)

3.Қырықбуындар қай жерлерде өседі? (арамшөп ретінде егістікте, тың және тыңайған жерлерде, ормандарда, су жағасында өседі)

4.Көп тараған өкілдері? (далалық қырықбуын)

5.Қырықбуынның жерүсті өркендері неше түрлі? (екі түрлі: көктемгі өркен және жаздық өркен)

6.Көктемгі өркен қай кезде пайда болады? (ерте көктемде тамырсабақтың қыстық бүршіктерінен бірінші пайда болады)

7.Жаздық өркендер қай кезде пайда болады? (көктемгі өркеннің споралары қурап қалғаннан кейін пайда болады)

8.Жанама бұтақтар қайда орналасады? (жаздық өркенде)

9.Екі өркеннің қызметі неде? (көктемгі өркен – көбею, жаздық өркен - өсу)

10.Қырықбуынның спора жетілетін масағы қандай өркенде жетіледі? (көктемгі өркенде)

11.Қырықбуынның қоректік заттары қайда жиналады? (жаздық өркеннің тамырсабағының жанама бұтақтары түйнекке айналып, қорек заттары қорға жиналады)

12.Қуыс қалай пайда болады? (жаздық өркеннің өңінің астында қабық қабаты, содан соң өзек орналасып, ол біртіндеп ыдырап, өзектің орнында қуыс пайда болады)

13.Тірек ұлпа, фотосинтездеуші ұлпа қайда жетіледі? (сабақ қырларының астында – тірек ұлпасы, ал ойыс жерлерінің астында фотосинтездеуші ұлпалар жетіледі)

14.Өткізгіш ұлпалар қайда орналасады? (тірек ұлпасының астында)

15.Қырықбуындар қалай көбейеді? (өсімді, жыныссыз, жынысты жолмен көбейеді)

16.Өсімді, жыныссыз көбею қалай жүзеге асады? (өсімді – тамырсабақтары, түйнектер арқылы, жыныссыз көбею – споралар арқылы)

17.Қырықбуынды медицинада қандай мақсатта қолданады? (жасыл сабақтарын қанайналымның әлсіздігінен болатын ісікке, несеп жүргізуге, масақтары мен сабақтарын тамаққа пайдаланылады)

18.Қазіргі кезде қырықжапырақтәріздестердің қанша түрлері бар? (10 000-нан астам түрлері)

19.Қырықжапырақтылар қайда кездеседі? (тропикте ағаш, лиана түрінде өседі және суда өсетіндері де бар)

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

1 топ: Мәтін бойынша эссе

2 топ: Сурет салу

3топ: Ертегі, өлең жолдарын жазу

Топ аралық бағалау

Түстер

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

Бестармақ

Кім? Ана-Зат есім.

Қандай? Мейірімді, ақылды-Сын есім.

Не істеді? Бағады, тәрбиеленеді, өсіреді-Етістік

Түйін. Ағайын-алтау, ана-біреу

Синоним. Ардақты жан.

Өзін-өзі бағалау

Жаңа сабаққа дайындық

Қызығушылықты ояту кезеңі 3- минут

   І. Қызығушылықты ояту.  «Қырықбуынтәріздес өсімдіктер әлемі және қырықжапырақтәріздестер» туралы бейнеролик.

Сұрақ: Не себептен «қырықжапырақтәріздестер» деп атаған?

Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі

Мұғалім жаңа сабақты слайд бойынша қысқаша түсінік береді.

«Мені түсін» оқыта үйрету ойыны.

Оқушылар мәтіннің бөлігін оқиды да, түйінді сөздерін дәптерлеріне жазып алады. Мұғалім оқушылардың кітаптарын жабуын, қолдарына парақ пен қарындаш алып, осы мәтіннің негізгі ойын білдіретін 10 шақты сөз жазуларын талап етеді. Соңынан мұғалім парақтарды жинап алып, өзі алдын-ала даярлаған түйінді сөздермен салыстырады. Кімнің осы түпнұсқамен сәйкес келген сөздерді көп болса, сол жеңімпаз деп танылады.

Топ аралық бағалау «

«Екі жұлдыз, бір тілек» арықылы

Сабақты қорытындылау

10-минут

1-деңгей(білу, түсіну)

Қорытындылау сұрақтары?

1.Неге қырықжапырақ деп аталған? (жапырақ тақтасы қауырсын тәрізді бірнеше қайтара тілімделген)

2.Қырықжапырақтар қалай көбейеді? (өсімді, жыныссыз және жынысты)

3.Жыныссыз көбею жаз кезінде усасыр қырықжапырағының астыңғы бетінде, орталық жүйкені бойлай түзілген қоңыр төмпешіктер қалай аталады? (сорустар деп аталады)

4.Қырықжапырақтардың қауырсын тәрізді ірі жапырақтары қалай аталады? (вайя)

5.Усасыр қырықжапырағын қандай ауруларды емдеуге пайдаланады? (ішекқұрт ауруларына, суық тигенде)

6.Таскөмірді неден алған? (ағаш тәрізді жойылып кеткен қырықжапырақтар)

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

Биологиялық диктант.

Берілген сөйлемді аяқта .

  1. Қырықбуындар ………………. пайда болған (тас көмір кезеңінде)

  2. Қазіргі кезде плаун туысының ………. түрі белгілі (30-35)

  3. Қазіргі кездегі өкілдері ……… …………….(көпжылдық тамырсабағы бар шөптекті өсімдіктер)

  4. Қырықбуынның кең тараған өкіліне ………… (далалық қырықбуын) жатады.

  5. Қырықбуынның жыныссыз көбеюі ………… (споралар ) арқылы жүзеге асады.

  6. ………………. – түрі өзгерген жапырақ (спорофилл)

  7. Қырықбуынның ұшында орналасқан спорангийлер тобы …………… деп аталада. (бүр)

  8. Жасыл сабақтарын көп мөлшерде жинап , (дәрі-дәрмек) жасауға пайдаланылады.

  9. Ылғалдығы жоғары ……………… ……………. кездеседі. (қышқыл топырақта)

Өзін-өзі бағалау

3-деңгей шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Жаңа тақырып бойынша сын тұрғысынан ойланатын сұрақтар

Мұғалім оқушыларға 3 жауабы да қате немесе бір жауабы ғана дұрыс тест ретінде сұрақ қояды.

1.Сабағында буын аралықтары жоқ болғандықтан қырықбуын деп аталған (жоқ. Сабағы өте көп буын және буынаралықтарынан тұратындық-тан қырықбуын деп атаған)

2.Қазіргі кезде қырықбуын туысының 30-35 түрі бар (иә. 30-35 түрі кездеседі)

3.Қырықбуынтәріздестер бұдан 500 млн жыл бұрын тас көмір кезеңінде түзілген (жоқ. 300 млн жыл бұрын тас көмір кезеңінде түзген)

4.Далалық қырықбуын бір жылдық өсімдік (жоқ. Көп жылдық өсімдік)

5.Қырықбуынның жерүсті өркендері екі түрлі: көктемгі өркен және жаздық өркен (иә)

6.Қырықбуынның жаздық өркендерінде қызыл түсті хлорофилл дәндері болады (жоқ. Жасыл түсті хлорофилл болады)

7.Көктемгі өркендері көбею, жаздық өркендері өсу қызметін атқарады (иә.)

8.Жаздық өркен өңінің астында қабық қабаты, содан соң өзек орналасады, кейін өзек ұлпалары ыдырап, өзектің орнында қуыс пайда болады (иә.)

9.Қырық буындар тек қана жынысты жолмен көбейеді (жоқ. Өсімді, жыныссыз және жынысты жолмен көбейеді)

10.Өсімді көбеюі түйнектері, тамырсабақтары арқылы, жыныссыз көбею споралар арқылы жүзеге асады (иә.)

11.Қырықбуынның ұшында орналасатын спорангийлер тобының орны бар өркен деп талады(жоқ. Бүр деп аталады)

12.Далалық қырықбуын дәрілік өсімдік болғандықтан ревматизм, жүрек, бас ауруларына пайдаланады (жоқ. Қанайналымның әлсіздігі-нен болатын ісікке, несеп жүргізуге қолда-нылады)

13.Қазіргі кезде қырықжапырақ тәріздестердің 10 000-нан астам түрлері бар (иә.)

14.Қырықжапырақтылар тропикте ағаш, лиана түрінде өседі (иә. Тропикте ағаш және басқа өсімдікке оралып лиана түрінде өседі)

15.Қырықжапырақтылардың Қазақстанда біржыл-дық шөптекті түрі кездеседі (жоқ. Көпжылдық шөптекті түрі усасыр қырықжапырағы кездеседі)

16.Усасыр қырықжапырағы – тамырсабақты өсімдік және тамырсабағын қысқарған сабақ дейді (иә.)

17.Қырықжапырақтылардың жапырақтары 2 түрлі қызмет атқарады: фотосинтез үдерісінде ағзалық зат түзеді және споралар түзіліп көбеюге қатысады (иә)

18.Жапырақ тақтасы тілімденбегендіктен қырық-жапырақ деп аталады (жоқ. Жапырақ тақтасы қауырсын тәрізді бірнеше қайтара тілімден-гендіктен, қырықжапырақ деп аталады)

19.Жыныссыз көбею кезінде жапырағының астынғы бетінде төмпешіктер түзіледі, оны бүршік деп атайды (жоқ. Төмпешіктерді сорустар деп атайды. Сорус – спорангийлердің жиынтығы)

20.Қырықжапырақтардың қауырсын тәрізді ірі жапырақтары – вайялар деп аталады (иә. Вайя – грекше «байон» пальма бұтағы деп аталады)

21.Миллиондаған жылдар бойы оттегі қатысынсыз нығыздалған ағаштардан газ пайда болады (жоқ. Тас көмір пайда болады)

22.Тас көмірден жанғыш газ, пластмасса, асфальт, сабын, шайыр алынады (иә.)

23.Қазақстанның Қызыл кітабына қырықжапы-рақтардың екі түрі: мыңжылқы қырықжапырағы және шолпаншаш сүмбілі тіркелген (иә.)

24.Усасыр қырықжапырағын бас ауырғанды, жүрек ауырғанды басатын дәрі ретінде қолданады (жоқ. Жапырағынан жараларды жазатын тұнбалар дайындап, суық тигенде ауырғанды басатын және ішекқұрт ауруларына дәрі ретінде пайдаланады)

25.Далалық қырықбуын дәрілік өсімдік болғандықтан ревматизм, жүрек, бас ауруларына пайдаланады (жоқ. Қанайналымның әлсіздігі-нен болатын ісікке, несеп жүргізуге қолда-нылады)

«Роунд-Робин» әдісі арқылы бірінің айтқанын бірі қайталамай сабақ мазмұнын айтып шығуы. Оқушылар өтілген тақырып бойынша не біледі, сол жайында бір сөйлемнен не сөз тіркесінен айтуы керек.

Әр дұрыс жауапқа бір ұпай

Кері байланыс жасау 2-минут

Нені білдіңдер?

Нені түсінбедіңдер?

Не қиындық тудырды?

Не таңқалдырды?

Жарайсыңдар!

Бағалау

2-минут

Жеке критериалды бағалау парағындағы бағалауына сипаттама беруді ұсынады. Топ басшыларының бағалауына сөз береді. Соңында мұғалім тарапынан формативті бағалау жүргізіледі.Өзін-өзі бағалау, топ басшысының бағалауы мен мұғалімнің бағалауының қорытындысын күнделікке баға ретінде қойдыру

Оқушылар бағалау парақшасына бағалап қорытынды бағаны мұғалім шығарады.Өзін-өзі бағалау Оқушының аты, жөні____________________


Мен көп нәрсені үйрендім

Мен аз нәрсе үйрендім

Мен ештеңе

үйренбедім.

Өз жұмысымды бағалағанда

3

2

1

Өз бетімше жұмыс істегенде

3

2

1


Бағалау

Үйге тапсырма:1-минут 1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)

АВС деңгейдегі сұрақтарға жауапбереді.

2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)

Тас көмірдің пайда болуына хабарлама әзірле.

3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Қырықбуындардың пайдасы мен зияны туралы іздену.


Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?



Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова




































41-қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні: 3.02.2017ж

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып: 6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:Тұқымды өсімдіктер ретіндегі олардың жалпы сипаттамасы және көптүрлілігі.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Оқушыларға ашықтұқымды өсімдіктердің тұқымнан көбейетін сүректі, яғни ағаш, бұта, қылқанжапырақты өсімдіктер, олардың түрлері, көбею циклінде аналық бүрлердің тұқымынан жаңа ұрпақтың жетілетіні туралы білім беру.

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Оқушылар ашықтұқымды өсімдіктер жалпы сипаттама туралы мағұлмат алады.

Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:

Ашықтұқымдылар бөліміне жататын өсімдіктер жайлы біледі.

Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:

Балқарағайдың өзге қылқанжапырақтылардан айырмашылығын ажыратады.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

Сүрек, дің, қылқанды, микориза, эндосперм, бүржидек.

Пәнаралық байланыс:

Экология, медицина.

Ресурстар және әдебиеттер

« Өсімдіктану» Р. Әлімқұлқызы, Б. Дүйсебайқызы, Е. Тұрбекқызы, 1997 ж; «Биология» Ж. Жүнісқызы, Р. Әлімқұлқызы, Қ. Жұмағұлова 2002 ж Алматы « Атамұра»; «Өсімдіктер әлемі» Р. Сәтімбеков 2011 ж интерактивті тақта, бөлме өсімдіктері,тірек - сызба, үлестірмелі қима қағаздар, суреттер, слайдтар, қосымша әдебиет,

Алдыңғы оқу:

Қырықжапырақтәрізділер жайлы біледі.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: (психологиялық ахуал) 3-минут

Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасу

«Кім екенін тап» ойыны.
Мақсаты: Топ мүшелерінің бір-бірін тануға көмектеседі. Әрбір адам өзінің аты-жөнін көрсетпей,өз-өзіне психологиялық мінездеме жазады.Өзінің ұнамды-ұнамсыз қасиеттерін жазу. Бұл мінездеме жазылған бетерді жетекші жинап, араластырады да,арасынан біреуін алып дауыстап оқиды .Топ мүшелері мінездеменің иесін табуы керек. Бұл жаттығу өзгелерді дұрыс қабылдап,тану арқылы олардың өзіндік ерекшеліктерін білуге үйреді.

Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут 1-деңгей(білу, түсіну)

«Тірек сызбаны толықтыр».

Мұғалім жаңа тақырыпты тірек сызба арқылы түсіндіреді. Ол сызбаны оқушылар дәптерлеріне сызып алып, жаттап алуға тиісті. Келесі сабақта мұғалім тірек сызбаны ішіндегі сөздерсіз (ұғымдар, терминдер) береді. Оқушылар тірек сызбаны толықтыру қажет.

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

«Өз жартыңды тап» ойыны.

Мұғалім жұп карточкалар дайындайды: біреуінде- сұрақтар, екіншісінде жауаптарға арналған тірек кестелер. Бірақ сұрақ пен оның жауабына арналған карточкалар түсі бірдей болады. Оқушылар кез келген түсті карточканың (әрқайсысы біреуін) таңдайды. Содан кейін оның түсі бойынша өзіне серігін іздеп, бірге отырып, жұмыс істейді.

Топ аралық бағалау

Түстер

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау.

Тест

1.Қазіргі кезде плаундардың неше түрі белгілі?

А.200-500 В.300-450 С.450-600 Д.180-250 Е.100-400

2.Плаундарда қабықтың сыртқы қабатында қандай ұлпа бар?

А.Өткізгіш В.Бөліп шығарушы С.Тірек Д.Негізгі Е.Фотосинтездеуші

3.Плаундар қандай жолмен көбейеді?

А.Түрленіп көбейеді В.Бөліну, өсімді С.Жыныссыз Д.Өсімді жолмен Е.Өсімді, жыныссыз, жынысты

4.Шоқпарбас плаундар қайда өседі?

А.Шөлді жерлерде В.Тоқтау суларда С.Қарағайлы орманда Д.Тауларда Е.Ашық далалы аймақтарда

5.Споралар дамитын орын:

А.Спорангий В.Сорус С.Таллом Д.Ризоид Е.Микориза

6.Плаунтәріздестердің қазіргі кездегі өкілдері:

А.Қырықжапырақтар В.Қырықбуындар С.Көпжылдық мәңгі жасыл шөптекті өсімдіктер Д.Мүктер Е.Балдырлар

7.Төселіп өсетін өскіндерінің үзінділері арқылы жүзеге асатын көбею түрі:

А.Жынысты В.Өсімді көбею С.Жыныссыз Д.Бөліну Е.Тура даму

8.Плаун спораларының өнуінің типтерін ата?

А.Күздік, қыстық В.нағыз тамыр, нағыз жапырақ С.Шала, түрленіп Д.Көктемдік, жаздық Е.Жерүсті және жерасты

9.Тең споралы плаунтәріздестердің кең тараған өкілі:

А.Шоқпарбас плаун В.Шымтезек С.Көкек зығыры Д.Қырықбуын Е. Хлорелла

10.Плаундар өнеткәсіпте не үшін пайдаланылады?

А.Спирт алынады В.Йод алынады С.Лакмус алынады Д.Сары және жасыл бояу алынады Е.Сірке қышқылы алынады

Тест жауаптары:1.А 6.С2.С 7.В3.Е 8.Е4.С 9.А5.А 10.Д

Өзін-өзі бағалау

Жаңа сабаққа дайындық

Қызығушылықты ояту кезеңі 3- минут

   І. Қызығушылықты ояту. Жұмбақ

1.Өзі  таудың  бөктерінде   өседі.

Жаңа  жылда  үй  төріне  көшеді.             (  шырша )

2. Дауылға да, аязға да,Шыдап  бағар  мізбақпай.

Тау етегі  тұрағы,Жап-жасыл  боп тұрады.        ( Қарағай )

Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі

Электрондық оқулық

Оқушылар ойланып жауап береді. Оқушылар мұқият тыңдайды.

Мәтінмен жұмыс

1топқа Ашық тұқымды өсімдіктердің қырықжапырақтәрізділерден қандай ерекшеліктері бар?

2топқа. Балқарағайдың өзге қылқан жапырақтылардан айырмашылығы неде?

3топқа. Ашық тұқымдылардың адам өмірне пайдасы.

4топқа.Қарағайдың аталық бүрінің құрылысы қандай.Тозаңдану қалай жүзеге асады.

Оқушылардың алдына таратпа материалдар таратып беремін өздері оқи отырып постер қорғайды.

Әр топ бір-бірінің жұмысын бағалайды

Әр топтан 2-3 оқушы ойын айтып кетеді.

Топ басшыларының балдық жүйемен белгілеуі

Жаңа терминдер
Микориза – (микос - саңырауқұлақ, риза - тамыр) селбестамыр.
Дің - ағаш сабағы
Шайырлы өзекше – шайыр, эфир майы толған жасушааралық кеңістік.
Бірүйлі – аталық және аналық жыныс жасушаларының бір өсімдікте болуы.
Екі үйлі – аталық және аналық жыныс жасушаларың екі өсімдікте болуы.
Эндосперм – қоректендіруші ұлпа.
Эрозия – топырақтың бүлінуі, құнарлы қабатынан айырылуы.

«Сен білесің бе?»
- Шырша – 500 жыл бойы 30 - 35 м жетеді.
- Қарағай – 350 жыл жасаса, 36 м дейін биіктейді.
- Қайың – 150 жылда 20 м.
- Емен – 2000 жылда 40м.
- Балқарағай – 850 жылда 45 м
- Сондай - ақ ең көп жасаған өсімдік «Санта Мария» деп аталатын кипарис(самырсын). Қазір 5000 мыңға жуық жаста. Мексикада өседі. Діңінің шеңбері 49 м. Шеңберіне 27 адам қол жалғастырса ғана жете алады.

Топ аралық бағалау «

«Екі жұлдыз, бір тілек» арықылы

Сабақты қорытындылау

10-минут

1-деңгей(білу, түсіну)

Ашық тұқымдыларға топтастыру жасау.


Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

Қарама–қарсы сұрақтар

1.Тұқымды өсімдіктер неше бөлімнен тұрады? (2 бөлімнен: ашық тұқымдылар (тұқыммен көбейеді, жеміс түзбейді) және жабық тұқымдылар (тұқымы жемістің ішінде))

2.Тұқымдары қорғанышсыз, қабыршақта, бүрде ашық орналасса қандай өсімдіктер деп аталады? (ашық тұқымды өсімдіктер)

3.Ашық тұқымды өсімдіктер қалай көбейеді? (тұқыммен көбейеді)

4.Ашық тұқымды өсімдіктерге қандай өсімдіктер жатады? (сүректі өсімдіктер, яғни ағаштар, бұталар)

5.Ағаш діңінің су өткізгіш бөлігі қалай аталады? (сүрек)

6.Ашық тұқымды өсімдіктердің ең көп таралған түрлері (қылқан жапырақты өсімдіктер)

7.Қылқан жапырақты өсімдіктердің бұлай аталу себебі неде? (себебі, жапырақтары ине тәрізді жіңішке, кей түрінде ұшы үшкір)

8.Қылқан жапырақты өсімдіктерге қандай өсімдіктер жатады? (қарағай, шырша, самырсын, арша)

9.Жер ғаламшарында қанша қылқан жапырақты өсімдіктер бар? (600-ге тарта)

10.Кәдімгі қарағай қандай өсімдік? (жарық сүйгіш, діңі жуан, ашық далалы жерлерде өсетін өсімдік)

11.Қылқан жапырақтылар қандай тамырлы? (кіндік тамырлы, одан жанама тамырлар тарайды)

12.Ұсақ тамыршаларда не түзіледі? (микориза түзіледі)

13.Ағаш сабағы қалай аталады? (дің)

14.Ағаштың қабығы, сүрегі, өзегі қайда болады? (діңінде)

15.Қылқан жапырақтылардың ерекшелігі неде? (көпшілігінің қабығында, сүрегінде шайырлы өзекшелер болады?)

16.Қарағай бұтағының бүрлері қайда орналасқан? (жас өркеннің ұшында)

Өзін-өзі бағалау

3-деңгей шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

2. «Құпия сан»
1. Жеміс түзбейді. 1. Ашық тұқымдылар
2. Ағаш діңінің су өткізгіш бөлігі. 2. Дің
3. Селбестамыр. 3. Арша
4. Ағаш сабағы. 4. Сүрек
5. Екі үйлі өсімдік. 5. Микориза
6. Топырақтың бүлінуі. 6. Эрозия
Жауабы: «Құпия сан - 145236»

Табиғаттың тарылтпайық мөлдір кәусар тынысын.
Пәк табиғат - жүрегімнің тамылжыған жырысың.
Ей, адамдар, қалай ғана қатыгездік жасайсың.
Ол, анаң ғой, ал сен - кенже ұлысың!

Әр дұрыс жауапқа бір ұпай

Кері байланыс жасау 2-минут

Нені білдіңдер?

Нені түсінбедіңдер?

Не қиындық тудырды?

Не таңқалдырды?

Жарайсыңдар!

Бағалау

2-минут

Жеке критериалды бағалау парағындағы бағалауына сипаттама беруді ұсынады. Топ басшыларының бағалауына сөз береді. Соңында мұғалім тарапынан формативті бағалау жүргізіледі.Өзін-өзі бағалау, топ басшысының бағалауы мен мұғалімнің бағалауының қорытындысын күнделікке баға ретінде қойдыру

Оқушылар бағалау парақшасына бағалап қорытынды бағаны мұғалім шығарады.Өзін-өзі бағалау Оқушының аты, жөні____________________


Мен көп нәрсені үйрендім

Мен аз нәрсе үйрендім

Мен ештеңе

үйренбедім.

Өз жұмысымды бағалағанда

3

2

1

Өз бетімше жұмыс істегенде

3

2

1


Бағалау

Үйге тапсырма:1-минут 1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)

Ашықтұқымды өсімдіктер қосымша хабарлама дайындап келу. №20 зерт аяқтау, кесте толтыру дәптерге мәтінді мазмұны

2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)

Өздерің тұрған жерде кездескен ашықтұқымдылардың құрылысына назар аударыңдар. Тіршілік ерекшелігіне, өсу жағдайына көңіл бөліңдер. Сыныпта айтып беріңдер.

3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Тақырыпқа тест құрастырыңдар.

Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?



Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова























42-қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні: 10.02.2017ж

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып: 6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:Кәдімгі қарағайдың мысалында қылқан жапырақты өсімдіктердің тұқым арқылы көбеуі.№21зертханалық жұмыс

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Кәдімгі қарағай, қылқан жапырақты өсімдіктердің тұқым арқылы көбейуі туралы түсінікті нығайту.

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Қарағайдың қалың орманда өсетіні жайлы біледі.

Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:

Қарағайдың көбеюі жайлы мәлімет алады.

Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:

Қарағайдың адам өміріндегі маңызын және ашық тұқымдылардан айырмашылығын біледі.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

Сүрек, Дің, Қылқанды, Микориза, Эндосперм, Бүржидек.

Пәнаралық байланыс:

Экология, медицина.

Ресурстар және әдебиеттер

« Өсімдіктану» Р. Әлімқұлқызы, Б. Дүйсебайқызы, Е. Тұрбекқызы, 1997 ж; «Биология» Ж. Жүнісқызы, Р. Әлімқұлқызы, Қ. Жұмағұлова 2002 ж Алматы « Атамұра»; «Өсімдіктер әлемі» Р. Сәтімбеков 2011 ж интерактивті тақта, бөлме өсімдіктері,тірек - сызба, үлестірмелі қима қағаздар, суреттер, слайдтар, қосымша әдебиет,

Алдыңғы оқу:

Ашықтұқымдылар жайлы біледі.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: (психологиялық ахуал) 3-минут

Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасу.«Кездесу» ойыны

Жай әуенмен екі шеңбер болып қарама –қарсы айналады, әуен тоқтаған кезде бір-біріне қарап, баланың қасиетін айтады.

Түстер арқылы жұпқа бөлу.

Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут 1-деңгей(білу, түсіну)

ІІ нұсқа: мұғалім оқушыларға тек белгілі сан жазылған карточкаларды таратып береді. Мұғалім сұрақты оқып, оның нөмірін атайды. Сол нөмірі бар оқушы жауап береді, Бұл қиындатылған нұсқа, өйткені оқушы алдын ала сұрақты білмейді, оған дайындалуға мүмкіндігі жоқ.

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

А. Биологиялық диктант: 
Қырықжапырақтәріздестер – жоғарғы сатыдағы өсімдіктердің . . . . . болған тобы. 
Қырықжапырақтар тропикте ағаш, . . . . . түрінде өседі. 
Сабағы өте көп буын және . . . . . тұратындықтан, өсімдікті қырықбуын деп атаған. 
Қырықбуынның жанама бұтақтары – . . . . . мүше. 
Қырықбуындар – вегетативті, . . . . . және жыныссыз жолдармен көбейеді. 
Далалық қырықбуын – . . . . . өсімдік. 
Миллиондаған жылдар бойы оттегі қатысынсыз нығыздалған ағаштардан – . . . . . пайда болған. 
. . . . . . – ағаштың су өткізгіш бөлігі. 

Б. Адасқан әріптер: 
қырықбуын – рықынуықб , қырықжапырақ– қарыпажрықық 
сүрек– рексү , қылқанжапырақ – қарыпажнақлық 
спора – рапос ,

В. Бөлімдерін ата,
Г. Суреттегі мозайкадан өсімдікті табу: 
Д. Байланыстыру: 
Қырықбуын Жоғарғы сатыдағы өсімдіктердің ең ерте пайда болған тобы 
Ашықтұқымды Сабағы өте көп буын және буынаралықтарынан тұратындықтан 
Қырықжапырақ Тұқымдары тұқымқабыршақ қойнауында қорғанышсыз, бүрде жетіледі. 

Топ аралық бағалау

Түстер

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

Кестені тексеру. Сұрақтарды жауабын тексеру.


Өзін-өзі бағалау

Жаңа сабаққа дайындық

Қызығушылықты ояту кезеңі 3- минут

   І. Қызығушылықты ояту.  

Қарағай туралы видеоролик тамашалау. Сабақ тақырыбын ашу. Қарағай жайлы не білесіңдер? Өздерің өмірде көргенсіңдер ме?

Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі

«Қазымыр оқушы» оқыта үйрету ойыны.

І.бөлім. Оқушылар мәтінді жылдам және мұқият оқып шығады, сосын сұрақтар құрады. Кім көп сұрақ құраса, сол жеңіске жетеді. (10минут)

ІІ.бөлім. Оқушылар кезегімен басқаларына сұрақтар қояды, ал олар қысқа жауап қайтарады. Жауап берушіні жүргізуші көрсетеді. Сонан соң ең «Қазымыр оқушыны» анықтайды.

Топ аралық бағалау «

«Екі жұлдыз, бір тілек» арықылы

Сабақты қорытындылау

10-минут

1-деңгей(білу, түсіну)

АВС деңгейдегі сұрақтарға жауап береді.

«Сұрақтар телпегі».

Кез келген оқу мәтіні бойынша жүргізілетін жұмыс түрі. Әр оқушы параққа мәтін бойынша сұрақ жазып, телпекке салады. Сұрақтар мазмұны 3тақырыпта болады:

  • Мәтінді оқығанын тексеруге арналған сұрақтар;

  • Сұрақтың жауабын білмеймін, бірақ білгім келеді;

  • Мәтін туралы басқа оқушының пікірін білу және оны өз пікірімен салыстыруға арналған сұрақтар. Сұрақтар араластырылған соң әр оқушы сұрақты алып, жауап береді. Телпекке оқушы бір сұрақ салса да болады.

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

Сөзжұмбақ: 
Т Ұ Қ Ы М , Ж А Б Ы Н, Б Ү Р, Ж А Н А М А , Қ А Б Ы Ғ Ы ,А Т А Л Ы Қ 
Ш А Й Ы Р Л Ы 
1. Қарағай қалай көбейеді 
2. Қарағай бұтағының сыртқы қабыршағы қалай аталады 
3. Қарағай бұтағында әр түрлі қандай заттар болады 
4. Кіндік тамырларынан дамиды 
5. Діңнің бөлігінің бірі 
6. Аналықтан басқа қандай бүрлер орналасқан 
7. Сүрегінде қандай жол
болады 

Өзін-өзі бағалау

3-деңгей шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Суретпен жұмыс.

Зертханалық жұмыс: 
Қажетті құралдар: қарағай немесе шыршаның көктемде жиналған аналық және аталық бүрлері. 
1.Жас бүрдің суретін анықтап қарап суретін дәптерге салу, оның реңіне, мөлшеріне, бірінен-бірінің ерекшелігіне назар аудару. Бүрдің аналық немесе аталық бүр екенін анықтауға тырысу. 
2. Бүрді ортасынан бөліп микроскоп арқылы бақылау және дәптерге кескіннің суретін салу. 
3. Қылқанның ұзындығын өлшеу, пішініне зер салу. 

Әр дұрыс жауапқа бір ұпай

Кері байланыс жасау 2-минут

Нені білдіңдер?

Нені түсінбедіңдер?

Не қиындық тудырды?

Не таңқалдырды?

Жарайсыңдар!

Бағалау

2-минут

Жеке критериалды бағалау парағындағы бағалауына сипаттама беруді ұсынады. Топ басшыларының бағалауына сөз береді. Соңында мұғалім тарапынан формативті бағалау жүргізіледі.Өзін-өзі бағалау, топ басшысының бағалауы мен мұғалімнің бағалауының қорытындысын күнделікке баға ретінде қойдыру

Оқушылар бағалау парақшасына бағалап қорытынды бағаны мұғалім шығарады.Өзін-өзі бағалау Оқушының аты, жөні____________________


Мен көп нәрсені үйрендім

Мен аз нәрсе үйрендім

Мен ештеңе

үйренбедім.

Өз жұмысымды бағалағанда

3

2

1

Өз бетімше жұмыс істегенде

3

2

1


Бағалау

Үйге тапсырма:1-минут 1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)

Өздерің тұрған жердегі және мектеп маңындағы ашықтұқымды өсімдіктерді анықтаңдар.

2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)

Ата-аналардың, мұғалімнің көмегімен ол өсімдіктердің атауын дәптерге жазыңдар.

3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

«Біз тұрған жердегі ашықтұқымды өсімдіктер» деген хабарлама жазыңдар.

Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?



Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова











43-қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні: 10.02.2017ж

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып: 6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы: Қылқан жапырақты өсімдіктер мен қылқан жапырақты ормандардың табиғатты және адам шаруашылығындағы маңызы.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Оқушылар қылқан жапырақты өсімдіктермен танысу, қылқан жапырақты ормандардың табиғаттағы және адам шаруашылығындағы маңызын түсіну.

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Қылқанжапырақты өсімдіктердің табиғаттағы және халық шаруашылығындағы маңызын біледі, түсінеді.

Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:

Қылқанжапырақты өсімдіктердің маңызын, адам денсаулығына тигізетін әсерін үйренеді.

Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:

Орманның маңызын және оны қорғау жолдарын ұйымдастыра отырып, талдай алады.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

Егу, себу, бүртүзушілер, эфедрин, агроорман, фитонцид, қылша

Пәнаралық байланыс:

Экология, медицина.

Ресурстар және әдебиеттер

« Өсімдіктану» Р. Әлімқұлқызы, Б. Дүйсебайқызы, Е. Тұрбекқызы, 1997 ж; «Биология» Ж. Жүнісқызы, Р. Әлімқұлқызы, Қ. Жұмағұлова 2002 ж Алматы « Атамұра»; «Өсімдіктер әлемі» Р. Сәтімбеков 2011 ж интерактивті тақта, бөлме өсімдіктері,тірек - сызба, үлестірмелі қима қағаздар, суреттер, слайдтар, қосымша әдебиет,

Алдыңғы оқу:

Қарағайдың дамуы және көбеюін білді.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: (психологиялық ахуал) 3-минут

Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасуЗейіндерін сабаққа аудару Сәлемдеседі және сыныпта кімнің жоқ екенін айтады. Кітап , дәптерлерін дайындайды.

Зейіндерін сабаққа аударады.

Қане, барлығымыз орнымызда дөңгелене тұрайық.

Көзімізді жұмып, өзімізді табиғат аясында тұрғандай сезінейік.

Күн тамаша көзімізді ашып қолымызды жоғары көтереміз, күн сәулесі шуақ шашып тұр деп көрсетеміз, орнымызда тұрып айналамыз, айнала тамаша көрініске толы.

Енді, өзімізді еркін сезінейік.

Алғашқыда бәрі жақсы болып тұрды да кенет, аяқ астынан жел соқты.

Бір біріміздің қолымыздан ұстап жеңіл желдің самалындай етіп қозғаламыз.

Аяқ астынан бұршақ жауды – өзімізді құшақтап, жаурап қалған сезінеміз.

Бір кезде бәрі басылды, күн жарқырап ашылып, адамға бір күшті күш қуат берді...........

Оқушыларды 3 топқа бөлу (түрлі – түсті қағаздардың көмегімен)

І топ «Қарағайлар» ІІ топ «Шыршалар» ІІІ топ «Балқарағай»

Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут 1-деңгей(білу, түсіну)

2.Үй тапсырмасын тексеру кезеңі: (сұрақтар арқылы сызбанұсқаны жалғастыру)

1. Өсімдіктерді қандай үлкен екі топқа бөлеміз?

2. Жоғары сатыдағы өсімдіктер қалай бөлінеді?

3. Жоғары сатыдағы споралы өсімдіктерді атаңдар.

4. Тұқымды өсімдіктер қанша топқа бөлінеді?

5. Оларды атаңдар.

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

«Мен саған – сен маған». Топтар бір-біріне сұрақ қояды. Әр сұраққа 1 ұпайдан есептеледі.

«Қарағай» тобы «Шыршалар» тобына сұрақтары.

1. Сүрек деген не?

2. Жатаған шырша қай жерлерде кездеседі?

3. Қарағайдың түрлерін ата?

4. Бірүйлі өсімдік деген не?

5. Қарағай неше жылға дейін өмір сүреді?

6. Биіктігі екі метрден аспайтын қарағайды ата?

7. Бүрі неше жылда піседі, оны жеуге болама?

«Шыршалар» тобы «Самырсын» тобына сұрақтары.

1. Қазақстан Республикасының орман мен бұталар алып жатқан жері, көлемі неше гектар?

2. Зеравшан аршасы Қазақстанның қай жерінде өседі?

3. Қазіргі кезде ағаштан неше түрлі зат жасауға болады?

4. Орманды көбейтудің неше тәсілін білесің?

5. Қарағай неше үйлі өсімдік?

6. Қарағайдың неше түрі бар, ата?

7.Арша қандай өсімдік және қай жерлерде өседі?

«Самырсын» тобы «Қарағай» тобына сұрақтары.

1.Жер бетінде ашықтұқымды өсімдіктердің неше түрі бар?

2.Қарағайдың тұқымы қандай түсті болады?

3.Қарағай не арқылы көбейеді?

4. Самырсын қандай өсімдік?

5. Қарағайдың биіктігі неше м-ге жетеді?

6. Тұқым қай бүрді түзеді?

7. Аналық бүр деген не?

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

«Таныстыру». Әр топ өз топтарын

Қарағай – еліміздің таулы аймақтарында бірнеше түрі кездесетін қылқанжапырақтымәңгі жасыл өсімдік. 500-600 жылға дейін өмір сүреді. Ең биік түрлері 50-60 метрге жетеді. Шыршаныкіндей емес қарағайдың қылқаны ұзын, жуандау. Қылқанының түсі түріне қарай сары, көкшілдеу, жасыл және қою жасыл болады. Қарағай сондай-ақ тез өсетін қылқанжапырақтылардың бірі. Жер шарында жүзден аса түрі болса, оның жиырма шақты түрі көгалдандыруда қолданылады. Олардың ішінде бұтағы тік өсетін және жайыла өсетін түрлері де бар. Өсе келе жан-жағына 6-7 метрге дейін жайылатындықтан, бір-бірінен немесе өзге ағаштардан арақашықтығы кем дегенде 5-6 м болуы керек. Оның барлық түрі бой жасап өсіргенге ыңғайлы. Жай және тез өсетін түрлері бар.

Самырсын - қарағай тұқымдасына жататын көп жылдық мәңгі жасыл ағаш. Қазіргі кезде 40-тан астам түрі белгілі, негізінен Солтүстік жарты шарда өседі, ішінара тропиктік белдемдерде (Мексика, Гватемала) кездесетін түрлері де бар. Қазақстанда Алтай, Тарбағатай, Жетісу мен Талас Алатауында, Батыс Тянь-Шаньда теңіз деңгейінен 2000 м-ге дейінгі биіктік белдеулерде өсетін 2 түрі: Сібір Самырсыны және Ақ қарағай бар. Олардың биікт. 35 м-ге, діңінің жуанд. 55 см-ге дейін жетеді. Қылқан жапырақтары таспа пішіндес, ұзындығы 4 см-дей. Аналық тұқым бүрі жасыл не қызыл түсті, аталық гүлі масақты, алдыңғы жылғы бұтақтарының ұшында орналасады. Самырсын 200 жылдай өмір сүреді. Самырсынның діңі жұмсақ, жеңіл, ол целлюлоза өндірісінде, құрылыста қолданылады. Тұқымының құрамында лак, бояу өндіру үшін қолданылатын май болады. Қабығынан шайыр алынады, сағызы (живица) желім ретінде, қылқаны медицинада майқарағай майын алу үшін пайдаланылады. Самырсындар — аязға төзімді ағаштар, бірақ мәдени түрде өсіру үшін ылғалды және салқын климат керек.

Шыршалар-Кәдімгі шыршалар да қылқанды ағаштарға жатады. Оның биіктігі30-40 метрге жетеді, 120-300жыл жасайды. Қарағаймен салыстырғанда оның қылқандары қысқа, 4 қырлы, бір-бірден орналасады,6-7 жылға дейін түспейді. Шырша құнарлы және ылғалды топырақта жақсы өсетін, көлеңке сүйгіш өсімдік. Шыршаның тамырлары жерге терең бойлап кетпейді, топырақтың беткі қабаттарында орналасады. Егер қатты жел соқса, шыршаны тамырларымен қопарып тастайды. Шырша жел арқылы мамыр, маусым айларында айқас тозаңданады. Ұрықтанған соң тұқым бүршігінен тұқым дамиды, ол күзде пісіп жетіледі.

Топаралық бағалау

Екі жұлдыз, бір тілек арқылы

(3 ұпай).


Жаңа сабаққа дайындық

Қызығушылықты ояту кезеңі 3- минут

Қызығушылықты ояту.  «Футбол» ойыны.

Қылқан жапырақты ағаштардың жапырағы қалай аталады ?

Қандай қылқан жапырақты ағаш жапырағы күзге қарай түседі ?

Қылқан жапырақты ағаш туралы жұмбақтарды еске түсіріңдер.

Жұмбақтар:

Дауылға да, аязға да,Шыдап бағар мізбақпай.

Тау етегі тұрағы,Жап-жасыл боп тұрады.(Қарағай)

Қысы-жазы шешпейтін, Көйлегі бар жасылдан.

Өзгертпейді еш кейпін, Жаралғандай асылдан. (Шырша)

Қане, балалар енді Видеоролик тамашалайық.

Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі

Өз бетінше білім алу (әр оқушыға өзім дайындаған кітапша беріледі).

Қылқан жапырақты өсімдіктер мен қылқан жапырақты ормандардың

табиғаттағы және адам шаруашылығындағы маңызы.

1 топ. Қарағай 2 топ. Жатаған шырша3 топ. Балқарағай

«Екі жұлдыз, бір тілек» арықыл

3-ұпайдан

Сабақты қорытындылау

10-минут

1-деңгей(білу, түсіну)

Топпен тапсырмаларды орындайды. 
1-топ. Қылқанжапырақты өсімдіктерге сызбанұсқа құрастырады. 
2-топ. Жаңа тақырып пен өткен тақырыпты байланыстыра отырып сұрақтар құрастырады. 
3-топ. Қырықжапырақтәріздес пен қылқанжапырақты өсімдіктердің айырмашылығын тауып, венн диаграмма сызады. 

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

1-топ: Орманның маңызы

2-топ: Орман қорғау

3-топ:Сен білесің бе?

2-ұпайдан

3-деңгей шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Тест шешу.

Өзін-өзі бағалау

Кері байланыс жасау 2-минут

Нені білдіңдер?Нені түсінбедіңдер?Не қиындық тудырды?Не таңқалдырды?

Жарайсыңдар!

Бағалау

2-минут

Оқушыларға критерий арқылы бағалау парақтарын толтыруды ұсынады Оқушылар сабақ бойына өздерінің белсенділіктерін бағалайды, жауап парақтарын толтырып, бағаларын қойып, мұғалімге тапсырады. Оқушылар бағалау парақшасына бағалап қорытынды бағаны мұғалім шығарады.Өзін-өзі бағалау Оқушының аты, жөні____________________


Мен көп нәрсені үйрендім

Мен аз нәрсе үйрендім

Мен ештеңе

үйренбедім.

Өз жұмысымды бағалағанда

3

2

1

Өз бетімше жұмыс істегенде

3

2

1


Бағалау

Үйге тапсырма:1-минут 1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)

АВС сұрақтарына жауап беріңдер?

2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)

«Қылқанжапырақты өсімдіктердің пайдасы» деген тақырыпта хабарлама жазыңдар.

3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

«Өрттің орман үшін келтіретін зияны» деген тақырыпта хабарлама жазыңдар.

Тұрған жерлеріңде ормандар болса қандай өсімдіктер өсетінін анықтаңдар. Өсімдік атауларын дәптерлерге жазыңдар.

Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?



Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова



Өз бетінше білім алу (әр оқушыға өзім дайындаған кітапша беріледі).

Қылқан жапырақты өсімдіктер мен қылқан жапырақты ормандардың

табиғаттағы және адам шаруашылығындағы маңызы.

Ашық тұқымды өсімдіктер тамыры тереңге бойлайтындықтан, топырақты эрозиядан сақтайды.«Эрозия»- латын сөзі, яғни ірітіп- шіріту,  бүлдіру мағынасында қолданылады. Демек топырақтың ең құнарлы бөлігінің судан шайылуын, жел ұшыруын болдырмайды. Ашық тұқымдылар өскен жерде қар және нөсер суы да топырақты бүлдіре алмайды. Сөйтіп табиғаттағы су айналымын реттейді. Бұлар басқа жасыл өсімдіктермен бірге ағзалық заттар түзеді.

1 топ. Қарағайда -зиянды бактерияларды жоятын ерекше ұшқыш зат бөлінеді. Қарағайдан жоғары сапалы ағаш сүрегі, қарамай, шайыр алуға болады. Қарағай – дәрілік ағаш, одан терпентин майы, скипидар, сірке суы; жас қылқанынан С витамині (концентрат), эфир майы алынады. Сондай-ақ құм тоқтатуда, әсемдік ретінде (елді мекенді көгалдандыруда) маңызы зор. Бұл  қарағайдың табиғаттағы маңызы болса, қарағай сүрегінен химиялық жолмен өңдеп, жібек жіп тәрізді жасанды талшық алынады. Қарағайдың ағашы мықтылығымен және қаттылығымен ерекшеленеді. Оны кеме құрылысында, авиацияда, теміржолда және құрылыста кеңінен қолданады.

2 топ. Жатаған шырша

Шыршаны жол жиектеріне жел ұстағыш ретінде егеді. Тұқымы орман құстары мен кеміргіштеріне тамақ ретінде қызмет етеді. Діңінің қабығы тері илеуде қолданылады. Көптеген елдерде жаңа жыл ағашы ретінде танымал.

Шыршаның қылқанының құрамында С витамині, аскорбин қышқылы, эфир майы, жемісінде 25 – 29%-дай сұйық май болады. Сүрегі жеңіл және жұмсақ, оны құрылыста, целлюлоза-қағаз өнеркәсібінде, музыкалық аспаптар жасауға пайдаланады; шайыр, қара май, скипидар,  сүрек сірке қышқылы алынады.

Шыршадан жасалған музыкалық аспаптардың дауысы керемет болады. Италиян скрипка шеберлері Амати мен Страдиваридың скрипкалары шыршадан жасалған.

Жатаған шырша тау беткейіндегі топырақты шайылудан қорғайды. Жылдан жылға санының азаюына байланысты, қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. Шырша сүрегі – қағаз жасауға қажетті негізгі шикізат. 

3 топ. Балқарағай

Сібір Балқарағайы тез өсетін, жарық сүйгіш, суыққа, ыстыққа, күшті желге төзімді болғандықтан Солтүстік және Шығыс Қазақстан өңірлерінде екпе орман ағашы ретінде өсіріледі. Оның сүрегінен қағаз және спирт,  бояу, ал қылқанынан бағалы эфир майы алынады.

Ағашы шірімейтін мықты болғандықтан құрылыста, химиялық өндірістерде кеңінен қолданылады. Кәрі балқарағайдың діңінен шайырды көруге болады. Оны кір жуғанда сабын ретінде қолданған. Ежелгі рим мен араб медицинасында таптырмас дәрі ретінде пайдаланған. Шайыр-сағызы ауыз қуысын, тісті тазартып, қызыл иекті нығайтады. Ағаштың қабығы да бағалы шикізат. Одан тері илегіш, эфир майын және тоқыма бояуларын алған.

Әр топ оқып болды(3 мин. беріледі). Топта талданады (топ жетекшілері).

Презентациялау (әр топ өзінің презентациясын қорғайды).




















44-қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні: 17.02.2017ж

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып: 6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы: Жабықтұқымды өсімдіктердің көптүрілігі. Қосжарнақты өсімдіктердің тұқымдастары.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Олардың жалпы сипаттамасын, жабық тұқымды өсімдіктердің көптүрлілігін, қосжарнақты өсімдіңтердің тұқымдастарын және жабық тұқымды өсімдіктердің табиғаттағы және адам шаруашылығындағы маңызын, гүлді өсімдіктердің қосжарнақтылар және даражарнақтылар кластарына бөлінуін түсіндіру, меңгерту, өмірмен ұштастыру, терең және жүйелі білім алуға жағдай жасау.

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Олардың жалпы сипаттамасын, жабық тұқымды өсімдіктердің және гүлді өсімдіктердің көптүрлілігін біледі.

Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:

Қосжарнақты өсімдіктердің тұқымдастарын және жабық тұқымды өсімдіктердің табиғаттағы және адам шаруашылығындағы маңызын біледі.

Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:

Өсімдіктердің қосжарнақтылар және даражарнақтылар кластарына бөлінуін түсінеді, меңгереді, өмірмен ұштастыру, терең және жүйелі білім алады.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

Ұрықтану,қарғакөз, дааржарнақты, жолжелкен.

Пәнаралық байланыс:

Экология, медицина.

Ресурстар және әдебиеттер

« Өсімдіктану» Р. Әлімқұлқызы, Б. Дүйсебайқызы, Е. Тұрбекқызы, 1997 ж; «Биология» Ж. Жүнісқызы, Р. Әлімқұлқызы, Қ. Жұмағұлова 2002 ж Алматы « Атамұра»; «Өсімдіктер әлемі» Р. Сәтімбеков 2011 ж интерактивті тақта, бөлме өсімдіктері,тірек - сызба, үлестірмелі қима қағаздар, суреттер, слайдтар, қосымша әдебиет,

Алдыңғы оқу:

Қылқанжапырақты өсімдіктер мен қылқанжапырақты ормандағы маңызын білді.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: (психологиялық ахуал) 3-минут

Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасуЗейіндерін сабаққа аудару Сәлемдеседі және сыныпта кімнің жоқ екенін айтады. Кітап , дәптерлерін дайындайды.

Оқушыларды 3 топқа бөлу (түрлі – түсті қағаздардың көмегімен)

І топ «Қарағайлар» ІІ топ «Шыршалар» ІІІ топ «Балқарағай»

Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут 1-деңгей(білу, түсіну)

2.Үй тапсырмасын тексеру кезеңі: (сұрақтар арқылы сызбанұсқаны жалғастыру)

Ашық тұқымдыөсімдіктер

1.Неліктен ашық тұқымды деп аталады?

2. Ашық тұқымдыларға қандайөсімдіктер жатады?

3. Бірүйлі өсімдік дегеніміз не?

4. Аршаның бүрі қалай аталады?

5.Жылда күзде сарғайып, қылқандарын түсіретін ашық тұқымды өсімдік? 6. Шырша, арша, самырсынды “Қылқан жапырақты” дейтін себебі неде? 7.Жас өркеннің түбінде тығыз топтаса орналасқан ұсақ, жасылдау сары түсті бүрлер қандай бүрлер?

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

й тапсырмасының орындалысын тексеру: 1. Өсімдіктердің ең ежелгі тобы? (Ашық тұқымдылар) 
2.Ашық тұқымды өсімдіктер деп аталу себебі? Тұқымдары қорғанышсыз, бүрде ашық орналасатындықтан 
3. Ашық тұқымды өсімдіктер немен көбейеді? Тұқымнан 
4. Ашық тұқымдылар бөліміне жататын өсімдіктер барлығы қандай өсімдіктер? Сүректі өсімдіктер 
5. Ағаш діңінің су өткізгіш бөлігі аталады? Сүрек 
6. Ашық тұқымдылардың гүлі? Болмайды 
7. Ашық тұқымдылардың «қылқан жапырақты» дейтін себебі? Жапырақтары ине тәрізді 
8. Жылда күзде сарғайып, қылқандарын түсіреді? Балқарағай 
9. Не себепті ашық тұқымдылар жеміс түзбейді? Гүл жоқ 
10.Сүректі өсімдіктерге жатады? Ағаштар, бұталар 
11.Ашық тұқымды өсімдіктерде қандай өсімдіктер болмайды? Шөптекті 
12. Қылқан жапырақты өсімдіктер жер ғаламшарында қанша? 600 ге тарта 
13. Бірүйлі өсімдік? Кәдімгі қарағай 
14. Ұсақ тамыршаларда түзіледі? Микориза 
15.Діңі жуан, сәл аласа болатын қарағай қайда өседі? Далалы жерде 
16.Қылқан жапырақты өсімдіктердің тамыры қандай? Кіндік тамырлы 
17. Грекше «микос» қандай мағына береді? Тамыр 
18.Дің деп аталады? Ағаш сабағы 
19.Қарағайдың жас өркеннің ұшынды орналасады? Бүрлер 
20.Қылқан жапырақтылар класына қандай өсімдіктер жатады? Қарағай,шырша, арша 
21. Тұқымбүршік қашан ұрықтанады? Бір жылдан соң,келесі жазда ғана 
22.Ұрық неден дами бастайды? Зиготадан 
23.Жарық сүйгіш және тамырын тереңге жаятын өсімдік? Кәдімгі қарағай 
24.Халық «Бүржидек» деп атайды? Кәдімгі арша 
25.Грекше «микос» қандай мағына білдіредіі? Тамыр 
26. «Эрозия» - латынша қандай мағына береді?
Жегідей жеу, бүлдіру Әрбір оқушы ООМ бойынша сұралады. 

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

Тақырып бойынша тест шешу.

Топаралық бағалау

(3 ұпай).

Жаңа сабаққа дайындық

Қызығушылықты ояту кезеңі 3- минут

Қызығушылықты ояту.  Қабылдауды ұйымдастыру

Тірек сөздермен жұмыс

Мұғалім тақтаға тірек сөздерді жазады.

1.Гүлді өсімдіктер 8.Сеппе көкнәр

2.Тозаң 9.Шалғынды

3.Қосарланып ұрықтану 10.Шикізат

4.250 мың 11.Вавилов

5.Қарғакөз 12.Сыпырғы

6.Қосжарнақты 13.Шашақ

7.Жолжелкен 14.Кочан

Берілген уақыттан соң блок жабылады. Оқушылар есте қалған сөздерді дәптерге жазады. Блок ашылады. Оқушылар естерінде қалмаған сөздерді толықтырып жазып, жазбаларын толықтырып алады.

Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі

«Жигсо» әдісі бойынша өткен тақырып пен жаңа тақырыпты өздері талқылап, өздері қайталау масатында қосымша тапсырмалар таратылады

1 топ Жабық тұқымды өсімдіктердің көптүрлілігі

2 топ Қосжарнақты өсімдіктердің тұқымдастары.

3 Қосжарнақты өсімдіктердің тұқымдастары.

Әр топта, яғни үш топта 4 оқушы бар, әр топтың 1,2,3 нөмерлеріне бірдей тапсырмалар беріледі, олар өздері тапсырмаларды орындап, әр топтаға бірдей нөмерлер бір партаға бірігіп тапсырмаларын бір- біріне көрсетіп, тексереді, 4 сарапшы, яғни дарынды 4 оқушым топ басшылары бақылаушы- сарапшы

ретінде сайланады. Олар тексерудің нәтижесін сыныпқа жариялайды бірдей нөмірдегілердің жауабын айтады.

Топ аралық бағалау «

«Екі жұлдыз, бір тілек» арықыл

3-ұпайдан

Сабақты қорытындылау

10-минут

1-деңгей(білу, түсіну)

1 топ: Қосжарнақты өсімдіктердің құрылыс ерекшеліктері

2 топ: Дара жарнақты өсімдіктердің құрылыс ерекшеліктері

Алғашқы түсініктерді тексеру Қиылыс сұрақтар 
Осы аталған тірек сөздердің мағынасын ашу мақсатында оқушыларға сұрақтар қойылады. 
1. Жабық тұқымды өсімдіктердің қанша түрі бар? 250000 
2. Жабық тұқымды өсімдіктерде көбею мүшесі? Гүл 
3. Жабық тұқымды өсімдіктерде тозаңданудың қандай түрлері бейім? Желмен тозаңдану, бунақденелермен тозаңдану 
4. Тозаң түтігі арқылы аталық жыныс жасушалар қайда өтеді? Тұқым бүршігіне 
5. Екінші аталық жыныс жасушасы тұқым бүршігінің ең үлкен несімен қосылады? Орталық жасушасымен 
6. Ұрық дегеніміз не? Ұрықтанған жұмыртқа жасушасы 
7.Орталық жасуша екінші аталық жыныс жасушасымен қосылып нені түзеді? Эндосперм 
8. Тұқым бүршігінен не түзіледі? Тұқым 
9. Жатынның қабырғаларынан түзіледі? Жемісқап 
10.Қай жабық тұқымды өсімдіктің өсімді кезеңі жүз жылға созылады? Емен 
11. Адамға тамақ өнімдерін беретін және ауыл шаруашылық жануарларына қажетті жемшөп болып саналады? Өсімдіктер 
12.Құрылысы, тіршілік ету жағынан бірдей және ата-енелеріне ұқсас, жеміс беретін, ұрпақ түзе алатындар неге жатқызылады? Бір түрге 
13.Ағаш тәрізді формалары не ретінде аса құнды? Құрылыс материалы ретінде 
14. Тынымбақтарды, саябақтарды, көшелерді, жұмыс орындарды көгалдандыруға қажетті өсімдіктер? Сәнді өсімдіктер 
15.Жабық тұқымдылардың жапырақтарының пішіні мен мөлшері, тамыр жүйесі қандай болады? Әрқилы 
16.Ауыл және халық шаруашылығының әр түрлі салаларының дамуыны байланысты өсімдік өніміне сұраныс қандай болады? Артады 
17.Қосарланып ұрықтану қандай өсімдіктерге тән? Гүлді өсімдіктерге 
18.Кімнің басшылығымен дүние жүзінің көптеген аймақтарында экспедициялар ұйымдастырылды? Н.И.Вавилов 
19.Н.И.Вавилов жинақтаған еңбегі? Ауыл шаруашылық өсімдіктер іріктемесі 
20. Құрылысы жағынан ұқсас түрлер неге біріктіріледі? Туысқа 
21. Бидай туысы, қарабидай туысы, арпа туысы неге біріктіріледі? Астық тұқымдасына 
22.Гүлді өсімдіктер бөлінеді? Даражарнақтылар, қосжарнақтылар 
23.Тұқымында екі тұқым жарнағы болатын өсімдіктерді жатқызады? Қосжарнақтылар 
24.Тұқымында бір тұқым жарнағы болатын өсімдіктерді жатқызады? Даражарнақтылар 
25.Қай жабық тұқымды өсімдіктің өсімді кезеңі өте қысқа? Сеппе, көкнәр 
26.Эндосперм қалай түзіледі? Орталық жасуша екінші аталық жыныс жасушасымен қосылып 

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

Сыни тұрғыдан сұрақтар 
1.Гүлді өсімдіктер тұқымы жемістің ішінде жетіледі? + 
2. Аталықтар мен аналықтар гүлде жетіледі?+ 
3.Аналықтың жатынында тұқым бүршіктері орналаспайды. Орналасады 
4. Қандай тозаңданғанына қарамастан,тозаң түйірлері аталықтың аузына келіп түседі? Аналықтың 
5.Қосарланып ұрықтану ашық тұқымды өсімдіктерге тән. Жабық 
6, Эндоспермде ұрыққа қажетті оттегі жиналады? Қорктік зат 
7.Қазіргі кезде жабық тұқымдыларға жатпайды: ағаш, бұта, шөптесін өсімдіктер. Жатады
 8. Жабық тұқымдылар тек шөлейттерде кездеседі? Жер бетіндегі барлық құрлықтарда 
9.Жабық тұқымдылардың жапырақтарының пішіні мен мөлшері, тамыр жүйесі бірдей болады. Әртүрлі 
10. Гүлді өсімдіктердің табиғаттағы және адам өміріңдегі маңызы орасан зор. + 
11.Өсімдіктер шикізат ретінде өндірістің әр түрлі салаларында қолданылады. + 
12.Тек сәнді өсімдіктер халық шаруашылығына қажетті өсімдіктер. Тынымбақтарды, саябақтарды, көшелерді, жұмыс орындарды көгалдандыруға пайдаланады 
13.Ауыл шаруашылық жануарларына қажетті жемшөп өоры мәдени өсімдіктер болып табылады. Өсімдіктер 
14.Жабық тұқымды өсімдіктердің 750 мың түрі белгілі. Жоқ 250000 
15.Жабық тұқымды өсімдіктер тамыр арқылы көбейеді? Жоқ гүлі арқылы 
16. Қосжарнақтылардың тамыр жүйесі шашақ тамырлы болып келеді? Кіндік 
17. Қосжарнақтылардың күлтесі және тостағанша жапырақшаларының саны 3 немесе 4. 5 немесе 4 тен 
18. Гүлді өсімдіктерді 3 класқа бөлеміз? 2 
19. Даражарнақтылар тұқымында 2 тұқым жарнағы болады? 1 
20.Қосжарнақтылар тұқымында 2 тұқым жарнағы болады? Ия 2 жарнағы болады 
21. Гүлді өсімдік түрінің 25% қосжарнақтылар болып табылады? 75% 
22.Соңғы 40-50 жылдың ішінде экспедициялардың құрамына Қазақстан ғалымдары енді? 15-20 
23. Тұқымдардың әрқайсысын қандай да бір отрядқа жатқызады? Класқа 
24. Сәнді өсімдіктерді құрылыс материалы ретінде пайдаланады? Ағаш тәрізді формалары 
25.Жабық тұқымдылар бөлімі осы кездегі өсімдіктер дүниесінің ішіндегі ең аз тараған түрі? Көп Әрбір оқушы ООМ бойынша сұралады. 
Оқушыларға жауабына қарай «+», «-» таңбасы қойылады. 
Оқушылардың жауабына қарай тағы да «+», «-» таңбасы қойылады. 

2-ұпайдан

3-деңгей шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

  1. Гүлді өсімдіктердің тұқымы жемістің ішінде жетілетін өсімдіктер: 

  2. Ұрықтанудың тек гүлді өсімдіктерге тән түрі:

  3. Орталық жасуша екінші аталық жынысжасушасымен қосылып, ұлғайып... түзеді:

  4. Ауыл шаруашылық өсімдіктер іріктемелерінің аса бай үлгілерін жинақтаған:

  5. Өзгергіштігі мен бейімделушілігінің  нәтижесінде қалыптасқан өміршеңдік қасиеті бар өсімдіктер?

  6. Жабық тұқымды өсімдіктердің көбею мүшесін көрсетіңіз?

  7. Тұқым бүршігінен не түзіледі?

  8. Жатынның қабырғаларынан не түзіледі?

  9. Жабайы өсімдіктердің көптеген пайдалы түрлерін ашып, өсімдіктер іріктемелерінің бай үлгілерін жинақтаған академик?

  10. Ұрыққа қажетті қор заттары қайда жинақталады?

Сабақта меңгерілген материал бойынша ТСҚ жазылады. Ең көп сөз қорын жазған оқушы дауыстап, жылдам оқиды. 5 минут уақыт өткен соң, оқушылар бір-бірінің қанша сөз жазғандарын санап, есебін шығарады. 
Талдау және қорытындылау. Мұғалім сабақты қорытындылайды. Өзінің тақырыпқа көзқарасын білдіреді. Тез және сапалы жұмыс жасаған оқушыларды мадақтайды. ООМ-да әр оқушының бүгінгі сабаққа қатысуы 5 балдық шкаламен бағаланады. 




Өзін-өзі бағалау

Кері байланыс жасау 2-минут

Нені білдіңдер?Нені түсінбедіңдер?Не қиындық тудырды?Не таңқалдырды?

Жарайсыңдар!

Бағалау

2-минут

Оқушыларға критерий арқылы бағалау парақтарын толтыруды ұсынады Оқушылар сабақ бойына өздерінің белсенділіктерін бағалайды, жауап парақтарын толтырып, бағаларын қойып, мұғалімге тапсырады. Оқушылар бағалау парақшасына бағалап қорытынды бағаны мұғалім шығарады.Өзін-өзі бағалау Оқушының аты, жөні____________________


Мен көп нәрсені үйрендім

Мен аз нәрсе үйрендім

Мен ештеңе

үйренбедім.

Өз жұмысымды бағалағанда

3

2

1

Өз бетімше жұмыс істегенде

3

2

1


Бағалау

Үйге тапсырма:1-минут 1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)

Жабық тұқымды өсімдіктердің жалпы сипаттамасы. Жабық тұқымды өсімдіктердің көптүрлілігі тақырыбымен танысып келу

2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)


3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)


Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?



Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова




















45-қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні: 21.02.2017ж

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып: 6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:Креcтгүлділермен Асқабақ тұқымдасы. №22Зертханалық жұмыс.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Шаршыгүлділер тұқымдасына жататын өсімдіктердің көптүрлілігі мен халық шаруашылығындағы маңызы туралы білім беру.оқушыларға шаршыгүлділер тұқымдасына жататын өсімдіктер жөнінде мәлімет бере отырып, гүлді өсімдіктердің қазіргі кездегі саны жағынан ең көп таралған топ екенін түсіндіру, мәлімет беру.

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Шаршыгүлділер тұқымдасына жататын өсімдіктердің тіршілігінің ерекшеліктері туралы мағлұмат алады.

Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:

Өсімдіктердің гүлінің және жемісінің құрлысына талдау жүргізе отырып, негізгі ерекшеліктері туралы түсінеді.

Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:

Танысқан жемістерді өсімдіктермен байланыстырады.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

Қырыққабат – капуста — cabbage

Пәнаралық байланыс:

Экология, медицина.

Ресурстар және әдебиеттер

« Өсімдіктану» Р. Әлімқұлқызы, Б. Дүйсебайқызы, Е. Тұрбекқызы, 1997 ж; «Биология» Ж. Жүнісқызы, Р. Әлімқұлқызы, Қ. Жұмағұлова 2002 ж Алматы « Атамұра»; «Өсімдіктер әлемі» Р. Сәтімбеков 2011 ж интерактивті тақта, бөлме өсімдіктері,тірек - сызба, үлестірмелі қима қағаздар, суреттер, слайдтар, қосымша әдебиет,

Алдыңғы оқу:

Гүлді өсімдіктер жайлы білді.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: (психологиялық ахуал) 3-минут

Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасуЗейіндерін сабаққа аудару.

Оқушыларды 3 топқа бөлу (түрлі – түсті қағаздардың көмегімен)Ұйымдастыру бөлімі

Оқушыларға карточкалар үлестіру ( күн, бұлт, бұлт арасындағы күн).

Мен сіздерге мынадай көңіл – күймен келдім. (күнді көрсету)

Ал сіздердің көңіл – күйлеріңіз қандай?

Әрбір оқушы өзінің көңіл – күйін білдіретін карточканы көтереді.

Топқа бөлу.

Оқушыларға үлестірме материалдар тарату арқылы топқа бөлемін.

Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут 1-деңгей(білу, түсіну)

2.Үй тапсырмасын тексеру кезеңі: (сұрақтар арқылы сызбанұсқаны жалғастыру)

II.Үй тапсырмасын тексеру
 Жабық тұқымдылардың жер бетіне кеңінен таралуының себебі?  
1. Жабық тұқымды өсімдіктердің басқа өсімдіктерден айырмашылығы неде?
2.Жабық тұқымды өсімдіктер қалай ұрықтанады?
3. Жабық тұқымдылардың тұқымы мен жемісі неден пайда болады?

4. Жабық тұқымды өсімдіктердің табиғаттағы және шаруашылықтағы

маңызы қандай?

5.Тұқымдастарға,  кластарға,  түрлерге,  туыстарға,ө сімдіктерді
топтастырғанда қандай белгілер негізге алынады?
6.  Қосжарнақтылар класына қандай белгілер тән?
 7.Даражарнақтылар класына қандай белгілер алынады?
8.Гүлді өсімдіктер қандай кластарға бөлінеді

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

Ой қозғау».

Жабық тұқымды өсімдіктердің ерекшелігі туралы сәйкестендіру тест жүргізу.

1.Жабық тұқымды өсімдіктердің 250000-дай түрі бар.

2. Гүлді өсімдіктердің тұқымы бүрде ашық орналасады.

3. Жабық тұқымды өсімдіктерде гүл көбею мүшесі болып табылады.

4. Гүлді өсімдіктерге қосарлы ұрықтану тән.

5. Жабық тұқымдылар жеміс түзбейді.

6. Жабық тұқымдылар – сүректі өсімдіктер, яғни ағаштар, бұталар.

7. Жабық тұқымды өсімдіктер тұқым жарнағына байланысты даражарнақтылар және қосжарнақтылар класы деп бөлінеді.

1. (+)2. (-)3. (+)4. (+)5. (-)6. (-)7. (+)

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

Кеппешөп даналарының өсімдіктерінен алыңдар да екі топқа (қосжарнақтылар және даражарнақтылар класына бөлу.) жататындарын іріктеңдер.

«Бестармақ» әдісінің халықаралық атауы «Синквин» стратегиясы-оқушының берілген тақырыпты биология сабағымен байланыстыра отырып, бес жолды өлең құрастыруы. Бес жолды өлеңді құрудың ережесі мынадай: бірінші жолда 1 зат есім, екінші жолда 2 сын есім, үшінші жолда 3 етістік, төртінші жолда 4 сөзден тұратын сөйлем яғни ойды түйіндеу, бесінші жолда тақырыпқа байланысты 1 синоним сөз жазылады. Мысалы:

  • Кім? Ана- Зат есім

  • Қандай? Мейірімді, ақылды-Сын есім

  • Не істеді? Бағады, тәрбиелейді, өсіреді-Етістік.

  • Түйін. Ағайын-алтау, ана-біреу.

  • Синоним. Ардақты жан.

Топаралық бағалау

Екі жұлдыз, бір тілек арқылы

(3 ұпай).


Жаңа сабаққа дайындық

Қызығушылықты ояту кезеңі 3- минут

Қызығушылықты ояту.  Крестгүлділер және асқабақ жөнінде бейнетаспа көрсету. Дәптерге түсіру.

Ә) Танымдық қабілеттерін арттыруға арналған жұмыс түрлері мен тапсырма

Отыз көйлек киінген

Бір түйме жоқ ілінген ( Орамжапырақ)

Бұл не деген көп киім,

Жетпіс қабат көк киім

Түймелеуге жетпейді,

Жаңбыр одан өтпейді (Қырыққабат – капуста — cabbage)

1.Жерде жатып желіндейді,Күз түскенше желінбейді

Үндеместен төлдеп жатыр,Су беріңдер шөлдеп жатыр

(қауын-қарбыз, дыня – арбуз, melon - watermelon)

4. Іші сары, сырты қатты, Дәні-дәрі, дәмі-тәтті, Пісіріп жесең, ас-тамақ

Оның аты … (асқабақ – тыква - pumpkin)

5.Көк лағым көгенде тұрып семірген (қарбыз – арбуз - watermelon)

Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі

А) жаңа ұғымға байланысты жұмыс

Өсімдіктер дүниесі – Жабық тұқымдылар бөлімі – Қосжарнақтылар класы – шаршыгүлділер тұқымдасы – шомыр туысы – екпе шомыр. Халықаралық атауы: Brassica туысы - Brássica olerácea түрі. Өсімдіктер дүниесі – Жабық тұқымдылар бөлімі – Қосжарнақтылар класы – асқабақ тұқымдасы – асқабақ туысы – асқабақ. Халықаралық атауы:  Cucurbitaceae тұқымдасы - Cucurbita pepo түрі.

Асқабақ тұқымдастар бұлар-бақша өсімдіктері. “Бақша”парсының “шағын бақ” деген сөзінен негіз алады. Қазір бақшада өсімдіктердің 900 түрі белгілі. Қазақстанда 9 түрі бар. Бақша өсімдіктерінің негізгі ерекшеліктері-шөптекті біржылдық өсімдіктер. Қазақстанда асқабақ тұқымдастарға жататын көпжылдық өсімдіктің бір түрі Қаратау маңында кездеседі. Ол құтырған қияр. Өркендері шырмалып немесе төселіп өседі, яғни олар-жатаған сабақты өсімдіктер. Бұлардың сабағында мұртшалары бар. Мұртша-өзгерген өркен. Асқабақ тұқымдастар ұзын сағақты, жай жапырақты болады. Гүлдері жапырақ қолтығында, шашақты гүлшоғыр түрінде немесе жеке өседі. Көпшілігі дара жынысты, қосжыныстылары да кездеседі.

Асқабақ тұқымдастардың гүлінде жіңішке 5 тостағанша жапырақшалары, 5 тұтасқан күлтесі бар. Аталығы 5-еу,оның 4-еуі тұтасып, екі-екіден біріккен. Бір аталығы бос тұрады. Кейде 5 аталық тұтасып, гүл ортасына бағана түзеді. Аталық тозаңдығы-имек. Аналық жатыны үш ұялы. Жемісі-қабақ. Асқабақ тұқымдастардың тұқымы көп болады. Бір тұқымды түрлері де бар мысалы, мексикалық қияр-чайот.

Асқабақ тұқымдастар бақшада өсірілетін мәдени өсімдіктер болып саналады. Бұлар –жемісі ірі өсімдіктер.

Асқабақ-ірі жемісті тағамдық, дәрілік, малазықтық және сәндік, біржылдық шөптекті өсімдік. Оның ұзындығы 5 метрге жететін жатаған сабағы болады. Бес қырлы сабағында тікенектер көп өскен, Жай жапырақтарында қарама-қарсы орналасқан мұртшалары бар. Жапырағы - ірі, тақтасының жиегі 5 салалы тілімденген жай жапырақ. Гүлі дара жынысты, бір үйлі, жапырағы қолтығында жеке-жеке өседі. Аталық гүлінің формуласы: Т(5)К(5)А(2)+(2)+1Ж0

Аналық гүлінің формуласы:Т(5)К(5)А0Ж(3)

Қауын-бір жылдық шөптекті өсімдік, гүлі дара жынысты, кейде қосжынысты болады. Бунақденелер арқылы тозаңданады. Жемісі-қабақ,оның салмағы 20 килограмға дейін жетеді. Қауыннан әртүрлі тағамдық өнімдер даярланады. Жемісін тіліп, кептіріп қақ жасайды, қауынқұрт қайнатады.

Қияр-асқабақ тұқымдастарының көкөністік түрі. Гүлі қосжынысты түрі сирек кездеседі, көпшілігі даражынысты. 30-жуық түрлері бар. Бұлар-қауын туыстас өсімдіктер. Жемісі-қабақ, тағамға пайдаланады

Топ аралық бағалау «

«Екі жұлдыз, бір тілек» арықыл

3-ұпайдан

Сабақты қорытындылау

10-минут

1-деңгей(білу, түсіну)

«Құпия сөздің құлпын аш!»

Жауабы: (әрбір дұрыс жауаптың бірінші әрпін жазу)

  1. Өсімдіктің қор заты

  2. Алма, алмұрт, итмұрын қандай тұқымдасқа жатады?

  3. Жұпаргүл, гүлшетен, жалбыз қай тұқымдасқа жатады?

  4. Гүлдің сабаққа бекінетін жері

  5. Тұқым бүршігінен не түзіледі?

  6. Жабық тұқымдылардың көбею мүшесі

  7. Егер аналық гүл табанының жалпақ бетіне орналасса, ол қалай аталады?

  8. Лапыз, қызғалдақ, сүмбілшаш қай тұқымдасқа жатады?

  9. Ағаш сабағы не деп аталады?

  10. Інжугүл өсімдігі қай тұқымдасқа жатады?

  11. Басқа өсімдікке оралып өсу қалай аталады?

  12. Қосарлы ұрықтану кезінде орталық жасуша екінші аталық жыныс жасушасымен қосылып не түзеді?

  13. Тамырдың қызметін атқарушы өсінді қалай аталады?

КРЕСТГҮЛДІЛЕР

1.(крахмал)2. Раушангүлділер3. ерінгүлділер4. (сағағы)

5. (тұқым)6. (гүл)7. (үстіңгі жатын)8. Лалагүлділер9. (дің)10. (Інжугүл)

11. (лиана)12. Эндосперм13. (ризоид)

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

ВЕЕН диаграмасы
 Асқабақ пен орамжапырақтың ерекшеліктері мен ұқсастықтары
 Асқабақ.Жемісі­қабақ,ұзын   сағақты,жай   жапырақты. Ұзын   сағақты,   жай
жапырақ,   гүлшоғыры   шашақ,   даражынысты   және   қосжынысты.   900   түрі   бар.Қазақстанда 9 түрі бар. 
Орамжапырақ.
кезектесіп,   Жемісі­бұршаққын,жапырақтарыорналасқан,бөбешік   жапырақтары   болмайды.  Шөптекті,  шала   бұталы,
жапырақтары  кезектесіп  орналасады,  гүлі шаршы болып келеді. 3000­ға  жуық
түрі бар.  
 Ұқсастықтары:Қосжарнақты гүлді,бақша өсімдіктері

2-ұпайдан

3-деңгей шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Артық болмас білгенің!

Асқабақ пен дермене (жусанның түрі) ұрығының ұнтағынан бір-бір ас қасық алып,сол ұнтақты жарты килограмм қара мейізге қосып темір келіде жаншып, осының бас бармақтайын күніне 4 рет ішқұрты бар балаға жегізсе, бір күннің ішінде іштегі құртты айдап шығады. Сонымен қатар асқазан, ұлтабар және ішек жараларына ем үшін осы қосындыны береді. Асқабақты сүтке қайнатып ас орнына жиі ішсе-бауыр, көкбауыр, қант диабеті ауруларына өте жақсы ем. Ал асқабақ сабағын суға қайнатып ішсе, несеп жүргізеді, бүйрек пен жүректің ісініп ауырғанын қайтарады.

Оңай және қиын сұрақтар кестесі –Т кестесінің модификациясы.

Бұл кестені оқушылар қандай да болмасын мәселе бойынша өз пікірін келтіру үшін немесе жаңа ақпаратпен танысқанда ( мәселен, лекцияны мазмұны, мәтін) толтыра алады (алдымен жеке, содан кейін жұппен, шағын топ ішінде немесе бүкіл сыныппен). Кестені сол жағына олар өз түсініктері бойынша оңай, ал оң жағына қиын сұрақтарды келтіреді.

Оңай сұрақтар кестесі

Қиын сұрақтар кестесі







Өзін-өзі бағалау

Кері байланыс жасау 2-минут

Нені білдіңдер?Нені түсінбедіңдер?Не қиындық тудырды?Не таңқалдырды?

Жарайсыңдар!

Бағалау

2-минут

Оқушыларға критерий арқылы бағалау парақтарын толтыруды ұсынады Оқушылар сабақ бойына өздерінің белсенділіктерін бағалайды, жауап парақтарын толтырып, бағаларын қойып, мұғалімге тапсырады. Оқушылар бағалау парақшасына бағалап қорытынды бағаны мұғалім шығарады.Өзін-өзі бағалау

Бағалау

Үйге тапсырма:1-минут 1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)

АВС сұрақтарына жауап беріңдер?

2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)

Сурет салу және мақалдар іздестіру.

3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Асқабақ және орамжапырақ тұқымдастар, «Бақша өсімдіктері» тақырыбына эссе жазу.

Оқу, іздену


Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?



Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова










































46-қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні: 24.02.2017ж

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып: 6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:Раушангүлділер тұқымдасы

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Оқушыларды раушангүлділер тұкымдасының ерекшеліктерімен таныстыру. Тұқымдастың алуан түрлігі мен манызын көрсету.

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Раушангүлділер тұқымдасына жататын өсімдіктерің құрылысын, көптүрлілігін және маңызын біледі.

Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:

Раушангүлділер тұқымдасына жататын өсімдіктердің құрылысын біле отырып, алған білімдерін әртүрлі тапсырмаларды орындауда қолдану

Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:

Раушангүлділер тұқымдасына жататын өсімдіктердің құрылысы тақырыбы бойынша алған білімдерін талдап, бағалауға ұсынады.

Раушангүлділер тұқымдасына жататын өсімдіктердің құрылысы тақырыбы бойынша ойларын жинақтап, өмірде пайдалана алады.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

шыршай (гравилат - Geum), қазтабан (лапчатка - Potentilla), бүлдiрген (земляника - Fragaria) 

шиеде(вишня - Cerasus), қараөрiкте(cлива - Prunus), сарыөрiкте(абрикос - Аrmeniaca), шабдалыда(персик - Persica), мойылда(черемуха - Padus)6 қазтабаннан (лапчатка - Potentilla), таңқурайдан (ежевика, малина - Rubus), орман бүлдiргенi(земляника лесная – Pragаria vesca) мен итмұрындарда(шиповник - Rosa). Алма(яблоня - Malus), алмұрт(груша - Pyrus), шетен(рябина - Sorbus), долана(боярышник - Crataegus). тiк қазтабанның (лапчатка прямая – Potentilla recta),итмұрын(шиповник - Rosa).

Пәнаралық байланыс:

Экология, медицина.

Ресурстар және әдебиеттер

« Өсімдіктану» Р. Әлімқұлқызы, Б. Дүйсебайқызы, Е. Тұрбекқызы, 1997 ж; «Биология» Ж. Жүнісқызы, Р. Әлімқұлқызы, Қ. Жұмағұлова 2002 ж Алматы « Атамұра»; «Өсімдіктер әлемі» Р. Сәтімбеков 2011 ж интерактивті тақта, бөлме өсімдіктері,тірек - сызба, үлестірмелі қима қағаздар, суреттер, слайдтар, қосымша әдебиет,

Алдыңғы оқу:

Орамжапырақ пен асқабақ жайлы біледі.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: (психологиялық ахуал) 3-минут

Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасуЗейіндерін сабаққа аудару.

 Сыныппен амандасу: 
Күлім қағып қолымды, 1,2,3 деп соғайын. Қарап тұрған көршіме, 
Қолымды мен бұлғайын. Жылы-жылы сөзбенен, Жүрегімді сыйлайын.

Ыстық алақаныммен, Қолыңды бер қысайын. 
3. Раушангүлділер тұқымдасының өкілдеріне байланысты топқа бөлу: 
1 топ. Итмұрын 2 топ.Раушан 

Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут 1-деңгей(білу, түсіну)

2.Үй тапсырмасын тексеру кезеңі: (сұрақтар арқылы сызбанұсқаны жалғастыру)

Өткен сабақта қандай тақырып оқыдық?

Крестгүлділер тұқымдасын неліктен шаршыгүлдідер деп те  атауға болады?

Крестгүлділер тұқымдасына қандай өсімтер жатады?

Крестгүлділер тұқымдасы қандай класқа жатады?

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

Үй тапсырмасын сұрау:Сәйкестендіру тесті

Орамжапырақ, шомыр, шалғам, тарна – көкөніс өсімдіктері.

Қыша, ақжелкек – татымды;

рапс, арыш – майлы;

ақбасқурай –дәрілік өсімдіктер.

Қышабас, жұмыршақ тәрізді арамшөптер де бар.

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

Т е л е г р а м м а Өтініш мына хатты толықтырып жіберуіңізді сұраймын. Орамжапырақгүлділер. Бұларды кейде .шаршыгүлділер......... деп те атайды. Олар-шөптекті, кейде шала бұталы....қосжарнақты... өсімдік. Ғаламшарымызда орамжапырақгүлділер тұқымдасына жататын ...3000..........-ға жуық түрлер бар. Жапырақтары ............. кезектесіп орналасады,..........бөбешік.... жапырақтары болмайды. 
Телеграмма 
Өтініш мына хатты толықтырып жіберуіңізді сұраймын. 
Қосжынысты гүлі шаршы болып орналасатындықтан,орамжапырақгүлді өсімдіктер ......шаршыгүлділер...... деп аталған. Бұлардың жемісі .бұршаққын................... немесе .....бұршаққынша.... Орамжапырақгүлділер тұқымдасы гүлінің формуласы - .Т2+2К4А2+4Ж/2/.... . -мұғаліммен сәлемдесу; 

Топаралық бағалау

Екі жұлдыз, бір тілек арқылы

(3 ұпай).


Жаңа сабаққа дайындық

Қызығушылықты ояту кезеңі 3- минут

Қызығушылықты ояту.  «Ой қозғау» «Раушан » гүлдің суретін көрсету. 
- Ендеше, балалар, бұл суреттен не көріп тұрсыңдар 
- Бүгінгі сабақ немен байланысты болуы мүмкін? 
Оқушының жауаптарына қарай мадақтап, ынталандырып отырамын. 


Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі

Тобылғының(таволга - Spiraea) гүлiнiң формуласы:

* ♂♀ Т(5)К5А ∞ Ж.5

Жемiсi – бiрiккен таптама (листовка)

Бүлдiргеннiң (земляника – Pragаria) гүлiнiң формуласы

* ♂♀ Т(5+5)К5А∞ Ж∞

Жемiсi - көп тұкымша.

Итмұрынның(шиповник - Rosa) гүлiнiң формуласы:

* ♂♀ Т5К5А∞Ж∞

Жемiсi - көп жаңғақша.

Алманың(яблоня - Malus) гүлiнiң формуласы:

* ♂♀ Т(5)К5А∞ Ж(1-5).

Жемiсi — алма.

Қараөрiктiң(слива - Prunus) гүлiнiң формуласы:

* ♂♀ Т(5)К5А20 Ж.1

Жемiсi- сүйектi шырынды жемiс.

Қазтабаның(лапчатка - Potentilla) гүлiнiң формуласы:

* ♂♀ Т(4+4)К4А ∞Ж∞.

Жемiсi - көп жаңғақша.

Раушангүлділер тұқымдасыныңтөрт тұқымдас тармағы бар

1-кезең. Тапсырма беру      —  7 мин

1 топ — раушангүлділердің сан алуандығы,түрлері, маңызы

2 топ – итмұрын гүлінің формуласы, раушангүлділердің жемістері

3 топ – раушангүлділердің тіршілік формалары, жапырақтары

4 топ – раушангүлділер тұқымдасы туралы қосымша материалмен жұмыс

Топ аралық бағалау «

«Екі жұлдыз, бір тілек» арықыл

3-ұпайдан

Сабақты қорытындылау

10-минут

1-деңгей(білу, түсіну)

Сәйкестендіру тесті: Раушангүлділер  мен шаршыгүлділер тұқымдасына  жататын өсімдік  белгілерін бөліп жаз:

1.Жемісі-жидек.

2.Гүлшоғыры-шашақ.

3.Гүл формуласы Т(5) К5 А ∞ Ж1.

4.Тостағанша жапырақшасы- 4.

5.Жемісі-бұршаққын.

6.Гүлі бірікпеген – 5 күлтежапыраша.

7.Гүлінде аталығы көп, кейде 4-8-9.

8.Гүлінде аталығы- 2+4, аналығы -2.

9.Тамыры – жемтамыр /шалғам,шомыр/.

10.Тұқымында эндоспермі  болмайды.

Тексереміз:    Жауабы: Р-  1,3,6,7,10.

Жауабы: Ш-  2, 4, 5, 8, 9.

Сызықтық диктант.

Дұрыс берілген сөйлем тұсына «+», ал қате берілген сөйлем тұсына «-»белгісін қойыңдар.

1.Елімізде раушангүлділер тұқымдасына жататын өсімдіктердің 35 түрі бар.(+)

2.Раушангүлділер  тұқымдасы дара жарнақтылар класына жатады.(-)

3.Раушан майы өте бағалы май.(+).

4. раушангүлділердің жемістері  тек шырынды.(-).

5.раушангүлділер тұқымдасына жататын өсімдіктерде 5 күлте, 5 тостағанша жапырақша болады. (+)

6.Ғаламшарымызда раушангүлділер тұқымдасына жататын өсімдіктердің 3000 түрі бар.(+)

7. Раушангүлділер тұқымдасына жататын өсімдіктер-бұталы, шөптекті өсімдіктер. (+)

8. Раушангүлділердің тек күрделі жапырақты өсімдіктер. (-)

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

Сөзжұмбақ «Раушан»

1.Тікенекті өсімдік (Итмұрын)

2.Раушангүлділер тұқымдасына жататын ағаштектес өсімдік (Алма)

3.Жабайы итмұрыннан шығарылған іріктеме (Раушан)

4.Шырынды жемісті өсімдік (Шие)

5.Жемісі құрама жаңғақшалы болып келетін раушангүлділер тұқымдас өсімдік (Құлпынай)

6.Раушангүлділердің жабайы өсетін түрі (Шетен)

Жұмбақ жасыру

1)Тіл үйірген дәмі бар,Сары алтын түс-сәні бар.Шақсаң егер кептіріп,

Сүйегінің дәні бар,Баққа тұрар сән беріп,Алқа етіп тізіп ал. (Өрік)

2) Қызыл күрең түрі бар, Тебіндеген бүрі бар.

Піскен кезде қаулайды,Алтыннан бір аумайды,Бал татыған нәрі бар,

Онда емнің бәрі бар. (Шабдалы)

Салыстыру. 
Шаршыгүлділер мен раушангүлділерді салыстыру. Венн диаграммасы бойынша дайындау 

2-ұпайдан

3-деңгей шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Зертханалық жұмыс №23

Мақсаты: Раушангүлділер   тұқымдасы  өсімдіктерінің гүлі мен жемісінің құрылысымен танысу

Құрал-жабдықтар:кеппешөптер, суреттер, алма жемісі

Жұмыстың барысы:

1.Берілген өсімдіктердің гүл құрылысын анықтап, суретін салып, бөліктерін атаңдар2.Гүл формуласын жазындар

3.Жемісін анықтап, суретін салындар

4.Қорытынды жасандар

Тест (планшетті қолдану арқылы  шешу)

1.Итмұрын гүлінің формуласын көрсет?

А) *  T(5)К5 А20  Ж1    В)*  T(5)К5 А  Ж    С) * T2+2 К4 А2+4  Ж (2)

2. Жер шарында раушангүлділердің қанша түрі бар?

А) 190     В) 100     С) 3000

3. Алма, алмұрт, долана, шие қандай жапырақты?

А) жай жапырақтылар   В) күрделі жапырақтылар   С) саусақ салалы  күрделі

4. Майды раушан гүлінің қандай мүшесінен алады?

А) жапырағынан    В) сабағынан   С) күлтесінен

5. Бұталы өсімдік

А) бүлдірген   В)  раушан   С) долана

6. Мойыл мен шиенің жемістері

А) сүйекті – шырынды   В) жинақталған    С) жидек тәрізді

7. Итмұрын гүліндегі аталықтар саны

А) 100     В) 200   С) 300 

«Екі шындық, бір жаңалық»

(жабық тұқымды өсімдіктер туралы білетін шындық және бүгінгі 1 жаңалық болған ақпаратпен бөліседі)




Өзін-өзі бағалау

Кері байланыс жасау 2-минут

Бүгінгі сабақта басың арқылы нені меңгердің? 
Бүгінгі сабақта қолың арқылы нені жасай алдың? 

Жарайсыңдар!

Бағалау

2-минут

«Бағдаршам» әдісі. Бағдаршам макеті жасалған.

Әр топқа үш түрлі түстегі қағаздар таратылады  (жасыл, сары, қызыл).

Жасыл түс- сабақ өту барысы ұнады, несімен қызықты болды?

Сары түс-сабақ өту барысында қиындықтар болды, олар қандай?

Қызыл түс-келесі сабақты өту барысында тағы қандай ұсыныстарыңыз бар?

Сол түстерді санап бүгінгі сабақтың қаншалықты өткенін біледі.

Тапсырмалар орындау жоғары және төменгі деңгейлі сұрақтар құрылған критерийлер арқылы өзін-өзі және өзара бағалайды 

Бағалау

Үйге тапсырма:1-минут 1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)

1. Дәрілік раушангүлділер туралы өздік жұмыс дайындау 

2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)

2.Сәндік раушангүлділер туралы таныстырылым дайындау 

3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

 Қызыл кітапқа енген раушангүлділер тұқымдасы жайлы мәлімет әкелу, 143 беттегі кестені толтыру

Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?



Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова











































47-қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні: 28.02.2017ж

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып: 6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:Алқа тұқымдасы

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Алқа тұқымдасының жалпы сипаттамасын, осы тұқымдасқа жататын өсімдіктердің гүлінің, жапырағының жіне тамырының құрылысын, олардың көптүрлілігін және маңызын білу.

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Алқа тұқымдасына жататын өсімдіктерің құрылысын, көптүрлілігін және маңызын біледі

Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:

Алқа тұқымдасына жататын өсімдіктердің құрылысын біле отырып, алған білімдерін әртүрлі тапсырмаларды орындауда қолданады.

Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:

Алқа тұқымдасына жататын өсімдіктердің құрылысы тақырыбы бойынша алған білімдерін талдап, бағалауға ұсынады.Алқа тұқымдасына жататын өсімдіктердің құрылысы тақырыбы бойынша ойларын жинақтап, өмірде пайдалана алады.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:


Пәнаралық байланыс:

Экология, медицина.

Ресурстар және әдебиеттер

« Өсімдіктану» Р. Әлімқұлқызы, Б. Дүйсебайқызы, Е. «Биология» Ж. Жүнісқызы, Р. Әлімқұлқызы, Қ. Жұмағұлова 2002 ж Алматы « Атамұра»; «Өсімдіктер әлемі» Р. Сәтімбеков 2011 ж интерактивті тақта, бөлме өсімдіктері,тірек - сызба, үлестірмелі қима қағаздар, суреттер, слайдтар, қосымша әдебиет,

Алдыңғы оқу:

Орамжапырақ пен асқабақ жайлы біледі.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: (психологиялық ахуал) 3-минут

Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасуЗейіндерін сабаққа аудару.
Сыныпқа жақсы ахуал туғызу. «Мен жасаған жақсы іс» бүгінгі жасаған жақсы ісі туралы айтады.
Сыныпты топқа бөлу (кәмпит түстерімен)
І топ: (қызыл түст кәмпиттер) КАРТОП
ІІ топ: (жасыл түсті кәмпиттер)БҰРЫШ
ІІІ топ: (сары түсті кәмпиттер)ҚЫЗАНАҚ
ІҮ топ: (көк түсті кәмпиттер)БАКЛАЖАН
Оқушылар картоп,бұрыш,қызанақ,баклажан топтарына бірігеді Топ басшысын сайлау.Топ ережесін құру.(тақтаға іліп қояды)

Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут 1-деңгей(білу, түсіну)

2.Үй тапсырмасын тексеру кезеңі: «Даналық ағашы»

1.Раушангүлділердің гүл құрылысы қандай?

2.Раушангүлділердің жемісі қалай аталады?

3.Раушангүлді өсімдіктердің пайдасы туралы не білесің?

4.Ракшангүлділердің гүл бөліктері қалай аталады?

5.Раушангүлділердің тағамдық түрлерін ата.

6.Раушангүлділердің пайда зияны туралы айт?

7.Раушангүлділердің тікенекті түрлерін ата.

8.Рушангүлділердің ішінде дәрі алынатын қандай түр бар?

9.Раушан гүлінің арғы тегі?

10.Раушан гүлінің қай бөлігін хош иісті заттар алуға пайдаланады?

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

Үйге берген тапсырмаларды сұрау. Оқушылар өздері ізденіп әзірлеген тапсырманы орындайды.

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

«Бестармақ» әдісінің халықаралық атауы «Синквин» стратегиясы-оқушының берілген тақырыпты биология сабағымен байланыстыра отырып, бес жолды өлең құрастыруы. Бес жолды өлеңді құрудың ережесі мынадай: бірінші жолда 1 зат есім, екінші жолда 2 сын есім, үшінші жолда 3 етістік, төртінші жолда 4 сөзден тұратын сөйлем яғни ойды түйіндеу, бесінші жолда тақырыпқа байланысты 1 синоним сөз жазылады. Мысалы:

• Кім? Ана- Зат есім

• Қандай? Мейірімді, ақылды-Сын есім

• Не істеді? Бағады, тәрбиелейді, өсіреді-Етістік.

• Түйін. Ағайын-алтау, ана-біреу.

• Синоним. Ардақты жан.

Топаралық бағалау

Екі жұлдыз, бір тілек арқылы

(3 ұпай).

Жаңа сабаққа дайындық

Қызығушылықты ояту кезеңі 3- минут

Жұмбақ шешу - Аласа тауда,  алуан алма,  Ал қызыл болмай , аузыңа салма. Шешуі( қызан –помидор).

Интервью» әдісі / ой қозғау/
Мұғалім оқушыларға сұрақтар қояды
Бүгінгі сабақ қандай тақырып деп ойлайсыз?
Сіздер неліктен қызанақ тобы деп аталдыңыздар екен?
Бүгінгі сабақ несімен ереекшеленеді?
Сіз қаншалықты дайындықпен келдіңіздер?

Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі

«Қазымыр оқушы» оқыта үйрету ойыны.

І.бөлім. Оқушылар мәтінді жылдам және мұқият оқып шығады, сосын сұрақтар құрады. Кім көп сұрақ құраса, сол жеңіске жетеді. (10минут)

Топ аралық бағалау «

3-ұпайдан

Сабақты қорытындылау

10-минут

1-деңгей(білу, түсіну)

Алқа тұқымдастарына қандай өсімдіктер жатады.
2. Алқа тұқымдатардың қандай айырым белгілері бар?
3. Алқа тұқымдастардан қандай өсімдіктер улы болып келеді?
4. Алқа тұқымдастар Қазақстанның қай жерлерінде өсіріледі?
5. Картоптың халық шаруашылығындағы қандай маңызы бар?

А. «Мені түсін»

1) Менің 100-ге жуық туысқандарым бар.Біздер тропиктік және субтропиктік аймақтарда көптеп өсеміз. Жидек жемісім қампиып тұрғандықтан атымды соған байланысты атаған. Ал ендеше мен кіммін? /Қызылқұлақ/

2) Мені аса ешкім жақтыра бермейді.Бірақ демікпе және құрыспа ауруларына шалдыға қалса мені іздеп тауып алады. Онда да тек жапырағым мен тұқымымды ғана жинап алып,қалғанын лақтыра салады.Мені түсіндің бе? /Меңдуана/

3) Гүлім сары уақ,аса көзге түсе бермейді. Ал жемісімнен түрлі-түрлі тағамдар әзірлейді.Атап айтсам, «ет» және «тонасты» салаты,бешбармақ,чипсы,фри т.б. тәтті-тәтті тағамдар дайындайды.Сонда мен кіммін? /Картоп/

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

«Өсімдіктерді таны» ойыны.Кеппе шөппен жұмыс.

Раушангүлділер мен алқа тұқымдастарын салыстырып, айырмашылықтарын табу.

«Крестиктер – нөлдіктер» әдісін қолдану.

Сыныпты екі топқа бөлу. Тақтаға крестиктер-нөлдіктер ойындағыдай сызба сызу және әр торкөзді нөмірлеу. Әр топ таңдаған сан бойынша жасырылған сұрақтарға жауап беруге тиіс:

1. Алқа тұқымдасына жататын өсімдіктердің өсу формалары қандай?

2. Алқа тұқымдасына жататын өсімдіктердің Жемісі қалай аталады?

3. Алқа тұқымдасына жататын өсімдіктердің Гүлшоғыры қандай?

4. Алқа тұқымдасына жататын қандай Дәрілік өсімдіктерді білесің?

5. Алқа тұқымдасына жататын өсімдіктердің аталық саны?

6. Алқа тұқымдасы қай класқа жатады?

7. Алқа тұқымдасы бөлімге жатады?

8. Алқа тұқымдасына жататын арамшөп өсімдіктер.

9. Алқа тұқымдасына жататын көкөністік өсімдіктер.

2-ұпайдан

3-деңгей шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Кестені толтыру

Тағамға

Дәрі ретінде

Сәндік түрлері

Улы түрлері





Венн диаграммасы

Пайдасы

Зияны







Өзін-өзі бағалау

Кері байланыс жасау 2-минут

Бүгінгі сабақта басың арқылы нені меңгердің? 
Бүгінгі сабақта қолың арқылы нені жасай алдың? 

Жарайсыңдар!

Бағалау

2-минут

«Бағдаршам» әдісі. Бағдаршам макеті жасалған.

Әр топқа үш түрлі түстегі қағаздар таратылады  (жасыл, сары, қызыл).

Жасыл түс- сабақ өту барысы ұнады, несімен қызықты болды?

Сары түс-сабақ өту барысында қиындықтар болды, олар қандай?

Қызыл түс-келесі сабақты өту барысында тағы қандай ұсыныстарыңыз бар?

Сол түстерді санап бүгінгі сабақтың қаншалықты өткенін біледі.

Тапсырмалар орындау жоғары және төменгі деңгейлі сұрақтар құрылған критерийлер арқылы өзін-өзі және өзара бағалайды 

Бағалау

Үйге тапсырма:1-минут 1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)

Алқа тұқымдасындағы улы өсімдіктер жайлы іздену.

2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)

Баклажан туралы мәлімет іздену.

3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

3.Көкөністік алқа тұқымдастардың емдік қасиеттері туралы іздену.

Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?


Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова









































48-қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні: 3.03.2017ж

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып: 6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы: Бұршақ тұқымдастар №25зертханалық жұмыс

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Оқушыларды қосжарнақтылар класына жататын өсімдіктердің көп түрлілігімен таныстыру. Бұршақ тұқымдасына тән белгілері, табиғаттағы, адам өміріндегі рөлі, оқыған өсімдіктерді ажырата білу дағдыларын дамыту , олардың белгілі бір тұқымдасқа жататындығын дәлелдеп, салыстыра білу дағдысын қалыптастыру.

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Оқушыларды қосжарнақтылар класына жататын өсімдіктердің көп түрлілігімен танысады.

Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:

олардың белгілі бір тұқымдасқа жататындығын дәлелдеп, салыстыра білу дағдысын қалыптасады.

Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:

Бұршақ  тұқымдастар, гүлі мен жемісінің құрылысындағы ерекшеліктер, тіршілік формаларын, жабайы өсетін, мәдени, дәрілік, маңызы халық шаруашылығының өсімдіктерінің маңызын түсінеді, меңгереді, өмірмен  ұштастыру, терең және жүйелі білім алады. 

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

беде(клевер — Trifolium), жоңышқа(люцерна – Medicago), түйежоңышқа(донник — Melilotus). Асбұршақ (горох — Pisum),  қытайбұршақ(соя — Glycine), үрмебұршақ(фасоль — Phaseolus),  ағаш қараған(карагана древовидная – Caragana arborescens), ақ акация (робиния — Robinia), сиыржоңышқа (вика — Vicia). Бөрiбұршақтың (люпин — Lupinus) жапырағы саусақсалал(бөрiбұршақ, түйежоңышқа — донник — Melilotus) және шоқпарбас (беде — клевер – Trifolium)

Пәнаралық байланыс:

Экология, медицина.

Ресурстар және әдебиеттер

« Өсімдіктану» Р. Әлімқұлқызы, Б. Дүйсебайқызы, Е. «Биология» Ж. Жүнісқызы, Р. Әлімқұлқызы, Қ. Жұмағұлова 2002 ж Алматы « Атамұра»; «Өсімдіктер әлемі» Р. Сәтімбеков 2011 ж интерактивті тақта, бөлме өсімдіктері,тірек - сызба, үлестірмелі қима қағаздар, суреттер, слайдтар, қосымша әдебиет,

Алдыңғы оқу:

Алқа тұқымдастар жайлы білді.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: (психологиялық ахуал) 3-минут

Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасуЗейіндерін сабаққа аудару.
Сыныпқа жақсы ахуал туғызу.

Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут 1-деңгей(білу, түсіну)

Үй тапсырмасын сұрау:

1. Алқа тұқымдастарына қандай өсімдіктер жатады.

2. Алқа тұқымдастарының қандай айырмашылық белгілері бар?

3. Алқа тұқымдастардан қандай өсімдіктер улы болып келеді?

4. Алқа тұқымдастар Қазақстанның қай жерлерінде өсіріледі?

5. Картоптың халық шаруашылығындағы қандай маңызы бар?

.Алқа тұқымдастарына жататын өсімдіктерді ата.

2. Алқа тұқымдасына жататын өсімдіктердің ерекшелігі неде?

3. Неліктен кіріккен гүлділер деп аталады?

4. Алқа тұқымдасының жемісі.

5. Алқа тұқымдасының сан мөлшері.

6. Меңдуананың жемісі қандай?

7. Қазақстанда алқа тұқымдасыныңсан мөлшері?

8. Алма емес, ащы дәмі бар,Қияр емес, күлгін қара.

Кальций, фосфор, темірі бар-Тұрған бойы адамға пайда.

Жұмбақтың шешеуі не?

9. Алқа тұқымдастарының гүлінің формуласы қандай?

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

2. Кім жылдам ? «иа» және «жоқ»

  1. Ғаламшарда раушангүлділердің 3000 түрі бар (иа)

  2. Мойыл, шетен, алмұрт раушангүлділер тұқымдасына жатады? (иа)

  3. Шыршай, байғұт, қойбүлдірген – біржылдық өсімдік? (жоқ)

  4. Раушангүлділердің жапырақтары бірдей? (жоқ)

  5. Итмұрын, долана раушанның сабақтары тікенекті емес? (жоқ)

  6. Раушангүлділердің гүлшоғырлары бірдей? (жоқ)

  7. Раушан жабайы итмұрыннан шығарылған? (иа)

  8. Итмұрынның саны 100 – ге жетеді? (иа)

  9. Раушан майы бағалы емес? (жоқ)

  10. Аула сәнін келтіретін раушан ? (иа)

  11. Раушан гүлінің іріктемесі 35000 мың? (жоқ) 25

  12. Итмұрын гүлінің аталықтар өте көп? (иа)

  1. Раушангүлділер қосжынысты? (иа)

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

1.Тес жұмысы

  1. Қазір бақша өсімдіктерінің қанша түрі белгілі? А) 900 Ә) 800 Б) 650

  2. Қазақстанда соның ішінде қанша түрі кездеседі? А) 10 Ә)15 Б) 9

  3. Жемісі ең ірі өсімдік А)қауын Ә)қарбыз Б) асқабақ

  4. Асқабақ қай қалада мәдени дақыл ретінде алғаш өсіріле бастаған? А) мексикаӘ) бразилия Б) куба

  5. Асқабақтың сабағы неше метрге дейін жетеді? А) 5 Ә) 7 Б)9

  6. Орамжапырақгүлділердің ғаламшарда неше мыңға дейін түрлері бар? А)2000 Ә)3000 Б) 4000

  7. Халықтық медицинада тамырын іш босатуға пайдаланатын өсімдік? А) құтырған қияр Ә) итжүзім Б) чайот

  8. Ғаламшарымызда қаншадан астам раушангүлділер бар? А)3000 Ә) 3500 Б) 4500

  9. Аула сәнін келтіретін нағыз сәндік гүл бұл – а) шетен ә) беже ағашы б)раушан

  10. Раушан гүлінен не алады? А) иод Ә) бағалы май Б) сабын

  11. Раушанның қанша іріктемесі бар? а) 2 500 ә) 25 000 б)25 000

  12. Раушангүлділер тұқымдасы қазақстанда қанша түрі өсіріледі? А) 27 Ә)35 Б) 370

ТЕЛЕГРАММАЖіберілген бос сөздерді толықтырып жіберіңіз

1. Тағамға ...................,.......................,................. пайдаланады. 2. .............,............... - нағыз улы өсімдіктер. 3 ........................... және ................. сәндік өсімдіктер.

Дұрыс жауабы: 1. Тағамға баклажан,қызанақ,балгар бұрышы пайдаланады. 2. Меңдуана,сасық меңдуана - нағыз улы өсімдіктер. 3 Шырайгүл және қызылқұлақ сәндік өсімдіктер

Топаралық бағалау

Екі жұлдыз, бір тілек арқылы

(3 ұпай).

Жаңа сабаққа дайындық

Қызығушылықты ояту кезеңі 3- минут

 Түйнек бактерияларының бұршақ тұқымдастарымен селбесуі» видеоролигін көрсету. 
Сабақтың тақырыбы, мақсаттары бірлесіп шығару. Оқушылар видеороликке қарап отырып жауап береді. 

Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі

Мағананы ашу (слайдтар арқылы жаңа сабақты түсіндіру )

« Тыңдап отырған үштік » әдісі арқылы мәтінді меңгеру.

Бұршақ тұқымдастар 12000/650 түр ҚР-да Гүлшоғыры-шоғырбас, шатырша, масақ, 5 тостағаншасы біріккен, 5 күлте жапырақшасы 1 «желкен», 2«ескек», 2«қайықша», аталығы 1+(9), аналық саны -Жемісі –құрғақ бұршаққап. Гүл формуласы Т(5) К 3+(2) А 1+(9)Ж1 Тамыр түкшелері арқылы бос азотты сіңіреді

Топ аралық бағалау «

3-ұпайдан

Сабақты қорытындылау

10-минут

1-деңгей(білу, түсіну)

2.Мини тест Тек қана бұршақ тұқымдас өсімдіктерге тән белгілерді теріп жаз.

    1. Жемісі-жидек.

    2. Гүлшоғыры-шоғырбас.

    3. Гүл формуласы Т(5) К5 А ∞ Ж1.

    4. Гүлі біріккен -5 тостағанша.

    5. Жемісі-бұршаққап.

    6. Гүлі бірікпеген – 5 күлтежапыраша.

    7. Гүлінде аталығы көп, кейде 4-8-9.

    8. Гүлінде аталығы- 10, аналығы -1.

    9. Тамырында азот жинақталады.

    10. Тұқымында эндоспермі болмайды.

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

 1.«Биологиялық диктант» Бұршақ тұқымдастардың .......................... түрі бар деп есептеледі. Оның ..............-ге жуық түрі ...................... өседі. Сөйтіп тамырда .....................пайда болады. Жапырақтарында ...........................бөбешік жапырақтар болады. Гүлі біріккен бес .......... жапырақшалар , бес ....................... күлтежапырақшалардан құралады. Ең ірі күлтежапырақша - «..........................» күлтенің екі бүйіріндегі 2 күлтежапырақша «..........................» деп аталады. Ал төменгі тұтасып өскен екеуі – «....................» . қайықшаның ішінде .......... аналық бар, оны ........... аталық қоршап тұрады. Бұрщақ тұқымдастарының көпшілігінде .......... аталық жіпшелерімен бірігіп, біреуі ............ қалады.

2-ұпайдан

3-деңгей шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

1.Сематикалық карта

Өсімдік атауы

Тағам

Мал азығы

Дәрілік

Улы

Бұршаққап

Асбұршақ

+

 

 

 

+

Жантақ

 

+

 

 

+

Жалаң қызыл мия

 

 

+

 

+

Тентек мия

 

 

 

+

+





Өзін-өзі бағалау

Кері байланыс жасау 2-минут

«Бес саусақ» әдісі 
Кішкентай бөбек – ойлау процесі: бүгін мен қандай білім, қандай тәжірибе алдым? 
Шылдыр шүмек– мақсатқа жақындау: бүгін мен не істедім және қандай мақсатқа жеттім? 
Ортантерек – көңіл күйім: бүгін менің көңіл күйім, сезімім қандай? 
Баланүйрек – рақымшылдық, көмек көрсету: бүгін мен кімге көмектестім, басқаларға қандай көмек көрсеттім, кімді қуанттым, кімді қолдадым? 
Басбармақ – қажеттілік: маған қандай көмек керек, мен нені түсінбедім

Жарайсыңдар!

Бағалау

2-минут

«Бағдаршам» әдісі. Бағдаршам макеті жасалған.

Әр топқа үш түрлі түстегі қағаздар таратылады  (жасыл, сары, қызыл).

Жасыл түс- сабақ өту барысы ұнады, несімен қызықты болды?

Сары түс-сабақ өту барысында қиындықтар болды, олар қандай?

Қызыл түс-келесі сабақты өту барысында тағы қандай ұсыныстарыңыз бар?

Сол түстерді санап бүгінгі сабақтың қаншалықты өткенін біледі.

Тапсырмалар орындау жоғары және төменгі деңгейлі сұрақтар құрылған критерийлер арқылы өзін-өзі және өзара бағалайды 

Бағалау

Үйге тапсырма:1-минут 1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)

Бұршақ тұқымдас өсімдіктер (мазмұндау) және дәрілік маңызы туралы қосымша іздену


2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)


3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)


Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?


Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова











49-қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні: 7.03.2017ж

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып: 6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы: Күрделігүлділермен құлқайыргүлділер тұқымдасы.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

- Күрделігүлділердің көптүрлілігі және оларға тән ерекшеліктерді білу, адам өміріндегі маңызын түсіну;- Күрделігүлділер тұқымдастарын өзара ажырата білу дағдысын дамыту;- Күрделігүлділер тұқымдасының дәрілік, жабайы, мәдени өсімдіктері туралы ойларын тұжырымдау;

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

-Күрделігүлділердің көптүрлілігі және оларға тән ерекшеліктерді ажырата біліп, адам өміріндегі маңызын түсінеді;

Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:

- Күрделігүлділер тұқымдастарын өзара ажырата білу дағдысын қолданады;

Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:

- Күрделігүлділер тұқымдасының дәрілік, жабайы, мәдени өсімдіктері туралы ойларын тұжырымдайды;

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

Мақта, құмбақ шайшөп, дермене, жусан, бақбақ, күнбағыс, мақсыр.

Пәнаралық байланыс:

Экология, медицина.

Ресурстар және әдебиеттер

« Өсімдіктану» Р. Әлімқұлқызы, Б. Дүйсебайқызы, Е. «Биология» Ж. Жүнісқызы, Р. Әлімқұлқызы, Қ. Жұмағұлова 2002 ж Алматы « Атамұра»; «Өсімдіктер әлемі» Р. Сәтімбеков 2011 ж интерактивті тақта, бөлме өсімдіктері,тірек - сызба, үлестірмелі қима қағаздар, суреттер, слайдтар, қосымша әдебиет,

Алдыңғы оқу:

Бұршақ тұқымдасы жайлы білді.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: (психологиялық ахуал) 3-минут

Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасуЗейіндерін сабаққа аудару.
Сыныпқа жақсы ахуал туғызу. Сәлеметсіздер ме, балалар! Мен сіздерге мынадай көңіл-күймен келдім. (күнді көрсету)

Ал сіздердің көңіл-күйлеріңіз қандай?

Оқушыларға карточкалар (күн, бұлт, бұлт арасындағы күн) таратылған. Әр оқушы өзінің көңіл-күйін білдіретін карточканы көтереді.

Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут 1-деңгей(білу, түсіну)

«Сауал менен жауап сенен» бөлімі. Оқушыларға сұрақтар қойылады.

  1. Бұршақ тұқымдастардың саны қаншы?

2.Гүл шоғыры қандай?

3. Қазақстанда қанша түрі кездеседі?

  1. Күлте жапырақшаларының атауы?

2.Ең үлкен күлтесі атауы?

3.Жемісі қандай?

  1. Іш босататын дәрілік өсімдік?

  2. Құрамында нәруызы көп болатын түрлері?

3. Медецинада көк жөтелге пайдаланатын түрі

Ой маржан 
Тақтада өсімдік суреттері ілініп тұрады. Қай өсімдік қандай тұқымдасқа жататынын анықтау.

  1. Раушангүлділер тұқымдасы-итмұрын, бүлдірген, раушан

  2. Алқа тұқымдастары-қызанақ, баклажан, картоп

  3. Шаршыгүлділер тұқымдасы –орамжапырақ, қызылша

  4. Бұршақ тұқымдастары-асбұршақ, қызыл мия

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

2-кезең. Үй тапсырмасын тексеруге арналған «Биологиялық диктант»

1-нұсқа

Қажетті сөздер: селбесу,желкен, жалаң қызыл мия, бұршаққап, ұсақ, бос азот

Бұршақ тұқымдасына жататын өсімдіктердің негізгі ерекшелігі-тамыр түкшелері арқылы...................сіңіреді. Түйнек бактерияларымен өсімдіктің бірлесіп тіршілік етуі.......................деп аталады. Гүлдері-орташа мөлшерлі немесе.............. Күлте жапырақшасының ең ірісі.........................деп аталады. Жемісі құрғақ-....................... Медидицинада жөтелге қарсы дәрі ретінде белгілі өсімдік-.......................

2-нұсқа

Қажетті сөздер: түйнекшелер, қауырсын, асбұршақ, бұршаққап, азотты зат, тостағанша

Бұршақ тұқымдасына жататын өсімдіктер тіршілігін жойғанда топырақ...........................кенеледі. ......................өсімдікке де, топыраққа да пайдалы. Жапырағы күрделі жапырақты саусақ салалы немесе................. тәрізді........................бесеу біріккен жапырақшалардан тұрады. Жемісі құрғақ-....................Тағам ретінде қолданатын түрі-........................

Әр бала өзінің қасында отырған оқушымен қағазын ауыстырып, тексереді. Мұғалім дұрыс жауабын оқиды.

1 қате-52 қате-43 қате-3

Күнбағыс, түймедағы өсімдігінің сурет көрсетіп, атын атау. Балалар, бүгін міне осы өсімдіктер қандай тұқымдасқа жатады екен, танып білеміз.

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

А) 1.Бұршақ тұқымдастарының өкілдері қандай белгілері бойынша бір тұқымдасқа біріктіріледі?

2. Қандай организмдер бұршақ тұқымдастардың тамырында селбесіп тіршілік етеді?

3. Бұршақ тұқымдастардың гүлінің басқа тұқымдастардың гүлдерінен айырмашылығы неде?

4. Бұршақ тұқымдастардың жемісінің құрылысының ерекшелігі неде?

Б) Бұршақ тұқымдстарға жататын өсімдіктері анықтаңдар:

1. Шыршай. 2. Бақша қырыққабаты.3. Салаттық қыша.4. Дәрілік түйежоңышқа.5. Дәрілік сарыбасқурай. 6. Сусылдақ беде. 7. Сарбасқурай. 8. Бөрібұршақ. 9. Кәдімгі шие. 10. Егістік бұршақ. 11. Алхоры. 12. Жолжелкен

Биологиялық диктант. Бұршақ тұқымдастарының гүлі -........... гүлсерікті. Гүлсерігінде тостағаншасы ......., күлтелері......... Аталығы-.............., аналығы - .......... Жемісі- ............... бір немесе көп тұқымды. Бұршақ тұқымдастарының тамырында ................ бар. Олар ауа құрамындағы ...................... сіңіреді. Мұны ..................... тіршілік ету деп атайды. Үлкен күлтесі......................., оның бүйіріндегі екі күлтесі ......................., ал төменгі тұтасып өскен екеуі ....................... деп аталады.

Топаралық бағалау

Екі жұлдыз, бір тілек арқылы

(3 ұпай).

Жаңа сабаққа дайындық3- минут

 Жаңа сабаққа дайындық. Бұл қандай өсімдік?Гүлінің құрылысы қандай?

Сұрақтар бер арқылы диалогқа түсу.

Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі

Бөлім: Жабықтұқымдылар

Класс: Қосжарнақтылар

Қатар: Орталық гүлділер

Тұқымдас: Күрделігүлділер тұқымдастар

Туыс: бақбақ, қалуен, түйетікен, сүттіген, бөрігүл, итошаған,

дермене, түймедақ, қырмызыгүл, жералмұрт, күнбағыс,

мақсыр т.б.

Мағананы ашу (слайдтар арқылы жаңа сабақты түсіндіру )«ДЖИКСО-1»

Топта ұжымдасып жаңа тақырыпты ашу мақсатында оқушылардың бірлесе жұмыс істеулерін бақылау және бағыт бағдар беру, әрі ынталандыру.

Әр топ тақырыпты оқып біледі, топта талқылайды. Уақыт аяқталған соң, келесі топпен түсініктерімен бөліседі, қайта жанұяға келіп, толыққанды білімдерін ортаға салып түсінеді.

Қалыптастырушы бағалау:«Керемет!»

Топ аралық бағалау «

3-ұпайдан

Сабақты қорытындылау

10-минут

1-деңгей(білу, түсіну)

4-кезең. Жаңа сабақты бекіту. 1.Кітаппен жұмыс:

Түрі

Өсімдік

Тағамдық

Дәрілік

Сәндік

Арамшөп 

1. Құлқайыргүлділер тұқымдасқа қандай өсімдіктер жатады?
2. Мақта өсімдігі туралы не білесің?
3. Медицинада қандай өсімдік дәрі ретінде қолданылады?
4. Баобаб қандай өсімдік?
5. Құлқайыргүлділер тұқымдас өсімдік қайда қолданылады?
6. Мақта гүлінің формуласын жаз!

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

. Сәйкес сөздерді табу. 
1. Күнбағыс а) мата бояйтын боя алады
2. Мақсыр ә)тұқымша 
3. Жемісі б) туберкулезді емдеу де маңызы зор 
4.Жералмұрт в) себетгүл
5. Өгейшөп г) мал азықтық дақыл  
6. гүлшоғыры д)өсімдік майын алады

2-ұпайдан

3-деңгей шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

3.Ұйқасын тап. 
Оқушылар ұйқас сөздерді жаңылыспай тауып өлең шумағын толықтыруы қажет. Бұл кезеңде оқушыларды поэзия тіліне жақындату мақсатында қарастыру. 
1. Көз алмай күнге алыс, 
Қарайды . . . . . . (күнбағыс). 
2. Өзіне шап-шақ 
Киген қалпағы аппақ 
Бақта өсіп тұр . . . . (бақбақ).

«Менің үйім». Мына алған өсімдіктерді өз пәтерлеріне орналастырыңдар.

Бөрігүл, мақсыр, жералмұрты, қаулен, бархытгүл, түймедақ.

Дұрыс жауабы.

Майлы Көкөніс Дәрлік Малазықтық Сәндік Арамшөп

Мақсыр Бөрігүл Түймедақ жералмұрты Бархытгүл Қаулен




Өзін-өзі бағалау

Кері байланыс жасау 2-минут

«Бағдаршам» әдісі. Бағдаршам макеті жасалған.

Әр топқа үш түрлі түстегі қағаздар таратылады  (жасыл, сары, қызыл).

Жасыл түс- сабақ өту барысы ұнады, несімен қызықты болды?

Сары түс-сабақ өту барысында қиындықтар болды, олар қандай?

Қызыл түс-келесі сабақты өту барысында тағы қандай ұсыныстарыңыз бар?

Сол түстерді санап бүгінгі сабақтың қаншалықты өткенін біледі.

Жарайсыңдар

Бағалау

2-минут

Тапсырмалар орындау жоғары және төменгі деңгейлі сұрақтар құрылған критерийлер арқылы өзін-өзі және өзара бағалайды 

Бағалау

Үйге тапсырма:1-минут 1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)

Мақтаның маңызы туралы хабарлама дайындау.

ә) Баобаб тұқымдасы туралы біліп келу.

2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)

Дәрі шөптен шығады тақырыбында шағын эссе жазуға.


3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

шығармашылық тапсырма. Күрделігүлділерге жататын бір өсімдікті таңдап алып суретін салып, мағлұмат жазу.

Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?


Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова

Қосжарнақтыла
↓
Тұқым жарнағы екеу
Жапырағы тор жүйкелі
Тамыры кіндік тамыр
Жапырағы тор жүйкелі
↓
Құлқайыргүлділер тұқымдасы
Мақта туысы → Шөптекті мақта түрі, Имек мақта түрі
Жалбызтікен туысы→ Дәрілік жалбызтікен түрі
Бикус туысы→ Қытай раушаны түрі
Құлқайыргүлділер тұқымдасының сипаттамасы және құрылысы.
Құлқайыргүлділер тұқымдасына жататын өсімдіктер табиғатта ағаш, бұта, шөптекті болып келеді
Гүлдері - қосжынысты, қосарланған гүлсерікті Аталықтары өте көп, олар көбінесе түтікшеге айналып, аналықты қоршайды. Бір немесе бірнеше тұтасқан аналықтары бар. Жемісі құрғақ - қауашақ немесе бір тұқымды жаңғақшалар.
Құлқайыргүлділер тұқымдасының ең маңыздысы — мақта
Мақта
↓
Мақта майы тағамға пайдаланады
Жылу, жарық сүйгіш
Киім - кешек тоқылады
Мақта талшығынан жіп иіреді
Мақта майы судан жеңіл, суда ерімейді
Мақта - биіктігі 1, 5 - 2 метрге дейін жететін, шөптекті өсімдік немесе шала бұта.
Тамыры: кіндік тамырлы
«Шит» - мақтаның ұрық шашатын тұқымы.
Бұтағы: өсетін және жеміс беретін бұтағы
Жеміс беретің бұтағы - қысқарған өркен. Жеміс беретін бұтақтың ұшында гүл өседі. Бірінші гүлден төменірек орналасқан жанама бүршіктен екінші гүл дамиды.
Мақтаның гүлі ақсары немесе сары түсті. Маусым айында мақта бұтақтарында жеке - жеке ірі гүлдер пайда болады, яғни гүлдейді.
Тостағанша жапырақшасы: 5 тостағанша, бірікпеген 3 жапырақша
Күлтежапырақшасы: бірікпеген 5, біріккен көп аталықтары, көп аналықтары болады.
Гүл формуласы: Т3+(5) К5А (∞) Ж(∞). Жемісі - қауашақ.
Көсек — мақтаның ашылмай қалған немесе шала ашылған қауашағы.
Қауашақ 3 - 5 жақтауға ашылады. Қауашақ ішіндегі ұзын талшықтары (түктері) бар өте көп тұқымдар шашылады.
Мақта - жылу, жарық сүйетін өсімдік. Мақтадан мол түсім алу үшін 15 - 17°С температура қажет. Көлеңке түспейтін, топырағы тыңайтылған жерде өскен қоза қауашақтарының әрқайсысынан 7 грамға дейін таза мақта алуға болады. Мақтаны бір үлескіде жылма - жыл екпей, жоңышқа егістігімен алмастырудың маңызы зор
Мақта тұқымының 24 - 26%- ы майдан тұрады. Мақта майы тағамға, сондай - ақ техникалық мақсатта қолданылады. Мақта шаруашылығы өте ертеден дамып келеді. Біздің заманымыздан бұрын 3 000 жылдан бері мақта шаруашылығымен Үндістан шұғылданып келеді. Шитті мақта біздің республикадан басқа Өзбекстанда, Түркменстанда өсірілуде.
Құлқайыр түкымдастарға жататын өсімдіктердің 1 000 - ға жуық турлері бар. Қазакстанда 18 түрден құралғап 7 туысы өседі.
Құлқайыргүлділер қатарының құлқайыргүлділер тұқымдасынан өзге 9 тұқымдасы бар. Солардың бірі - баобаб тұқымдастар.
Қолданылуы:
Шитті мақтадан таза мақта өндіріледі.
Мақта тұқымынан мақта майы, күнжара, мақта мамығы, басқа да құнды өнімдер алынады. Мақта майы тағамға, сондай - ақ техникалық мақсатта қолданылады.
Құлқайыр тұқымдас өсімдіктер құрамында нәруыз мол. Сондықтан мал азығына пайдаланылады.
Медицинада дәрі ретінде де қолданылатын түрлері (жалбызтікен) бар.
Айдарша (штокроза) және құлқайырдың басқа түрлері (бөлмедегі қытай раушаны) сәндік үшін өсіріледі.
Құлқайыр тұқымдастардың талшықтары арқан есіп, мата, қап тоқуға (бұйдакендір, кенеп, мақта) қолданылады.
2. Мақтаның әрбір күлтежапырақшасына сұрақ қойып, жауап беру арқылы гүлін құрастыру.

1. Құлқайыргүлділер тұқымдасқа қандай өсімдіктер жатады?
2. Мақта өсімдігі туралы не білесің?
3. Медицинада қандай өсімдік дәрі ретінде қолданылады?
4. Баобаб қандай өсімдік?
5. Құлқайыргүлділер тұқымдас өсімдік қайда қолданылады?
6. Мақта гүлінің формуласын жаз!

















50-қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні: 10.03.2017ж

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып: 6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы: Лалагүл тұқымдастар

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Лалагүл тұқымдастарының гүлі мен жемісінің құрылысы, тіршілік формалары, шаруашылықтағы маңызы туралы білімді қалыптастыру.

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

аталған тұқымдастың гүлін, жемісін, сабағын, жапырағын қарау, гүл формуласын басқа өсімдіктермен салыстыру, әр саладағы маңызын білу

Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:

Лалагүл тұқымдастарының ортақ белгілерімен танысады.

Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:

Жабайы өсетін, мәдени, дәрілік , маңызды халық шаруашылығының өсімдіктері жайлы танымдық-шығармашылық біліктіліктерін дамытады.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

Қауашақ.Жидек, Шырыш, Жауқазын, Жыланқияқ,Кірпішөп-Иглица. Сары лапыз,

Пәнаралық байланыс:

Экология, медицина

Ресурстар және әдебиеттер

« Өсімдіктану» Р. Әлімқұлқызы, Б. Дүйсебайқызы, Е. «Биология» Ж. Жүнісқызы, Р. Әлімқұлқызы, Қ. Жұмағұлова 2002 ж Алматы « Атамұра»; «Өсімдіктер әлемі» Р. Сәтімбеков 2011 ж интерактивті тақта, бөлме өсімдіктері,тірек - сызба, үлестірмелі қима қағаздар, суреттер, слайдтар, қосымша әдебиет,

Алдыңғы оқу:

Бұршақ тұқымдасы жайлы білді.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: психологиялық ахуал) 3-минут

Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасуЗейіндерін сабаққа аудару.
Сыныпқа жақсы ахуал туғызу. «Тілектер шоғы» тренингісін жүргізу.

Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут 1-деңгей(білу, түсіну)

Қызықты Бинго ойыны:

1.Тұқымдас неліктен күрделігүлділер деп аталған?

2.Күрделігүлділердің арамшөп түрінде өсетін түрлерін ата?

3.Мақсыр өсімдігінің Қазақстанда қанша түрі қолдан өсіріледі және оларды ата?

4.Күрделігүлділер тұқымдасының қанша түрі бар?

5.Мына суреттегі қандай гүл?

6.Күрделігүлділердің дәрілік өсімдіктерін ата?

7.Күрделігүлділердің гүлшоғырын неліктен себетгүл деп атайды?

8.Күрделігүлділердің жемісі қалай аталады?

9.Күрделігүлділер қалай таралады?

10.Өгейшөп қандай өсімдік?

11.Кәдімгі бақбақ тілшегүлінің формуласы:

«Ойлан-тап жауап бер.» «Қағып ал да,жауап бер» 
1. 2.Күрделігүлділер тұқымдастарына жататын өсімдіктердің ортақ белгілері. 
3.Мақсыр қанай өсімдік? 
4.Масқыр өсімдігінің пайдасы жөнінде не білеміз? 
5.Өгей шөптің басқа шөптекті өсімдіктерден ерекшелігі неде? 
6.Алқа тұқымдасына жататын өсімдіктерді ата. 
7.Баклажан қандай өсімдік. 

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

Естігенін есте сақтау қабілетін дамыту 1 минут ішінде 9 сөзді есте сақтау

«Сызықтық диктант». егер дұрыс жауап болса «+» ал қате жауап болса «-« белгісін қоямыз.
1. Күрделігүлділер деп аталуы гүлінің әр түрлі болуында
2. Көпшілігі шөптекті болып келеді.
3. Күнбағыс бұл тұқымдасқа жатпайды.
4. Бұлардың жемісі тұқымша болып есептеледі.
5. Дәрілік түрлеріне түймедақ, бақбақ, дәрмене деген түрлері жатады

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

Тест шешу. Тақырыптар бойынша тесттің жауабын табады.

(3 ұпай).

Жаңа сабаққа дайындық3- минут

«Қызығушылықты ояту» сатысында сұрақтар беріледі.
- Суретке қарап гүлдің атауын табыңыз. Бұл гүл туралы не білеміз? Тағы осыған ұқсас қандай гүлдерді білесіздер?
Жаңа сабақтың тақырыбы ашылып, оқушылар оқулықпен жұмыс істейді.

Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі

Әр топқа тұқымдасқа тән белгілерді топтастыру
І топ - Лалагүлділерге тән ерекшеліктер
ІІ топ - күрделігүлділер мен лалагүлділерді салыстыру
ІІІ топ Лалагүлділердің халық шаруашылығындағы маңызын анықтау
IV топ - Лалагүлділер тұқымдасына жататын гүлдерді сипаттау «лапыз, құртқашаш, лалагүл)

Топ аралық бағалау «

3-ұпайдан

Сабақты қорытындылау

10-минут

1-деңгей(білу, түсіну)

Кластер әдісі арқылы топтастырады. Лалагүлдер тұқымдасы. Пияз тұқымдасы 

У.Сәйкестендіру тест. 
1.қызғалдақ. 
2.Кессельринг 
3.лалагүл тұқымдасы 
4.лалагүл тұқымдасының формуласы. 
5.лапыз 
6.сарымсақ 
7.інжугүл 
1.Биіктігі 15-20 см улы өсімдік. 
2.Ғаламшарымызда 1300 түрі бар. 
3.Көпжылдық шөптекті улы өсімдік. 
4.Сәндік өсімдіктер 
5.Қазақстандағы лапыздың түрі 
6.ГС3+3 А3+3 Ж /3/ 
7.Пиязшығының құрамында 20-27 
полисахарид, нәруыз, 7-28мг 
С витамині бар. 
Жауабы: 17,23,35,41,52,64 ,76 

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

ВЕНН диаграммасын толтырады «Күрделігүлділер мен лалагүлділердің айырмашылығы мен ұқастығы»

Сандар сөлейді. 14, 57, 15см, 110, 15 млн, 1м, 1,5млн, 15-20 см 
Жауабы. Қазақстан қызыл кітабына лалагүлділердің 14 түрі тіркелген. 
Лалагүл тұқымдасынның Қазақстанда 57 түрі кездеседі. 
Лапыз-көпжылдық,шөптекті,биіктігі 15см жететін дәрілік және улы өсімдік. 
Пияз тұқымдастардың Қазақстанда 110-ға жуық түрі өседі. 
Әлемде 15 млн ға жуық пиязшық өндіріледі. 
Сарымсақтың сабағының биіктігі 1м дейін жетеді. 
Дүние жүзінде 1,5 млн гектарға жуық егістік жерге басты пияз егеді. 
Інжугүл-биіктігі 15-20 см улы өсімдік. 

2-ұпайдан

3-деңгей шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Қосымша сұрақтар. 
1.Бұл шөппен қай ауруды емдейді және бұл өсімдікті мысық жақсы көреді.Бұл қандай шөп және қандай ауруға ем? /Валериана /шүйіншөп/,жүрек ауруы/ 
2.Қай өсімдіктің тамыры мен тамырсабағы дәрілік шикізат болып табылады? 
/Валериана, мия,адамтамыр/ 
3.Қай өсімдіктің гүлі мен гүлшоғыры дәрілік шикізат болады? /түймедақ,қырмызыгүл,түймешетен/ 
4.Қай өсімдіктің жемісі дәрілік шикізат болады? /Итмұрын,шырғанақ,таңқурай,құлпынай,шетен/ 
5.Қандай улы өсімдіктерді бір мезгілде емдік қасиеті үшін пайдаланады? /Сасық меңдуана,інжугүл,адыраспан/ 
6.Неліктен моншада қайыңның сыпырғышымен парланады? /Қайыңның жапырағынан фитонцидтер бөлінеді.Олар микробтарды өлтіреді./ 
7.Бұл өсімдіктің шырынымен жуынуға болады және басты жууға болады.Иод орнына пайдаланылады. /Сүйелшөп/ 
8.Бұл өсімдіктің жапырағы мен тамырын құлағанда қатты ауырған жерге жапсырады. Бұл қай өсімдік? /Жолжелкен/ 
9.Бұл өсімдіктің тұнбасымен басты жуғанда шаш жылтырайды, терісі жұмсарады.Бұл қай өсімдік? /түймедақ гүлі/ 
10.Қандай жемістерді қызуды түсіруге пайдаланады? /лимон,құлпынай/ 
11.Қандай өсімдіктерді қан тоқтатуға пайдалануға болады? 
/қалақай,мыңжапырақ/ 
12.Масадан қалай сақтануға болады? /түймедақ пен қалампыр өсімдіктерін түтіндету арқылы/ 

1.Сәресіні атқарған,орылып алып бақтардан. /тары/

2.Өзі шырын,үйіреді адамның тілі. /қауын/

3.Дәні алтын,асырайды халқын. /бидай/

4.Қызыл қалпақ киеді,піскенде басын жерге иеді. /шие/

5.Төтеп берер дауылға,өсіріндер ауылға. /қарағай/

6.Қабақ-қабақ тоны бар,арасынан жемістердің танып ал. /капуста/

7.Тау-тау үйілген ақ алтын,табады оның атын кім? /мақта/

8.Қып-қызыл боп дөңгелек,бақшаларға өң береді. /томат/

9.Таңертең де,түсте де,күнге бетін бұрады.Тостағанын кішкене,тосады да тұрады. /күнбағыс/

10.Сырты қатты ұстасаң,шырынын ала алмассың қыспасаң. /анар/

11.Тұздықпен жүреді,жауабын кім береді. /пияз/

12.Өсіп тұрған талда,қып-қызыл ол /алма/

13.Еті қызыл дөңгелек,күзде жейміз күнде кеп. /қарбыз./

Х. Оқушыларды бағалау.




Өзін-өзі бағалау

Кері байланыс жасау 2-минут

Сабақ қызықты өтті және мен үшін пайдалы болды деген бөлікке жасыл түсті жабыстырады

Қанағаттанарлық сабақ болды, бірақ мен сабақта белсенділік танытпадым деген бөлікке қызыл түсті жабыстырады.

Мен үшін сабақтың пайдасы аз болды деген бөлікке сары түсті жабыстырады.

Жарайсыңдар

Бағалау

2-минут

Тапсырмалар орындау жоғары және төменгі деңгейлі сұрақтар құрылған критерийлер арқылы өзін-өзі және өзара бағалайды 

Бағалау

Үйге тапсырма:1-минут 1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)

Қызыл кітапқа тіркелген лалагүлдердің аттарын жазып әр топ сөзжұмбақ құрастырады.

2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)

Сұрақтар құрастарады.

3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

Голандиялық қызғалдақ Ұқсастығы Жергілікті қызғалдақ


Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?


Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова















51-қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні: 14.03.2017ж

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып: 6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы: Жуа тұқымдастары №27 зертханалық жұмыс.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Пияз тұқымдасына жататын түйнек – пиязшықты, тамыр сабақты, көпжылдық өсімдік сарымсақтың алуан турлері мен пайдасы туралы түсінік беріп, насихаттау.

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Жуа тұқымдастарының жабайы өсетін мәдени дәрілік маңызы бар екенін біледі және халық шаруашылығында пайдаланатын жолдарын ашады.

Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:

Жуа тұқымдастарының жабайы өсетін мәдени дәрілік маңызы бар екенін біледі және халық шаруашылығында пайдаланатын жолдарын ашу.

Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:

Жуа тұқымдастардың ауыл шаруашылығындағы және медицинада маңызын біліп өмірде қолдану.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

Қауашақ.Жидек, Шырыш, Жауқазын, Жыланқияқ,Кірпішөп-Иглица. Сары лапыз,

Пәнаралық байланыс:

Экология, медицина

Ресурстар және әдебиеттер

« Өсімдіктану» Р. Әлімқұлқызы, Б. Дүйсебайқызы, Е. «Биология» Ж. Жүнісқызы, Р. Әлімқұлқызы, Қ. Жұмағұлова 2002 ж Алматы « Атамұра»; «Өсімдіктер әлемі» Р. Сәтімбеков 2011 ж интерактивті тақта, бөлме өсімдіктері,тірек - сызба, үлестірмелі қима қағаздар, суреттер, слайдтар, қосымша әдебиет,

Алдыңғы оқу:

Бұршақ тұқымдасы жайлы білді.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: психологиялық ахуал) 3-минут

Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасуЗейіндерін сабаққа аудару.
«Ынтымастастық атмосферасын құру», салемдесу, оқушыларды түгелдеу.

Үш топқа бөлінеді. Оқушыларға карточкада жазылған өткен тақырыпқа байланысты лалагүлділер тұқымдасы бойынша өсімдік аттары таратылады, өздері тауып топқа бөлінулері тиіс.

Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут 1-деңгей(білу, түсіну)

«Ойлан-тап- жауап бер»

Оқушылар жұптасып үйден дайындалып келген сканвордтарын бір-біріне ұсынып жауаптарын тексереді. шеңберге дөңгелене айнала тұрып бір-біріне сұрақ қойып,доп лақтыру бойынша өткенді қайталау.

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

Оқушылардың жай немесе күрделі сұрақ қоюларын бақылаймын. Лездемелік сұрақтар.

Лалагүл тұқымдастарына қандай ерекшеліктер тән?

Лалагүл тұқымдастарына жапырақ құрылысы қандай?

Лалагүл тұқымдастар гүлінің құрылысы қандай?

Лалагүл тұқымдастарының жемісі?

Қызғалдақтың нақты атауы?

Лапыздың ауылшаруашылығындағы маңызы?

Қызғалдақ туралы не білесіздер?

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

Тест шешу.

(3 ұпай).

Жаңа сабаққа дайындық3- минут

«Ойланып шешіп көр»

Оқушылар жуа тұқымдастары туралы жұмбақтар шешеді.

Жаңа сабақ бойынша түсінік қалыптасады және сыни ойлайды.

Бір күмбездің ішінде мың күмбез.
Жеп көріп ем өзін мен,Жас шығарды көзімнен.
Болса да ащы,Дәмді етер асты.

Өседі ол жерге, Тығып алып басты.

Боламын мен дәмдеуші Барлық-барлық тағамға
Көкөністер ішінен Мен пайдалы адамға.

Қалың киім ұнатады, Шешіндірсең жылатады. Бұл не?

Бүгінгі сабағымыз жуа тұқымдастары соның ішінде басты пиязбен сарымсақ туралы болмақ.

Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі

Жұппен жұмыс. «Оқы-талқыла-түсіндір»

Оқушыларға оқулықтан жаңа тақырып бойынша тақырыпшалар екі қатарға  бөлініп беріледі.Берілген тақырыпшалар бойынша  жұптасып талқылап сонан соң жұптарын ауыстырып бір-біріне түсіндіреді.Топтарға барып тақырыпшаларды толықтырады және топтарында ақылдасып,талдап ортаға шығып тақырыптарын қорғайды.

 Жуа тұқымдасы

1-       қатар  Пияз туыстастар

2-      қатар  Басты пияз, сарымсақ

                           Формативті бағалау

(қол шапалақтау,жұлдыша немесе конфет беру)

1)Ашылған жаңалықтар.

● Пиязды ежелгі адамдар да білді. Олар тіпті пиязды өздері тұрақтаған орындарға екті де. Ғалымдар пияздың мәдени дақылдарға айналуын жыл санауға дейінгі (ж.с.д.) 4000 жылға жатқызды. Мысырлықтар пияз бен сарымсақты тәңір жаратқан өсімдік деп есептеп, ерекше қастерлеген. Фараондардың мазарына мүрдемен бірге көмілген.

● Испаниялықтар Х-ХІ ғасырларда пияз өсіруден үлкен жетістікке жетіп, әйгілі ірі пиязшықты испаниялық тәтті іріктемелер шығарған.

● Пияз Ресейге өте кеш – ХІІ- ХІІ ғасырларда тап болған.

● Пияз- бағалы дәрілік өсімдік. Ол қанда холестерин деңгейін жояды, баспаны, іріңді, жараны, жүрек ауруын емдеуге қолданылады. Жылан шаққанда жәрдемі тиеді, авитаминозға көмектеседі.

● Пияз және сарымсақ құрамында ұшқыш зат- фитонцид болады. Фитонцид бактериялардың көптеген түрлерін жойып жібереді, сондықтан жұқпалы ауруларға қарсы қолданылады.

Топ аралық бағалау «

3-ұпайдан

Сабақты қорытындылау

10-минут

1-деңгей(білу, түсіну)

3-топ.Пияз тустастарына жалпы сипаттама.2- топ.“Басты пияз”3-топ.“Сарымсақ”4- тапсырма.Термин сөздермен жұмыс

5-тапсырма:Семантикалық карта

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

І. Кластер әдісі арқылы топтастырады.Жауқазын пияз туысы

Лалагүлдер тұқымдасы

2-ұпайдан

3-деңгей шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

«Өзге тілдің бәрін біл, өз тіліңді құрметте»

Жұмбақ шешу. Қазақша, орысша, ағылшынша жауабын айту.

Пиязтұқымдастарды «тұқымынан» өсімді мүшесінен де көбейтуге болады. 
Қабықшақтарының барлығы қысқарған сабақ «түбіртекте»те орналасады. Пиязшығынының құрамында «14 % »қант «2», нәруыз болады. 
Сарымсақ пиязшығы өте көп пиязшықтардан «тілшелерден»тұрады. 

Пияз бен сарымсақта болатын ерекше ұшпа зат «фитонцидтер»деп аталады. 

«Шелектегі идея».Оқушылар шелекке бүгінгі түсінбеген сұрақтарын салып келесі оқушы жауап береді.

Биологиялық диктант 

  1. Пияз тұқымдастарды____________,өсімді мүшесінен де көбейтуге болады. 

  2. Қабықшақтарының барлығы қысқарған сабақ__________те орналасады. 

  3. Пиязшығынының құрамында_______қант_____________, нәруыз болады. 

  4. Сарымсақ пиязшығы өте көп пиязшықтардан - ________________тұрады. 

  5. Пияз бен сарымсақта болатын ерекше ұшпа зат____________деп аталады. 

Сәйкестендіру тесті.

Алқа А. қызғалдақ, құртқашаш, пияз

Орамжапырақ В. қарбыз, қауын, қияр

Бұршақ С.қызанақ, картоп, тәтті бұрыш

Асқабақ Д.күнбағыс, бақбақ, түймедақ

Күрделігүл Е.шалған, шомыр, орамжапырақ

Лалагүл Ж.асбұршақ, соя, мия

Шығармашылық жұмыс (алдын ала берілген тапсырмалар).

1) Дәрілік қасиеті;

2) Мәдени өсімдіктер;

3) Мәдени өсетін пияз тұқымдастар.




Өзін-өзі бағалау

Кері байланыс жасау 2-минут

БҮҮ кестесі

Білемін Үйрендім Білгім келеді

Жарайсыңдар

Бағалау

2-минут

Тапсырмалар орындау жоғары және төменгі деңгейлі сұрақтар құрылған критерийлер арқылы өзін-өзі және өзара бағалайды Бағалау шкаласы

11-12 ұпай — «5»8-10 ұпай- «4»5-7 ұпай – «3»

Бағалау

Үйге тапсырма:1-минут 1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)

Өздерің тұрған жерде пияз бен сарымсақ себілеме, себілсе қандай іріктемелері қолдалынаты жайлы хабарлама жазыңдар. 

2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)

Лалагүлдердің маңызы туралы ақпарат жинақтау.Қызыл кітапқа тіркелген лалагүлдердің аттарын жазып  әр топ сканворд құрап келу.

3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)


Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?


Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова






















53-қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні: 4.04.2017ж

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып: 6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы: Астық тұқымдастар. №29зертханалық жұмыс. Астық тұқымдасы өсімдіктерінің гүлі мен жемісінің құрылысы.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Оқушылaрдың aлдыңғы caбaқтaрдaғы дaрaжaрнaқтылaр клacы тұқымдacтaры,түрлeрi,eрeкшeлiктeрi турaлы бiлiмдeрiн кeңeйту. Тaқырыпты тeрeңдeй aшып, шaпшaң ойлaнуғa, ұтымды жaуaп бeругe , cыни тұрғыдa ойлaу қaбiлeттeрiн ұштaу, диaлогтiк оқыту бaрыcындa тaныту.

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Астық тұқымдастары жайлы біледі.

Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:

Астық тұқымдастарының түрлерінің маңызын біледі.

Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:

Астық тұқымдастарының өмірдегі маңызын және ерекшеліктерін анықтайды.

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

Қауашақ.Жидек, Шырыш, Жауқазын, Жыланқияқ,Кірпішөп-Иглица. Сары лапыз,

Пәнаралық байланыс:

Экология, медицина

Ресурстар және әдебиеттер

« Өсімдіктану» Р. Әлімқұлқызы, Б. Дүйсебайқызы, Е. «Биология» Ж. Жүнісқызы, Р. Әлімқұлқызы, Қ. Жұмағұлова 2002 ж Алматы « Атамұра»; «Өсімдіктер әлемі» Р. Сәтімбеков 2011 ж интерактивті тақта, бөлме өсімдіктері,тірек - сызба, үлестірмелі қима қағаздар, суреттер, слайдтар, қосымша әдебиет,

Алдыңғы оқу:

Бұршақ тұқымдасы жайлы білді.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі: психологиялық ахуал) 3-минут

Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасуЗейіндерін сабаққа аудару.
Сабақта жағымды атмосфера қалыптастыру мақсатында тренинг ұйымдастырылды.Оқушылар шаттық шеңберіне тұрып бір-біріне бүгінгі сабаққа жақсы көңіл-күй тіледі.Сандықшадан әр түрлі өсімдік суреттерін алып,сол бойынша қай өсімдіктер пияз тұқымдастарына,қай өсімдіктер лалагүл тұқымдастарына жататынын еске түсіріп,сол бойынша пияз тобы және лалагүл тобы болып екі топқа бөлінді.Топ басшысы сайланып,топ ережесі құрылды.Топ басшысына бағалау парағы берілді,сабақ кезеңдері бойынша топ мүшелерінің бағасын қойып отырды.Сабақ кезеңдері Блум таксономиясы бойынша құрылды

Мадақтау

Үй тапсырмасы

8-минут 1-деңгей(білу, түсіну)

Пияз тұқымдас  өсімдіктерге  тән  белгілерді  ата?

Пияз  тұқымдасының  маңызы  неде?

Фитонцидтер  деген  не?

Інжугүлдің  ерекшелігін  сипатта?

Пияз  тұқымдастардың  тұқымдары  қалай  таралады? 

Пияз  тұқымдастардың  маңызы  қандай,  басты  пиязды  пияз тұқымдастарға  жатқызудың  қандай  себебі  бар? 

Дәрі  үшін   інжугүлдің  қай  мүшелерін  пайдаланады? 

Пияз  бен  інжугүл  тұқымдастардың  қандай  түрлері  Қызыл  кітапқа  тіркелген?

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

1.Дара жарнақты өсімдіктер екенін қалай дәлелдейсің?
2. Құртқашаштар тұқымдас өсімдіктерінің негізгі ерекшеліктері қандай?
3.Гүлінің құрылысы қандай?
4.Лалагүлділер тұқымдас өсімдіктерінің құрылысы қандай?
5.Құртқашаш және лалагүл тұқымдастар гүл формуласында неге күлте белгіленбеген?
6.Пияз тұқымдас өсімдіктерге тән қандай ортақ белгілер бар?

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

Робин-Роунд әдісі арқылы сабақты пысықтау.

(3 ұпай).

Жаңа сабаққа дайындық3- минут

Топтық жұмыс арқылы жаңа білімді өздеріне меңгерту
Интeрaктивтi тaқтaдaн күз мeзгiлiндeгi acтық орып жaтқaн нaуқaннaн бeйнeкөрініс көрceтiлдi.Оқушылaрдың cыни тұрғыдaн ойлaу қaбiлeттeрiн дaмыту мaқcaтындa «эcce »жaзу тaпcырылды. Жaзғaн әңгiмeлeрiн оқып болып,бaлaлaрғa бүгiнгi тaқырыбымызғa бұл көрiнicтiң қaндaй қaтыcы бaр? Қaй өciмдiктiң тұқымын eң eжeлгi нaнды жacaуғa қолдaнғaн дeп ойлaйcыңдaр? Ceндeрдiң ойлaрыңшa бүгiнгi caбaғымыздa қaндaй өciмдiктeрмeн тaныcaмыз?...... оcындaй aшық cұрaқтaр қою aрқылы бүгiнгi caбaқтың тaқырыбын оқушылaр өздeрi тaуып, eндi бүгiнгi caбaқтa оcы тұқымдac жaйлы бiлiмдeрiн әрi қaрaй толықтыру үшiн әр топқа клacтeр құру тaпcырылды.Астық тұқымдастары 
Содан кейін жаңа сабақ туралы интерактивті тақтадан слайд көрсетілді

Ой толғау

Астық тұқымдастардың неше түрі бар?Дәнді дақылдың пайдасы не?

«ас атасы- нан» қайдан алынады?бидай дақылы қай уақытта егіледі? Неше тұқымдас тармағына жіктеледі? қай мезгілде астық түрлері жиналады? көктемде топырақ қандай болу керек? Ал күзде ше?

Ойлан, ізден! Дәнді дақылдар туралы не мәлімет бере аласындар?

Дәнді дақылдар: Өсімдік түрлері көп, Ас- арқау, дәрумендер мол, Түрлі ас мәзірі әзірленеді.

Жарайсыңдар!

Жаңа сабақ

Мағынаны тану кезеңі

Бұл кезеңде оқушылaр үйдeн өздeрi қоcымшa оқулықтaрдaн,интeрнeт жeлiciнeн мәлiмeттeр әкeлiптi,cолaрды пaйдaлaнып поcтeрге түсірді,сол жұмыcтaрын eкi топтa жaқcы қорғaп шықты.Сыныптың үздік оқушысы- Тоқтaр күрiш aтacы-Ы.Жaқaeв пeн тaры aтacы-Ш.Бeрcиeвтың өмiрбaяны турaлы дaйындaп кeлгeн қоcымшa aқпaрaтын мaзмұндa дa әceрлi eтiп бacқa оқушыларға aйтып бeрдi.Әр топ бір-бірінің постер жұмыстарын критерийлер бойынша бағалады.

Дәнді дақылды уреттеу

Әр оқушы өзіне ұнайтын дәндә дақылдың суретін салып, ол жайлы мәлімет береді. (астығы ма, әлде келбеті сол жайлы жазу және қорғау)

Жаңа сабақ.Дара жарнақтылар класының тұқымдасының бірі- астық тұқымдастар. Жүйеленуі:
Бөлім: Жабық тұқымды өсімдіктер
Класс: Дара жарнақтылар
Қатар: Қабыршақты гүлділер
Тұқымдас: Астық тұқымдастар
Туыс: бидай
Түр: жабайы бидай
тығыз бидай
Астық тұқымдастарының негізгі ерекшеліктері:
1. Түрі- 10000 жуық Қазақстанда- 418 түрі
2. Шөптесін, көп жылдық өсімдік
3. Тамыр жүйесі- шашақты
4. Сабағы – ұзын қырлы, іші қуыс немесе өзекке толы, түтікше тәрізді, буын және буынаралықтан тұрады. Бұндай сабақ- сабан сабақ деп аталады.
5. Жапырақ : жапырақ қынабы
жапырақ алақаны
6. Қынап- жапырақтың түтікше тәрізді кеңейген түп жағы.
7. Гүлдері гүлшоғыр: а) масақ(бидай, қарабидай, арпа)
ә) шашақ(сұлы, тары, күріш,сорго)
б) сыпыртқыгүл (сұлы, тары, қоңырбас)
в) собық (жүгері)
8. Қос жынысты, дара жынысты (жүгеріде)
9. Жемісі- дәнек, құрғақ
10. Гүл формуласы: Г ж2 А3Ж (3) (Гж- гүлжапырақ)
11. Гүлжарнақ- түрі өзгерген жапырақ
12. Эндосперм- ұрықты қоршамай, тұқым жарнаққа жанасы тұрады.

Топ аралық бағалау «

3-ұпайдан

Сабақты қорытындылау

10-минут

1-деңгей(білу, түсіну)

Дәнді дақыл туралы жалпы мәдліметтерді топтастыру

Дәнді дақылдарды күзде егеді. Жемісі тамақ дәрумені мол, жесең күш- қуат береді. Көктемде алқапты жасыл аймаққа айналдырып, әлемге керемет сыйлайды. Табиғаттың таңқаларлық сырының бірі секілді.

-ші топқа Астық тұқымдастарына жататын өсімдіктерді тауып жазыңдар:
1. Сары бөрібұршақ 2. Егістік қарабидай 3. Сұлы 4. Шалғындық кекіре 
5. Қызғылт жоңышқа 6. Дәрілік бақбақ 7. Кәдімгі меңдуана8. Жатаған бидайық 9. Екпе күріш 10. Мәдени қыша 11. Кәдімгі қамыс 
12. Жалбызтікен13. Жұпарбас Дұрыс жауаптар: 2,3,8,9,11
2-ші топқа
Астық тұқымдас өсімдіктердің өкілдеріне тән белгілерді жазып алыңдар: 
1. Тіршілік формасы – ағаш, бұта, шөптесін 
2. Ұсақ гүлдері масақ гүлшоғырына жиналған, олар біріге келіп күрделірек гүлшоғырына айналады. 
3. Жемісі – тұқымша 
4. Гүлсерігі 4 тостағанша жапырақшалардан және 4 күлте жапырақшаларынан құралған. 
5. Жапырақтары ұзын, параллель жүйкелі және ұзын қынапты. 
6. Жемісі – жидек. 
7. Жемісі – дәнек. 
8. Гүлінде екі гүл қауашағы, үш аталығы және бір аналығы болады. 
9. Сабағы – буынды сабансабақ. 
10. Гүлдері түтікшелі, тілшелі немесе воронка тәрізді болуы мүмкін. 
Дұрыс жауаптар: 2,5,7,8,9

Әрбір дұрыс жауапқа бір ұпай

2-деңгей (қолдану, талдау)

Венн диаграмасы арқылы дәнді дақылдың ерекшеліктерін толық мағынасын ашу.Өткен тақырыппен байланыстыра отырып салыстырады астық тұқымдастарымен пияз тұқымдастарының айырмашылықтары мен ұқсастықтарын табу,кестені толтыру
(тапсырма толық орындалған жағдайда топ мүшелеріне әрқайсысы 2 ұпайдан ие болды)
Тұқымдастар атауы ұқсастықтары айырмашылықтары
пияз
астық

1тапсырма: «Астық тұқымдастар өкілілдеріне тән белгілерді тауып көрсет»

1. шөптекті өсімдік

2. тіршілік формасы – ағаштар мен бұталар

3. жапырақтары доға жүйкелі

4. жапырақтары – қатар жүйкелі, жапырақтары күрделі

5. жемісі - дәнек

6. жемісі - тұқымша

7. гүлшоғыры – себетгүл

8. гүлшоғыры – сыпыртқыгүл, масақ

9. гүлінің формуласы -- Гс 2 А3 Ж(1)

10. гүлінің формуласы - Гс 3+3 А3+3 Ж1

11. саабағы - бунақты сабансабақ

12. гүлдері - тілшелі, түтікшелі

13. гүлдері екі кейде үш түссіз жұқа қабыршақтан тұрады

14. тамыр жүйесі – кіндік тамырлы

15. тамыр жүйесі - шашақ тамырлы

2 тапсырма: «Өсімдік -гүлшоғыр» сәйкестікті тап

сыпыртқыгүл собық Күрделі масақ

1. Жүгері 2. Тары 3. Бидай 4. Күріш 6. Қарабидай

3 тапсырма: «Бұл қандай өсімдік?» анықта

1. Бұл дақылдын отаны - Орталық және Оңтүстік Америка - ___________________________

2. Суда өсетін азықтық дақыл - ________________________________

3. Таңғажайып жылдамдықпен - тәулігіне 120 см – гн дейін өсетін астық тұқымдас - _________________

4. Отаны - Африка, жарық сүйгіш, құрғақшылыққа төзімді дақыл -

2-ұпайдан

3-деңгей шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

1.Тест

1. Астық тұқымдастардың тамыр жүйесі

 А)       кіндік         Б)        шашақ      В)      қосалқы

2. Бидай жемісі

 А)       түйнек    Б)          дәнек         В)        жеміс

3. Сұлының гүлшоғыры

А)    сыпыртқы гүл         Б)         масақтәрізді                        В)      шашақ

4. Екпе күріштің биіктігі

А)         30- 50 см            Б)         50 – 150 см                                     В)            90 см

5. Күріштің өсімді мерзімі

А)       365 күн             Б)         100 күн                                         В)          90 – 165 күн 

6. Астық тұқымдас өсімдіктердің сабағын қалай атайды

 А)            сабан         Б)                 тамыр                                              В)       сабансабақ

7. Күріштің гүлшоғыры

 А)       сыпыртқы гүл         Б)       собық         В)      шашақ

8. Бидай тамыр жүйесі

А)      шашақ        Б)     кіндік              В)         қосалқы

9. Астық тұқымдас өсімдік құмайдың отаны

А)        Үндістан          Б)           Африка        В)             Қытай

10. Тары өсімдігінің гүлшоғыры

А)       масақ тәрізді сыпыртқы гүл        Б)      сыпыртқы гүл         В)    собық 

2.  Сөзжұмбақ  шешу:

1. Тарының гүлшоғыры

 2. Сабансабақ деп нені айтамыз

3. Азықтық өсімдік түрі 

4. Екпе күріштің гүлшоғыры

5. Бидайдың тамыр жүйесі 




Өзін-өзі бағалау

Кері байланыс жасау 2-минут

Балалар, бүгінгі сабақты меңгеруде қандай қиындықтар туындады?
Туындаған қиыншылықтарды жеңуде атқарған іс-әрекеттерің?
Алдағы уақытта нені үйренгілерің келеді?

Жарайсыңдар

Бағалау

2-минут

Тапсырмалар орындау жоғары және төменгі деңгейлі сұрақтар құрылған критерийлер арқылы өзін-өзі және өзара бағалайды 

Бағалау

Үйге тапсырма:1-минут 1-деңгей:

(білу, түсіну деңгейлері тапсырмалар)

«Ы. Жақаев - күріштің атасы» - баяндама дайындап келу.

2-деңгей: (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырмалар)

Астық тұқымдастар- бағалы азақтық өсімдіктер

Күнделікке жазып алу


3-деңгей: (жинақтау, бағалау деңгейдегі шығармашылыққа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырмалар)

«ACТЫҚ ТҰҚЫМДACТAРДЫҢ МAҢЫЗЫ» тaқырыбынa ойтолғaу жaзу, 
шaғын жобa дaйындaу

Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


Келесі сабақта өз жоспарыңызға қандай өзгерістер енгізген болар едіңіз?


Оқу ісінің меңгерушісі: Б.Амалдыкова












































54-қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні: 6.04.2017ж

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып: 6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы: Жер бетінде өсімдіктер дүниесінің дамуы. Жоғары және төменгі сатыдағы өсімдіктер.

Сабақ негізделген оқу мақсаты


Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:


Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:


Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:


Тілдік мақсат

Оқушылар


Негізгі терминдер мен сөзтіркестер:


Сабақта диалог үшін қолданылатын тіл:

Талқылау үшін сұрақтар:


Сіз неліктен екенін ...айта аласыз ба?


Алдыңғы оқу:

Астық тұқымдасы жайлы білді.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау түрі

Басталуы:

15-минут


Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасуЗейіндерін сабаққа аудару.
Сабақта жағымды атмосфера қалыптастыру мақсатында тренинг ұйымдастырылды.. «Менің арманым» жайында.

Оқушылар шеңберге жиналып,өз армандары жайлы айтып өтеді.

Жарайсыңдар

Үй тапсырмасын сұрау. Топтық жұмыс.

1-топ:“Айғақ па, пікір ме?” әдісі арқылы тапсырма орындау.

Айғақ әрдайым дәлелдемелерге негізделген .

Пікір әдетте біздің эмоцияларымыздың өнімі немесе айғақтың жеке интерпретациясы болып есептелетін субъективті тұжырым.

Мысал: Ш.Берсиев 1943 жылы тары өсіруден рекорд болған тарының өнімі 165-175 ц га. Айғақ

Ш.Берсиев өте мейірімді жан Пікір.

2-топ:Астықтұқымдастарын топтастыру

3-топ: Оңай және қиын сұрақтар құрастыру

Жұптық жұмыс. Тест жұмысы

1.Астық тұқымдастар даражарнақтылар класына жатады, әйтсе де осы класқа жататын басқа тұқымдастардан біршама айырмашылық қандай?

А)Шөптесін түрінде өседі. В)Тамыр жүйесі –шашақты. С)Сабағы буын және буынаралығынан тұрады, жапырақтары қынапты. Д)Жапырақтары жіңішке. Е)Жемісі-қауашақ.

2.Қынап қандай қызмет атқарады?

А) Өсімдік сабағына мықты бекіну. В)Буынаралықтың түп жағындағы бөлінетін нәзік жасушалары қорғайды. С)Жаңбырдан қорғайды. Д)Жапырақты сабаққа мықтап бекітіп ұстап тұрады. Е) Қатты желден қорғайды.

3.Дәнек жемістің басқа құрғақ жемістерден қандай айырмашылығы бар? А) Жеміс қабымен тұқым қауызы бірікпеген. В) Көп тұқымды құрғақ жеміс. С) Жемісқабы мен тұқым қауызы бірігіп кеткен біртұқымды құрғақ жеміс. Д) Жеміс қабы тығыз, майлы тұқымды құрғақ жеміс. Е) Қос жақтауынан ашылатын құрғақ жеміс.

5.Сұлының гүл шоғыры қалай аталады?

А)Жай масақ. В)Күрделі масақ. С)Шашақ масақ. Д)Сыпыртқы гүл. Е)Шатыршагүл.

6.Сұлыдан не жасалады?

А)Ұн В) Макарон С) Жоғары сапалы нан пісіреді.Д)Жарма Е)Талқан, геркулес.

7.Астық тұқымдастардың жемісі қалай аталады?

А) тұқымша, В) дәнек, С) бұршаққын. Д) қауашақ. Е) үш ұялы қауашақ.

8.Бидайдың гүлшоғыры қалай аталады?

А) сыпыртқыгүл; В) собық С)шашақ; Д)күрделі масақ Е) барлығы

9.Азықтық, малазықтық және техникалық өсімдік.

А) Бидай В) Тары С) Күріш Д) Құмай Е) Сұлы

10.Астық тұқымдасына жататын өсімдік: А) Таңқурай В)Беде С) Соя Д) Бамбук Е) Жер жаңғақ. Пысықтап қорытындылау.

Топаралық бағалау жұлдызшалар беру арқылы







Критерий бойынша ұпай жинау.

Ортасы:

25 минут

Қызығушылықты ояту: Тақырып бойынша ситуациялық сұрақтар беру.

Мағынаны тану. Жаңа сабақты слайд арқылы ақпарат беру.

«Қос жазба күнделігі» әдісі арқылы орындау.

Үзінділер

Түсіндірме



Мәтінді оқығанда оқушы қағазды екі бөлімге бөліп, сол жағын «Үзінділер» деп атап, оған мәтінде өзінің назарын тоқтатқан үзінділерді жазады. Қағаздың оң жағы «Түсіндірме» деп аталады. Неліктен бұл үзінділерді жазып алды, оның себебі қандай?


Аяқталуы:

1-тапсырма:«Соңғы 5 минут» әдісі бойынша бекіту сұрақтары қойылады:

2-тапсырма: Т-кестесі - бір-біріне қарама-қарсы немесе салыстыруға болатын (мысалы екі обьект) ақпарат пен пікірді келтіруге арналған жазу кестесі. Оқушылар алдымен берілген тапсырма бойынша өз ойларын кестеге түсіріп жеке жұмыс жасайды, содан соң олар жұптасып немесе шағын топ ішінде (4-5) кестелерді салыстырып пікірлеседі, жазғандарын толықтырады. Осыдан кейін тақтада мұғалім бүкіл сыныпқа ортақ кесте құрастыруына болады. Әр жұп немесе топ бұл кестеге екі-үш пікірін ұсынады.

3-тапсырма: Оңай және қиын сұрақтар кестесі-Т- кестесінің модификациясы.

Оңай сұрақтар

Қиын сұрақтар



Кері байланыс: Нені білдім? Нені үйрендім? Не таңқалдырды?

Бағалау: Әр топтан «дауыс беру» арқылы бүгінгі сабақтың көшбасшыларын анықтау.

Үйге тапсырма: Тақырып бойынша сурет салу. Кестені толтыру. Сөзжұмбақ құрастыру.


Қосымша ақпарат:

Саралау – Сіз қосымша көмек көрсетуді қалай жоспарлайсыз?

Сіз қабілеті жоғары оқушыларға тапсырманы күрделендіруді қалай жоспарлайсыз? Үлгерімі төмен оқушыларға қандай тапсырма бересіз?

Бағалау – Оқушылардың үйренгенін тексеруді қалай жоспарлайсыз?

Пәнаралық байланыс

Қауіпсіздік және еңбекті қорғау ережелері

АКТ-мен байланыс Құндылықтардағы байланыс









Рефлексия:


Төмендегі бос ұяшыққа сабақ туралы өз пікіріңізді жазыңыз. Сол ұяшықтағы. Сіздің сабағыңыздың тақырыбына сәйкес келетін сұрақтарға жауап беріңіз

Сабақ/оқу мақсаттары шынайы ма?

Бүгін оқушылар не білді?

Сыныптағы ахуал қандай болды?

Мен жоспарлаған саралау шаралары тиімді болды ма?

Мен берілген уақыт ішінде үлгердім бе?

Мен өз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім және неліктен?





Оқу ісінің меңгерушісі: Амалдыкова Б. Тексерілді:____________________












55-қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні: 11.04.2017ж

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып: 6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:

Сабақ негізделген оқу мақсаты

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:


Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:


Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:


Тілдік мақсат

Оқушылар


Негізгі терминдер мен сөзтіркестер:


Сабақта диалог үшін қолданылатын тіл:

Талқылау үшін сұрақтар:


Сіз неліктен екенін ...айта аласыз ба?


Алдыңғы оқу:

Астық тұқымдасы жайлы білді.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау түрі

Басталуы:

15-минут


Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасуЗейіндерін сабаққа аудару.
Сабақта жағымды атмосфера қалыптастыру мақсатында тренинг ұйымдастырылды.. «Менің арманым» жайында.

Оқушылар шеңберге жиналып,өз армандары жайлы айтып өтеді.

Жарайсыңдар

Үй тапсырмасын сұрау. Топтық жұмыс.

1-топ:“Айғақ па, пікір ме?” әдісі арқылы тапсырма орындау.

Айғақ әрдайым дәлелдемелерге негізделген .

Пікір әдетте біздің эмоцияларымыздың өнімі немесе айғақтың жеке интерпретациясы болып есептелетін субъективті тұжырым.

Мысал: Ш.Берсиев 1943 жылы тары өсіруден рекорд болған тарының өнімі 165-175 ц га. Айғақ

Ш.Берсиев өте мейірімді жан Пікір.

2-топ:Астықтұқымдастарын топтастыру

3-топ: Оңай және қиын сұрақтар құрастыру

Жұптық жұмыс. Тест жұмысы

1.Астық тұқымдастар даражарнақтылар класына жатады, әйтсе де осы класқа жататын басқа тұқымдастардан біршама айырмашылық қандай?

А)Шөптесін түрінде өседі. В)Тамыр жүйесі –шашақты. С)Сабағы буын және буынаралығынан тұрады, жапырақтары қынапты. Д)Жапырақтары жіңішке. Е)Жемісі-қауашақ.

2.Қынап қандай қызмет атқарады?

А) Өсімдік сабағына мықты бекіну. В)Буынаралықтың түп жағындағы бөлінетін нәзік жасушалары қорғайды. С)Жаңбырдан қорғайды. Д)Жапырақты сабаққа мықтап бекітіп ұстап тұрады. Е) Қатты желден қорғайды.

3.Дәнек жемістің басқа құрғақ жемістерден қандай айырмашылығы бар? А) Жеміс қабымен тұқым қауызы бірікпеген. В) Көп тұқымды құрғақ жеміс. С) Жемісқабы мен тұқым қауызы бірігіп кеткен біртұқымды құрғақ жеміс. Д) Жеміс қабы тығыз, майлы тұқымды құрғақ жеміс. Е) Қос жақтауынан ашылатын құрғақ жеміс.

5.Сұлының гүл шоғыры қалай аталады?

А)Жай масақ. В)Күрделі масақ. С)Шашақ масақ. Д)Сыпыртқы гүл. Е)Шатыршагүл.

6.Сұлыдан не жасалады?

А)Ұн В) Макарон С) Жоғары сапалы нан пісіреді.Д)Жарма Е)Талқан, геркулес.

7.Астық тұқымдастардың жемісі қалай аталады?

А) тұқымша, В) дәнек, С) бұршаққын. Д) қауашақ. Е) үш ұялы қауашақ.

8.Бидайдың гүлшоғыры қалай аталады?

А) сыпыртқыгүл; В) собық С)шашақ; Д)күрделі масақ Е) барлығы

9.Азықтық, малазықтық және техникалық өсімдік.

А) Бидай В) Тары С) Күріш Д) Құмай Е) Сұлы

10.Астық тұқымдасына жататын өсімдік: А) Таңқурай В)Беде С) Соя Д) Бамбук Е) Жер жаңғақ. Пысықтап қорытындылау.

Топаралық бағалау жұлдызшалар беру арқылы







Критерий бойынша ұпай жинау.

Ортасы:

25 минут

Қызығушылықты ояту: Тақырып бойынша ситуациялық сұрақтар беру.

Мағынаны тану. Жаңа сабақты слайд арқылы ақпарат беру.

«Қос жазба күнделігі» әдісі арқылы орындау.

Үзінділер

Түсіндірме



Мәтінді оқығанда оқушы қағазды екі бөлімге бөліп, сол жағын «Үзінділер» деп атап, оған мәтінде өзінің назарын тоқтатқан үзінділерді жазады. Қағаздың оң жағы «Түсіндірме» деп аталады. Неліктен бұл үзінділерді жазып алды, оның себебі қандай?


Аяқталуы:

1-тапсырма:«Соңғы 5 минут» әдісі бойынша бекіту сұрақтары қойылады:

2-тапсырма: Т-кестесі - бір-біріне қарама-қарсы немесе салыстыруға болатын (мысалы екі обьект) ақпарат пен пікірді келтіруге арналған жазу кестесі. Оқушылар алдымен берілген тапсырма бойынша өз ойларын кестеге түсіріп жеке жұмыс жасайды, содан соң олар жұптасып немесе шағын топ ішінде (4-5) кестелерді салыстырып пікірлеседі, жазғандарын толықтырады. Осыдан кейін тақтада мұғалім бүкіл сыныпқа ортақ кесте құрастыруына болады. Әр жұп немесе топ бұл кестеге екі-үш пікірін ұсынады.

3-тапсырма: Оңай және қиын сұрақтар кестесі-Т- кестесінің модификациясы.

Оңай сұрақтар

Қиын сұрақтар



Кері байланыс: Нені білдім? Нені үйрендім? Не таңқалдырды?

Бағалау: Әр топтан «дауыс беру» арқылы бүгінгі сабақтың көшбасшыларын анықтау.

Үйге тапсырма: Тақырып бойынша сурет салу. Кестені толтыру. Сөзжұмбақ құрастыру.


Қосымша ақпарат:

Саралау – Сіз қосымша көмек көрсетуді қалай жоспарлайсыз?

Сіз қабілеті жоғары оқушыларға тапсырманы күрделендіруді қалай жоспарлайсыз? Үлгерімі төмен оқушыларға қандай тапсырма бересіз?

Бағалау – Оқушылардың үйренгенін тексеруді қалай жоспарлайсыз?

Пәнаралық байланыс

Қауіпсіздік және еңбекті қорғау ережелері

АКТ-мен байланыс Құндылықтардағы байланыс









Рефлексия:


Төмендегі бос ұяшыққа сабақ туралы өз пікіріңізді жазыңыз. Сол ұяшықтағы. Сіздің сабағыңыздың тақырыбына сәйкес келетін сұрақтарға жауап беріңіз

Сабақ/оқу мақсаттары шынайы ма?

Бүгін оқушылар не білді?

Сыныптағы ахуал қандай болды?

Мен жоспарлаған саралау шаралары тиімді болды ма?

Мен берілген уақыт ішінде үлгердім бе?

Мен өз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім және неліктен?





Оқу ісінің меңгерушісі: Амалдыкова Б. Тексерілді:____________________














59-қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні: 25.04.2017ж

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып: 6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы: Ауру туғызатын бактериялар және олармен күресу шаралары. №31зертханалық жұмыс.

Сабақ негізделген оқу мақсаты

Ауру туғызатын бактериялар және олармен күресу шаралары туралы білім беру.Оқушыларға ауру тудыратын бактериялар туралы түсінік қалыптастыру, олармен күресу шараларын, жеке бас гигиенасын дұрыс сақтауға үйрету.

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Оқушылар бактериялар туғызатын аурулар және олармен күресу жолдары туралы білімдерін кеңейтеді.

Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:

Оқушылардың бактериялар туғызатын ауруларды біле отырып, олардан қорғанудың жолдарын біледі.

Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:

Ауру туғызатын бактериялар:оба, көкжөтел, сіреспе, туберкулез, сары ауру, қызамық, құздама (ревматизм), бруцеллез, ботулизм, гоммоз, іш сүзегі, баспа, топалаң – ауруларының белгілері мен алдын алу шаралары біледі.

Тілдік мақсат

Оқушылар орындай алады:

Бактерияларды түсіну және ауызша түсіндіре білу.

Негізгі терминдер мен сөзтіркестер:

бактерия, індет(эпидемия), қантышқақ (дизентерия), тырысқақ, оба, столбняк, гоммоз, туберкулез, ботулизм

Сабақта диалог үшін қолданылатын тіл:

Талқылау үшін сұрақтар:

Бактериялар қалай көбейеді? Бактериялар неше топқа бөлінеді?

Сіз неліктен екенін ...айта аласыз ба?

Қалай ойлайсыз бактериялар пайдалы ма әлде зиян ба? Бактерия тірі ағалардың қай тобына

Алдыңғы оқу:

Бактериялар жайлы білді.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау түрі

Басталуы:

15-минут


Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасуЗейіндерін сабаққа аудару.
Сабақта жағымды атмосфера қалыптастыру мақсатында тренинг ұйымдастырылды.. «Менің арманым» жайында.

Оқушылар шеңберге жиналып,өз армандары жайлы айтып өтеді.

Жарайсыңдар

«Ауызша сабақ-1» технологиялық картасы

Үй тапсырмасын сұрау. Топтық жұмыс.

Үй тапсырмасының орындалысын тексеру: Қарама-қарсы сұрақтар

1.Ядросыз ағзаларға(бактериялар)

2.Бактериялар нешеге жіктеледі?(2)

3. «Көк-жасыл»депаталуы(түсі көк- жасыл)

4.Бактерияларды зерттеу қай ғасырдан бастады?(17ғ)

5.Ұсақ ағзаларды ашқан кім?(А.Левенгук)

6.Көзге көрінбейтін ағзаларды зерттейтін ғылым (Микробиология)

7.Ауру туғызатын бактерияларды алғаш тапқан(Пуи Пастер)

8.Бактерия грекше недеген сөз(таяқша)

9.Бактериялардың пішіні(таяқша, шар, үтір,оралма)

10Бактерияда ядро болама(жоқ)

11.Цитоплазманың құрамында қандай заттарбар?(нәруыз, май)

12.Бактерияладың түсі(түссіз)

13.Тіршілігіне қолайсыз жағдай туссе түзеді?(спора)

14.Спора күйінде бактериялар қорек тене ме?(жоқ)

15Спора қандай қызмет атқарады?(қорғаныштық)

16.Бактериялар топырақта(20-30жыл)

17.Бактериялар қандай жерде кездеседі?(тірі,өлі ағзаларда)

18үСу мен тұз( аш ішекте, қанға еріген күйінде сіңеді)

19.Жасушасында ағзалық зат болмағандықтан (дайын ағзалық заттармен қоректеді )

20.Табиғатта бактериялар(мұнай,асфальт,пластмаса)

21.Тек азғана түрлері(бейағзалық заттармен қоректенеді)

22.Бактериялар қоректенуіне қарай(2-ге бөлінеді) ақ түсті бормен жазып қойылады. (+)(–) Оқушыларға жауабына қарай «+», «-» таңбасы қойылады

23.Өлі ағзаларда тіршілік ететін(сапрофиттер) 24.Тірі ағзаларда тіршілік ететін (паразиттер)

Микробиология ғылымына үлес қосқан қандай ғалымдарды білесіңдер?

• Микроскопты алғаш ойлап тапқан кім және тарихы жайлы не білдіңдер?

• Вирус дегеніміз не?• Бактериялардың құрылысы және пішіндері қандай?

Топаралық бағалау жұлдызшалар беру арқылы







Критерий бойынша ұпай жинау.

Ортасы:

25 минут

Қызығушылықты ояту: Тақырып бойынша ситуациялық сұрақтар беру.

Мағынаны тану. Жаңа сабақты слайд арқылы ақпарат беру.

  Өзіндік жұмыс: 7 минут
Топтарға бактерияның түрлері, ғалымдар, микроскоптың түрлері, вирустардың суреттері беріледі. Суреттер арқылы оқушылар үй тапсырмасын жазады. Тапсырманы жазып болған соң, әр топ өзінің жұмысын қорғайды.
• Көпіршелер арқылы оқыту: 5 минут
Әр топ мүшелері жазған жұмысын бір - бірімен ауысып, толықтырулар енгізіп, бағалауға болады.

Рөлдік ойындар – мұғалім, оқушы, дәрігер, емделуші.

 Мұғалім.  «Алғашқы байлық —  денсаулық» деген халық мақалы тегін айтылмаған. Адам баласы ерте заманнан – ақ денсаулық үшін күресіп келеді.    Қазіргі кезде де адамның денсаулығы үшін күрес жүргізу  өзекті мәселе болып отыр. Міне сондықтан да Елбасымыз «Саламатты Қазақстан» жолдауының өзінде де  адам денсаулығына баса назар аударған.Осыған байланысты бактериялар туғызатын ауруларға тоқталып өтелік. Бізге қонаққа дәрігер келіп отыр. Бактериялар қандай ауру туғызады? Ауру туғызатын бактериялармен күресу шаралары қандай? Жұқпалы ауруларды болдырмаудың қандай шаралары бар? Бактериялар өсімдіктерге қандай зиян келтіреді? Осы сұрақтарға жауап алып көрелік.

 Оқушы. Салауатты өмір салты әрқайсысымыздың дене тәрбиесімен айналысуымызға, дұрыс тамақтануымызға, есірткілерді, темекі мен  ішімдікті тұтынуды қойып тазалықты сақтауымызға  және т.с.с. бағытталған.

Адамдарды, жануарларды, өсімдіктерді ауруға шалдықтыратын бактериялар тобы ауру тудыратын бактериялар деп аталады. Бактериялардың оба, сіреспе, туберкулез, іш сүзек, баспа, топалаң және т.б.сияқты ауруларды туғызатыны белгілі. Ауру туғызатын бактериялар адам денесіне енген соң оның ағзалық затымен қоректеніп, тез көбейе бастайды.

 Дәрігер. Ауру туғызатын бактериялар ауада, суда, тағамда болатындықтан, солар арқылы сау адамдарға жұғады.Көпшілік орындарда, бөлмеде неғұрлым ауа таза болса, соғұрлым адамдар аз ауырады. Оба мен көкжөтел бактериялары ауада тез жойылады.Туберкулез таяқшалары лас шаңда 3-айға дейін тіршілік етіп,шаңмен бірге ауаға таралады.

Ауру туғызатын бактериялар мен адамдардың жаппай ауруын эпидемия  деп атаймыз. Тек медицинаның қарқынды дамуының нәтижесінде ғана микробиология өнеркәсібінде микробтармен күресу шаралары табылды. Ауру туғызатын  бактерияларды жоятын  қасиеті бар іш сүзегіне, дизентерияға т.б. қарсы қолданылатын  дәрілер алынды.

 Оқушы. Жұқпалы ауру туғызатын тағы қандай бактериялар бар?

Мұғалім. Бактерияның басқа да  түрлері сары ауру, қызамық, құздама (ревматизм) ауруларын  туғызады. Бұл бактерия түрлері де ауа арқылы таралады.

Адамның өкпесінде  туберкулез ауруын тудыратын бактерияларды 1882 жылы Р.Кох анықтады. Туберкулез жұқпалы ауру болғандықтан , сілекей тамшылары арқылы таралады. Мал туберкулезбен ауырғанда бұл ауруды қоздыратын бактериялар адам денесіне сүт арқылы беріледі. Тамақ, су арқылы да сүзек, сальмонелла ауруларын қоздырушы бактериялар жұғады.

Қантышқақ (дизентерия) ауруын дезинтерия бактериялары қоздырады. Ауыратын сиырдың сүті арқылы сарып (бруцеллез) ауруы таралады. Кейде сүрлемеленген көкөністің құрамында кездесетін клостериум, ботулинус бактерияларының споралары жоғарғы температурада  қайгнатқаннан кейін де сақталдады.Тығыз жабылған ыдыстың ішінде дамуын жалғастырады да, улы заттар бөледі. Мұндай тағам адамдарда ботулизм  ауруын туғызады. Ондай кезде адам қазаға ұшырауы мүмкін.

 Оқушы.Жұқпалы аурулардың алдын алу үшін не істеу керек? Бізге сол туралы айтып берсеңіз?

 Дәрігер.  Жұқпалы аурулардың алдын алудың негізгі жолы – тазалық ережелерін сақтау. Мысалы, қайнамаған су ішпеу. Тамақ ішер алдында қолды жуу. Киімді таза ұстау, ағзаны шынықтыру. Дененің жарақаттанған жеріне дереу йод жағу, тағамдарды  көгеруден сақтау және т.б.

Пенициллин дәрісін (антибиотик) қабылдағанда ауру қоздырғыш бактериялар тіршілігін жояды. Сондықтан да бактериялар қоздыратын түрлі ауруларды пенициллин, ампициллин, бисептол  т.б.  сияқты дәрілермен емдейді. Адамға суық тиіп, ауырғанда  да ағзада бактериялар көбейіп кетеді. Сондықтан ол ауруды антибиотиктердің көмегімен 2-24 сағат арасында жазып жіберуге болады.

 Емделуші. Мен туберкулез ауруымен ауырып , ем қабылдап шықтым. Осы ауру адамға қалай  және не арқылы жұғады. Алдын алу үшін не істеу керек?

Дәрігер.Бұл аурумен ауыратындар саны жылдан –жылға көбейіп тұр. Бұл ауру адамға ауру адаммен қарым-қатынас жасаған кезде, жөтелгенде, түшкіргенде және ауа тамшылары арқылы жұғады.Алдын алу үшін жыл сайын дәрігерлік тексеруден өту керек. Сонымен бірге салауатты өмір салтын сақтау керек.

 Оқушы. Бактериялар өсімдіктерге зиян келтіреді ме?

Мұғалім. Бактериялардың көптеген түрі де өсімдіктерді де зақымдайды, ол ауруды бактериоз дейді. Олар бау-бақша, техникалық жеміс-жидек өсімдіктерін зақымдап, зор нұқсан келтіреді. Бактериялар өсімдіктің сабағын, тамырын, жемісін шірітеді. Өсімдіктердің бактерия ауруларына қарсы негізгі күрес шаралары – тұқымды себер алдында улы химикаттармен өңдеу, ауруға төзе алатын іріктемелерді таңдап алу.

Бактериялар мақта өсімдігінде гоммоз (шайыр ағу) ауруын туғызады. Мақта тұқымында сақталған бактерия спорасы тұқыммен бірге өнеді.

Ғалымдар грек жаңғағы, жиде, терек, қарағай ағаштарының жапырақтарынан бөлінетін заттардың бактерияларды қырып жіберетінін анықтаған. Сондықтан үйде мал қораның жанына ағаш отырғызып, өсімдіктер егу қажет.


Аяқталуы:

1-тапсырма:

Проблемалық – ситуациялық сұрақтар :

1.Егер сенің досың сары ауру ауруымен ауырса ………………….  .

2.Егер сенің көршіңнің малы бруцеллез ауруымен ауырса ………………….  .

3.Егер бау-бақшаңдағы өсімдіктер бактериоз ауруымен ауырса …………..    .

 2-тапсырма:  «Өнер –ағып тұрған бұлақ, білім – жанып тұрған шырақ» — кім жылдам ойынын ұйымдастырып, сабақты қорытындыладым.

1.Бактерияны алғаш ашқан кім?2.Спора қандай қызмет атқарады?

3.Бактериялар қалай қоректенеді?4.Сапрофитті бактериялар дегеніміз не?

5.Паразит бактериялар дегеніміз не?6.Микробиология терминін енгізген кім?

7.Микробиология нені зерттейді?8.Бактериялар қандай зиян келтіреді?

9.Адамның жаппай ауруы?10.Аурудан сақтану жолы?

11.Туберкулез ауруын тудыратын бактерияларды кім ашты?

12.Бруцеллез ауруымен не ауырады?13.Бактериялар өсімдіктерге қандай зиян келтіреді?14.Мақтаның бактериялық ауруы?15.Өсімдіктердің бактериялық ауруы?

 4 кезең.Ұғынуды,ойлауды ұйымдастыру 
Оқушылар мәтінмен өз бетінше жұмыс жасап, берілген ақпаратты өңдейді. Тірек сөздердің мағынасын ашады. Мәтінді оқу жылдамдығы 1 параққа 4 мин.
5 кезең.Алғашқытүсініктерді тексеру 
Қарама-қарсы сұрақтар 1.Ауру туғызатын бактериялар дег. Не?(тірі ағзаларды ауру туғыз.) 2.Ауру туғызатын бактерр(ауа, су,тағамда) 3.Туберкулез ауаа(3- ай) 4.Оба бактериясы топырақта(25 күн) 5.Іш сүзек бактериясы(3-ай сақталады) 6.Адамдардың жаппай ауруы(індет,эпидемия) 7. Ауру туғызатын бактерияларды жоятын(дәрі) 8.Дәрі адам денсіндегі бактерияларды(жояды). 9.Жұқпалы аурудың алдын алу(тазалық ережелерін сақтау) 10.Тазалық ережелері(қолды жуу,киімді таза ұстау,ағзаны шынықтыру.қайнамаған,лай суішпеу) 11.Бактериялардың басқа түрлері (сары ауру,қызамық, құздама) 12.Бұл бактерия түрлері қалай тарайды(ауа арқылы) 13.Туберкулез ауруын анықтаған(1882ж Р.Кох) 14.Туберкулезқалай таралады(сілекей арқылы) 15.Тамақ,су арқылы сүзекқоздырғышы(сальмонелла ауруы) 16.Қантышқақ ауруын(дизентерия бактериясы қоздырады) 17.Ауыратын сиыр сүтінен(бруцеллез) 18.Тұздалған көкеністерде аурулар (ботилинус) 19.Мұндай тағам адамдарда(ботулизм ауруын туғызады) 20.Пенициллин дәрісі (бактериялар тіршілігін жояды) 21Өсімдіктерді зақымдайтын бактерия-р(бактериоз) 22.Бактериялар мақта өсімдігінде(гаммоз ауру туғыз-ы) 23.Бұл ауруды туғызбау үшін(химиялық заттарды пайдалану) 24,Үймаңында терек, қарағай отырғызу(бактерияларды жою) Әрбір оқушы ООМ бойынша сұралады. Оқушыларға жауабына қарай «+», «-» таңбасы қойылады. Оқушылардың жауабына қарай тағы да «+», «-» таңбасы қойылады.

Сын тұрғысынан сұрақтар 1.Тіршілігіне қолайсыз жағдай туссе түзеді?(спора) 2.Спора күйінде бактериялар қорек тене ме?(жоқ) 3.Спора қандай қызмет атқарады?(қорғаныштық) 4..Бактериялар топырақта(20-30жыл) 5..Бактериялар қандай жерде кездеседі?(тірі,өлі ағзаларда) 6.үСу мен тұз( аш ішекте, қанға еріген күйінде сіңеді) 7..Жасушасында ағзалық зат болмағандықтан (дайын ағзалық заттармен қоректеді ) 8..Табиғатта бактериялар(мұнай,асфальт,пластмаса) 9..Тек азғана түрлері(бейағзалық заттармен қоректенеді) 10..Бактериялар қоректенуіне қарай(2-ге бөлінеді) 11.Өлі ағзаларда тіршілік ететін(сапрофиттер) 12.Тірі ағзаларда тіршілік ететін (паразиттер) .Ауру туғызатын бактериялар дег. Не?(тірі ағзаларды ауру туғыз.) 13..Ауру туғызатын бактерр(ауа, су,тағамда) 14Туберкулез ауаа(3- ай) 15.Оба бактериясы топырақта(25 күн) 16.Іш сүзек бактериясы(3-ай сақталады) 17.Адамдардың жаппай ауруы(індет,эпидемия) 18.Ауру туғызатын бактерияларды жоятын(дәрі) 19.Дәрі адам денсіндегі бактерияларды(жояды). 20Жұқпалы аурудың алдын алу(тазалық ережелерін сақтау) 21..Тазалық ережелері(қолды жуу,киімді таза ұстау,ағзаны шынықтыру.қайнамаған,лай суішпеу) 22.Бактериялардың басқа түрлері (сары ауру,қызамық, құздама) 23.Бұл бактерия түрлері қалай тарайды(ауа арқылы

6 кезең.Бекітуді алғашқы ұйымдастыру ТСҚ Сабақта меңгерілген материал бойынша ТСҚ жазылады. Ең көп сөз қорын жазған оқушы дауыстап, жылдам оқиды. 5 минут уақыт өткен соң, мұғалім уақыттың аяқталғанын айтқанда оқушылар бір-бірінің қанша сөз жазғандарын санап, есебін шығарады.

Кері байланыс:«Бір минуттық эссе» кері байланыс парағын

Бағалау: Талдау және рефлексия,қорытындылау Мұғалім сабақты қорытындылайды. Өзінің тақырыпқа көзқарасын көрсетеді. Тез және сапалы жұмыс жасаған оқушыларды мадақтайды. ООМ-да әр оқушының бүгінгі сабаққа қатысуы 5 балдық шкаламен бағаланады.

Үйге тапсырма:Әрбір бактерия 20 минут сайын екіге бөлінеді.Басында бір бактерия болған ыдыста 3 сағаттан соң неше бактерия пайда болады.?

Ауру туғызатын бактериялар туралы мағлұмат жазып келу.


Қосымша ақпарат:

Саралау – Сіз қосымша көмек көрсетуді қалай жоспарлайсыз?

Сіз қабілеті жоғары оқушыларға тапсырманы күрделендіруді қалай жоспарлайсыз? Үлгерімі төмен оқушыларға қандай тапсырма бересіз?

Бағалау – Оқушылардың үйренгенін тексеруді қалай жоспарлайсыз?

Пәнаралық байланыс

Қауіпсіздік және еңбекті қорғау ережелері

АКТ-мен байланыс Құндылықтардағы байланыс









Рефлексия:


Төмендегі бос ұяшыққа сабақ туралы өз пікіріңізді жазыңыз. Сол ұяшықтағы. Сіздің сабағыңыздың тақырыбына сәйкес келетін сұрақтарға жауап беріңіз

Сабақ/оқу мақсаттары шынайы ма?

Бүгін оқушылар не білді?

Сыныптағы ахуал қандай болды?

Мен жоспарлаған саралау шаралары тиімді болды ма?

Мен берілген уақыт ішінде үлгердім бе?

Мен өз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім және неліктен?




Оқу ісінің меңгерушісі: Амалдыкова Б. Тексерілді:____________________


















60-қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні: 28.04.2017ж

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып: 6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы: Бактериялардың табиғаттағы және шаруашылықтағы маңызы.

Сабақ негізделген оқу мақсаты

Бактериялардың қоректенуі, тыныс алуы бойынша жіктелуі, олардың табиғаттағы және адам өміріндегі маңызы, биотехнология, ауру тудыратын бактериялар және олармен күресу шаралары туралы түсінік беру, жаңа терминдерді түсіну.

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:


Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:


Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:


Тілдік мақсат

Оқушылар орындай алады:


Негізгі терминдер мен сөзтіркестер:


Сабақта диалог үшін қолданылатын тіл:

Талқылау үшін сұрақтар:


Сіз неліктен екенін ...айта аласыз ба?


Алдыңғы оқу:

Бактериялар жайлы білді.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау түрі

Басталуы:

15-минут


Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасуЗейіндерін сабаққа аудару.
Сабақта жағымды атмосфера қалыптастыру мақсатында тренинг ұйымдастырылды.. «Менің арманым» жайында.

Оқушылар шеңберге жиналып,өз армандары жайлы айтып өтеді.

Жарайсыңдар

«Ауызша сабақ-1» технологиялық картасы

Үй тапсырмасын сұрау. Топтық жұмыс.

1 тапсырма. «Зымыран сұрақтар»
1) Бактериялар қандай организмдер?
2) Бактерия жасушасының құрылысының қандай ерекшеліктері бар?
3) Эукариоттар қандай организмдер?
4) Қандай оаганизмдердің жасушасында ядро болмайды?
5) Бактериялардың формалары қандай болады?
6) Олардың қозғалысқа келтіретін органоидтері бола ма?
7) Бактериялардың мөлшері қандай?
8) Бактериялар қалай қоректенеді?
9) Сапрофит бактериялардың қоректену ерекшелігі неде?
10) Паразит бактериялар қалай қоректенеді?
11) Олар қалай тыныс алады?
12) Бактериялар қалай көбейеді?
2. тапсырма: Суретті толықтырыңдар.
Бактерия суретіндегі органоидтерді орнына қою және атап айту.

3 тапсырма: Сиқырлы түстер.
Тақтаға бактериялардың суреттері жасырылған 3 түрлі түс қойылған, оқушылардың әр қайсысы өз таңдаған түстерін ашады содан шыққан бактерия формасына сипаттама береді.
IV.тапсырма. Бактериялар шежіресі (жүйелеу).
Тіршілік формаларыЖасушалық емесЖасушалық
Вирустар әлемі Прокариоттар әлемі Эукариоттар 
ВирустарБактериялар

Топаралық бағалау жұлдызшалар беру арқылы







Критерий бойынша ұпай жинау.

Ортасы:

25 минут

Қызығушылықты ояту: Тақырып бойынша ситуациялық сұрақтар беру.

Мағынаны тану. Жаңа сабақты слайд арқылы ақпарат беру.

  



Аяқталуы:

1-тапсырма:1 тапсырма: Бактериялармен күрес( Тақтадан бактериялар шығады

оқушылар сұрақтарға жауап беру арқылы оларды жояды.)

1)Бактериялардың табиғаттағы маңызы қандай?

2)Шіріту бактериялары қандай рөл атқарады?

3) Азотты сіңіретін бактериялардың топырақ түзу процесінде рөлі қандай?

4)Сүт өнімдері қандай бактериялар арқылы алынады?

5) Тамақ өнімдерін бұзбай сақтау үшін не істеу керек?

6) Микробиология өнеркәсібінің маңызы қандай?

7) Р.Кох қандай жаңалық ашты?

8) Туберкулез қандай ауру?

9) Туберкулез қалай жұғады және одан қалай қорғану керек?

10) Бактериялар туберкулезден басқа қандай аурулар тудырады?

2- тапсырма: Бактериялар отбасы 
Бактериялар туралы кестені толтыру
Бактериялар Тіршілік ету ортасы Қоректену әдісі Табиғаттағы және адам өміріндегі маңызыШіріткіш бактериялар Сүт қышқылы бактериялары,
Топырақ бактериялары Түйнек бактериялары Ауру тудыратын бактериялар
3.тапсырма: Пайдасы мен зияны
1.Кокка  2.Топырақ бактериясы Пайдалы.3.Спирилла4.Азот жинақтаушы
5.Бацилла6.Сүт қышқылы Зиянды.7.Вибриондар8.Ауру тудыратын
IV. Қорытынды
Вирустар мен бактерияларды салыстыру.ВирустарҰқсастығы Бактериялар
Зертханалық жұмыс: Бұршақ тұқымдас өсімдіктердің тамырларынан түйнектерін көру.

Кері байланыс:«Бір минуттық эссе» кері байланыс парағын

Бағалау:

Үйге тапсырма:Бактериялардың табиғаттағы және адам өміріндегі маңызы. «Бактериялық аурулар», «Бактериялық індет» тақырыптарында хабарлама дайындау.


Қосымша ақпарат:

Саралау – Сіз қосымша көмек көрсетуді қалай жоспарлайсыз?

Сіз қабілеті жоғары оқушыларға тапсырманы күрделендіруді қалай жоспарлайсыз? Үлгерімі төмен оқушыларға қандай тапсырма бересіз?

Бағалау – Оқушылардың үйренгенін тексеруді қалай жоспарлайсыз?

Пәнаралық байланыс

Қауіпсіздік және еңбекті қорғау ережелері

АКТ-мен байланыс Құндылықтардағы байланыс









Рефлексия:


Төмендегі бос ұяшыққа сабақ туралы өз пікіріңізді жазыңыз. Сол ұяшықтағы. Сіздің сабағыңыздың тақырыбына сәйкес келетін сұрақтарға жауап беріңіз

Сабақ/оқу мақсаттары шынайы ма?

Бүгін оқушылар не білді?

Сыныптағы ахуал қандай болды?

Мен жоспарлаған саралау шаралары тиімді болды ма?

Мен берілген уақыт ішінде үлгердім бе?

Мен өз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім және неліктен?




Оқу ісінің меңгерушісі: Амалдыкова Б. Тексерілді:____________________
















60-қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні: 28.04.2017ж

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып: 6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы: Бактериялардың табиғаттағы және шаруашылықтағы маңызы.

Сабақ негізделген оқу мақсаты

Бактериялардың қоректенуі, тыныс алуы бойынша жіктелуі, олардың табиғаттағы және адам өміріндегі маңызы, биотехнология, ауру тудыратын бактериялар және олармен күресу шаралары туралы түсінік беру, жаңа терминдерді түсіну.

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:


Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:


Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:


Тілдік мақсат

Оқушылар орындай алады:


Негізгі терминдер мен сөзтіркестер:


Сабақта диалог үшін қолданылатын тіл:

Талқылау үшін сұрақтар:


Сіз неліктен екенін ...айта аласыз ба?


Алдыңғы оқу:

Бактериялар жайлы білді.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау түрі

Басталуы:

15-минут


Ұйымдастыру. Оқушылармен амандасуЗейіндерін сабаққа аудару.
Сабақта жағымды атмосфера қалыптастыру мақсатында тренинг ұйымдастырылды.. «Менің арманым» жайында.

Оқушылар шеңберге жиналып,өз армандары жайлы айтып өтеді.

Жарайсыңдар

1 топ "Биологиялық диктант"

Тірі табиғатта прокариоттар дүние тармағы екі бөлімге бөлінеді......бактерия және цианобактерия...............................................................................................

Микробиология ......көзге көрінбейтін ұсақ тірі ағзалардың құрылысын, қасиеттерін, пайдасы мен зиянын зерттейтін ғылым............

Бактериялардың пішіндері......таяқша, шар, үтір, оралма...... тәрізді болады

Тіршілікке қолайсыз жағдайларда бактериялар ......спора........түзеді

Тығыз қабықпен қапталған ерекше жасуша .....спора..........................

Өлі ағзалардың денесінде қоректеніп тіршілік ететіндер ......сапрофит............

Прокариоттардың фотосинтез процесі жүретін көк-жасыл түсті өкілдерін.....цианобактерия........ деп атайды

2 топ "кесте толтыру"

Бактериялардың адам өміріндегі және қоршаған ортадағы маңызы мен зияны

«+»

«-»

Бактериялардың өлі ағзаларда тіршілік ететін түрлерін сапрофитті бактериялар деп атайды. Олардың көпшілігі шіріген өсімдіктер мен өлген жануарларды, саңырақұлақтарды ыдыратып шірітеді.

Тірі ағзалардың жануарлардың , өсімдіктердің денесінде мекендейтін түрлерін паразитті бактериялар деп атайды. Олар тірі ағзаның жасушасынан ағзалық заттарды сорып паразиттік жолмен тіршілік етеді

Жеке жұмыс "тест тапсырмасы"

n 1. Бактериялар-бұлар:

n а) көп жасушалы ағзалар в) ядросы болмайтын біржасушалы ағзалар с) тек таяқша пішінді ағза

n 2. Бытыранықтар дүниесіне жатады:

n а) вирустар в) бактериялар с) саңырауқұлақтар

n 3. Туберкулез ауруын тудыратын бактерияларды ашқан ғалым:

n а) А.Левенгук в) Л.Пастер с) Р:кох

n 4. Бактериялар мақта өсімдігінде.............. ауруын туғызады.

n а) бактериоз в) гоммоз с) бруцеллез

n 5. Адам, жануар, өсімдіктер ағзасында тіршілік етіп, ағзалық заттарды сорып қоректенетін бактериялар тобы:

n а) сапрофиттер в) паразиттер с( бактериофаг

n 6. Мына ағзалардың қайсысы прокариоттар тобына жатады:

n а) вирус в) бактерия с) саңырауқұлақтар

n 7. Өлген ағзалардың денесінде тіршілік ететін бактериялар қалай аталады?

n а) сапрофиттер в) паразиттер с) бактериофаг

n 8. .........- тығыз қабықпен қапталған ерекше жасуша:

n а) фаг в) спора с) гоммоз

n 9. Бактериялардың ең көп кездесетін жері:

n а) ауа в) топырақ с) су

n 10. Бактериялар қалай көбейеді?

n а)спора арқылы в) бүршіктену арқылы с) бөліну арқылы екі жас жасуша түзеді

n 11. Шіріту бактериялары қалай қоректенеді?

n а) фототрофты в) паразитті с) сапротрофты

n 12. Бұршақ тұқымдас өсімдіктерінің тамырында кездесетін бактериялар:

n а) шіріту бактериясы в) түйнек бактериясы с) күкірт бактериясы

n 13. Қандай бактериялар топырақтағы қарашірікті минерал заттарға айналдырады:

n а) топырақ бактериясы в) шіріту бактериясы с) түйнек бактериясы

n 14. Қандай бактериялар өлген ағзаларды қарашірікке айналдырады.

а) топырақ бактериясы в) шіріту бактериясы с) түйнек

n 15. Тамақ өнеркәсібінде қолданылатын бактерия:

n а) түйнек бактериясы в) сүт қышқылы бактериясы с) шіріту бактерия

Топаралық бағалау жұлдызшалар беру арқылы







Критерий бойынша ұпай жинау.

Ортасы:

25 минут

Саңырауқұлақтың құрылысы. Ашытқы саңырауқұлағы (эл. оқулық)

Постер әдісі (Топтарға жаңа тақырып бойынша және өткен сабақты толық меңгерту мақсатында өз пікірлерін сурет арқылы қорғайды, ол үшін конвертке салынған сұрақтар таратылады )

Саңырауқұлақтар –өсімдіктердің ішіндегі ерекше топ . Олардың бойында өсімдіктердің де , жануарлардың белгілері де бар . Саңырауқұлақ денесінің негізін мецелий (жіпшумақ) құрайды . Саңырауқұлақтардың адам үшін пайдалы түрлері де (мысалы, ашытқы , жеуге жарайтын саңырауқұлақтар ), сондай-ақ зиян келтіретіндері де (мысалы , өсімдіктің , жануарлардың , адамның ауру туғызатын паразит саңырауқұлақтар ) кездеседі . Саңырауқұлақтың бәрі топырақ астында өседі де , жер бетіне қалыптасып, жетілген кезде шығады . Саңырақұлақтың жер бетіндегі тіршілігі өте қысқа -2-3 күн, ал оның түбіртегі ұзақ жасайды . Кейбір саңырауқұлақтың түбіртегі 15-25 жылға дейін өмір сүреді Көбіне саңырауқұлақ орманда өседі , егіс танаптары мен шалғындарда сирек кездеседі . 
Саңырауқұлақтар қарашірік жасай отырып , табиғаттағы зат айналымында маңызды рөл атқарады . Көптеген саңырауқұлақтарды адамдар тамақ ретінде пайдаланады немесе олардан дәрілер жасайды.

Саңырауқұлақтар бөлімі

төменгі сатылы саңырауқұлақтар жоғары сатылы саңырауқұлақтар

Саңырауқұлақтың жіктелуі

Мен саған , сен маған (Бір-біріне сұрақтар қоя отырып тақырыптың негізгі идеясы мен мазмұнын ашу)


Аяқталуы:

1 топ "Суреттер сөйлейді"

Берілген суреттер бойынша саңырауқұлақтарды ажыратып жазыңыздар

2 топ Қалпақшалы саңырауқұлақ құрлысы?

1 топ "кесте толтыру"

Өсімдіктер мен жануарларға тән белгілері

Өсімдіктер ретінде

Жануарлар ретінде

Өсімдік сияқты бір орыннан қозғалмай өседі. қанша тіршілік етсе сонша өсе береді. жасушасында қалың қабықша болды. қоректі заттарды бүкіл денесімен сіңіреді

Хлоропластары болмайды, фотосинтез процесі жүрмейді. дайын органикалық заттармен қоректенеді. қоректік қор заты-гликоген

2 топВенн диаграммасыБактерияСаңырауқұлақ

нн диаграммасы

Овал: бір ғана жасушадан тұрады;жасуша екіге бөліну арқылы көбейеді; қорғану үшін спора түзеді; дайын органикалық заттармен, асфальт, мұнай, ағаш; шырышты қалта түзеді

Овал: бір және көп жасушадан тұрады; вегетативті, жынысты, жыныссыз жолдармен көбейеді; спора арқылы жыныссыз көбейеді; су және дайын органикалық заттармен қоректенеді;шырышты қалта түзбейді

№32 зертханалық жұмыс. Ашытқы және зең саңырауқұлақтарының тіршілігін бақылау

Кері байланыс:Бүгінгі сабақта не түсіндім? Не қиын болды?

(Оқушыларға стикер толтыруды ұсыну)

Бағалау:

Үйге тапсырма:


Қосымша ақпарат:

Саралау – Сіз қосымша көмек көрсетуді қалай жоспарлайсыз?

Сіз қабілеті жоғары оқушыларға тапсырманы күрделендіруді қалай жоспарлайсыз? Үлгерімі төмен оқушыларға қандай тапсырма бересіз?

Бағалау – Оқушылардың үйренгенін тексеруді қалай жоспарлайсыз?

Пәнаралық байланыс

Қауіпсіздік және еңбекті қорғау ережелері

АКТ-мен байланыс Құндылықтардағы байланыс









Рефлексия:


Төмендегі бос ұяшыққа сабақ туралы өз пікіріңізді жазыңыз. Сол ұяшықтағы. Сіздің сабағыңыздың тақырыбына сәйкес келетін сұрақтарға жауап беріңіз

Сабақ/оқу мақсаттары шынайы ма?

Бүгін оқушылар не білді?

Сыныптағы ахуал қандай болды?

Мен жоспарлаған саралау шаралары тиімді болды ма?

Мен берілген уақыт ішінде үлгердім бе?

Мен өз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім және неліктен?





Оқу ісінің меңгерушісі: Амалдыкова Б. Тексерілді:____________________


































62-қысқа мерзімді сабақ жоспары

Пәні: Биология

Мектеп: №89 Л.Жолдасов

Күні: 5.05.2017ж

Мұғалімнің есімі: А.Жамбаева

Сынып: 6ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:Зеңсаңырауқұлақтар:мукор, пеницилл.Біржасушалы саңырауқұлақтар-ашытқы саңырауқұлақтар

Сабақ негізделген оқу мақсаты

Табиғаттың сырларын аша отырып, саңырауқұлақтардың түрлерi туралы бiлiмдерін кеңейтiп, ұштастыру. Зең саңырауқұлақтар жайлы түсінік беру.Олардың ерекшелігін,құрылысын түсіндіру.

Сабақтан күтілетін нәтиже

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Зең саңырауқұлақтарының түрлерін, құрылысын, бір - бірінен айырмашылығын, биологиялық маңызын біледі.

Оқушылардың басым бөлігі мынаны орындай алады:

Саңырауқұлақтардың тіршілігімен танысады, түрлерін, құрылысын ажырата алады.

Оқушылардың кейбір мынаны жасай алады:

Зең саңырауқұлақтарының тіршілігін, түрлерін, құрылысын, бір - бірінен айырмашылығын, биологиялық маңызын теориялық, практикалық тұрғыдан меңгертеді.

Тілдік мақсат

Оқушылар орындай алады:

Зең саңырауқұлақтардың түрлерін анықтай алады.

Негізгі терминдер мен сөзтіркестер:

Жіпшумақ, Мукор, Пеницилл, Аспергилл. Ревматизм, Дифтерия, Скарлатина, Шоғыр.

Сабақта диалог үшін қолданылатын тіл:

Талқылау үшін сұрақтар:

Зең саңырауқұлақтардың қандай түрлерін білесіңдер? Олардың бір-бірінен қандай айырмашылығы бар?

Тағамды бүлідертін қандай зең саңырауқұлақтарды білесіңдер?

Сіз неліктен екенін ...айта аласыз ба?

Қалай ойлайсыз мукордың пеницилден қандай айырмашылығы бар? Зең саңырауқұлақтан қалай сақтануға болады?

Алдыңғы оқу:

Саңырауқұлақтар жайлы білді.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Бағалау түрі

Басталуы:

15-минут


Ұйымдастыру.

Сәлемдесу, түгендеу. Оқушылар назарын сабаққа аудару.

Сабағымызды бастамас бұрын «Шаттық шеңберіне » шақырамын. Бүгінгі күнге, бүгінгі сабаққа деген бір –бірімізге тілек білдіріп, жақсы көңіл күй сыйлайық.

Жақсы оқып сабақты, Әдеп сақтау сәніміз.

Сәлем бердік сіздерге, Басымызды иіп бәріміз

Психологиялық сәт (бір-біріне тілектер айту) Айналаға алақанмен , Жылулықты шашайық! Сәттілік тілеп, күлімсіреп, Біз сабақты бастайық!

Жарайсыңдар

Топқа бөліп, ой қозғайды.

Үй тапсырмасын қайталау.«Қаламсап ортада» әдісі. СТО

Саңырауқұлақтардың өсімдіктерге тән қандай қасиеті бар?

Саңырауқұлақтардың жануарларға тән қандай қасиеті бар?

Саңырауқұлақтар қалай көбейеді?Спора дегеніміз не?

Қалпақшалы саңырауқұлақтардың жемісті денесі неден тұрады?

Қандай пайдалы саңырауқұлақты білесің?Саңырауқұлақтардың қандай түрлері улы?Саңырауқұлақтарды зерттейтін қандай ғылым?

Неміс ботанигі Де Бари қандай әдіс ұсынды?

Саңырауқұлақтарды өсірумен шұғылданатын қандай институттар бар?

Топаралық бағалау жұлдызшалар беру арқылы




Критерий бойынша ұпай жинау.

Ортасы:

25 минут

Қызығушылықты ояту:«Зең саңырауқұлағы» туралы бейнефильм көрсетеді.Бейнефильмді тамашалай отырып, жаңа сабақтың тақырыбын ашады.Интербелсенді тақтадан саңырауқұлақтың түрлерін көрсету арқылы сұрақтар қою.

1.Тақтадағы суретті көрсетілімдер және бүлінген тағамдар (нан, алма, қызанақ) туралы не білесіңдер?2. Күнделікті өмірде кездесе ме?3Лимон қышқылы алынатын саңырауқұлақ?

Жұмбақтарды шешіп, шешуіндегі саңырауқұлақтың қай топқа жататынын анықта.Сипатталған белгілері бойынша саңырауқұлақтарды тауып, топтарға жіктейді.

Ол өспейді орманда, оның отны қамыр,айран,сырада

Тістері жоқ,ағаштардың дінін жалмайды,Аяғы жоқ,жіпшесімен қармайды.

3) Микроскоппен қарасаң.Көкшіл жасыл түсті саусақдәрің,

Медицинада одан дәріжасайтынын білесің.

4) Орманда бір сұлу құлақ тұрады.Телпегі қызыл, түймелері ақ, бойы сұңғақ ,

Анадай өзі елді шақырады,Қасына ешкім жоламайды бірақ.

Мағынаны тану. Жаңа сабақты слайд арқылы ақпарат беру.

  Сабақты слайд арқылы түсіндіру.

Саңырауқұлақтар – бiрклеткалы (микроскопиялық) немесе көпклеткалы, көлемi мен құрылысы жағынан әртүрлi организмдер: гетеротрофтар, аэробтар. Саңырауқұлақтарды зерттеумен, алғашында ботаниканың бiр саласы болған – микология (грекше “микес” – саңырауқұлақ және “логос” – “iлiм”, “ой”) ғылымы айналысады. Микологияның негiзiн салушы деп саңырауқұлақтардың классификациясын жасаған және олардың көбею механизмiн зерттеп сипаттаған немiс биологы Генрих Антон де Баридi (1831 -–1888) атауға болады. Өсiмдiктердiң ауруын қоздыратын саңырауқұлақтарды зерттеуде Бари қыналар саңырауқұлақтар клеткалары мен балдырлардан тұратынын дәлелдеген.

Зең саңырауқұлақтары да төменгі сатыдағы өсімдіктер.Оларды ашытқы саңырауқұлақтары сияқты микроскоппен көруге болады.Олар күнделікті тұрмысымызда кездестіреміз.Пеницилдің жіпшумақтарының шоғыры – көкшіл-жасыл түсті, ал аспергилдің жіпшумақтарының шоғыры сарғыш жасыл түсті болады. Медицинада пеницилдің 2 түрінен пенициллин дәрісін алады. Оны өкпенің қабынуы, ревматизм (құздама), дифтерия (күл ауруы), скарлатина, басқа да ауруларды емдеуге пайдаланады. Пенициллин іріңдеген ауруларды тез жазады. Зең саңырауқұлақтарының зияны да бар. Олар картоп, жеміс, дәнді дақылдарды шірітеді.


Аяқталуы:

Қорытынды: Сабақты қортындылай келе оқушыларға сұрақ қойылады.

1. Медицинада пеницилдің түрінен қандай дәрі алады? (пенициллин)

2. Спора қайда жетіледі? (спорангий)

3. Пенициллин дәрісі қандай аурулардың алдын алады? (Оны өкпенің қабынуы,

ревматизм (құздама), дифтерия (күл ауруы), скарлатина, басқа да ауруларды

емдеуге пайдаланады. Пенициллин іріңдеген ауруларды тез жазады)

4. Аспергилдің бір түрінен не алынады? (лимон қышқылы)

5. Зең саңырауқұлақтарының қандай түрлері бар? (пеницилл,аспергилл)

6. Зең саңырауқұлақтарынан қалай сақтануға болады? (түрлі жеміс-жидектерді,

дәнді дақылдарды, картопты, сәбізді қоймаға сақтау алдында кептіріп алу

және оларға химиялық препараттар шашу, қоймада ауа мен жылу мөлшерін

қалыпты жағдайда ұстау.)

7. Пеницилл жіпшумағының шоғыры қандай түсті? (Пеницилдің

жіпшумақтарының шоғыры – көкшіл-жасыл түсті)

«Білім торы» әдісі . Әр топтан бір оқушыдан шығарады.Сұрақтарға жауап бере отырып, білім торын құрайды

Медицинада пенициллин дәрісін қандай ауруларды емдеуге пайдаланады?

Зең саңырауқұлақтарынан сақтану үшін қандай ережелерді ескеру қажет?

Әр тапсырмадан соң ынталандырады, басбармақ арқылы «Жарайсың», «Өте жақсы

№1зертханалық жұмысТақырыбы: Ашытқы және зең саңырауқұлақтарының тіршілігін бақылау.

а) Оқушылар жұппен жасаған микропрепараттарын, дайын микропрепараттарды микроскоппен көріп, электромикроскоппен зең саңырауқұлақтарын көрсету;

ә) Екі ыдысқа қант және ашытқы салып көрудің нәтижесінде, қантты ортаға ашытқы саңырауқұлағының әсерін байқайды. 

Кері байланыс:Оқушылар сабақта не сәтті өтті, нені жақсы меңгерді, соларды стикерлер арқылы үш түрлі смайликтерге жапсырады .

Бағалау: Оқушыларды ұпайларын анықтап, бағалайды.

Үйге тапсырма:Зең саңырауқұлақтары тақырыбына эссе жазу, тұрмыста пайда болуын бақылау.Бағаларын қойғызады

Бірін-бірі қолдайды, бағалайды

Қосымша ақпарат:

Саралау – Сіз қосымша көмек көрсетуді қалай жоспарлайсыз?

Сіз қабілеті жоғары оқушыларға тапсырманы күрделендіруді қалай жоспарлайсыз? Үлгерімі төмен оқушыларға қандай тапсырма бересіз?

Бағалау – Оқушылардың үйренгенін тексеруді қалай жоспарлайсыз?

Пәнаралық байланыс

Қауіпсіздік және еңбекті қорғау ережелері

АКТ-мен байланыс Құндылықтардағы байланыс






Рефлексия:


Төмендегі бос ұяшыққа сабақ туралы өз пікіріңізді жазыңыз. Сол ұяшықтағы. Сіздің сабағыңыздың тақырыбына сәйкес келетін сұрақтарға жауап беріңіз

Сабақ/оқу мақсаттары шынайы ма?

Бүгін оқушылар не білді?

Сыныптағы ахуал қандай болды?

Мен жоспарлаған саралау шаралары тиімді болды ма?Мен берілген уақыт ішінде үлгердім бе?

Мен өз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім және неліктен?


Оқу ісінің меңгерушісі: Амалдыкова Б. Тексерілді:____________________









































































Материалды Word форматында жүктеп аласыз
Тарифке кіреді
2 ұстаз жүктеп алған
3 наурыз
831
Бұл материалды қолданушы жариялаған. UstazTilegi материалдың мазмұны мен авторлық құқықтарына жауап бермейді. Авторлық құқық бұзылған жағдайда шағым қалдыра аласыз
"Ұстаз" платформасында тіркелген пәндік олимпиадалар
Аттестацияға жарамды екенін көру үшін "Ұстаз" платформасында "Жарыстар, олимпиадалар тізімінен "Ustaz tilegi" деп іздесеңіз шығады
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Осы тақырыпта
көрнекілік керек па?
10 000 астам көрнекіліктерді жинап қойдық.
Көрнекілік бөліміне өтіп тақырыбын жазып жүктеп алыңыз!
Министірлікпен келісілген Аттестацияға жарамды курстар тізімі