Отбасы – ұлт құндылығы

Пәні:

қазақ тілі

Тоқсан:

ІІІ

Бөлім:

5- бөлім Отбасы және демографиялық өзгеріс.Синтаксис

Педагогтің аты-жөні:

Джадирова Жанар Джамбуловна

Күні:

08.01.2024

Сынып: 9

Қатысушылар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

9.1.3.1 тыңдалған мәтіндегі ақпаратты өмірлік мәселелермен байланыстыра білу;

9.4.4.2 салалас құрмалас сөйлемдердің мағыналық түрлерін ажырата білу, түрлендіріп қолдану

Сабақтың мақсаты:

тыңдалған мәтіндегі ақпаратты өмірлік мәселелермен
байланыстыра білу; салалас құрмалас сөйлемдердің мағыналық түрлерін ажырата білу, түрлендіріп қолдану

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

3 мин

Қызығушылықты ояту.

5 мин.

(Ұ). Ұйымдастыру кезеңі:

1. Оқушылармен амандасамын, түгендеймін.

Сәлеметсіңдер ме, балалар?! Бүгінгі сабаққа деген көңіл-күйіміз қандай? Сыныпта бүгін кім жоқ?

Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау жасағаннан кейін оқушыларға сабақтың тақырыбымен, мақсатын таныстырамын.

Тест Құрмалас сөйлем
 Салалас құрмалас сөйлем түрін анықтаңыз.
А) Қарсылықты.
В) Мезгіл.
С) Мекен.
D) Мақсат.
Е) Себеп.
Дұрыс жауап: А
 Ыңғайлас салалас құрмалас сөйлем жалғаулығын анықтаңыз.
А) Немесе.
В) Және.
С) Әлде.
D) Себебі.
Е) Сөйтсе.
Дұрыс жауап: В
 Себеп-салдар салалас құрмалас сөйлем жалғаулығын анықтаңыз.
А) өйткені.
В) сонда да.
С) біресе.
D) бірақ.
Е) әйтпесе.
Дұрыс жауап: А
  Салалас құрмалас сөйлемнің түрін анықтаңыз.
Биыл мектеп бітіремін және оқуға түсемін.
А) Қарсылықты.
В) Ыңғайлас.
С) Кезектес.
D) Талғаулы.
Е) Түсіндірмелі.
Дұрыс жауап: В
 Құрмалас сөйлем түрін анықтаңыз.
Оқуға түспеймін, өйткені жұмыс істеуім керек.
А) Кезектес.
В) Ыңғайластық.
С) Талғаулы.
D) Түсіндірмелі.
Е) Себеп-салдар.
Дұрыс жауап: Е
   Қарсылықты  салалас құрмалас сөйлем шылауын көрсетіңіз.
А) Бірақ.
В) Және.
С) Әлде.
D) Себебі.
Е) Әйтпесе.
Дұрыс жауап: А
  Салалас құрмалас сөйлем  түрін көрсетіңіз.
Шығарып салуға не мен барайын, немесе сен бар.
А) Талғаулы.
В) Қарсылықты.
С) Түсіндірмелі.
D) Себеп-салдар.
Е) Ыңғайлас.
Дұрыс жауап: А

Оқушылар сәлемдеседі.

Оқушылар мәтін бойынша сұрақтарға нақты жауап береді.

Оқушылар сабақтың тақырыбын дәптерлеріне жазады және сабақ мақсатымен танысады.

Дескриптор:

- сұрақтарға нақты жауап берген оқушыға 1 ұпай беріледі.

Б.Қапалбек, С.Жантасова, Т.Мадиева

Қазақ тілі. Жалпы білім беретін мектептің 7-сыныбына арналған оқулық.

-Алматы, Мектеп, 2017ж.

жұмыс дәптерлері.

Сабақтың ортасы

Мағынаны ашу.

30 мин.

1-тапсырма. Мәтінді мұқият оқы. «Төрт сөйлем» әдісі арқылы тыңдалған мәтіндегі ақпаратты өмірлік мәселелермен байланыстыр.
1.Пікір.Мәтінде көтерілген мәселе бойынша өз пікіріңді білдір.
2. Мысал.Пікіріңді өмірмен байланыстырып, мысал келтір.
3. Дәлел. Өз пікіріңді дәлелде.
4.Қорытынды.Тақырып бойынша қорытынды шығар.

Оқушылар мәтінді мұқият оқиды, «Төрт сөйлем» әдісі арқылы тыңдалған мәтіндегі ақпаратты өмірлік мәселелермен байланыстырады.

Слайд

Құрамындағы жай сөйлемдердің алдыңғысы соңғысын нұсқап, ал соңғысы алдыңғы сөйлемнің мағынасын ашып, түсіндіріп тұратын құрмаластың түрі түсіндірмелі салалас деп аталады. Түсіндірмелі салаластың құрамындағы жай сөйлемдер жалғаулық шылаусыз, іргелес тұрып байланысады да, арасына қос нүкте қойылады. Мысалы, Ернеудің бір айналма тұсында із екі айырылды: бірі ернеуді бойлап ілгері кетті, екіншісі төмен қарай түскен.

 Түсіндірмелі салаластың бірінші жай сөйлемінің баяндауышының құрамына сол, сонша, соншалық, сондай деген сілтеу есімдіктері қатысса, екі жай сөйлемнің аражігіне сызықша қойылады. Мысалы, Тасқынның қаттылығы сонша – жолындағының бәрін жапырып кетті.

Құрамындағы жай сөйлемдердің алдыңғысы соңғысына нұсқап, ол соңғысы алдыңғы сөйлемнің мазмұнын ашатындай, талдап түсіндіріп тұратын құрмаластың түрі түсіндірмелі салалас.

Түсіндірмелі салаластың жай сөйлемдері жалғаулықты шылаусыз, іргелес тұрып байланысады.

Бірінші жай сөйлемнің баяндауыштары көбінесе сілтеу есімдіктері мен сілтеу мәнді сөздер: (мынау, сол, сондай, мынаны, соншалық)

Түсіндірмелі салаластың аражігіне қос нүкте, не сызықша қойылады.

Түсіндірмелі салаластың жасалу жолдарын мына кестелер арқылы толық түсіндіремін

Мысалдар

Баяндауыштары және мағынасы

Байланысу тәсілдері

Бағжан тағы да естелік көрсетті: әкесі мен Кенжеғараның алдына бір қалашты бөліп қойды да, Нартай мен Әлішердің алдына үлкен бір бөлкенн нанды тұтас қоя салды.

Мұның түпкі себебі мынау: романда ұнамсыз кейіпкер мүлде жоқ.

Ғылымға берілгендігі сондай – қолынан кітабы түспейді, үнемі оқиды да жүреді

Әкесінің келгеніне қуанғаны сонша – қолындағы ойнап тұрған ойыншығын лақтырып тастады

Бәрінің баяндауыштары тиянақты формада

Алғашқы сөйлемнің баяндауыштары (Мынау, сондай, сонша) сілтеу есімдіктері

Орын тәртібі арқылы байланысады.

Интонация және орын тәртібі арқылы байланысқан.

Түсіндірмелі салаластың тыныс белгілерін мына сызбалар арқылы түсіндіремін:

Түсіндірмелі салаластың түсіндірілетін компонентінен кейін қос нүкте қойылады мынау: Түсіндірмелі салаластың түсіндіретін сондай - компоненті сілтеу есімдіктерінің бірі болып келсе, не қос нүкте, не сызықша қойылады.

2-тапсырма. Түсіндірмелі салалас құрмалас
сөйлемдердің тыныс белгілерін қойып, себебін түсіндір. Сөйлем
мүшелеріне талдау жаса.

Бұл трубалардың жуандығы сондай Бейсен сияқты тәпел тек
адамдар ішінде жүгіріп жүрерлік. Бұның жақсы ырым от жағыпсың, шай
қайнатыпсың, дастарқан жайыпсың. Ғылымға берілгендігі сондай қолынан
кітабы түспейді, үнемі оқиды да жүреді. Мұның түпкі себебі мынау романда
ұнамсыз кейіпкер мүлде жоқ. Сіздерге айтар тілегім сол мені ұшқыштың
оқуына жіберіңіздер.

Түсіндірмелі салалас құрмалас
сөйлемдердің тыныс белгілерін қойып, себебін түсіндір. Сөйлем
мүшелеріне талдау жаса.

Дескриптор 6 балл

Түсіндірмелі салалас құрмалас сөйлемдердің тыныс белгілерін қояды-2
Себебін түсіндіреді -2
Сөйлем мүшелеріне талдау жасайды

Сабақтың соңы

Ой толғаныс.

Рефлексия

7 мин.

Рефлексия. «Аяқталмаған  сөйлемдер» әдісінде:

Мен бүгін білдім....

Мен бүгін сезіндім..

Мен келесі сабақта білгім келеді..............-деген сөйлемдерді аяқтап жазады.

Үйге тапсырма: 4-тапсырма

Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсаты, тақырыбы бойынша өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды.

1-10 баллдық жүйе бойынша оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігі бойынша бағаланады.