жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз
Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз
1 жыл бойы шексіз жүктеңіз
Өткізгіштерді тізбектей және параллель жалғау
Сабақтың тақырыбы:Өткізгіштерді тізбектей және параллель жалғау
Сабақтың мақсаты: білімділік:өткізгіштерді тізбектей және параллель жалғау туралы мағлұмат беру,өткізгіштерді тізбектей және параллель жалғауға тізбектер құрастыра білуге үйрету.
тәрбиелік:Білім алушыларды іскерлікке, ұқыптылыққа, ынтымақтастыққа баулу, тәрбиелеу.
дамытушылық:Білім алушылардың ой-өрісін дамытуға,өз бетімен ізденуге машықтандыру.
Сабақтың түрі: Аралас сабақ
Сабақтың көрнекілігі: интерактивті тақта,құрал – жабдықтар:амперметр,вольтметр,шам, кедергі(резистор), кілт, ток көзі, жалғағыш сымдар т.б
Сабақтың әдісі:түсіндірмелі,сұрақ-жауап,деңгейлік тапсырмалар
Әдебиеттер:К.Кронгарт, В.Кем , Н.Қойшыбаев ,Физика -10кл,Физика есептер жинағы А.П Рымкевич
Сабақтың барысы:
І.Ұйымдастыру
ІІ.Үй тапсырмасын сұрау
ІП.Жаңа сабақты түсіндіру ІV.Бекіту V.Қорытынды VІ.Үйге тапсырма
VІІ. Бағалау І.Ұйымдастыру:Білім алушыларды түгелдеу, назарын сабаққа аудару.
ІІ.Үй тапсырмасын сұрау
1.Ток күші (Сила тока - еlectricCurrent)
Ток
күші
– токтың әсерлерін сипаттау үшін ток
күші деген шама енгізіледі. Ток күші –
өткізгіштің көлденең қимасы арқылы
бірлік уақыт ішінде қандай заряд өткенін
көрсететін физикалық шама : I=
Ток күшінің бірлігі француз физигі Андре - Мари Ампер құрметіне ампер деп аталған. Ток күшін амперметр деп аталатын құрылғының көмегімен өлшейді. Ол тізбектегі ток күші өлшенетін құралға тізбектей жалғанады.
2. Кернеу – Напряжение – Voltage
Кернеу
– электр
тізбегінің кернеу деп аталатын тағы
бір сипаттамасы бар. Оны U әрпімен
белгілейді. Кернеу – бірлік заряд
өткізгіш бойымен орын ауыстырғанда
электр өрісінің қандай жұмыс жасайтынын
көрсететін физикалық шама. U=
Кернеудің өлшем бірлігін итальяндық физик Вольта Алессандро құрметіне вольт деп аталған. Өткізгіштің ұштарындағы кернеуді өлшеуге арналған құралды вольтметр деп атайды. Вольтметр кернеуі анықталатын тізбек бөлігіне параллель қосылады.
3. Электрлік кедергі - Электрическое сопротивление - Electricalresistance
Электрлік кедергі – өткізгіштің ток жүруіне кедергі жасау қабілетін сипаттайтын физикалық шама. Оны R әрпімен белгілейді. Кедергінің өлшем бірлігі Омның құрметіне ом деп атаған.
Өткізгіш
сымның кедергісін R=
формуласынан
табады.
–
пропорционалдық коэффициенті өткізгіштің
жасалған материалдың ішкі құрылымын
анықтайды. Бұл коэффицент заттың меншікті
кедергісі д.а
меншікті кедергі – бірлік ұзындық пен бірлік қимадағы кедергімен анықталатын физикалық шама. Әр заттың өзіне тән меншікті кедергісі бар және ол кестеге енгізілген.
Меншікті кедергінің өлшем бірлігі – Ом*м . Металдардың ішінде токты өте жақсы өткізетіндер – күміс пен мыс. Себебі олардың меншікті кедергісі өте аз.
4. Тізбек бөлігі үшін Ом заңы - Закон Ома для полной цепи - Ohm's law for the complete chain - электр тогының негізгі заңдарының бірі. Ток күші, кернеу және кедергі арасындағы байланыстарды зерттеу үшін неміс физигі Ом (1787 – 1854 жж) көптеген тәжірибелердің нәтижесінде 1827 жылы тізбектің бөлігіндегі ток күші осы тізбектің ұштарындағы кернеуге тура пропорционал, тізбектің кедергісіне кері пропорционал болатындығын атап көрсетті. Міне бұл тізбектің бөлігі үшін Ом заңы деп аталады: Оны ом деп атайды.1Ом=1В\1А.
I=U\R.
ІП.Жаңа сабақты түсіндіру
1.Тізбектей жалғау – последовательное соединение – seriesconnection
2.Параллель жалғау – параллельное соединение –parallelconnection
Күнделікті өмірде біз электр энергиясын пайдаланамыз және ол электр тізбегін әртүрлі тәсілдермен жалғаймыз.Ең қарапайым қосу тәсілі – тізбектей жалғау. Тізбектей жалғанған резисторлардың бойынан бірдей ток өтеді. Бұл жағдайда тізбекке тармақталу болмайды.
Тізбектей жалғау – бірінші өткізгіштің соңы екінші өткізгіштің басымен, екіншінің соңы үшінші өткізгіштің басымен жалғанады.
Өткізгіштерді тізбектей жалғағанда ток күштері тең, ал тізбектегі жалпы кернеу оның бөліктеріндегі кернеулердің қосындысына тең болады, ал жалпы кедергі әрбір өткізгіштің кедергілерінің қосындысынан тұрады:
I = I1 = I2 = … = In;
U = U1 + U2 + … + Un ;
R = R 1 + R2 + … + Rn.
Параллельжалғау:
Өткізгіштердіпаралельжалғағанда, тізбектіңбарлықбөліктеріндекернеубірдей, алжалпытоккүшіәрбірөткізгіштегітоккүштерініңқосындысынатең, жалпыкедергіәрбәрөткізгіштіңкедергісіненкемболады.
U
= U 1 =
U 2 =
… = Un
I
= I 1 +
I 2 +
… + In
=
+
+
… +
ЕгерөткізгіштердіңбасынбірғанаАнүктесінде,
алұштарынекіншібірВнүктесіндежалғаса,ондамұндайжалғаудыөткізгіштердіпараллельжалғаудепатайды.
Параллельжалғауда– тізбектегі бір шам жанып кеткенде, басқалары жұмыс жасайды,ал тізбектей жалғағанда тізбектегі бір шам жанып кеткенде, басқа шамдар жұмыс жасамайды.
ІV.Бекіту
1-тапсырма
Сәйкестікті көрсет
R = R 1 + R2 + … + Rn.
|
|
I = I 1 + I 2 + … + In |
|
|
|
U = U1 + U2 + … + Un ;
|
|
I = I1 = I2 = … = In;
|
seriesconnection |
parallelconnection |
|
|
U = U 1 = U 2 = … = Un
|
2-тапсырма
Электр тізбегінің схемасын сызып, тізбек құрастыру.
2.
3-тапсырма
Деңгейлік тапсырма
1-деңгей
Өткізгішті тізбектей жалғағанда тізбекте U1 = 6В, U2 = 6 В – қа тең болса, жалпы кернеуі нешеге тең болады.
2- деңгей
А
6 Ом 2 Ом
R1
V111
V22
Схема бойынша U1 =12 В көрсетіп тұр, тізбектегі екінші вольтметрдің және амперметрдің көрсеткішін есептеу.
3-деңгей
Суретте көрсетілген схеме бойынша R1=30 Ом кедергіден өтетін ток 4 А. Егер R2 кедергісі арқыл өтетін токтың шамасы 0,5 А болса, оның кедергісі қаншаға тең?
V.Қорытынды
Семантикалық карта
№ |
Сұрақ
|
Кедергі |
Параллель |
Ом заңы |
Тізбектей |
Андре Мари Ампер |
Электр тогы |
Вольт метр |
Меншікті кедергі |
Реостат |
Резистор
|
1. |
Ток барлық бөліктерде бірдей болады, егер.....жалғанса |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
Электр тогы ұғымын физикаға енгізген ғалым |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
Ом мен өлшенетін шама |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
I=U/R Бұл формула нені білдіреді. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
Кернеу бірдей болады, егер...жалғанса |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
6 |
Электрзарядтарын тасымалдаушылардың реттелген қозғалысы |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
7 |
Өткізгіштің ұштарындағы кернеуді өлшеуге арналған құрал |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8 |
ρ әрпімен белгіленеді |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
9 |
Электр тізбегіндегі токты немесе кернеуді реттеуге арналған аспап |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
10 |
ρ= RS/l Бұл формула нені білдіреді |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
§ 41 157 бет, Тізбектей және параллель жалғау
20-жаттығу.
Тізбектей жалғанған үш өткізгіштің сұлбасы берілген. Кедергісі R1=36Ом өткізгіштегікернеудіңтөмендеуі U1=9B. Кедергісі R2=64Ом болатынөткізгіштіңкернеуінжәнеолардыңұштарындағыкернеу 120В болғандағыөткізгіштің R3 кедергісінанықтаңдар.
VІІ. Бағалау

Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген