Бөлімі:

8.3 А Тұрақты электр тогы

Педагогтің аты-жөні:

Жайлау Ә.Қ

Күні:

0

Сыныбы: 8Ә

Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Өткізгіштерді тізбектей және параллель жалғау.

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

8.4.2.11 – өткізгіштерді тізбектей және параллель жалғауда тізбек бөлігі үшін Ом заңын қолданып, электр тізбектеріне есептеулер жүргізу

Сабақтың мақсаты:

Тізбектей және параллель жалғау кезіндегі негізгі физикалық заңдылықтарды біледі

тізбекті жинауды тәжірибелер жасау арқылы түсінеді

Приборлардың аттарын біледі, қолдана алады.

Сабақ кезеңі/

Уақыты

Педагогтің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

10 минут

Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылармен сәлемдесу, оқушыларды түгелдеу. Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру. Оқушылардың назарын сабаққа аудару.

W) Өткен тақырыпты қайталау.

(W) Білімдерді негіздеу.

Электр тізбегі деген не?

Электр тізбегі – электр тогы өту үшін арналған элементтердің, құрылғылардың жиыны.

Электр тогы ағып өтетін электр тізбегі тұйықталған деп аталады.

Электр тізбегіне енетін және онда анықталған қызметті атқаратын жеке құрығыны электр тізбегінің элементі деп атайды.

Электр тізбектерінің сызбасы– электр тізбегінің графикалық кескіні.

Электр тізбегінің негізгі бөліктері:

Ток көзі

Ток тұтынушылары

Жалғағыш сымдар

Кілт

Электр тізбегінің қандай элементтерін білесіз? Олардың кейбіреулерін атаңыз.

Ойланыңыз және сызбаларды салыңыз:

а) Сізде гальвани элементі, шам, екі кілт және жалғағыш сымдар бар. Екі кілт те қосулы тұрғанда электр тізбегіндегі шам жанатындай сызба салыңыз.

б) төбеден аспашамдың орнататын жерден үш сым шығып тұр, аспашамды қосқаннан кейін олардан электр тогы өтеді. Егер аспашамды дұрыс қоссақ, екі сөндіргіш келесідей жұмыс жасайды: олардың біріншісі бір шамды ғана қосып-сөндіреді, ал екіншісі екінші шамды ғана қосып-сөндіреді. Аспашамдағы шамдардың, сөндіргіш пен ток көзінің жалғану сызбасын салыңыз.

Екі сызбаның айырмашылығы неде?

Оқушылар жаңа сабақты бастамас бұрын, үй тапсырмасын қайталау сұрақтарына жауап береді. Электр тізбегінің элементтерін атайды, сызбасын салады.

Алдыңғы білімге сүйене отырып аспашамды параллель және тізбектей жалғау кезіндегі айырмашылықтарын түсінеді.

Дескриптор:

-Электр тізбегінің элементтерін біледі.

-Электр тізбегінің сызбасын салады.

Оқулық

Слайд

ДК экран

Оқулық

Слайд

ДК экран

Сабақтың ортасы

20 минут

Мұғалімнің демонстрациясы(D).

Тізбектей жалғаудың заңдылықтарын шығару

Құралдар: ток көзі, кілт, жалғағыш сымдар, екірезистор 47 және 100 Ом, 2 вольтметр, 1 амперметр.

Суретте көрсетілгендей сызбаны құрастырыңыз.

Әр резисторлардағы кернеуді, жалпы кернеуді өлшеңіз.

Әр резисторлардағы ток күші, жалпы ток күшін өлшеңіз.

Өлшеулердің нәтижелерін кестеге жазыңыз:

Болжап қорытынды жасаңыз.

Мұғалімнің демонстрациясы(D).

Параллель жалғаудың заңдылықтарын шығару

Құралдар:

Суретте көрсетілгендей сызбаны құрастырыңыз.

Әр резисторлардағы кернеуді, жалпы кернеуді өлшеңіз.

Әр резисторлардағы ток күші, жалпы ток күшін өлшеңіз.

Өлшеулердің нәтижелерін кестеге жазыңыз:

Болжап қорытынды жасаңыз.

(W) Жұмыс нәтижелерін талдау және өткізгіштерді параллель және тізбектей заңдылықтарын жазу.

(I/W) Бекіту.Есептер шығару. Жеке жұмыс (I)

Өткізгіштерді тізбектей және параллель жалғау ережелерін пайдаланып төмендегі мысал есептер сияқты шығару.

1.Суретте тізбектей жалғанған үш өткізгіштің сұлбасы берілген. Кедергісі R₁=36Ом өткізгіштегі кернеудің төмендеуі U₁=9B. Кедергісі R₂=64Ом болатын өткізгіштің кернеуін және олардың ұштарындағы кернеу 120В болғандағы өткізгіштің R₃ кедергісін анықтаңдар.

2. Суретте параллель жалғанған екі өткізгіштің сұлбасы берілген. Кедергісі R₁=44 Ом өткізгіш арқылы I₁=5А ток өтеді. I₂=0,8А ток өткендегі өткізгіштің R₂ кедергісін анықтаңдар.

3. Кедергілері 20 Ом және 30 Ом болатын екі резистор кернеуі 24 В электр тізбегіне жалғанған. Тізбекке екі резисторды тізбектей және параллель жалғағандағы ток күші қандай?