Ою-өрнектіңқысқашатарихыментүрлері. Қазақхалқыныңұлттықою-өрнегі (түрлері, стильдеу, мотивтері).

ҰМЖ: Сәндік-қолданбалышығармашылық

Куні: 11.11.2024ж

Сынып: 5 сынып (қыздар)

Мектеп: Тұрар Рысқұлов

Мұғалімніңаты-жөні: Қ.Бийимбетова

Қатысқандарсаны: Қатыспағандарсаны:

Сабақтақырыбы

Ою-өрнектіңқысқашатарихыментүрлері.

Қазақхалқыныңұлттықою-өрнегі (түрлері, стильдеу, мотивтері).

Осысабақтақолжеткізілетіноқумақсаттары (оқубағдарламасынасілтеме)

5.1.2.1-Әлемжәнеқазақұлттықмәдениетіндегіөнер, қолөнермендизайнтуындыларыныңерекшеліктерінанықтаужәнезерделеу

Сабақмақсаттары

1. Қазақтыңұлттықою-өрнектерініңтарихын, түрлерінжәнетоптарғажіктелуінзерделеу;

2. Стидьдеу, мотивтері, қазақхалқыныңшығармашылығындағыою-өрнеккомпозициясыныңерекшеліктерітүсіндіру;

3. Қандайтехникадаою-өрнектердіорындауғаболатынын;

Бағалау

критерийлері

1. Ою-өрнектіңтарихын, түрлерінжәнеорындаутехникасытуралыбіледі;

2. Қазақтыңұлттықою-өрнегініңсалып, қырқады;

3. Симметриязаңдылығынұстанады;

4. Кесіпалынғанөрнектіқағазбетінеүйлестіреді;

5. Қауіпсіздікережесінұстанады;

Тілдікмақсаттар

Сәндік-қолданбалыөнер-Декоротивно-прикладноеискусство,

бұйым, жасаутехнологиясы, пішін, нобай, құрамы, ырғақ, сызық, динамика, кесте, инешаншым, тігім, тігістер, өру

Құндылықтарды

дарыту

- сұрақтарғажауапберубарысындаоқушыларойынашықайтуарқылыашықтыққұндылығынарттыратүседі:

- ынтымақтастықпенжұмысжасайотырып, бір-бірлерініңойынсыйластықпентыңдайбіледі;

- өміройыеңбектенуарқылыөзінебайжәнеқажеттіқоржинақтайды;

- шығармашылықжұмысжасайотырыпөнергедегенқұштарлығыартады.

Пәнаралық

байланыстар

Бұлсабақжаратылыстанужәнеқазақәдебиетіпәніментығызбайланысты. Дәстүрменқазақұлттықою-өрнектүрлеріносыпәндерарқылыдамытаалады.

АКТқолдану

дағдылары

- Сабақбарысындапрезентациякөрсетуүшінинтерактивтітақтақолданылады.

-Презентацияларжәневидеобейнелеркөрсетіледі.

Сабақбарысы

Сабақтыңжоспарланғанкезеңдері

Сабақтағыжоспарланғаніс-әрекет

Ресурстар

Сабақтыңбасы

5 минут

Сабақортасы

8 Мин

Сабақтыңортасы

Сарамандықжұмыс

20 минут

Сабақтыңсоңы

5 минут

Кері байланыс Бағалау критериі

2 минут

Үйге тапсырма

Ұйымдастырукезеңі \топқабөлу\ БББәдісінқолдану.

Топтарғабөлу. «Оютүстеріарқылытопқабөліну»\қызыл, сарытүс\ Білемін . Оқушыларданою-өрнектуралынебілетіндерінсұрау.

Видеороликкөрсетіпсоларқылыбүгінгісабақтыңтақырыбынашамыз \слайд\

Барлықкөрсетілгенсуреттерденортаққандайнәрсеніатайаласыңдар?

Қандайұлттықою-өрнекатауларынбілесіздер?

Кілемтоқымашылығындажәнекиімүлгілеріндеою-өрнектердіңқандайтүрлеріқолданылады?

Осысындысұрақтарғажауаптардаайтылып, соңғынәтижебізсабақтыңтақырыбыменсабаққақойылғанмақсаттарғаоқушыларменбіргекелеміз.

Бүгінгісабағымыздыңтақырыбы: Ою-өрнектіңқысқашатарихыментүрлері.Қазақтыңұлттықою-өрнектері (түрлері, стилизацияменмотивтері).

Білгімкеледі

-Ою-өрнектіңтарихын, негізгіқаншатүрібарекендігін.

- Ою-өрнектераталуынақарайқандайтоптарғабөлінетінін

-Ою-өрнектіқандайтехникадаорындауғаболатынын

Қазақтыңою-өрнегініңбірнешеондағанғасырлықтарихыбар, атаданбалаға, ұрпақтанұрпаққамұраболып, үнеміқолданыстаболып, дамыпкележатқанөнертүрі.

Оғанмысалретінде«ОюханменЖоюхан»аңызәңгімесінайтуғаболады. \аңызайтыпберу\

Әроюдыңтілібардегенсөзосыданқалған.

Бұлаңызданою-өрнектердіңбарлығынқоршағанортаданалғанынкөреміз.

Ою-өрнектербірнемесебірнешесәндікэлементтентұрады. Бұлэлементтердіңтүрлішеастасыпкелуіою-өрнектіңнегізгіүштүрі- тұйық, жолақты, керегекөздегенпішінінқұрайды. 
Тұйықөрнек – оюэлементтерініңтоптасып, тұйыққозғалыстықұрауынбілдіреді. (шеңбер, шаршы, үшбұрыш, көпбұрыштағыоюлар) 
Жолақтыөрнек сәндікэлементтержолақішіндеөзараүйлесетінырғақтықатарқұрайды.
Керегекөзөрнекте элементтерқайталанаотырып, торкөзқұрайды. 

Ұлттықою-өрнектүрлері.

Жалпы, өрнекатауыныңмағынасынақараймынадайтоптарғажіктеугеболады.
1. Зооморфтық –шынайынемесеқиялдантуғанжануарларденесінемеседенесініңбірбөлігібейнеленеді. Малдыңденесіне, ізінебайланыстыөрнектер. Бұлоюдыңнегізін«қошқармүйіз»өрнегіқалайды. «Өркеш», «түйетабан», «түйемойын», «қошқармүйіз», «арқармүйіз», «қырықмүйіз», «қосмүйіз», «сыңармүйіз»т.б. 
2. Өсімдікбейнелі- жапырақтар, гүлдер, жеміс-жидектербейнеленеді. «Арпабас», «үш, бес. алты, сегіз, онекіжапырақтыгүлдер», «гүл», «жетігүл», «жауқазын», «жапырақ», «шытырман»т.б. 
3. Геометриялық- геометриялықпішіндердентұрады. «Қостұмарша», «балдақ», «омыртқа», «ирек», «тарақ», «қаңқа», «қосдөңгелек»жәнет.б. 
4. Ғарыштық -көкәлемінебайланыстыөрнектер. Оларға«ай», «айшық», «жұлдызша», «күннұры», «күнкөзі», «күнсәулесі», «шыққан, батқанкүн», «ай-таң», «ай-гүл», «айтаңба», «түнгіай», «жұлдыз», «аққанжұлдыз», «үркер»секілдіжұлдыздаржатады.

Ою-өрнектісалутехникалары: -----Ою- өрнектердітүрлітүстіқағазданқиыпаппликацияретіндесалуға, безендіругеболады.

- Трафареттідайындап, губканынкөмегіменсалуғаболады.

- Саусақтардынкөмегіменсалуғаболады.

- Трафареттінкөмегіменәйнекбетінесуретсалу.

Стильдеу–шығармашылықтанәрсеніәсіреңкілепбейнелеу, оныңпішінін, түрін, түсінөзгерту, бірақсолнәрсеніңтүпкіболмысынсақтапқалукерек.

Мотив- өрнекэлементтерініңүйлесімдіреттілікпенорналасуы

Оюөрнектуралымәліметалдық. Бірақбұл, біздіңоюоюыпонықолданаалуымызүшінжеткіліксіз. Оюдықалайоюымызкерек, олқандайболуыкерек, оюдыбұйымбетінеқалайорналасытрғандұрыс, мұныбізкөзімізбенкөруімізқажет.

Сарамандықжұмыс№1

Ендешебарлығымызқазіроюоюыпкөрейік \«қошқармүйіз», сынықмүйіз, «төртқұлақ»жәнеырғақты\

Сергітусәті«Салат» ойыны \әртопшеңберқұрыпжемісатауларыбойыншаесептеседі: алма, алмұрт, қараөрік, шабдалы, банан. Осыжемістердіңатауларыныңорындарынауыстырыпайту\

Сарамандықжұмыс№2 Дайыноюлардытоптауарқылыкілемшеүлгісінжасаймыз.

1. Нобайжасаймыз. Оютаңдаймыз. Мотив

2. Қағаздыалыпбүктейміз (үшбүктеу)

3. Таңдапалынғаноюдыңбірэлементінсаламыз

4. Оюдымұқиятқиыпаламыз (кілемшетүрінебайланысты 2-4 мотив) Оюсимметриялыболуышарт

5. Оюдыжазыпқағазбетінеорналастырамыз (Раппорт)

6. Кілемешеніңшетінбезендіруүшіншетоюжасаймыз. Ырғақ

7. Оюлардыұқыптылықпенжабыстырамыз. «Сұрақ–жауап»арқылыбағалаукритерийлерінқоямыз :

- Қазақоюыныңкеңтарағантүрі

- Қызесіміменаталғанөрнек

- Ою-өрнектіңнегізгіқаншатүрібар?

- Ою-өрнектераталуынақарайқандайтоптарғабөлінеді?

-Ою-өрнектіқандайтехникадаорындайды?

«Галерея» әдісібойыншаоқушыларжасағанжұмыстарынанкөрмежасапекітопбірін-бірібағалайды

http://www.tarmpi-innovation.kz/index.php?view=dastur&t=oyu_ornek_turleri_men_ataulari– ою-өрнектертүрлері

слайдинтерактивтітақтаҚазақтыңұлттықою-өрнегі

ою-өрнектердіңорындалусызбасы, сандықфотосуреттері.

Сарамандықтапсырманыорындауғаарналғанресурстар: түрлітүстікартон, қағаз, клей, қайшыт.б.

нобайорындауғаарналғансуретдәптерлері.

Керібайланыс

БІЛДІМ: --Ою-өрнектіңтарихын, негізгіқаншатүрібарекендігін.

- Ою-өрнектераталуынақарайқандайтоптарғабөлінетінін

- Қандайтехникадаою-өрнектердісалуғаболатынынбілдім

Сынық мүйіз, тұмарша, ирек оюларынан композиция жасау А4

Сабақбойыншарефлексия

Сабақмақсаттары/оқумақсаттарыдұрысқойылғанба?

ОқушылардыңбарлығыОМқолжеткіздіме?

Жеткізбесе, неліктен?

Сабақтасаралаудұрысжүргізілдіме?

Сабақтыңуақыттықкезеңдерісақталдыма?

Сабақжоспарынанқандайауытқуларболды, неліктен?

Бұлбөлімдісабақтуралыөзпікіріңіздібілдіруүшінпайдаланыңыз. Өзсабағыңызтуралысолжақбағандаберілгенсұрақтарғажауапберіңіз.