Практикалық фонетикадан ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЛЫҚ

Башенова Б.Д.

Ильбекова А.Б.

Практикалық фонетикадан

ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЛЫҚ

ТҮСІНДІРМЕ ЖАЗБА

Бұл оқу-әдістемелік нұсқаулық ағылшын тілін оқитын оқушылар үшін арнайы жазылған, бірақ оны бұрын ағылшын тілін оқымаған немесе оны практикалық деңгейде меңгеру саласында әлсіз дағдылары бар оқушылар де қолдана алады. Оқу құралы - фонетикалық қате жіберілмеген, айтылым мен оқуды үйрету принципі бойынша құрастырылған кіріспе фонетикалық курс.

Нұсқаулықта ұсынылған фонетикалық минимум қазіргі ағылшын тілінің фонетикалық құрылымының негізгі дыбыстық құбылыстарын қамтиды.

Әр сабақта практикалық жаттығулармен сүйемелденетін теориялық материалдар бар.

Практикалық фонетика және оқудың негізгі ережелері бойынша тапсырмалар сөздің графикалық және дыбыстық бейнесін ескере отырып, әріптер мен әріптер тіркесін оқу дағдыларын дамытатын жаттығу жүйесі түрінде ұсынылған. Бұл жаттығуларды спикерден кейін қайталай отырып, дауыстап орындау ұсынылады: 1) сөйлеушіден кейін, 2) сөйлеушінің алдында, 3) спикермен бірге. Егер сіз қандай да бір ережені ұмытып қалған болсаңыз, онда сіз теориялық бөлімге оралып, осы ережені есте сақтап, жаттығулар бойынша жұмысты жалғастыра аласыз.

Материал айтылым дағдыларына, әріптер мен әріп тіркестерін оқу ережелеріне машықтану үшін жеткілікті және қажетті көлемде берілген. Оқу жаттығулары оқу ережелеріне сәйкес жаттығулар жиынтығы негізінде жүзеге асырылады. Бұл жағдайда жаттығуларда берілген сөздердің мағынасын білмей оқу дағдыларын қалыптастыру басты ұстаным болып табылады. Дауыстап айту дағдылары оқу дағдысымен қатар дамиды.

Жинақта ұсынылған практикалық материал оқушыларға ағылшын тілінің айтылу шеберлігіне қол жеткізуге көмектеседі. Сондай-ақ, материалда бейнематериалдар, тілді бұрмалаушылар, өлеңдер, ұйқастар, автоматтандырылған айтылым дағдыларын дамытуға арналған диалогтар бар.

МАЗМҰНЫ

LESSON1. АҒЫЛШЫН ТІЛІ АЛФАВИТІ

When the English tongue we speak

Why is break [breɪk] not rhymed with weak [wiːk]?

Will you tell me why it’s true:

We say sew [səu] but also few [fjuː]

When we want to make a verse-

We can’t rhyme a horse [hɔːs] with worse [wɜːs].

Beard [bɪəd] is different from heard [hɜːd],

Lord [lɔːd] is not pronounced like word [wɜːd].

Сow[kau] is cow, but low[ləu] is low,

And we do don’t read like go.

We have year [jɪə] and hear [hɪə]and pear[peə],

Come [kʌm] and home [həum]and are [ɑː(r)]and care[keə].

So, why done [dʌn], but gone[gɔn] and stone [stəun]

Is the any reason known?

And, in short, it seems to me,

Sounds and letters disagree.

Ағылшын тіліндегі бұл өлең ағылшын әріптері мен дыбыстарының алуан түрлілігін айқын бейнелейді. Бірдей әріптер тіркесімі бірнеше оқылымға ие болуы мүмкін.

Ағылшындар латын әліпбиін қолданады. Ағылшын алфавитінде 26 әріп бар: 6 дауысты, 20 дауыссыз. Бұл әріптер ағылшын тілінің 44 дыбысын жеткізеді. Алфавитте әр әріптің өзіндік дыбыстық атауы бар, яғни, квадрат жақшада көрсетілген алфавиттік оқу.

1. 1. Ағылшын тілінің алфавитін тыңдап, диктордан кейін қайталаңыз. (track 2)

2. 2. Бейнені қараңыз - ағылшын тілінің алфавиті, көріп отырып қайталаңыз (videoPh – 1)

Барлық 44 дыбыс дауысты және дауыссыз болып бөлінеді. Дауысты дыбыстар дегеніміз тек дауысты дыбыстар; дауыссыздарда ысылдаған немесе ысқыратын шу болады.

Ағылшын тілінде 24 дауыссыз дыбыс, 20 дауысты дыбыс бар.

«Фонетикалық ағашты» қарастырыңыз. Дыбыстар шеңберлерге (дауыссыздарға) және үшбұрыштарға (дауыстыларға) орналасқан.

3. Барлық дыбыстарды айтып, оларды екі бағанға бөліп жаз:

4. Енді ағылшын тілі дыбыстарының классификациясын зерттеңіз, «түймедақты» жатқа біліңіз.

1. Бос орындарды толтыр:

Басқаша айтқанда, дауыссыздардың 3 тобы бар:

I - орыс тілінің дыбыстарына ұқсас - ___________________________________________

II - орыс тілінің дыбыстарынан өзгеше - _______________________________________

III - орыс тілінде жоқ дыбыстар - _______________________________________

Дауыстылардың 3