Процессорлар: түрлері, сипаттамалары және таңдауы

Мақсаты:

1.Процессорлардың негізгі сипаттамаларын талдау.

2.Түрлі қолдану саласына сәйкес процессор таңдау дағдыларын қалыптастыру.

1-тапсырма. Салыстыру кестесі

Intel және AMD процессорларының кемінде 3 моделін таңдап, олардың сипаттамаларын салыстырыңыз (жиілік, ядро саны, кэш-жад, TDP, баға).

2-тапсырма. Конфигурация жасау

• Кеңсе жұмысы үшін процессор таңдаңыз.

• Ойындарға арналған компьютер үшін процессор таңдаңыз.

• Графикалық жұмыс (3D модельдеу, дизайн) үшін процессор таңдаңыз.
  Әр таңдауды неге солай таңдағаныңызды түсіндіріңіз.

3-тапсырма. Жағдаяттық тапсырма

Сізге 200 000 теңге бюджет бөлінді. Осы қаражатқа компьютер құрастыру үшін процессор таңдап, ең тиімді нұсқасын ұсыныңыз.

4-тапсырма. Тесттік сұрақтар

1. Процессордың миы деп қай құрылғы аталады?

   • A) RAM

   • B) CPU

   • C) GPU

   • D) HDD

2. Көп ядролы процессордың басты артықшылығы:

   • A) Бағасы арзан

   • B) Бір уақытта бірнеше тапсырманы орындау мүмкіндігі

   • C) Жылу аз бөледі

   • D) Жадтың үлкендігі

3. Қай процессор ойындарға көбірек лайық?

   • A) Intel Core i3

   • B) Intel Core i9

   • C) AMD Ryzen 3

   • D) Intel Atom

Процессор (CPU – Central Processing Unit) – компьютердің басты есептеу құрылғысы. Оны жиі "компьютердің миы" деп атайды. Барлық есептеу амалдары, деректерді өңдеу, басқару осы процессор арқылы жүзеге асады.

1. Процессордың қызметі

• Бағдарламалардағы командаларды орындайды.

• Арифметикалық және логикалық амалдар жасайды.

• Жадпен және енгізу/шығару құрылғыларымен байланыс орнатады.

2. Процессордың негізгі сипаттамалары

1. Тактілік жиілік (GHz): Процессор секундына орындайтын амалдар саны. Жоғары болған сайын жылдам.

2. Ядро саны: Бір процессор ішінде бірнеше есептеу блогының болуы. Көп ядро – көп тапсырмаларды қатар орындау мүмкіндігі.

3. Разрядтылық (32/64 bit): Бір уақытта өңделетін деректер көлемі. Қазіргі процессорлар негізінен 64 биттік.

4. Кэш-жад: Жиі қолданылатын деректерді сақтайтын өте жылдам жад (L1, L2, L3).

5. TDP (қызу деңгейі): Процессордың жылу бөлу көрсеткіші, қуат тұтынуға байланысты.

6. Сокет түрі: Процессордың аналық платаға қосылу түрі.

3. Процессор түрлері

• Intel:

  • Core i3 – қарапайым қолданушыларға.

  • Core i5 – орта деңгейлі өнімділік.

  • Core i7, i9 – жоғары өнімділік, ойындар мен кәсіби бағдарламаларға.

• AMD:

  • Ryzen 3 – бастапқы деңгей.

  • Ryzen 5 – орта деңгей.

  • Ryzen 7, Ryzen 9 – жоғары өнімділік.

  • Threadripper – сервер және кәсіби жұмыстарға.

4. Процессорды таңдау жолдары

• Кеңсе жұмысы, оқу: Intel Core i3 немесе AMD Ryzen 3 жеткілікті.

• Ойындар: Intel Core i5/i7 немесе AMD Ryzen 5/7.

• Графика, 3D модельдеу: Intel i7/i9, AMD Ryzen 7/9.

• Серверлер мен күрделі есептеулер: AMD Threadripper, Intel Xeon.

Бақылау сұрақтары:

1. Процессор дегеніміз не және оның негізгі қызметі қандай?

2. Процессордың негізгі сипаттамаларын атаңыз.

3. Тактілік жиілік нені білдіреді?

4. Көп ядролы процессорлардың артықшылығы қандай?

5. Кэш-жадтың қызметі қандай?

6. Intel және AMD процессорларының айырмашылығы неде?

7. 32 биттік және 64 биттік процессорлардың ерекшелігі қандай?

8. Процессор таңдау кезінде қандай факторларды ескеру қажет?

9. Қуатты процессор қай салада қажет?

10. Үнемді процессорды қай жағдайда таңдауға болады?