Психолог мамандығым: кәсіби тәжірибемде жасанды интеллектіні тиімді қолдану

Ермек Әсем Тұрсынбекқызы

Мектеп психологы

Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданы Май аулы

«М.Маметова атындағы орта мектеп-МДШО» КММ

Қазіргі цифрлық қоғамда жасанды интеллект (ЖИ) адам өмірінің барлық саласына еніп, кәсіби қызметтің мазмұны мен форматын өзгертуде. Психология саласы да бұл үрдістен тыс қалған жоқ. Психолог ретінде мен өз тәжірибемде ЖИ құралдарын жауапкершілікпен және мақсатты түрде қолданып, жұмыс сапасын арттыруға, уақытты тиімді басқаруға және оқушы, мұғалім, ата-анаға көрсетілетін көмектің мазмұнын байытуға ұмтыламын.

Жасанды интеллект – психологтың орнын басатын құрал емес, керісінше кәсіби қызметті жеңілдететін көмекші. Ол ақпаратты жүйелеуге, алдын ала талдауға, әдістемелік материалдарды дайындауға және кәсіби дамуға қолдау көрсетуге мүмкіндік береді.

Өз тәжірибемде ЖИ қолданудың негізгі бағыттары

1. Диагностикалық материалдарды дайындау

Психологиялық диагностиканы жүргізу барысында тест бланкілері, сауалнамалар, нұсқаулықтар мен қорытынды үлгілерін дайындау көп уақыт алады. ЖИ көмегімен:

• жас ерекшелігіне сай сауалнамалар құрастырамын;

• әдістемелердің (Филлипс, Люшер, Аяқталмаған сөйлемдер және т.б.) мәтіндерін жүйелеймін;

• психологиялық қорытындының құрылымын реттеймін.

• Өзіне ыңғайлы қылып, кесте құрай аламын

2. Психологиялық қорытынды мен есеп жазу

ЖИ психологқа мәтінді көркем, сауатты әрі кәсіби тілде рәсімдеуге көмектеседі. Мен оны:

• алдын ала нұсқа (шаблон) жасау;

• ғылыми стильді сақтау;

• қазақ және орыс тілдерінде сауатты мәтін дайындау үшін қолданамын.

3. Түзету-дамыту жұмыстары

Түзету сабақтарына арналған жаттығулар, ойын элементтері, релаксациялық мәтіндер мен арт-терапиялық тапсырмаларды әзірлеуде ЖИ өте тиімді. Ол:

• баланың жасына сай тапсырмалар ұсынуға;

• шығармашылық жаттығуларды түрлендіруге;

• сабақ құрылымын жүйелеуге көмектеседі.

4. Кәсіби өзін-өзі дамыту

Психологтың үздіксіз дамуы – кәсіби этиканың маңызды бөлігі. ЖИ арқылы:

• жаңа ғылыми мақалалар мазмұнын қысқаша талдаймын;

• семинар, тренинг тақырыптарын жоспарлаймын;

• әдістемелік идеялар қорын толықтырамын.

Жасанды интеллектті қолданудың тиімді түрлері

Психолог үшін ең тиімді ЖИ түрлері:

• Мәтіндік генераторлар – есеп, қорытынды, мақала жазуға;

• Ақпараттық-талдау жүйелері – теориялық материалды жүйелеуге;

• Шығармашылық құралдар – ойын, жаттығу, визуалды материал дайындауға арналған.

Этика және жауапкершілік

ЖИ қолдану барысында психолог кәсіби этика қағидаларын сақтауы тиіс. Клиенттің жеке деректері қорғалуы, ал соңғы шешім мен қорытынды міндетті түрде маманның кәсіби талдауына негізделуі қажет. ЖИ – көмекші құрал, ал жауапкершілік әрдайым психологтың өзінде қалады.

Қорытындылай келе, жасанды интеллект психологтың кәсіби қызметін жаңа деңгейге көтеретін тиімді құрал бола алады. Оны орынды әрі саналы қолдану – уақытты үнемдеуге, жұмыс сапасын арттыруға және заманауи талаптарға сай маман болуға мүмкіндік береді. Психолог пен жасанды интеллекттің үйлесімді ынтымақтастығы – болашақтың кәсіби тәжірибесінің маңызды бөлігі.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы. – Астана.

2. Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі. Педагогтердің біліктілігін арттыру және аттестаттау қағидалары.

3. Выготский Л.С. Психология развития человека. – М.: Смысл.

4. Немов Р.С. Психология. – М.: Владос.

5. Аймауытов Ж. Психология. – Алматы.

6. APA (American Psychological Association). Ethical Principles of Psychologists and Code of Conduct.

7. Russell S., Norvig P. Artificial Intelligence: A Modern Approach. – Pearson.

8. UNESCO. Artificial Intelligence in Education: Guidance for Policy-makers.

9. OpenAI. Жасанды интеллекттің білім беру саласындағы мүмкіндіктері туралы әдістемелік материалдар.