1. Мақала аңдатпа

Аннотация

Қазақ тілінде:

Бұл мақала биометриялық технологиялар және жеке сәйкестендіру жүйелерін қарастырады. Саусақ ізі және бет тану жүйелерінің жұмыс принциптері, артықшылықтары мен кемшіліктері талқыланады. Саусақ ізі технологиясы адамның саусақтарының ерекше құрылымын пайдалана отырып, жеке тұлғаны анықтау үшін қолданылады. Бет тану жүйесі адамның бет ерекшеліктерін қолдану арқылы сәйкестендіреді. Бұл технологиялар қауіпсіздік деңгейін арттыруға және жеке деректерді қорғауға мүмкіндік береді. Дегенмен, олардың қолданылуы жеке өмірге қатысты мәселелерді тудыруы мүмкін. Практикалық демонстрациялар арқылы бұл технологиялардың тиімділігін көрсетуге болады.

Орыс тілінде:

Эта статья рассматривает биометрические технологии и системы идентификации личности. Обсуждаются принципы работы, преимущества и недостатки систем распознавания отпечатков пальцев и лиц. Технология отпечатков пальцев использует уникальную структуру пальцев человека для идентификации личности. Система распознавания лиц идентифицирует на основе особенностей лица человека. Эти технологии позволяют повысить уровень безопасности и защитить личные данные. Однако их использование может вызвать вопросы, связанные с личной жизнью. Эффективность этих технологий можно продемонстрировать на практике.

Ағылшын тілінде:

This article examines biometric technologies and personal identification systems. It discusses the working principles, advantages, and disadvantages of fingerprint and face recognition systems. Fingerprint technology uses the unique structure of human fingers to identify individuals. Face recognition systems identify individuals based on facial features. These technologies enhance security levels and protect personal data. However, their use may raise privacy concerns. Practical demonstrations can illustrate the effectiveness of these technologies.

Кілт сөздер:

Саусақ ізі, бет тану, биометрия, жеке сәйкестендіру, қауіпсіздік, деректерді қорғау, технологиялар, жеке өмір, артықшылықтар, кемшіліктер.

2. Мақала кіріспе

Мақсаты:

Бұл зерттеудің мақсаты - саусақ ізі мен бет тану технологияларының принциптерін, артықшылықтарын және кемшіліктерін талдау арқылы биометриялық және жеке сәйкестендіру жүйелерінің тиімділігін анықтау.

Міндеттері:

1. Саусақ ізі тану жүйесінің жұмыс принциптерін жан-жақты зерттеп, оның қолдану салаларын талдау.

2. Бет тану технологиясының артықшылықтары мен кемшіліктерін анықтап, оның қауіпсіздік саласындағы рөлін бағалау.

3. Биометриялық сәйкестендіру жүйелерінің қазіргі қоғамдағы өзектілігін талқылап, олардың жеке деректерді қорғаудағы маңыздылығын сараптау.

4. Теориялық мәліметтерді шағын практикалық демонстрация арқылы бекіту және алынған нәтижелерді талқылау.

Кіріспе:

Қазіргі заманғы қоғамда ақпараттық қауіпсіздік пен жеке деректерді қорғау мәселелері ерекше маңызға ие болып отыр. Биометриялық және жеке сәйкестендіру жүйелері осы бағытта маңызды рөл атқарады, себебі олар адамның жеке ерекшеліктеріне негізделген сенімді идентификация әдістерін ұсынады. Саусақ ізі мен бет тану технологиялары осы жүйелердің ажырамас бөлігі болып табылады және олар түрлі салаларда кеңінен қолданылады, соның ішінде қауіпсіздік, банк ісі, және денсаулық сақтау. Саусақ ізі тану жүйесі адамның саусақтарының ерекше үлгісін пайдаланып, оны басқа адамдардан ажыратуға мүмкіндік береді. Бұл әдіс жоғары дәлдік пен сенімділікті қамтамасыз етеді, бірақ оның қолданылуы кейбір жағдайларда шектеулі болуы мүмкін. Бет тану технологиясы да өзінің артықшылықтары мен кемшіліктеріне ие, бірақ ол кең ауқымды қолдану мүмкіндігімен ерекшеленеді. Бұл технология адамдардың бет ерекшеліктерін талдау арқылы олардың жеке басын анықтауға мүмкіндік береді. Биометриялық сәйкестендіру жүйелерінің практикалық маңыздылығы олардың жеке деректерді қорғауда және алаяқтық әрекеттерді болдырмаудағы рөлінде жатыр. Аталған технологиялар қазіргі қоғамның ақпараттық қауіпсіздік талаптарына сай келеді және олардың дамуы болашақта көптеген мәселелерді шешуге көмектеседі. Осы зерттеу жұмысында саусақ ізі мен бет тану технологияларының жұмыс принциптері, артықшылықтары және кемшіліктері талданып, олардың жеке сәйкестендіру жүйелеріндегі рөлі қарастырылады.

3. Негізгі бөлім мақала

Негізгі бөлім

Саусақ ізі тану жүйесінің принциптері және қолдану аясы

Саусақ ізі тану технологиясы адамның саусақ терісіндегі ерекше үлгілерді анықтау арқылы жеке тұлғаны сәйкестендіруге мүмкіндік береді. Бұл жүйе адамның саусақ іздерін сканерлеу арқылы алынған деректерді базада сақталған үлгілермен салыстырады. Нәтижесінде, жеке тұлғаның бірегейлігі мен сәйкестендіру нақтылығы қамтамасыз етіледі. Саусақ ізінің бірегейлігі мен тұрақтылығы бұл әдісті биометриялық жүйелер арасында ең сенімділердің бірі етеді.

Саусақ ізі тану жүйелері құқық қорғау органдарында, әуежайлардағы қауіпсіздік тексерістерінде, және банктік операцияларда кеңінен қолданылады. Мысалы, АҚШ-тағы көптеген әуежайлар жолаушыларды тексеру кезінде саусақ ізін сканерлеуді қолданады, бұл террористік қауіптерді азайтады және қауіпсіздікті арттырады.

Бет тану технологиясының артықшылықтары мен кемшіліктері

Бет тану технологиясы адамның бет ерекшеліктерін талдау арқылы жеке тұлғаны анықтауға бағытталған. Бұл әдіс адамның бет құрылымының үш өлшемді моделін құрып, оны базадағы деректермен салыстырады. Бет тану жүйелері қоғамдық орындарда, мысалы, стадиондар мен концерт алаңдарында, жиі қолданылады. Бұл технологияның артықшылығы оның байланыссыз жұмыс істеуінде, яғни адамның бетіне тікелей тиіспей-ақ сәйкестендіру жүргізіледі.

Дегенмен, бет тану технологиясының кемшіліктері де бар. Мысалы, жарықтың өзгеруі немесе адамның бетінде өзгерістердің болуы (мысалы, сақал, көзілдірік) сәйкестендіру дәлдігіне әсер етуі мүмкін. Сонымен қатар, кейбір елдерде бұл технологияны пайдалану құпиялық пен этика мәселелерін туындатады.

Биометриялық сәйкестендіру жүйелерінің қазіргі қоғамдағы рөлі

Қазіргі заманда биометриялық сәйкестендіру жүйелері жеке деректерді қорғауда маңызды рөл атқарады. Олар алаяқтық әрекеттерді болдырмауға, заңсыз қол жеткізуді шектеуге, және ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге көмектеседі. Мысалы, Үндістанның Aadhaar жобасы әлемдегі ең ірі биометриялық сәйкестендіру жүйесі болып табылады және миллиардтан астам адамның деректерін қамтиды. Бұл жүйе мемлекеттік қызметтерді көрсету кезінде сәйкестендірудің дәлдігін арттырады.

Қорытынды

Биометриялық және жеке сәйкестендіру жүйелері қазіргі қоғамдағы ақпараттық қауіпсіздік талаптарына жауап береді және олардың дамуы болашақта көптеген мәселерді шешуге көмектеседі. Саусақ ізі мен бет тану технологияларының әрқайсысының өзіндік артықшылықтары мен кемшіліктері бар, және оларды қолдану саласына байланысты дұрыс таңдау жасау маңызды. Осы технологиялардың тиімділігі мен сенімділігі оларды кеңінен қолдануға мүмкіндік береді, бірақ этика мен құпиялық мәселелері де назардан тыс қалмауы тиіс.

4. Қорытынды мақала

5.Пайдаланылған дереккөздер мақала

Міне, “Биометрия және жеке сәйкестендіру жүйелері” тақырыбына сәйкес және “саусақ ізі / бет тану принциптері, артықшылықтары мен кемшіліктері” мәтініне сай, нақты бар, расталған әдебиеттер тізімі. Тек сенімді дереккөздерден алынған ақпаратты пайдаландым және күмән болған жағдайда жазбадым.

Кітаптар:

1. Jain A.K., Bolle R.M., Pankanti S. Biometrics: Personal Identification in Networked Society. – New York, NY: Springer, 2006. – 411 б. (link.springer.com)

2. Maltoni D., Maio D., Jain A.K., Prabhakar S. Handbook of Fingerprint Recognition. – New York, NY: Springer, 2003. – XII, 351 б. (link.springer.com)

3. Jain L.C., Halici U., Hayashi I., Lee S.B., Tsutsui S. (ред.) Intelligent Biometric Techniques in Fingerprint and Face Recognition. – London: Routledge, 1999. – 480 б. (routledge.com)

4. Kisku D.R., Gupta P., Sing J.K. (ред.) Advances in Biometrics for Secure Human Authentication and Recognition. – Boca Raton: CRC Press, 2014. – 352 б. (routledge.com)

5. Bilan S., Elhoseny M., Hemanth D.J. (ред.) Biometric Identification Technologies Based on Modern Data Mining Methods. – Cham: Springer, 2021. – X, 200 б. (link.springer.com)

6. Smith M., Mann M., Urbas G. Biometrics, Crime and Security. – London: Routledge, 2018. – 140 б. (routledge.com)

7. Das R. The Science of Biometrics: Security Technology for Identity Verification. – London: Routledge, 2019. – 314 б. (routledge.com)

Мақалалар (электронды ресурстар):

• Galton F. Finger Prints [Электронды ресурс]. – Қолжетімді: Finger Prints (1892) – Қаралған күні: (нақты қарап шыққан күнді көрсетіңіз). (en.wikipedia.org)

Бұл әдебиеттер саусақ ізі мен бет тану технологияларының теориясы, алгоритмдік негіздері, практикалық қолданылуы, артықшылықтары мен шектеулері туралы сенімді және толық ақпарат береді.

Егер қосымша нақты міндеттер немесе әдебиеттер қажет болса, хабарласыңыз.