Қан топтарының тұқым қуалауы. Резус-фактор.

Тақырып бойынша 22 материал табылды

Қан топтарының тұқым қуалауы. Резус-фактор.

Материал туралы қысқаша түсінік
"Қан топтарының тұқым қуалауы. Резус-фактор" тақырыбындағы авторлық бағдарламасында 8 сынып оқушыларына арналған материалдар топтастырылған. Бағдарламада КТЖ, ҚМЖ, жұмыс дәптері қамтылған. Жұмыс ғылыми және әдістемелік тұрғыда қан топтарының тұқым қуалауын зерттеудің жаңа, ғылыми бағытта дәлелденген.
Материалдың қысқаша нұсқасы


Өкпеті”орта мектебі КММ




«БЕКІТЕМІН»

Директор ___________

«__» « ____» 2025ж

Қолы______












Қан топтарының тұқым қуалауы

( 8-сынып оқушыларына арналған)





Касымханова Алуа Ыдырышевна















2025 жыл


Пікір берген:

Абай атындағы Қазақ Ұлттық Педагогикалық Университеті Философия докторы PhD

Құрастырған:


«Қан топтарының тұқым қуалауы» авторлық бағдарлама 8-сынып оқушыларына арналған және қан топтарының тұқым қуалауын зерттеуге бағытталған. Оқушыларға генетиканың негізгі қағидаттарын түсіндіре отырып, қан топтарының тұқым қуалауының ерекшеліктері қарастырылады. Бағдарламада Ә.Б.Ландштейнердің ашқан қан топтарын жүйелі түрде қарастыру арқылы тұқым қуалаушылықтың заңдылықтары мен генетикалық аномалияларды түсіндіру көзделген. Оқушыларға генотип пен фенотип арасындағы айырмашылықты түсіндіру, сондай-ақ А, В, O және AB қан топтарының тұқым қуалауын нақты мысалдармен көрсету мақсат етіледі. Сонымен қатар, осы тақырыпты зерттеу барысында оқушылардың логикалық ойлау және ғылыми әдістерді қолдану дағдылары дамиды. Бағдарлама барысында тұқым қуалаудың негізгі заңдылықтары, яғни Мендель заңдары мен қосымша түсіндірмелер беріледі. Оқушылар өздеріне белгілі жағдайлармен қан топтарын есептеп, генетикалық әдістерді қолдануды үйренеді. Бұл бағдарлама ғылымға қызығушылықты арттырып, генетика мен тұқым қуалаудың негіздерін түсінуіне мүмкіндік береді. Қан топтарының тұқым қуалауы туралы білімдер оқушылардың келешекте биология, медицина салаларында тереңірек білім алуға мүмкіндік туғызады.





















Түсінік хат

«Қан топтарының тұқым қуалауы» атты бағдарлама оқу жоспарының вариативті бөлігінің оқу бағдарламалары және элективті курстарды әзірлеу және әдістемелік қамтамасыз ету барысында барлық деңгейдегі мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарды басшылыққа ала отырып, «Оқу жоспарының вариативті бөлігінің оқу бағдарламалары және элективті курстарды сараптамадан өткізу және оларды жаңартылған білім беру мазмұны аясында әдістемелік қамтамасыз ету» туралы ереже ҚР-ң 2007 жылғы 27 шілдедегі №319-ІІІ «Білім туралы» Заңына (06.05.2020 жылы енгізілген толықтырулар мен өзгертулер негізінде) сәйкес әзірленді. Бағдарлама мазмұнына аптасына 1 сағат, жылына 34 сағат жүктеме берілген. Жалпы білім беретін мектептің 8-сыныбы, биология пәнінде қолдануға ұсынылған.

Бағдарламаның мақсаты:

Бұл бағдарлама 8-сынып оқушыларына қан топтарының тұқым қуалау заңдылықтарын түсіндіруді көздейді. Оқушылардың генетикалық тұқым қуалаушылық туралы түсініктерін кеңейтіп, олардың логикалық және ғылыми ойлау қабілеттерін дамыту мақсатында жасалған.

Бағдарламаның міндеттері:

  1. Оқушыларға генетика туралы негізгі түсініктерді беру.

  2. Қан топтарының тұқым қуалауын түсіндіру.

  3. Мендельдің тұқым қуалау заңдарын қолдана отырып, мысалдар келтіру.

  4. Оқушыларды генетикалық диаграммаларды құрастыруға үйрету.

  5. Қан топтарын анықтау әдістері туралы білім беру.

  6. Қан топтарының тұқым қуалауындағы ерекшеліктер мен аномалияларды түсіндіру.

  7. Оқушылардың ғылыми зерттеулер мен логикалық ойлау дағдыларын дамыту.

Бағдарламаның өзектілігі:

Қан топтарының тұқым қуалауы қазіргі таңда медициналық диагностика мен генетикалық зерттеулерде маңызды рөл атқарады. Бұл бағдарлама оқушылардың генетикаға қызығушылығын арттырып, ғылыми көзқарастарды дамытуға бағытталған. Тұқым қуалаудың негізгі принциптерін түсіну оқушылардың болашақтағы мамандық таңдауларына әсер етуі мүмкін.

Бағдарламаның жаңалығы:

Бағдарламада қан топтарының тұқым қуалауын генетикалық заңдылықтармен толықтырып, оқушылардың теориялық білімдерін практикалық тапсырмалар арқылы бекіту ұсынылады. Жаңа әдіс-тәсілдер арқылы оқушылардың ғылыми зерттеулерді жүргізуге деген қызығушылығы артады. Оқушылардың логикалық және математикалық дағдыларын дамытуға бағытталған арнайы тапсырмалар енгізілген.

Бағдарламаның бағыты:

Бағдарлама генетика және тұқым қуалаушылықтың негіздерін оқытуды мақсат етеді. Оқушыларды ғылыми ойлауға, өз пікірін дәлелдермен негіздеуге үйретуге бағытталған. Тұқым қуалаудың ғылыми заңдылықтарын түсінуге және практикалық тапсырмаларды орындауға көңіл бөлінеді. Бағдарламада қан топтарының тұқым қуалауын нақты мысалдар арқылы түсіндіру әдісі қолданылады. Оқушылардың жан-жақты дамуына ықпал етіп, олардың ғылыми көзқарасын кеңейтеді.

Бағдарламаның ерекшеліктері:

Қан топтарының тұқым қуалауын талдау оқушылардың ғылыми ойлау қабілеттерін арттырады. Жеке тапсырмалар мен зерттеу жұмыстарын орындау арқылы оқушылар өз бетімен жұмыс істеуді үйренеді. Теориялық білімді нақты өмірмен байланыстырып, мысалдар арқылы көрсетеді. Генетикалық зерттеулер мен тұқым қуалаудың заңдылықтары арасындағы байланысты оқушылар өздеріне түсінікті етіп меңгереді. Бағдарлама оқушыларды ғылыми зерттеулер жүргізуге ынталандырады.

Бағдарламаның педагогикалық жаңалығы:

Бағдарламада оқушылардың ғылыми-зерттеу жұмыстарын орындау арқылы олардың сыни ойлау дағдыларын дамытуға бағытталған жаңа тәсілдер қолданылады. Оқушылардың логикалық ойлау қабілеттерін арттыруға көмектесетін практикалық тапсырмалар енгізілген. Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеуде жасалған инновациялық тәсілдер оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттырады.

Бағдарламаның психологиялық жаңалығы:

Бағдарлама оқушылардың ғылыми ақпараттарды талдау және жүйелеу дағдыларын дамытуға бағытталған. Оқушыларға өз пікірлерін негіздей отырып, шешім қабылдауға ынталандыратын тапсырмалар ұсынылады. Жазбаша жұмыс арқылы оқушылар өз ойларын ашық және еркін жеткізуге дағдыланады.

Күтілетін нәтижелер:

  1. Оқушылар генетика және тұқым қуалаушылық туралы негізгі түсініктерді меңгереді.

  2. Қан топтарының тұқым қуалау заңдылықтарын түсінеді.

  3. Оқушылар ғылыми зерттеулер жүргізу дағдыларын меңгереді.

  4. Логикалық және математикалық дағдыларын жетілдіреді.

  5. Оқушылар генетикалық диаграммаларды құрастыра алады.

  6. Өз пікірлерін негіздеуде сенімділік пен дәлдік арттырады.

  7. Қан топтарының тұқым қуалауындағы ерекшеліктер мен аномалияларды анықтай алады.

  8. Оқушылар өз зерттеулерін тиімді түрде ұйымдастырып, қорытынды жасайды.





ТҰРАҚТАЛУ БӨЛІМ

(Аптасына – 1 сағат, барлығы – 34 сағат)

І бөлім: Генетика негіздері (6 сағат)

  1. Генетиканың негізі: тұқым қуалаудың заңдылықтары

  2. Гендер мен хромосомалардың рөлі

  3. Генетикалық белгілер мен олардың тұқым қуалауы

  4. Аутосомалық және хромосомалық тұқым қуалау

  5. Генетикалық карта және оның маңызы

  6. Тұқым қуалаушылық заңдарын зерттеу әдістері

ІІ бөлім: Қан топтарының тұқым қуалауының биологиялық негіздері (6 сағат)
7. Қан топтарының жүйесі: ABO жүйесі
8. Қан топтарының тұқым қуалау механизмдері
9. Қан топтарының генетикалық негіздері: антигендер мен антителалар
10. Резус фактор және оның тұқым қуалауы
11. Қан топтары мен генотиптердің өзара байланысы
12. Қан топтарын анықтау әдістері мен диагностикасы

ІІІ бөлім: Қан топтары мен тұқым қуалаудың ерекшеліктері (6 сағат)
13. Адамның қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу
14. Қан топтарының тұқым қуалауына әсер ететін факторлар
15. Қан топтарының тұқым қуалауының адамның денсаулығына әсері
16. Генетикалық мутациялар және олардың қан топтарымен байланысы
17. Қан топтарының тұқым қуалауын адам генетикасы тұрғысынан зерттеу
18. Тұқым қуалаудың хромосомалық және молекулалық негіздері

ІV бөлім: Тұқым қуалаудың түрлі типтері мен қан топтары (6 сағат)
19. Мендельдің тұқым қуалаудың заңдары
20. Рецессивті және доминантты белгілер
21. Полигенді тұқым қуалау және қан топтары
22. Тұқым қуалаудың тұқым қуалаушы және хромосомалық бұзылулары
23. Қан топтарының тұқым қуалауына қатысты ғылыми зерттеулер
24. Қан топтарының тұқым қуалауының заңдылықтарын зерттеу әдістері

V бөлім: Генетикалық зерттеулер мен қан топтары (5 сағат)
25. Қан топтарының генетикалық зерттеулерін жүргізу
26. Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеуде қолданылатын әдістер
27. Генетикалық тесттер және қан топтарын анықтау
28. Қан топтары бойынша генетикалық кеңес беру
29. Қан топтарының адам денсаулығы мен тұқым қуалауын зерттеудегі маңызы

VІ бөлім: Қорытынды және бағалау (5 сағат)
30. Қан топтары туралы білімді бағалау
31. Тұқым қуалаудың негіздерін қайталау және қорытындылау
32. Қан топтарының тұқым қуалауының мәні туралы топтық талқылау
33. Қан топтары бойынша зерттеу жобалары мен эксперименттер
34. Қорытынды тест және тақырып бойынша білімді тексеру


НОРМАТИВТІК БӨЛІМ

(аптасына – 1 сағат, барлығы - 34 сағат)


Тақырып

Оқу мақсаты

Сағат саны

Күтілетін нәтиже

1

Генетиканың негізі: тұқым қуалаудың заңдылықтары

Тұқым қуалаудың негізгі заңдылықтарын түсіндіру

1

Оқушылар тұқым қуалаудың заңдылықтарын біледі және қолдана алады

2

Гендер мен хромосомалардың рөлі

Гендер мен хромосомалардың тұқым қуалаудағы рөлін түсіну

1

Оқушылар гендер мен хромосомалардың рөлін түсінеді

3

Генетикалық белгілер мен олардың тұқым қуалауы

Генетикалық белгілердің тұқым қуалауын зерттеу

1

Оқушылар генетикалық белгілердің тұқым қуалауын түсінеді

4

Аутосомалық және хромосомалық тұқым қуалау

Аутосомалық және хромосомалық тұқым қуалауды ажырату

1

Оқушылар аутосомалық және хромосомалық тұқым қуалауды біледі

5

Генетикалық карта және оның маңызы

Генетикалық картаның тұқым қуалаудағы маңызын түсіну

1

Оқушылар генетикалық картаны түсінеді және маңызын бағалайды

6

Тұқым қуалаушылық заңдарын зерттеу әдістері

Тұқым қуалаушылық заңдарын зерттеу әдістерімен танысу

1

Оқушылар тұқым қуалаушылық заңдарын зерттеу әдістерін меңгереді

7

Қан топтарының жүйесі: ABO жүйесі

Қан топтарының ABO жүйесімен танысу және оның маңызын түсіну

1

Оқушылар ABO жүйесінің маңызын түсінеді

8

Қан топтарының тұқым қуалау механизмдері

Қан топтарының тұқым қуалау механизмдерін анықтау

1

Оқушылар қан топтарының тұқым қуалау механизмдерін біледі

9

Қан топтарының генетикалық негіздері: антигендер мен антителалар

Қан топтарының антигендері мен антителаларының рөлін түсіну

1

Оқушылар қан топтарының генетикалық негіздеріне байланысты ақпаратты меңгереді

10

Резус фактор және оның тұқым қуалауы

Резус фактордың тұқым қуалауын түсіну

1

Оқушылар резус фактордың тұқым қуалауын біледі

11

Қан топтары мен генотиптердің өзара байланысы

Қан топтары мен генотиптер арасындағы байланысты түсіну

1

Оқушылар қан топтары мен генотиптер арасындағы байланысты анықтай алады

12

Қан топтарын анықтау әдістері мен диагностикасы

Қан топтарын анықтау әдістері мен диагностиканы меңгеру

1

Оқушылар қан топтарын анықтау әдістері мен диагностикасын біледі

13

Адамның қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу

Қан топтарының тұқым қуалауын адам генетикасы тұрғысынан зерттеу

1

Оқушылар адам генетикасы тұрғысынан қан топтарының тұқым қуалауын зерттей алады

14

Қан топтарының тұқым қуалауына әсер ететін факторлар

Қан топтарына әсер ететін биологиялық және орта факторларын талдау

1

Оқушылар қан топтарының тұқым қуалауына әсер ететін факторларды түсінеді

15

Қан топтарының тұқым қуалауының адамның денсаулығына әсері

Қан топтарының тұқым қуалауының денсаулыққа әсерін зерттеу

1

Оқушылар қан топтарының денсаулыққа әсерін түсінеді

16

Генетикалық мутациялар және олардың қан топтарымен байланысы

Генетикалық мутациялардың қан топтарына әсерін зерттеу

1

Оқушылар генетикалық мутациялар мен қан топтарының байланысын анықтай алады

17

Қан топтарының тұқым қуалауын адам генетикасы тұрғысынан зерттеу

Қан топтарының тұқым қуалауын адам генетикасы тұрғысынан тереңірек зерттеу

1

Оқушылар қан топтарының адам генетикасындағы рөлін терең түсінеді

18

Тұқым қуалаудың хромосомалық және молекулалық негіздері

Хромосомалық және молекулалық негіздердің тұқым қуалаудағы рөлін түсіну

1

Оқушылар хромосомалық және молекулалық негіздермен танысады

19

Мендельдің тұқым қуалаудың заңдары

Мендельдің тұқым қуалау заңдарын зерттеу

1

Оқушылар Мендельдің заңдарын түсініп, қолдана алады

20

Рецессивті және доминантты белгілер

Рецессивті және доминантты белгілердің тұқым қуалауын білу

1

Оқушылар рецессивті және доминантты белгілерді анықтай алады

21

Полигенді тұқым қуалау және қан топтары

Полигенді тұқым қуалаудың қан топтарына әсерін зерттеу

1

Оқушылар полигенді тұқым қуалау мен қан топтарын байланыстыра алады

22

Тұқым қуалаудың тұқым қуалаушы және хромосомалық бұзылулары

Тұқым қуалаудың бұзылуларын зерттеу және олардың әсерін түсіну

1

Оқушылар тұқым қуалаудың бұзылулары мен хромосомалық өзгерістерді талдайды

23

Қан топтарының тұқым қуалауына қатысты ғылыми зерттеулер

Ғылыми зерттеулердің қан топтарының тұқым қуалауындағы маңызын түсіну

1

Оқушылар ғылыми зерттеулердің маңызын түсініп, қолдана алады

24

Қан топтарының тұқым қуалауының заңдылықтарын зерттеу әдістері

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу әдістерін меңгеру

1

Оқушылар қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу әдістерін пайдалана алады

25

Қан топтарының генетикалық зерттеулерін жүргізу

Қан топтары бойынша генетикалық зерттеулерді орындау

1

Оқушылар қан топтарының генетикалық зерттеулерін жүргізеді

26

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеуде қолданылатын әдістер

Қан топтары туралы зерттеулерде қолданылатын әдістерді меңгеру

1

Оқушылар қан топтарын зерттеуде қолданылатын әдістерді біледі

27

Генетикалық тесттер және қан топтарын анықтау

Генетикалық тесттер мен қан топтарын анықтау әдістерін қолдану

1

Оқушылар генетикалық тесттер мен қан топтарын анықтау әдістерін меңгереді

28

Қан топтары бойынша генетикалық кеңес беру

Қан топтары туралы генетикалық кеңес беруді үйрену

1

Оқушылар генетикалық кеңес беру дағдыларын меңгереді

29

Қан топтарының адам денсаулығы мен тұқым қуалауын зерттеудегі маңызы

Қан топтарының адам денсаулығы мен тұқым қуалауға ықпалы туралы ақпарат алу

1

Оқушылар қан топтарының маңыздылығын денсаулыққа қатысты түсінеді

30

Қан топтары туралы білімді бағалау

Қан топтары туралы алған білімді бағалау

1

Оқушылар қан топтары бойынша білімін бағалайды

31

Тұқым қуалаудың негіздерін қайталау және қорытындылау

Тұқым қуалаудың негізгі ұғымдарын қайталау және түсіну

1

Оқушылар тұқым қуалаудың негізгі заңдылықтарын қорытындылайды

32

Қан топтарының тұқым қуалауының мәні туралы топтық талқылау

Қан топтарының тұқым қуалауын топтық талқылау арқылы түсіну

1

Оқушылар топтық талқылау арқылы қан топтары туралы білімін арттырады

33

Қан топтары бойынша зерттеу жобалары мен эксперименттер

Қан топтары бойынша зерттеу жобаларын орындау

1

Оқушылар қан топтары бойынша зерттеу жұмыстарын жүргізеді

34

Қорытынды тест және тақырып бойынша білімді тексеру

Қорытынды тест арқылы білім деңгейін тексеру

1

Оқушылар тақырып бойынша білімін тексеріп, қорытынды жасайды

















АҚПАРАТТЫҚ-ӘДІСТЕМЕЛІК БӨЛІМ
(аптасына – 1 сағат, барлығы - 34 сағат)


І БӨЛІМ. ГЕНЕТИКА НЕГІЗДЕРІ

Бұл бөлімде оқушыларға генетиканың негіздері мен тұқым қуалаудың заңдылықтары түсіндіріледі. Гендер мен хромосомалардың рөлі, сондай-ақ генетикалық белгілердің тұқым қуалауы туралы түсінік қалыптастырылады. Тұқым қуалау процесін түсіндіріп, аутосомалық және хромосомалық тұқым қуалаудың айырмашылықтары көрсетіледі. Сонымен қатар, генетикалық картаны түсініп, оның маңыздылығын анықтауға бағытталған тапсырмалар ұсынылады. Бұл бөлім тұқым қуалаушылық заңдарын зерттеу әдістерімен таныстыру арқылы оқушылардың ғылыми ойлау қабілетін дамытуға ықпал етеді.


ІІ БӨЛІМ. ҚАН ТОПТАРЫНЫҢ ТҰҚЫМ ҚУАЛАУЫНЫҢ БИОЛОГИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ

Қан топтарының ABO жүйесі мен тұқым қуалау механизмдері түсіндіріледі. Оқушыларға қан топтарының генетикалық негіздері, антигендер мен антителалардың рөлі туралы ақпарат беріледі. Резус фактор мен оның тұқым қуалауы қарастырылып, қан топтары мен генотиптердің өзара байланысы зерттеледі. Қан топтарын анықтау әдістері мен диагностикалау тәсілдері оқушыларға нақты өмірде қолдануға қажетті білім береді. Бұл бөлім оқушыларды биологияның тұрғысынан қан топтарының тұқым қуалауын түсінуге үйретеді.


ІІІ БӨЛІМ. ҚАН ТОПТАРЫ МЕН ТҰҚЫМ ҚУАЛАУДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу арқылы оқушылар генетикалық мутациялар мен олардың қан топтарымен байланысын қарастырады. Оқушылар қан топтарының тұқым қуалауына әсер ететін факторларды зерттеп, оның адамның денсаулығына әсерін түсінеді. Адам генетикасы тұрғысынан қан топтарының тұқым қуалауы және оның ерекшеліктері толық түсіндіріледі. Сондай-ақ, тұқым қуалаудың хромосомалық және молекулалық негіздері туралы ақпарат беріледі. Бұл бөлім оқушыларға қан топтарын зерттеу барысында тұқым қуалаудың негіздерін кеңінен түсінуге мүмкіндік береді.


ІV БӨЛІМ. ТҰҚЫМ ҚУАЛАУДЫҢ ТҮРЛІ ТИПТЕРІ МЕН ҚАН ТОПТАРЫ

Мендельдің тұқым қуалаудың заңдарын түсіндіру арқылы оқушыларға рецессивті және доминантты белгілердің айырмашылығын үйретеді. Полигенді тұқым қуалау мен қан топтарының арасындағы байланысты зерттеу, сондай-ақ тұқым қуалаушы және хромосомалық бұзылуларды талдау жүргізіледі. Қан топтарының тұқым қуалауына қатысты ғылыми зерттеулер қарастырылып, зерттеу әдістері түсіндіріледі. Бұл бөлім оқушылардың генетикадағы түрлі тұқым қуалау типтері мен қан топтары арасындағы байланысты дұрыс түсінуіне мүмкіндік береді. Сондай-ақ, теориялық білімді практикада қолдану дағдыларын қалыптастыру көзделеді.


V БӨЛІМ. ГЕНЕТИКАЛЫҚ ЗЕРТТЕУЛЕР МЕН ҚАН ТОПТАРЫ

Қан топтарының генетикалық зерттеулерін жүргізу және қолданылатын әдістер туралы мәлімет беріледі. Генетикалық тесттер мен қан топтарын анықтау әдістері арқылы оқушылар зерттеу жүргізудің түрлі тәсілдеріне қанығады. Қан топтары бойынша генетикалық кеңес беру мәселесі қарастырылып, медициналық тұрғыдан маңыздылығы түсіндіріледі. Оқушылар қан топтарының адам денсаулығы мен тұқым қуалау тұрғысынан зерттеудегі маңызын біледі. Бұл бөлім оқушыларды генетикалық зерттеулерді жүргізуге қажетті практикалық дағдылармен қамтамасыз етеді.


VІ БӨЛІМ. ҚОРЫТЫНДЫ ЖӘНЕ БАҒАЛАУ

Оқушылардың қан топтары және тұқым қуалау туралы білімдерін қорытындылау үшін тест тапсырмалары мен топтық талқылаулар ұйымдастырылады. Жасалған зерттеу жобалары мен эксперименттер арқылы білімдерін нақты көрсету мүмкіндігі беріледі. Оқушылар қан топтарының тұқым қуалауының мәні туралы түсініктерін топтық талқылау кезінде дәлелдермен қорғап, қорытынды шығара алады. Сонымен қатар, қорытынды тест және тақырып бойынша білімді тексеру арқылы олардың түсінік деңгейі бағаланады. Бұл бөлім оқушылардың алған білімдерін жинақтап, өз пікірлерін дәлелдермен айқындауға көмектеседі.






















ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ САБАҚ ЖОСПАРЛАРЫ

Сабақ № 1

Бөлім:

І бөлім. Генетика негіздері

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Генетиканың негізі: тұқым қуалаудың заңдылықтары

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

Тұқым қуалаудың негізгі заңдылықтарын түсіндіру.

Генетика саласындағы негізгі түсініктер мен терминдерді меңгерту.

Тұқым қуалауды зерттеудегі негізгі заңдарды қарастыру.

Сабақтың мақсаты

Генетика саласының негіздері туралы түсінік беру.

Тұқым қуалаудың негізгі заңдылықтарын талқылау.

Оқушылардың генетикадағы негізгі ұғымдар мен терминдерді меңгеруін қамтамасыз ету.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

Уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі:

Мұғалім оқушылармен амандасып, сабақтың мақсатын түсіндіреді.

Оқушыларға сұрақ қою:

"Сіздер генетика туралы не білесіздер?"

"Тұқым қуалау дегеніміз не?"

Миға шабуыл:

"Генетика ғылымы не үшін маңызды?"

"Тұқым қуалаудың заңдылықтарын білу бізге не береді?"

Оқушы әрекеті:

Сабақтың мақсатын түсінеді.

Берілген сұрақтарға жауап береді, өз ойларын ортаға салады.





Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация, тұқым қуалаудың заңдылықтары туралы материалдар.



Сабақтың ортасы

35 минут


1-тапсырма: "Тұқым қуалаудың бірінші заңын түсіну" (Жеке жұмыс, талдау әдісі)
Тапсырма:

Мендельдің бірінші заңын оқып шығыңыз.

Тұқым қуалаудың доминантты және рецессивті белгілерін талдаңыз.

Мендельдің бірінші заңын мысал арқылы түсіндіріңіз.

Мысал:

Мендельдің бірінші заңын түсіндіру үшін оқушыларға генетикалық кросс беріліп, оның нәтижелерін талдау тапсырылады.

Дескрипторлар:
Мендельдің бірінші заңын анық түсінеді.
Доминантты және рецессивті белгілерді дұрыс сипаттайды.
Өз пікірін нақты және түсінікті түрде жеткізеді.

Оқушы әрекеті:

Тұқым қуалаудың бірінші заңын зерттейді.

Өз жауаптарын дәптерде жазады және талқылайды.


Бағалау:
"Бағдаршам" әдісі (жасыл – бәрін дұрыс орындадым, сары – біраз сұрақтар бар, қызыл – қиын болды).







Ресурстар:

Презентация, Мендельдің бірінші заңына байланысты материалдар.


2-тапсырма: "Тұқым қуалаудың екінші заңын түсіну" (Жұптық жұмыс, салыстыру әдісі)
Тапсырма:

Мендельдің екінші заңын түсініңіз.

Кроссинг кезінде ата-аналық белгілердің қандай комбинациясы пайда болатынын анықтаңыз.

Мендельдің екінші заңын нақты мысалмен түсіндіріңіз.

Мысал:

Оқушыларға генетикалық кросстар беріледі. Олар Мендельдің екінші заңына қатысты мысалдармен жұмыс істейді.

Дескрипторлар:
Мендельдің екінші заңын дұрыс түсіндіреді.
Белгілердің комбинациясын дұрыс анықтайды.
Өз пікірін дәлелдермен түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

Жұптасып, генетикалық кросстарды талдайды.

Мендельдің екінші заңын түсіндіреді.


Бағалау:
"Қол шапалақтау" әдісі (дұрыс жауап берген жұптарды мадақтау).


Ресурстар:

Презентация, Мендельдің екінші заңына байланысты материалдар.


3-тапсырма: "Генетикалық мәселелерді шешу" (Топтық жұмыс, шығармашылық әдіс)
Тапсырма:

Белгілі бір ата-аналар генотиптері бойынша ұрпақтың генотипін анықтаңыз.

Доминантты және рецессивті белгілердің тұқым қуалауын сипаттаңыз.

Берілген мәселе бойынша шешім жасаңыз және оны топ алдында қорғаңыз.

Мысал:

Оқушыларға генетикалық мәселелер беріледі. Олар тұқым қуалау заңдылықтарына сәйкес тапсырманы топ болып шешеді.

Дескрипторлар:
Генетикалық кросстарды дұрыс шешеді.
Тұқым қуалаудың заңдылықтарын нақты түсіндіреді.
Топтық жұмысты тиімді орындайды.

Оқушы әрекеті:

Топ болып жұмыс істейді, мәселені шешеді.

Топ жұмысын сынып алдында қорғайды.


Бағалау:
"Жетістік баспалдағы" әдісі (оқушылар өз жетістіктерін бағалайды).

.

Ресурстар:

Генетикалық мәселелер, жұмыс парақтары.


Сабақтың соңы

5 минут

Қорытындылау:

Тұқым қуалаудың заңдылықтары бойынша қорытынды жасалады.

Қай тапсырма ең қызықты болды?

Бүгінгі сабақтан қандай жаңа білім алдыңыз?

Оқушылардың сабақ туралы пікірлері мен ұсыныстары тыңдалады.

Үй тапсырмасы:

Тұқым қуалаудың заңдылықтарын пайдаланып зерттеу жазу:
Оқушыларға белгілі бір тұқым қуалайтын белгі бойынша зерттеу жазу тапсырмасы беріледі. Олар осы белгі бойынша ата-аналық және ұрпақтың генотипін анықтауы керек.

Генетикалық кроссқа қатысты есеп шығару:
Оқушыларға генетикалық кроссқа қатысты есеп беріледі.
Олар осы есепті шығарып, генетикалық тұқым қуалауды сипаттайды.

Рефлексия жасайды.


Кері байланыс парағын толтырады.

Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация.






ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ САБАҚ ЖОСПАРЛАРЫ

Сабақ № 2

Бөлім:

І бөлім. Генетика негіздері

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Гендер мен хромосомалардың рөлі

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

Гендер мен хромосомалардың рөлін түсіндіру.

Хромосомалардың тұқым қуалаудағы маңызын түсіндіру.

Гендер мен хромосомалар арасындағы байланысты және олардың ұрпақтардағы рөлін түсіну.

Сабақтың мақсаты

Гендер мен хромосомалардың тұқым қуалаудағы рөлі туралы түсінік қалыптастыру.

Хромосомалардың тұқым қуалаудағы маңызын зерттеу.

Оқушыларды гендер мен хромосомалар туралы ғылыми деректермен таныстыру.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі:

Мұғалім оқушылармен амандасып, сабақтың мақсатын түсіндіреді.

Оқушыларға сұрақ қою:

"Гендер мен хромосомалар арасындағы байланыс қандай?"

"Гендерлердің рөлі неде?"

Миға шабуыл:

"Гендер мен хромосомалардың рөлі туралы не білесіздер?"

"Тұқым қуалау кезінде хромосомалар қандай рөл атқарады?"

Оқушы әрекеті:

Сабақтың мақсатын түсінеді.

Берілген сұрақтарға жауап береді, өз ойларын ортаға салады.




Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация, гендер мен хромосомалар туралы ақпараттар.



Сабақтың ортасы

35 минут


1-тапсырма: "Гендер мен хромосомалар туралы түсінік" (Жеке жұмыс, талдау әдісі)
Тапсырма:

Гендер мен хромосомалардың анықтамасын беріңіз.

Хромосомалар мен гендер арасындағы айырмашылықты сипаттаңыз.

Хромосомалар мен гендердің ұрпаққа қалай тұқым қуалайтынын түсіндіріңіз.

Мысал:

Оқушыларға гендер мен хромосомалар туралы ақпарат беріледі. Олардың рөлін түсіндіру үшін оқушылар әр түрлі генетикалық белгілерді қарастырады.

Дескрипторлар:
Гендер мен хромосомалар туралы дұрыс түсінік береді.
Айырмашылықтарды нақты сипаттайды.
Өз пікірін дәлелдермен түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

Гендер мен хромосомалар туралы ақпаратты зерттейді.

Түсініктемелер мен сипаттамаларды жазады.


Бағалау:
"Бағдаршам" әдісі (жасыл – бәрін дұрыс орындадым, сары – біраз сұрақтар бар, қызыл – қиын болды).

.

Ресурстар:

Презентация, гендер мен хромосомалар туралы ақпарат.


2-тапсырма: "Гендерлер мен хромосомалардың тұқым қуалаудағы рөлі" (Жұптық жұмыс, талқылау әдісі)
Тапсырма:

Белгілі бір геннің хромосомада орналасуын түсініп, оның тұқым қуалаудағы рөлін анықтаңыз.

Гендердің рецессивті және доминантты болуын талқылаңыз.

Гендер мен хромосомалардың бір-бірімен байланысын сипаттаңыз.

Мысал:

Оқушыларға нақты бір генетикалық сипаттама беріледі. Олар осы сипаттама арқылы гендер мен хромосомалардың рөлін талқылайды.

Дескрипторлар:
Гендерлердің рөлін анық түсінеді.
Хромосомалардың тұқым қуалаудағы рөлін түсіндіреді.
Өз пікірін нақты түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

Жұптасып, гендер мен хромосомалар туралы талқылау жүргізеді.

Өз пікірлерін бір-біріне түсіндіреді.


Бағалау:
"Қол шапалақтау" әдісі (дұрыс жауап берген жұптарды мадақтау).


Ресурстар:

Генетикалық белгілер мен хромосомалар туралы диаграммалар, жұмыс парақтары.


3-тапсырма: "Гендерлер мен хромосомалар туралы шығармашылық жұмыс" (Топтық жұмыс, шығармашылық әдіс)
Тапсырма:

Гендерлер мен хромосомалардың негізгі рөлін түсіндіретін шығармашылық жұмыс жасаңыз.

Әр топ мүшесі бір-бірінің ойларын толықтырып, соңында жұмысты сынып алдында қорғаңыз.

Тақырыпқа байланысты маңызды деректер мен мәліметтерді көрсетуге тырысыңыз.

Мысал:

Оқушылар топта жұмыс істеп, гендерлер мен хромосомалар туралы тақырыпта презентация жасайды.

Дескрипторлар:
Тақырып бойынша презентация дайындалады.
Жұмыста гендерлер мен хромосомалар туралы маңызды деректер көрсетіледі.
Топ жұмысын сынып алдында қорғайды.

Оқушы әрекеті:

Топта жұмыс істейді, шығармашылық жұмысты дайындайды.

Презентацияны сынып алдында қорғайды.



Бағалау:
"Жетістік баспалдағы" әдісі (оқушылар өз жетістіктерін бағалайды).


Ресурстар:

Презентация жасау құралдары, диаграммалар, жұмыс парақтары.



Сабақтың соңы

5 минут

Қорытындылау:

Гендер мен хромосомалардың рөлі туралы қорытынды жасалады.

Қай тапсырма ең қызықты болды?

Бүгінгі сабақтан қандай жаңа білім алдыңыз?

Оқушылардың сабақ туралы пікірлері мен ұсыныстары тыңдалады.

Үй тапсырмасы:

Гендерлер мен хромосомалар бойынша зерттеу жазу:
Оқушыларға гендерлер мен хромосомалардың тұқым қуалауындағы рөлін зерттеп, жазбаша жұмыс тапсырмасы беріледі.

Генетикалық белгілер бойынша есеп шығару:
Оқушыларға генетикалық белгілер бойынша есеп беріледі, онда олар хромосомалардың рөлін түсіну керек.

Рефлексия жасайды.


Кері байланыс парағын толтырады.

Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация.





ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ САБАҚ ЖОСПАРЛАРЫ

Сабақ № 3

Бөлім:

І бөлім. Генетика негіздері

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Генетикалық белгілер мен олардың тұқым қуалауы

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

Генетикалық белгілердің тұқым қуалауын түсіндіру.

Белгілердің тұқым қуалау заңдылықтарын анықтау.

Доминантты және рецессивті белгілердің тұқым қуалаудағы рөлін түсіндіру.

Сабақтың мақсаты

Генетикалық белгілердің тұқым қуалауы туралы түсінік қалыптастыру.

Белгілердің доминантты және рецессивті болуын талдау.

Генетикалық белгілердің тұқым қуалауын нақты мысалдармен көрсету.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі:

Мұғалім оқушылармен амандасып, сабақтың тақырыбын және мақсатын түсіндіреді.

Оқушыларға сұрақ қою:

"Генетикалық белгілер дегеніміз не?"

"Белгілердің тұқым қуалауы қалай болады?"


Миға шабуыл:

"Тұқым қуалауда доминантты және рецессивті белгілердің рөлі қандай?"

"Генетикалық белгілерді тұқым қуалауда қолданудың маңызы неде?"

Оқушы әрекеті:

Сабақтың мақсатын түсінеді.

Берілген сұрақтарға жауап береді, өз ойларын ортаға салады.



Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация, генетикалық белгілер мен олардың тұқым қуалауы туралы ақпарат.



Сабақтың ортасы

35 минут


1-тапсырма: "Генетикалық белгілердің тұқым қуалауы туралы түсінік" (Жеке жұмыс, талдау әдісі)
Тапсырма:

Генетикалық белгінің доминантты және рецессивті түрлерін анықтаңыз.

Тұқым қуалаудың негізгі заңдарын түсініп, доминантты белгінің қалай тұқым қуалайтынын талдаңыз.

Белгінің тұқым қуалау заңдылықтары мен генотиптерін сипаттаңыз.

Мысал:

Оқушыларға нақты бір белгіні анықтайтын гендер беріледі. Олар осы гендер арқылы белгілердің доминантты және рецессивті түрде тұқым қуалауын талдайды.

Дескрипторлар:
Генетикалық белгілердің тұқым қуалауын дұрыс түсіндіреді.
Доминантты және рецессивті белгілерді талдайды.
Өз пікірін нақты әрі түсінікті түрде жеткізеді.

Оқушы әрекеті:

Генетикалық белгілердің тұқым қуалау заңдылықтарын зерттейді.

Өз жауаптарын дәптерде жазады және талқылайды.


Бағалау:
"Бағдаршам" әдісі (жасыл – бәрін дұрыс орындадым, сары – біраз сұрақтар бар, қызыл – қиын болды).


Ресурстар:

Презентация, генетикалық белгілер туралы материалдар.


2-тапсырма: "Генетикалық кроссқа негізделген есеп шығару" (Жұптық жұмыс, есеп шығару әдісі)
Тапсырма:

Берілген генетикалық белгілердің тұқым қуалау заңдылығын қолдана отырып, кросс жасау.

Ұрпақтардың генотиптерін анықтап, оларды жазу.

Тұқым қуалаудың заңдылықтарын сипаттап, қорытынды жасау.

Мысал:

Оқушыларға генетикалық кросс беріледі, олар доминантты және рецессивті белгілер арқылы ұрпақтардың генотипін анықтайды.

Дескрипторлар:
Кросс жасауда дұрыс генетикалық белгілерді анықтайды.
Ұрпақтардың генотиптерін дәл анықтайды.
Өз пікірін дәлелдермен қорғайды.

Оқушы әрекеті:

Жұптасып, генетикалық кросстарды шешеді.

Өз жауаптарын талқылайды.


Бағалау:
"Қол шапалақтау" әдісі (дұрыс жауап берген жұптарды мадақтау).



Ресурстар:

Генетикалық кроссқа арналған тапсырмалар, жұмыс парақтары.


3-тапсырма: "Генетикалық белгілер мен тұқым қуалау заңдылықтарын қолдану" (Топтық жұмыс, шығармашылық әдіс)
Тапсырма:

Белгілі бір тұқым қуалайтын белгіге қатысты генетикалық белгілерді анықтаңыз.

Бұл белгілердің тұқым қуалау заңдылықтарын түсіндіріп, мысал келтіріңіз.

Топ ішінде өздеріңізге белгіленген тұқым қуалау заңдылықтары туралы презентация жасап, оны сыныпта қорғаңыз.

Мысал:

Оқушыларға генетикалық белгілерді қолдана отырып, белгілі бір тұқым қуалайтын белгілерді сипаттайтын тақырыпты талқылау тапсырмасы беріледі.

Дескрипторлар:
Тұқым қуалау заңдылықтарын нақты түсіндіреді.
Шығармашылық жұмыстарды ұсыну барысында маңызды деректерді көрсетеді.
Өз пікірін топ алдында қорғайды.

Оқушы әрекеті:

Топта жұмыс істейді, тапсырманы орындауға белсенді қатысады.

Топ жұмысын сынып алдында қорғайды.


Бағалау:
"Жетістік баспалдағы" әдісі (оқушылар өз жетістіктерін бағалайды).


Ресурстар:

Презентация жасау құралдары, диаграммалар, жұмыс парақтары.


Сабақтың соңы

5 минут

Қорытындылау:

Генетикалық белгілер мен олардың тұқым қуалауы туралы қорытынды жасалады.

Қай тапсырма ең қызықты болды?

Бүгінгі сабақтан қандай жаңа білім алдыңыз?

Оқушылардың сабақ туралы пікірлері мен ұсыныстары тыңдалады.

Үй тапсырмасы:

Генетикалық белгілер бойынша есеп шығару:
Оқушыларға белгілі бір тұқым қуалайтын белгі беріледі, олар осы белгінің доминантты және рецессивті болуын түсініп, есеп шығарады.

Тұқым қуалау заңдылықтарына қатысты жазба жұмыс:
Оқушыларға белгілі бір тұқым қуалайтын белгі туралы зерттеу жазу тапсырмасы беріледі. Олар осы белгінің тұқым қуалау заңдылықтарын түсіндіріп, өз жауаптарын жазады.

Рефлексия жасайды.


Кері байланыс парағын толтырады.

Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация.










ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ САБАҚ ЖОСПАРЛАРЫ

Сабақ № 4

Бөлім:

І бөлім. Генетика негіздері

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Аутосомалық және хромосомалық тұқым қуалау

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

Аутосомалық және хромосомалық тұқым қуалаудың арасындағы айырмашылықтарды түсіндіру.

Аутосомалық және хромосомалық тұқым қуалауды зерттеуде қолданылатын заңдарды түсіну.

Оқушыларға тұқым қуалаудың генетикалық механизмдерін түсіндіру.

Сабақтың мақсаты

Аутосомалық және хромосомалық тұқым қуалауды түсіндіру.

Генетикалық тұқым қуалау механизмдерін анықтап, олардың ұрпақтарға әсерін зерттеу.

Оқушыларға тұқым қуалау заңдылықтарын практикалық мысалдармен көрсету.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Сабақтың басы (5 минут)

Ұйымдастыру кезеңі:

Мұғалім оқушылармен амандасып, сабақтың мақсатын түсіндіреді.

Оқушыларға сұрақ қою:

"Аутосомалық және хромосомалық тұқым қуалау дегеніміз не?"

"Аутосомалық және хромосомалық тұқым қуалау арасында қандай айырмашылық бар?"

Миға шабуыл:

"Аутосомалық және хромосомалық тұқым қуалау қалай жүзеге асырылады?"

"Гендер мен хромосомалардың тұқым қуалауда қандай рөлі бар?"

Оқушы әрекеті:

Сабақтың мақсатын түсінеді.

Берілген сұрақтарға жауап береді, өз ойларын ортаға салады.


Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация, аутосомалық және хромосомалық тұқым қуалау туралы ақпарат.







Сабақтың ортасы

35 минут


1-тапсырма: "Аутосомалық тұқым қуалау" (Жеке жұмыс, талдау әдісі)
Тапсырма:

Аутосомалық тұқым қуалауды түсіндіріңіз.

Доминантты және рецессивті белгілердің аутосомалық тұқым қуалауда қалай жұмыс істейтінін талдаңыз.

Белгіге қатысты аутосомалық кросс жасап, ұрпақтардың генотиптерін анықтаңыз. Мысал:

Оқушыларға аутосомалық тұқым қуалау бойынша генетикалық кросс ұсынылады. Олар бұл кросс арқылы белгілердің доминантты және рецессивті түрде тұқым қуалауын анықтайды.

Дескрипторлар:
Аутосомалық тұқым қуалауды дұрыс түсіндіреді.
Доминантты және рецессивті белгілерді анықтайды.
Кросс жасауды және ұрпақтардың генотиптерін дұрыс көрсетеді.

Оқушы әрекеті:

Аутосомалық тұқым қуалау туралы талқылау жүргізеді.

Кросс жасау арқылы ұрпақтың генотиптерін анықтайды.


Бағалау:
"Бағдаршам" әдісі (жасыл – бәрін дұрыс орындадым, сары – біраз сұрақтар бар, қызыл – қиын болды).


Ресурстар:

Презентация, аутосомалық тұқым қуалау туралы материалдар.


2-тапсырма: "Хромосомалық тұқым қуалау" (Жұптық жұмыс, салыстыру әдісі)
Тапсырма:

Хромосомалық тұқым қуалауды түсіндіріңіз.

Хромосомалар мен аутосомалардың тұқым қуалаудағы айырмашылығын сипаттаңыз.

Хромосомалық тұқым қуалаудың мысалын келтіріп, түсіндіріңіз.

Мысал:

Оқушыларға хромосомалық тұқым қуалау туралы мысал беріледі. Олар хромосомалық тұқым қуалау механизмін түсіндіреді.

Дескрипторлар:
Хромосомалық тұқым қуалауды нақты сипаттайды.
Аутосомалық және хромосомалық тұқым қуалауды салыстырады.
Өз пікірін нақты түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

Хромосомалық тұқым қуалау туралы талқылау жүргізеді.

Өз түсініктерін жұппен талқылайды.


Бағалау:
"Қол шапалақтау" әдісі (дұрыс жауап берген жұптарды мадақтау).


Ресурстар:

Презентация, хромосомалық тұқым қуалау туралы диаграммалар.


3-тапсырма: "Аутосомалық және хромосомалық тұқым қуалауды салыстыру" (Топтық жұмыс, шығармашылық әдіс)
Тапсырма:

Аутосомалық және хромосомалық тұқым қуалауды салыстырып, айырмашылықтарды анықтаңыз.

Әрбір тұқым қуалау түрінің ерекшеліктерін түсіндіріңіз.

Топ ішінде бұл тұқым қуалау түрлерінің маңызын талқылаңыз және презентация жасаңыз.

Мысал:

Оқушылар топта жұмыс істеп, аутосомалық және хромосомалық тұқым қуалауды салыстырып, мысалдармен көрсетеді.

Дескрипторлар:
Аутосомалық және хромосомалық тұқым қуалауды салыстырады.
Тұқым қуалаудың әр түрінің ерекшелігін сипаттайды.
Өз пікірін нақты және дәлелдермен қорғайды.

Оқушы әрекеті:

Топта жұмыс істейді, презентация дайындайды.

Топ жұмысын сынып алдында қорғайды.



Бағалау:
"Жетістік баспалдағы" әдісі (оқушылар өз жетістіктерін бағалайды).


Ресурстар:

Презентация жасау құралдары, диаграммалар, жұмыс парақтары.



Сабақтың соңы

5 минут

Қорытындылау:

Аутосомалық және хромосомалық тұқым қуалау туралы қорытынды жасалады.

Қай тапсырма ең қызықты болды?

Бүгінгі сабақтан қандай жаңа білім алдыңыз?

Оқушылардың сабақ туралы пікірлері мен ұсыныстары тыңдалады.

Үй тапсырмасы:

Генетикалық кросс бойынша есеп шығару:
Оқушыларға аутосомалық және хромосомалық тұқым қуалау заңдылықтарына қатысты есеп шығару тапсырмасы беріледі.

Тұқым қуалаудың механизмдеріне қатысты зерттеу жұмысын жазу:
Оқушыларға аутосомалық және хромосомалық тұқым қуалау туралы зерттеу жазу тапсырмасы беріледі.
Тапсырмада олар тұқым қуалау заңдылықтарын түсіндіруі керек.

Рефлексия жасайды.


Кері байланыс парағын толтырады.

Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация.




ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ САБАҚ ЖОСПАРЛАРЫ

Сабақ № 5

Бөлім:

І бөлім. Генетика негіздері

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Генетикалық карта және оның маңызы

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

Генетикалық картаны түсіндіру және оның тұқым қуалаудағы маңызын көрсету.

Генетикалық картаны құру әдістері мен оның зерттеудегі рөлін түсіну.

Оқушыларды генетикалық карталарды қолдану арқылы тұқым қуалау процесін талдауға үйрету.

Сабақтың мақсаты

Генетикалық картаның маңызын түсіндіру.

Генетикалық картаны құру әдістерін түсіндіру және мысалдармен көрсету.

Оқушыларға генетикалық карталар арқылы тұқым қуалауды зерттеу дағдыларын қалыптастыру.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі:

Мұғалім оқушылармен амандасып, сабақтың мақсатын түсіндіреді.

Оқушыларға сұрақ қою:

"Генетикалық карта дегеніміз не?"

"Неліктен генетикалық карта тұқым қуалауды зерттеуде маңызды?"

Миға шабуыл:

"Генетикалық картаның тұқым қуалауды зерттеуде қандай рөлі бар?"

"Генетикалық картаны құру барысында қандай әдістер қолданылады?"

Оқушы әрекеті:

Сабақтың мақсатын түсінеді.

Берілген сұрақтарға жауап береді, өз ойларын ортаға салады.



Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация, генетикалық карта мен оның құру әдістері туралы материалдар.






Сабақтың ортасы

35 минут


Сабақтың ортасы (30 минут)

1-тапсырма: "Генетикалық карта туралы түсінік" (Жеке жұмыс, талдау әдісі)
Тапсырма:

Генетикалық картаның анықтамасын беріңіз.

Генетикалық картаның құрылымы мен оның маңызын түсіндіріңіз.

Генетикалық картаны құру әдісін сипаттаңыз.

Мысал:

Оқушыларға генетикалық картаның құрылымын түсіндіретін ақпарат беріледі. Олар осы ақпаратты талдай отырып, генетикалық картаның маңызын түсінеді.

Дескрипторлар:
Генетикалық картаның анықтамасын дұрыс береді.
Генетикалық картаның құрылымы мен маңызын нақты түсіндіреді.
Генетикалық картаны құру әдісін дұрыс сипаттайды.

Оқушы әрекеті:

Генетикалық картаны зерттейді.

Өз жауаптарын дәптерде жазады және талқылайды.


Бағалау:
"Бағдаршам" әдісі (жасыл – бәрін дұрыс орындадым, сары – біраз сұрақтар бар, қызыл – қиын болды).


Ресурстар:

Презентация, генетикалық картаны сипаттайтын материалдар.


2-тапсырма: "Генетикалық картаны құру әдісін талқылау" (Жұптық жұмыс, талқылау әдісі)
Тапсырма:

Белгілі бір белгілер үшін генетикалық карта құрыңыз.

Картада доминантты және рецессивті белгілерді көрсетіңіз.

Генетикалық картаның нәтижелерін түсіндіріңіз. Мысал:

Оқушыларға тұқым қуалаудың нақты бір белгілеріне қатысты генетикалық карта құру тапсырмасы беріледі.

Дескрипторлар:
Генетикалық картаны дұрыс құрады.
Доминантты және рецессивті белгілерді нақты көрсетеді.
Генетикалық картаның нәтижелерін дұрыс түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

Жұптасып, генетикалық карта құрады.

Карта нәтижелерін талқылайды және түсіндіреді.


Бағалау:
"Қол шапалақтау" әдісі (дұрыс жауап берген жұптарды мадақтау).


Ресурстар:

Генетикалық карта құруға арналған жұмыс парақтары.


3-тапсырма: "Генетикалық картаның маңызын зерттеу" (Топтық жұмыс, шығармашылық әдіс)
Тапсырма:

Генетикалық картаның маңызын және оның тұқым қуалаудағы рөлін сипаттаңыз.

Генетикалық картаны қалай қолдануға болатынын көрсететін мысалдар келтіріңіз.

Топ жұмысының қорытындысын сынып алдында қорғаңыз.

Мысал:

Оқушылар топта жұмыс істеп, генетикалық картаның маңызын және оның тұқым қуалаудағы рөлін зерттейді. Әр топ өз тұжырымдамасын қорғап, сынып алдында көрсетеді.

Дескрипторлар:
Генетикалық картаның маңызын дұрыс түсіндіреді.
Тұқым қуалаудағы рөлін нақты сипаттайды.
Топ жұмысын сынып алдында тиімді қорғайды.

Оқушы әрекеті:

Топта жұмыс істейді, презентация дайындайды.

Топ жұмысын сынып алдында қорғайды.


Бағалау:
"Жетістік баспалдағы" әдісі (оқушылар өз жетістіктерін бағалайды).


Ресурстар:

Презентация жасау құралдары, диаграммалар, жұмыс парақтары.


Сабақтың соңы

5 минут

Қорытындылау:

Генетикалық картаның маңызы мен тұқым қуалаудағы рөлі туралы қорытынды жасалады.

Қай тапсырма ең қызықты болды?

Бүгінгі сабақтан қандай жаңа білім алдыңыз?

Оқушылардың сабақ туралы пікірлері мен ұсыныстары тыңдалады.

Үй тапсырмасы:

Генетикалық карта бойынша есеп шығару:
Оқушыларға белгілі бір белгілер үшін генетикалық карта құрып, есеп шығару тапсырмасы беріледі.

Генетикалық картаны пайдаланып, тұқым қуалау туралы зерттеу жұмысы:
Оқушыларға генетикалық карта арқылы белгілі бір тұқым қуалауды зерттеу тапсырмасы беріледі. Олар осы зерттеуді жазбаша түрде баяндап, анықталған нәтижелерін ұсынады.

Рефлексия жасайды.


Кері байланыс парағын толтырады.

Ресурстар:

Презентация жасау құралдары, диаграммалар, жұмыс парақтары.






ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ САБАҚ ЖОСПАРЛАРЫ

Сабақ № 6

Бөлім:

І бөлім. Генетика негіздері

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Тұқым қуалаушылық заңдарын зерттеу әдістері

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

Тұқым қуалаушылық заңдарын зерттеуде қолданылатын әдістерді түсіндіру.

Генетикалық кросс және тұқым қуалаушылық заңдарын зерттеу тәсілдерін көрсету.

Оқушыларға тұқым қуалауды зерттеудегі тәжірибелерді қолдану дағдыларын қалыптастыру.

Сабақтың мақсаты

Тұқым қуалаушылық заңдарын зерттеу әдістері туралы түсінік қалыптастыру.

Генетикалық кросс және басқа зерттеу әдістерін түсіндіріп, қолдануға үйрету.

Оқушылардың тұқым қуалаушылық заңдарын зерттеу дағдыларын дамыту.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі:

Мұғалім оқушылармен амандасып, сабақтың тақырыбын түсіндіреді.

Оқушыларға сұрақ қою:

"Тұқым қуалаушылық заңдарын зерттеуде қандай әдістер қолдануға болады?"

"Генетикалық кросс дегеніміз не?"

Миға шабуыл:

"Тұқым қуалаушылық заңдарын зерттеу әдістері неліктен маңызды?"

"Тұқым қуалау заңдылықтарын зерттегенде қандай тәжірибелер қолданамыз?"

Оқушы әрекеті:

Сабақтың мақсатын түсінеді.

Берілген сұрақтарға жауап береді, өз ойларын ортаға салады.


Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация, тұқым қуалаушылық заңдарын зерттеу әдістері туралы материалдар.




Сабақтың ортасы

35 минут


1-тапсырма: "Генетикалық кросс жасаудың әдісі" (Жеке жұмыс, талдау әдісі)
Тапсырма:

Берілген генетикалық кроссқа сүйене отырып, доминантты және рецессивті белгілерді анықтаңыз.

Ұрпақтардың генотипін анықтап, оны жазып шығыңыз.

Осы генетикалық кросстың нәтижелерін талдаңыз.

Мысал:

Оқушыларға нақты бір генетикалық белгілер мен генетикалық кросс беріледі. Олар осы кроссты талдай отырып, ұрпақтардың генотипін анықтайды.

Дескрипторлар:
Генетикалық кроссты дұрыс талдайды.
Ұрпақтардың генотипін дұрыс анықтайды.
Талдау барысында тұқым қуалау заңдылықтарын дұрыс қолданады.

Оқушы әрекеті:

Генетикалық кросс жасайды.

Ұрпақтың генотиптерін анықтайды.


Бағалау:
"Бағдаршам" әдісі (жасыл – бәрін дұрыс орындадым, сары – біраз сұрақтар бар, қызыл – қиын болды).


Ресурстар:

Презентация, генетикалық кроссқа арналған жұмыс парақтары.


2-тапсырма: "Тұқым қуалаушылық заңдарын зерттеу үшін тәжірибелер" (Жұптық жұмыс, тәжірибе әдісі)
Тапсырма:

Мендельдің тәжірибелерін зерттеп, олардың қалай жүргізілгенін түсініңіз.

Тұқым қуалаушылық заңдарын зерттеу үшін бұл тәжірибелерді қолдану әдісін сипаттаңыз.

Мендельдің заңдарына қатысты мысал келтіріңіз.

Мысал:

Оқушыларға тұқым қуалаушылықтың заңдылықтарын зерттеу үшін Мендельдің тәжірибелерін пайдалану ұсынылады. Олар бұл тәжірибелердің қалай жүргізілгенін және олардың нәтижелерін түсінеді.

Дескрипторлар:
Мендельдің тәжірибелерін дұрыс түсінеді.
Тұқым қуалаушылық заңдарын зерттеу әдістерін сипаттайды.
Мысалдар келтіріп, өз пікірін дәлелдейді.

Оқушы әрекеті:

Мендельдің тәжірибелерін зерттейді.

Өз пікірін жұптасып талқылайды.


Бағалау:
"Қол шапалақтау" әдісі (дұрыс жауап берген жұптарды мадақтау).


Ресурстар:

Презентация, Мендельдің тәжірибелеріне арналған материалдар.


3-тапсырма: "Генетикалық зерттеулердің маңызын талқылау" (Топтық жұмыс, пікірталас әдісі)
Тапсырма:

Генетикалық зерттеулердің маңызын сипаттаңыз.

Тұқым қуалаушылық заңдарын зерттеудің қандай пайдасы бар?

Генетикалық зерттеулердің медицина мен ауыл шаруашылығына тигізер әсерін талқылаңыз.

Мысал:

Оқушылар топта жұмыс істеп, генетикалық зерттеулердің маңызын талқылайды. Олар тұқым қуалаушылық заңдарының зерттеудің медициналық, ауыл шаруашылығындағы маңызын анықтайды.

Дескрипторлар:
Генетикалық зерттеулердің маңызын түсіндіреді.
Тұқым қуалаушылық заңдарын зерттеудің пайдасын сипаттайды.
Талқылауға белсенді қатысады.

Оқушы әрекеті:

Топ болып жұмыс істейді, тақырыпты талқылайды.

Топ жұмысын сынып алдында қорғайды.


Бағалау:
"Жетістік баспалдағы" әдісі (оқушылар өз жетістіктерін бағалайды).


Ресурстар:

Презентация жасау құралдары, жұмыс парақтары.



Сабақтың соңы

5 минут

Қорытындылау:

Тұқым қуалаушылық заңдарын зерттеу әдістері туралы қорытынды жасалады.

Қай тапсырма ең қызықты болды?

Бүгінгі сабақтан қандай жаңа білім алдыңыз?

Оқушылардың сабақ туралы пікірлері мен ұсыныстары тыңдалады.

Үй тапсырмасы:

Тұқым қуалаушылық заңдарын зерттеу үшін есеп шығару:
Оқушыларға белгілі бір генетикалық белгілер бойынша есеп беріледі. Олар осы белгілердің доминантты және рецессивті түрде тұқым қуалауын зерттейді.

Мендельдің тәжірибелері туралы зерттеу жұмысын жазу:
Оқушылар Мендельдің тәжірибелерін зерттеп, оның тұқым қуалаудың негізгі заңдарына қалай әсер еткенін сипаттайды.

Рефлексия жасайды.


Кері байланыс парағын толтырады.

Ресурстар:

Презентация жасау құралдары, диаграммалар, жұмыс парақтары.










ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ САБАҚ ЖОСПАРЛАРЫ

Сабақ № 7

Бөлім:

ІІ бөлім. Қан топтарының тұқым қуалауының биологиялық негіздері

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Қан топтарының жүйесі: ABO жүйесі

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

Қан топтарының ABO жүйесінің құрылымын түсіндіру.

Қан топтарының тұқым қуалау механизмін түсіндіріп, мысалдармен көрсету.

ABO жүйесінің адам ағзасындағы маңызын зерттеу.

Сабақтың мақсаты

Қан топтарының ABO жүйесін түсіндіру.

Қан топтарының тұқым қуалау механизмін түсіндіру және ABO жүйесіне қатысты тұқым қуалауды зерттеу.

Оқушыларға қан топтарының маңыздылығын және оның адам ағзасына әсерін көрсету.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Сабақтың басы (5 минут)

Ұйымдастыру кезеңі:

Мұғалім оқушылармен амандасып, сабақтың мақсатын түсіндіреді.

Оқушыларға сұрақ қою:

"ABO жүйесі дегеніміз не?"

"Қан топтарының тұқым қуалау механизмін қалай түсінесіздер?"

Миға шабуыл:

"Қан топтары неге маңызды?"

"ABO жүйесінің адамның денсаулығына әсері қандай?"

Оқушы әрекеті:

Сабақтың мақсатын түсінеді.

Берілген сұрақтарға жауап береді, өз ойларын ортаға салады.




Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация, ABO жүйесі туралы ақпарат.



Сабақтың ортасы

35 минут


1-тапсырма: "ABO жүйесі туралы түсінік" (Жеке жұмыс, талдау әдісі)
Тапсырма:

ABO жүйесін түсініп, қан топтарын анықтаңыз.

Қан топтарының тұқым қуалау механизмін сипаттаңыз.

ABO жүйесінде қандай генетикалық ерекшеліктер бар екенін талдаңыз.

Мысал:

Оқушыларға ABO жүйесі және қан топтарының сипаттамасы беріледі. Олар ABO жүйесіндегі қан топтары мен олардың тұқым қуалау механизмін зерттейді.

Дескрипторлар:
ABO жүйесін дұрыс түсіндіреді.
Қан топтарының тұқым қуалау механизмін дұрыс сипаттайды.
Генетикалық ерекшеліктерді анықтайды.

Оқушы әрекеті:

ABO жүйесі мен қан топтарын зерттейді.

Өз жауаптарын дәптерде жазады.


Бағалау:
"Бағдаршам" әдісі (жасыл – бәрін дұрыс орындадым, сары – біраз сұрақтар бар, қызыл – қиын болды).


Ресурстар:

Презентация, ABO жүйесі туралы ақпарат, қан топтары диаграммасы.


2-тапсырма: "ABO жүйесінің тұқым қуалауын талдау" (Жұптық жұмыс, есеп шығару әдісі)
Тапсырма:

Белгілі бір ата-ананың қан топтарын білсек, олардың ұрпағының қан топтарын болжаңыз.

Қан топтары арасындағы генетикалық байланыстарды талдаңыз.

Тұқым қуалаудың заңдылығын көрсететін мысал келтіріңіз.

Мысал:

Оқушыларға ABO жүйесі бойынша қан топтарының тұқым қуалауы туралы есеп беріледі. Олар ата-ананың генотиптерін анықтап, ұрпақтың қан тобын болжайды.

Дескрипторлар:
Қан топтарының тұқым қуалау заңдылығын түсіндіреді.
Ұрпақтың қан тобын дұрыс болжайды.
Талдау кезінде тұқым қуалаудың заңдылықтарын көрсетеді.

Оқушы әрекеті:

Жұптасып, есеп шығарады.

Өз шешімдерін бір-бірімен талқылайды.


Бағалау:
"Қол шапалақтау" әдісі (дұрыс жауап берген жұптарды мадақтау).


Ресурстар:

Генетикалық кроссқа арналған жұмыс парақтары, ABO жүйесі диаграммасы.


3-тапсырма: "ABO жүйесінің маңызын зерттеу" (Топтық жұмыс, пікірталас әдісі)
Тапсырма:

ABO жүйесінің денсаулыққа және медицинаға әсерін талқылаңыз.

Қан топтарының маңызды рөлін анықтап, өмірде қолдану жағдайларын келтіріңіз.

Бұл жүйені ауруларды емдеуде және диагностикада қолдану мысалдарын көрсетіңіз.

Мысал:

Оқушыларға ABO жүйесінің маңыздылығын және оның денсаулыққа әсерін зерттеу тапсырмасы беріледі.

Дескрипторлар:
ABO жүйесінің маңызын дұрыс түсіндіреді.
Қан топтарының рөлін анықтайды.
Топ жұмысын сынып алдында тиімді қорғайды.

Оқушы әрекеті:

Топта жұмыс істейді, талқылауға қатысады.

Топ жұмысын сынып алдында қорғайды.


Бағалау:
"Жетістік баспалдағы" әдісі (оқушылар өз жетістіктерін бағалайды).


Ресурстар:

Презентация, жұмыс парақтары, ABO жүйесі туралы ақпарат.



Сабақтың соңы

5 минут

Қорытындылау:

ABO жүйесінің маңызы мен оның тұқым қуалау механизмін талқылап, қорытынды жасалады.

Қай тапсырма ең қызықты болды?

Бүгінгі сабақтан қандай жаңа білім алдыңыз?

Оқушылардың сабақ туралы пікірлері мен ұсыныстары тыңдалады.

Үй тапсырмасы:

ABO жүйесіне қатысты есеп шығару:
Оқушыларға ата-ананың қан топтары белгілі бір кросс бойынша, олар ұрпағының қан тобын анықтауы керек.

ABO жүйесінің медициналық маңызы туралы зерттеу жұмысы:
Оқушылар ABO жүйесінің медицинадағы маңызын зерттеп, зерттеу нәтижелерін жазбаша баяндап беруі керек.

Рефлексия жасайды.


Кері байланыс парағын толтырады.

Ресурстар:

Презентация жасау құралдары, диаграммалар, жұмыс парақтары.





ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ САБАҚ ЖОСПАРЛАРЫ

Сабақ № 8

Бөлім:

ІІ бөлім. Қан топтарының тұқым қуалауының биологиялық негіздері

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Қан топтарының тұқым қуалау механизмдері

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

Қан топтарының тұқым қуалау механизмдерін түсіндіру.

Қан топтарының тұқым қуалауында басты рөл атқаратын генетикалық заңдарды түсіндіру.

Қан топтарының тұқым қуалауы туралы есептер шығару дағдыларын қалыптастыру.

Сабақтың мақсаты

Қан топтарының тұқым қуалау механизмдерін түсіндіру.

Қан топтарының тұқым қуалауының генетикалық механизмдері мен заңдарын оқушыларға түсіндіру.

Оқушыларды қан топтарының тұқым қуалау ерекшеліктері бойынша есептер шығаруға үйрету.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі:

Мұғалім оқушылармен амандасып, сабақтың тақырыбын түсіндіреді.

Оқушыларға сұрақ қою:

"Қан топтары қалай тұқым қуалайды?"

"Қан топтарының тұқым қуалауының қандай ерекшеліктері бар?"

Миға шабуыл:

"Қан топтарының тұқым қуалау механизмдерін қалай түсінесіздер?"

"Генетикалық кросс пен тұқым қуалау заңдарының қан топтарымен байланысы қандай?"

Оқушы әрекеті:

Сабақтың мақсатын түсінеді.

Берілген сұрақтарға жауап береді, өз ойларын ортаға салады.




Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация, қан топтарының тұқым қуалау механизмдері туралы материалдар.






Сабақтың ортасы

35 минут


1-тапсырма: "Қан топтарының тұқым қуалауы туралы түсінік" (Жеке жұмыс, талдау әдісі)
Тапсырма:

ABO жүйесіндегі қан топтарының тұқым қуалау механизмін түсіндіріңіз.

Қан топтарының доминантты және рецессивті белгілерін сипаттаңыз.

Тұқым қуалау механизміне байланысты қан топтарын анықтаңыз.

Мысал:

Оқушыларға ABO жүйесінің қан топтарының тұқым қуалауын түсіндіретін ақпарат беріледі. Олар осы мәліметтер арқылы қан топтарының тұқым қуалау механизмдерін талдайды.

Дескрипторлар:
Қан топтарының тұқым қуалау механизмін дұрыс түсіндіреді.
Доминантты және рецессивті белгілерді анықтайды.
Талдау барысында қан топтарының тұқым қуалау заңдарын дұрыс қолданады.

Оқушы әрекеті:

Қан топтарының тұқым қуалау механизмдерін зерттейді.

Өз жауаптарын дәптерде жазады және талқылайды.


Бағалау:
"Бағдаршам" әдісі (жасыл – бәрін дұрыс орындадым, сары – біраз сұрақтар бар, қызыл – қиын болды).


Ресурстар:

Презентация, ABO жүйесінің диаграммалары мен материалдары.


2-тапсырма: "Қан топтарының тұқым қуалауын болжау" (Жұптық жұмыс, есеп шығару әдісі)
Тапсырма:

Ата-ананың қан топтары мен генотиптерін беріңіз.

Осы ақпаратқа негізделіп, ұрпақтың қан топтарын болжаңыз.

Қан топтарының тұқым қуалау заңдылығын түсіндіру арқылы ұрпақтың қан тобын анықтаңыз

Мысал:

Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалауын болжайтын есеп беріледі. Олар ата-аналардың қан топтары мен генотиптерін негізге ала отырып, ұрпақтың қан топтарын болжайды.

Дескрипторлар:
Қан топтарының тұқым қуалау заңдылығын дұрыс қолданады.
Ұрпақтың қан тобын дұрыс болжайды.
Талдау барысында генотиптерді дұрыс анықтайды.

Оқушы әрекеті:

Жұптасып, есеп шығарады.

Өз жауаптарын бір-бірімен талқылайды.


Бағалау:
"Қол шапалақтау" әдісі (дұрыс жауап берген жұптарды мадақтау).





Ресурстар:

Генетикалық кроссқа арналған жұмыс парақтары, қан топтары туралы диаграммалар.


3-тапсырма: "Қан топтарының тұқым қуалау механизмін зерттеу" (Топтық жұмыс, шығармашылық әдіс)
Тапсырма:

Қан топтарының тұқым қуалау механизмін түсіндіріңіз.

Қан топтарының тұқым қуалау механизмінің ағза үшін маңыздылығын сипаттаңыз.

Қан топтарының зерттеудегі практикалық қолдану жағдайларын көрсетіңіз.

Мысал:

Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалау механизмін зерттеп, топта талқылау тапсырмасы беріледі. Олар қан топтарының маңызын және осы механизмдердің адам ағзасына әсерін түсінеді.

Дескрипторлар:
Қан топтарының тұқым қуалауын дұрыс түсіндіреді.
Талқылауда белсенді қатысады.
Қан топтарының зерттеудегі маңыздылығын көрсетеді.

Оқушы әрекеті:

Топта жұмыс істейді, талқылауға белсенді қатысады.

Топ жұмысын сынып алдында қорғайды.


Бағалау:
"Жетістік баспалдағы" әдісі (оқушылар өз жетістіктерін бағалайды).



Ресурстар:

Презентация жасау құралдары, қан топтары туралы ақпарат.


Сабақтың соңы

5 минут

Қорытындылау:

Қан топтарының тұқым қуалау механизмін және оның маңызын қорытындылаймыз.

Қай тапсырма ең қызықты болды?

Бүгінгі сабақтан қандай жаңа білім алдыңыз?

Оқушылардың сабақ туралы пікірлері мен ұсыныстары тыңдалады.

Үй тапсырмасы:

Қан топтарының тұқым қуалау механизмдеріне қатысты есеп шығару:
Оқушыларға белгілі бір ата-ананың қан топтары мен генотиптері беріліп, олар ұрпақтың қан топтарын болжауы керек.

Қан топтарының тұқым қуалау заңдылықтарына қатысты зерттеу жұмысын жазу:
Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалау заңдылықтары мен олардың адамның денсаулығына әсерін зерттеп, жазбаша баяндама жазу тапсырмасы беріледі.

Рефлексия жасайды.


Кері байланыс парағын толтырады.

Ресурстар:

Презентация жасау құралдары, диаграммалар, жұмыс парақтары.








ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ САБАҚ ЖОСПАРЛАРЫ

Сабақ № 9

Бөлім:

ІІ бөлім. Қан топтарының тұқым қуалауының биологиялық негіздері

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Қан топтарының генетикалық негіздері: антигендер мен антителалар

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

Қан топтарының генетикалық негіздерін түсіндіру.

Қан топтарындағы антигендер мен антителалардың рөлін зерттеу.

Қан топтарын анықтау үшін антигендер мен антителаларды пайдалану тәсілдерін түсіндіру.

Сабақтың мақсаты

Қан топтарындағы антигендер мен антителалардың рөлін түсіндіру.

Қан топтарының генетикалық негіздеріне қатысты түсінік қалыптастыру.

Оқушыларға антигендер мен антителалардың қан топтарын анықтаудағы маңызын көрсету.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі:

Мұғалім оқушылармен амандасып, сабақтың мақсатын түсіндіреді.

Оқушыларға сұрақ қою:

"Антигендер мен антителалар дегеніміз не?"

"Қан топтарындағы антигендер мен антителалар қалай жұмыс істейді?"

Миға шабуыл:

"Қан топтарының антигендер мен антителаларға қандай байланысы бар?"

"Қан топтарының адам ағзасындағы маңызы қандай?"

Оқушы әрекеті:

Сабақтың мақсатын түсінеді.

Берілген сұрақтарға жауап береді, өз ойларын ортаға салады.



Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация, антигендер мен антителалар туралы ақпарат.



Сабақтың ортасы

35 минут


1-тапсырма: "Антигендер мен антителалар туралы түсінік" (Жеке жұмыс, талдау әдісі)
Тапсырма:

Антигендер мен антителалардың анықтамасын беріңіз.

Қан топтарындағы антигендер мен антителалар арасындағы байланыс қандай?

Қан топтарының тұқым қуалауын түсіндіріңіз.

Мысал:

Оқушыларға антигендер мен антителалардың қан топтарында қалай жұмыс істейтіні туралы ақпарат беріледі. Олар осы ақпарат негізінде қан топтарының ерекшеліктерін талдайды.

Дескрипторлар:
Антигендер мен антителалар туралы нақты түсінік береді.
Қан топтарындағы антигендер мен антителалар арасындағы байланысты түсіндіреді.
Талдау барысында тұқым қуалаудың механизмін дұрыс көрсетеді.

Оқушы әрекеті:

Антигендер мен антителалар туралы ақпаратты зерттейді.

Өз жауаптарын дәптерде жазады және талқылайды.


Бағалау:
"Бағдаршам" әдісі (жасыл – бәрін дұрыс орындадым, сары – біраз сұрақтар бар, қызыл – қиын болды).


Ресурстар:

Презентация, қан топтарындағы антигендер мен антителалар туралы диаграммалар.


2-тапсырма: "Қан топтары мен антигендердің байланысын талдау" (Жұптық жұмыс, салыстыру әдісі)
Тапсырма:

A, B, AB және O қан топтарының антигендері мен антителаларын салыстырыңыз.

Қан топтары арасындағы генетикалық байланысты сипаттаңыз.

Қан топтарының антигендер мен антителалар арқылы қалай анықталатынын түсіндіріңіз.

Мысал:

Оқушыларға қан топтары мен олардың антигендеріне қатысты салыстыру тапсырмасы беріледі. Олар қан топтарындағы антигендер мен антителалардың өзара әсерін зерттейді.

Дескрипторлар:
Қан топтарының антигендері мен антителаларын дұрыс салыстырады.
Қан топтарының тұқым қуалауы мен олардың байланысын дұрыс түсіндіреді.
Антигендер мен антителалардың рөлін анық көрсетеді.

Оқушы әрекеті:

Жұптасып, қан топтарын салыстырады.

Талдаулар мен қорытындылар жасайды.


Бағалау:
"Қол шапалақтау" әдісі (дұрыс жауап берген жұптарды мадақтау).


Ресурстар:

Қан топтарын салыстыруға арналған диаграммалар, жұмыс парақтары.


3-тапсырма: "Қан топтарын анықтау үшін антигендер мен антителаларды қолдану" (Топтық жұмыс, практикалық әдіс)
Тапсырма:

Қан топтарын анықтау үшін антигендер мен антителаларды қалай қолдануға болады?

Әр қан тобының антигендері мен антителаларын көрсетіп, олардың маңызын түсіндіріңіз.

Қан топтарының адам ағзасындағы рөлі мен маңызын сипаттаңыз.

Мысал:

Оқушыларға қан топтарын анықтауға арналған мысалдар беріледі. Олар осы мысалдар арқылы антигендер мен антителаларды қан топтарын анықтауда қалай қолдануға болатынын көрсетеді.

Дескрипторлар:
Антигендер мен антителаларды қан топтарын анықтауда дұрыс қолданады.
Қан топтарының маңызын нақты түсіндіреді.
Топ жұмысын сынып алдында тиімді қорғайды.

Оқушы әрекеті:

Топта жұмыс істейді, қан топтарын анықтау тәсілдерін зерттейді.

Топ жұмысын сынып алдында қорғайды.


Бағалау:
"Жетістік баспалдағы" әдісі (оқушылар өз жетістіктерін бағалайды).


Ресурстар:

Презентация жасау құралдары, қан топтарын анықтауға арналған жұмыс парақтары.


Сабақтың соңы

5 минут

Қорытындылау:

Қан топтарындағы антигендер мен антителалардың рөлін қорытындылаймыз.

Қай тапсырма ең қызықты болды?

Бүгінгі сабақтан қандай жаңа білім алдыңыз?

Оқушылардың сабақ туралы пікірлері мен ұсыныстары тыңдалады.

Үй тапсырмасы:

Қан топтарын анықтау тапсырмасы:
Оқушыларға бірнеше ата-ананың қан топтары беріледі, олар осы ақпарат негізінде ұрпақтардың қан топтарын болжауы керек.

Қан топтары туралы жазбаша жұмыс:
Оқушыларға қан топтарының антигендер мен антителаларының рөлі мен олардың адам ағзасындағы маңызын сипаттап жазу тапсырмасы беріледі.

Рефлексия жасайды.


Кері байланыс парағын толтырады.

Ресурстар:

Презентация жасау құралдары, диаграммалар, жұмыс парақтары.







ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ САБАҚ ЖОСПАРЛАРЫ

Сабақ № 10

Бөлім:

ІІ бөлім. Қан топтарының тұқым қуалауының биологиялық негіздері

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Резус фактор және оның тұқым қуалауы

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

Резус фактордың генетикалық негізін түсіндіру.

Резус фактордың тұқым қуалауын зерттеу.

Резус факторды анықтаудағы маңызын түсіндіру.

Сабақтың мақсаты

Резус фактордың тұқым қуалау механизмін түсіндіру.

Резус фактордың генетикалық негіздері мен оның тұқым қуалаудағы рөлін анықтау.

Оқушыларға резус фактордың маңыздылығын түсіндіру.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі:

Мұғалім оқушылармен амандасып, сабақтың тақырыбын түсіндіреді.

Оқушыларға сұрақ қою:

"Резус фактор дегеніміз не?"

"Резус фактор қалай тұқым қуалайды?"

Миға шабуыл:

"Резус фактордың адам ағзасындағы рөлі қандай?"

"Резус фактордың тұқым қуалауы қан топтарының тұқым қуалауы мен қалай байланысты?"

Оқушы әрекеті:

Сабақтың мақсатын түсінеді.

Берілген сұрақтарға жауап береді, өз ойларын ортаға салады.








Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация, резус фактор туралы ақпарат.


Сабақтың ортасы

35 минут


1-тапсырма: "Резус фактор туралы түсінік" (Жеке жұмыс, талдау әдісі)
Тапсырма:

Резус фактордың анықтамасын беріңіз.

Резус фактордың тұқым қуалау механизмін сипаттаңыз.

Резус фактордың ағзадағы рөлін түсіндіріңіз.

Мысал:

Оқушыларға резус фактор туралы түсінік беріледі. Олар осы түсінік арқылы резус фактордың тұқым қуалауын талдайды.

Дескрипторлар:
Резус фактордың анықтамасын дұрыс береді.
Резус фактордың тұқым қуалау механизмін түсіндіреді.
Резус фактордың маңызын сипаттайды.

Оқушы әрекеті:

Резус фактор туралы ақпаратты зерттейді.

Өз жауаптарын дәптерде жазады.


Бағалау:
"Бағдаршам" әдісі (жасыл – бәрін дұрыс орындадым, сары – біраз сұрақтар бар, қызыл – қиын болды).



Ресурстар:

Презентация, резус фактордың тұқым қуалауы туралы материалдар.


2-тапсырма: "Резус фактор мен қан топтарының тұқым қуалауын болжау" (Жұптық жұмыс, есеп шығару әдісі)
Тапсырма:

Ата-ананың қан топтары мен резус факторлары туралы ақпарат беріледі.

Осы ақпаратқа негізделіп, ұрпақтың резус факторын болжаңыз.

Қан топтары мен резус факторларының тұқым қуалау заңдылығын түсіндіру арқылы ұрпақтың қан тобын анықтаңыз.

Мысал:

Оқушыларға резус фактор мен қан топтарының тұқым қуалау заңдылығы туралы есеп беріледі. Олар ата-аналардың қан топтары мен резус факторларын негізге ала отырып, ұрпақтың резус факторын болжайды.

Дескрипторлар:
Резус фактордың тұқым қуалау заңдылығын дұрыс түсінеді.
Ұрпақтың резус факторын дұрыс болжайды.
Талдау барысында генотиптерді дұрыс анықтайды.

Оқушы әрекеті:

Жұптасып, есеп шығарады.

Өз шешімдерін бір-бірімен талқылайды.


Бағалау:
"Қол шапалақтау" әдісі (дұрыс жауап берген жұптарды мадақтау).


Ресурстар:

Генетикалық кроссқа арналған жұмыс парақтары, резус факторлары туралы диаграммалар.


3-тапсырма: "Резус фактордың маңызын зерттеу" (Топтық жұмыс, пікірталас әдісі)
Тапсырма:

Резус фактордың тұқым қуалау механизмін түсіндіріңіз.

Резус фактордың ағзадағы маңызын сипаттаңыз.

Резус фактордың медициналық маңыздылығын түсіндіру.

Мысал:

Оқушыларға резус фактордың маңызы мен оның тұқым қуалаудағы рөлін талқылау тапсырмасы беріледі.

Дескрипторлар:
Резус фактордың маңызын дұрыс түсіндіреді.
Тұқым қуалау заңдылықтарын дұрыс сипаттайды.
Талқылауға белсенді қатысады.

Оқушы әрекеті:

Топта жұмыс істейді, резус фактор туралы талқылайды.

Топ жұмысын сынып алдында қорғайды.


Бағалау:
"Жетістік баспалдағы" әдісі (оқушылар өз жетістіктерін бағалайды).


Ресурстар:

Презентация жасау құралдары, резус фактор туралы ақпарат.


Сабақтың соңы

5 минут

Қорытындылау:

Резус фактордың тұқым қуалауын және оның маңызын қорытындылаймыз.

Қай тапсырма ең қызықты болды?

Бүгінгі сабақтан қандай жаңа білім алдыңыз?

Оқушылардың сабақ туралы пікірлері мен ұсыныстары тыңдалады.

Үй тапсырмасы:

Резус факторын анықтау тапсырмасы:
Оқушыларға бірнеше ата-ананың қан топтары мен резус факторлары беріледі. Олар осы ақпаратқа сүйене отырып, ұрпақтың резус факторын болжауы керек.

Резус фактордың маңыздылығы туралы зерттеу жұмысы:
Оқушыларға резус фактордың медициналық және генетикалық маңызы туралы зерттеу жұмысын жазу тапсырмасы беріледі.

Рефлексия жасайды.


Кері байланыс парағын толтырады.

Ресурстар:

Презентация жасау құралдары, диаграммалар, жұмыс парақтары.





ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ САБАҚ ЖОСПАРЛАРЫ

Сабақ № 11

Бөлім:

ІІ бөлім. Қан топтарының тұқым қуалауының биологиялық негіздері

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Қан топтары мен генотиптердің өзара байланысы

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

Қан топтарының генотиптері мен фенотиптерінің өзара байланысын түсіндіру.

Қан топтарының тұқым қуалауын және оның генотиппен байланысын зерттеу.

Қан топтары мен генотиптердің арасындағы байланысты оқушыларға нақты мысалдармен көрсету.

Сабақтың мақсаты

Қан топтары мен генотиптердің өзара байланысын түсіндіру.

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу және олардың генотиптерін анықтау.

Қан топтары мен генотиптерінің арасындағы генетикалық байланысты зерттеу.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Сабақтың басы (5 минут)

Ұйымдастыру кезеңі:

Мұғалім оқушылармен амандасып, сабақтың тақырыбын түсіндіреді.

Оқушыларға сұрақ қою:

"Қан топтары мен генотиптерінің байланысы туралы не білесіздер?"

"Қан топтарының тұқым қуалау заңдылықтары мен генотиптердің арасында қандай байланыс бар?"

Миға шабуыл:

"Қан топтары мен генотиптерінің арасындағы байланыс қалай зерттеледі?"

"Қан топтарының генотиптері мен фенотиптерін анықтау үшін қандай әдістер қолданылады?"

Оқушы әрекеті:

Сабақтың мақсатын түсінеді.

Берілген сұрақтарға жауап береді, өз ойларын ортаға салады.





Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация, қан топтары мен генотиптер туралы ақпарат.


Сабақтың ортасы

35 минут


1-тапсырма: "Қан топтары мен генотиптердің байланысын түсіну" (Жеке жұмыс, талдау әдісі)
Тапсырма:

Қан топтары мен генотиптерінің байланысын түсіндіріңіз.

Ата-ананың қан топтары мен генотиптеріне негізделіп, ұрпақтың қан тобын болжаңыз.

Генотип пен фенотип арасындағы айырмашылықты түсіндіріңіз.

Мысал:

Оқушыларға қан топтары мен генотиптері арасындағы байланысты түсіндіретін ақпарат беріледі. Олар осы ақпарат негізінде қан топтары мен генотиптердің тұқым қуалау заңдылықтарын зерттейді.

Дескрипторлар:
Қан топтары мен генотиптердің байланысын дұрыс түсіндіреді.
Ұрпақтың қан тобын болжайды.
Генотип пен фенотип арасындағы айырмашылықты анықтайды.

Оқушы әрекеті:

Қан топтары мен генотиптерінің байланысын зерттейді.

Өз жауаптарын дәптерде жазады.


Бағалау:
"Бағдаршам" әдісі (жасыл – бәрін дұрыс орындадым, сары – біраз сұрақтар бар, қызыл – қиын болды).


Ресурстар:

Презентация, қан топтары мен генотиптері туралы диаграммалар.


2-тапсырма: "Генотиптерді анықтау және болжау" (Жұптық жұмыс, есеп шығару әдісі)
Тапсырма:

Ата-ананың қан топтары мен генотиптерін беріңіз.

Осы ақпаратқа сүйене отырып, ұрпақтың қан топтарын болжаңыз.

Қан топтарының генотиптері мен фенотиптері арасындағы байланысты көрсетіңіз.

Мысал:

Оқушыларға қан топтарының генотиптерін анықтауға арналған есеп беріледі. Олар осы есеп арқылы қан топтарының тұқым қуалау заңдылығын болжайды.

Дескрипторлар:
Ата-ананың қан топтарын негізге ала отырып, ұрпақтың қан тобын болжайды.
Қан топтарының генотиптерін анықтайды.
Талдау барысында генотиптер мен фенотиптер арасындағы байланысты түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

Жұптасып, есеп шығарады.

Өз шешімдерін бір-бірімен талқылайды.


Бағалау:
"Қол шапалақтау" әдісі (дұрыс жауап берген жұптарды мадақтау).


Ресурстар:

Генетикалық кроссқа арналған жұмыс парақтары, қан топтары туралы диаграммалар.


3-тапсырма: "Генотиптер мен фенотиптерді салыстыру" (Топтық жұмыс, шығармашылық әдіс)
Тапсырма:

Қан топтары мен генотиптерінің өзара байланысын салыстырыңыз.

Генотиптердің фенотиптермен байланысын түсіндіріп, мысал келтіріңіз.

Топ ішінде қан топтары мен генотиптер арасындағы генетикалық байланысты талқылап, презентация жасаңыз.

Мысал:

Оқушыларға қан топтары мен генотиптерін салыстырып, өзара байланысын талқылау тапсырмасы беріледі. Олар бұл арқылы қан топтарының тұқым қуалауын түсінеді.

Дескрипторлар:
Қан топтары мен генотиптер арасындағы байланысты дұрыс салыстырады.
Генотиптер мен фенотиптер арасындағы байланысты анық көрсетеді.
Топ жұмысын сынып алдында қорғайды.

Оқушы әрекеті:

Топта жұмыс істейді, талқылауға белсенді қатысады.

Топ жұмысын сынып алдында қорғайды.


Бағалау:
"Жетістік баспалдағы" әдісі (оқушылар өз жетістіктерін бағалайды).


Ресурстар:

Презентация жасау құралдары, қан топтары туралы диаграммалар.


Сабақтың соңы

5 минут

Қорытындылау:

Қан топтары мен генотиптерінің өзара байланысы туралы қорытынды жасалады.

Қай тапсырма ең қызықты болды?

Бүгінгі сабақтан қандай жаңа білім алдыңыз?

Оқушылардың сабақ туралы пікірлері мен ұсыныстары тыңдалады.

Үй тапсырмасы:

Қан топтарының генотиптері мен фенотиптерін анықтау:
Оқушыларға әртүрлі ата-аналардың қан топтары мен генотиптері беріледі, олар осы ақпаратқа сүйене отырып, ұрпақтың қан топтарын болжауы керек.

Генотиптер мен фенотиптерді сипаттап жазу:
Оқушыларға қан топтарының генотиптері мен фенотиптерін сипаттап, олардың арасындағы байланысты зерттеп жазу тапсырмасы беріледі.

Рефлексия жасайды.


Кері байланыс парағын толтырады.

Ресурстар:

Презентация жасау құралдары, диаграммалар, жұмыс парақтары.






ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ САБАҚ ЖОСПАРЛАРЫ

Сабақ № 12

Бөлім:

ІІ бөлім. Қан топтарының тұқым қуалауының биологиялық негіздері

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Қан топтарын анықтау әдістері мен диагностикасы

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

Қан топтарын анықтау әдістерін түсіндіру.

Қан топтарын анықтау мен диагностика әдістерінің маңызын түсіну.

Қан топтары бойынша зерттеу жүргізу дағдыларын қалыптастыру.

Сабақтың мақсаты

Қан топтарын анықтау әдістері мен диагностикасы туралы түсінік беру.

Қан топтарының анықталуында қолданылатын әдістерді зерттеу.

Қан топтарын анықтау және диагностика жүргізу дағдыларын дамыту.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі:

Мұғалім оқушылармен амандасып, сабақтың мақсатын түсіндіреді.

Оқушыларға сұрақ қою:

"Қан топтарын анықтаудың қандай әдістерін білесіздер?"

"Қан топтары мен генотиптерінің диагностикасы туралы не білесіздер?"

Миға шабуыл:

"Қан топтарын анықтау әдістері қандай?"

"Қан топтарын анықтау кезінде қандай жағдайларда диагностикалық әдістерді қолдануға болады?"

Оқушы әрекеті:

Сабақтың мақсатын түсінеді.

Берілген сұрақтарға жауап береді, өз ойларын ортаға салады.






Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация, қан топтарын анықтау әдістері мен диагностикасы туралы ақпарат.


Сабақтың ортасы

35 минут


1-тапсырма: "Қан топтарын анықтау әдістерін зерттеу" (Жеке жұмыс, талдау әдісі)
Тапсырма:

Қан топтарын анықтау әдістерін сипаттаңыз.

ABO жүйесі мен резус факторы бойынша қан топтарын анықтау әдістерін түсіндіріңіз.

Қан топтарын анықтау кезінде диагностикалық әдістердің маңызын талдаңыз.

Мысал:

Оқушыларға қан топтарын анықтаудың негізгі әдістері туралы ақпарат беріледі. Олар осы әдістердің маңызын түсініп, қан топтарын қалай анықтау керектігін талдайды.

Дескрипторлар:
Қан топтарын анықтау әдістерін дұрыс сипаттайды.
ABO жүйесі мен резус факторын дұрыс түсіндіреді.
Диагностикалық әдістердің маңызын түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

Қан топтарын анықтау әдістері туралы ақпаратты зерттейді.

Өз жауаптарын дәптерде жазады және талқылайды.


Бағалау:
"Бағдаршам" әдісі (жасыл – бәрін дұрыс орындадым, сары – біраз сұрақтар бар, қызыл – қиын болды).


Ресурстар:

Презентация, қан топтарын анықтау әдістері туралы диаграммалар мен материалдар.


2-тапсырма: "Қан топтарының диагностикасын қолдану" (Жұптық жұмыс, тәжірибе әдісі)
Тапсырма:

Қан топтарын анықтау үшін қажетті диагностикалық әдістерді таңдаңыз.

Қан топтарын анықтауда ABO жүйесі мен резус факторының рөлін түсіндіріңіз.

Диагностикалық нәтижелерді сипаттап, оларды зерттеу үшін қажетті қадамдарды белгілеңіз.

Мысал:

Оқушыларға қан топтарын анықтауға арналған диагностикалық тестілеу тапсырмасы беріледі. Олар қан топтарын анықтау үшін қажетті әдістерді пайдаланып, нәтижелерді талдайды.

Дескрипторлар:
Диагностикалық әдістерді дұрыс қолданады.
Қан топтарын анықтауда ABO жүйесі мен резус факторының маңызын түсіндіреді.
Талдау және зерттеу қадамдарын дұрыс орындайды.

Оқушы әрекеті:

Жұптасып, қан топтарын анықтаудың диагностикалық әдістерін орындайды.

Өз шешімдерін бір-бірімен талқылайды.


Бағалау:
"Қол шапалақтау" әдісі (дұрыс жауап берген жұптарды мадақтау).


Ресурстар:

Диагностикалық тестілеуге арналған жұмыс парақтары, қан топтары туралы диаграммалар.


3-тапсырма: "Қан топтарын анықтау және олардың маңызын түсіндіру" (Топтық жұмыс, шығармашылық әдіс)
Тапсырма:

Қан топтарын анықтау әдістерінің маңызын сипаттаңыз.

Диагностикалық әдістердің қолданылуы арқылы қан топтарын анықтау процесін түсіндіріңіз.

Қан топтарының маңызын адам ағзасында сипаттап, оның биологиялық рөлін зерттеңіз.

Мысал:

Оқушыларға қан топтарының диагностикасын қолдана отырып, олардың маңызын зерттеу тапсырмасы беріледі. Топтар өз тұжырымдарын сынып алдында қорғайды.

Дескрипторлар:
Қан топтарының анықтау әдістерінің маңызын түсіндіреді.
Диагностикалық әдістерді нақты сипаттайды.
Қан топтарының биологиялық рөлін анықтайды.

Оқушы әрекеті:

Топта жұмыс істейді, қан топтары мен диагностикасының маңызын зерттейді.

Топ жұмысын сынып алдында қорғайды.


Бағалау:
"Жетістік баспалдағы" әдісі (оқушылар өз жетістіктерін бағалайды).


Ресурстар:

Презентация жасау құралдары, қан топтары туралы ақпарат.


Сабақтың соңы

5 минут

Қорытындылау:

Қан топтарын анықтау әдістері мен диагностикасының маңызын қорытындылаймыз.

Қай тапсырма ең қызықты болды?

Бүгінгі сабақтан қандай жаңа білім алдыңыз?

Оқушылардың сабақ туралы пікірлері мен ұсыныстары тыңдалады.

Үй тапсырмасы:

Қан топтарының диагностикасына арналған есеп шығару:
Оқушыларға бірнеше ата-ананың қан топтары мен генотиптері беріледі, олар осы ақпарат негізінде ұрпақтардың қан топтарын болжауы керек.

Қан топтары мен диагностика әдістерінің маңыздылығын сипаттап жазу:
Оқушыларға қан топтарының диагностикасы туралы зерттеу жасап, оның маңыздылығын жазбаша баяндап беру тапсырмасы беріледі.

Рефлексия жасайды.


Кері байланыс парағын толтырады.

Ресурстар:

Презентация жасау құралдары, диаграммалар, жұмыс парақтары.







ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ САБАҚ ЖОСПАРЛАРЫ

Сабақ № 13

Бөлім:

ІІІ бөлім. Қан топтары мен тұқым қуалаудың ерекшеліктері

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Адамның қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

Адамның қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу.

Қан топтарының тұқым қуалауын генетикалық кросстар арқылы түсіндіру.

Қан топтарының тұқым қуалау заңдарын зерттеу дағдыларын дамыту.

Сабақтың мақсаты

Қан топтарының тұқым қуалау механизмін түсіндіру.

Генетикалық кросс әдісін пайдаланып, қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу.

Оқушыларға тұқым қуалаудың нақты мысалдары арқылы қан топтарын анықтау дағдыларын қалыптастыру.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі:

Мұғалім оқушылармен амандасып, сабақтың тақырыбын түсіндіреді.

Оқушыларға сұрақ қою:

"Адамның қан топтарының тұқым қуалауының ерекшеліктері қандай?"

"Қан топтарының тұқым қуалауын түсіну үшін қандай әдістер қолданылады?"

Миға шабуыл:

"Адамның қан топтары қандай заңдылықтарға сәйкес тұқым қуалайды?"

"Генетикалық кросс арқылы қан топтарының тұқым қуалауын қалай зерттеуге болады?"

Оқушы әрекеті:

Сабақтың мақсатын түсінеді.

Берілген сұрақтарға жауап береді, өз ойларын ортаға салады.





Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация, қан топтарының тұқым қуалауын түсіндіретін материалдар.




Сабақтың ортасы

35 минут


1-тапсырма: "Қан топтарының тұқым қуалау механизмін түсіну" (Жеке жұмыс, талдау әдісі)
Тапсырма:

Адамның қан топтарының тұқым қуалау механизмін түсіндіріңіз.

Қан топтарын анықтау үшін қолданылатын заңдылықтарды сипаттаңыз.

Қан топтарының генетикалық кросс арқылы қалай зерттелетінін түсіндіріңіз.

Мысал:

Оқушыларға адамның қан топтарының тұқым қуалау механизмін түсіндіретін ақпарат беріледі. Олар осы мәліметтер арқылы қан топтарының тұқым қуалауын түсінеді.

Дескрипторлар:
Қан топтарының тұқым қуалау механизмін дұрыс түсіндіреді.
Қан топтарының тұқым қуалау заңдылықтарын анықтайды.
Генетикалық кросс әдісін дұрыс қолданады.

Оқушы әрекеті:

Қан топтарының тұқым қуалауын түсінеді.

Өз жауаптарын дәптерде жазады.


Бағалау:
"Бағдаршам" әдісі (жасыл – бәрін дұрыс орындадым, сары – біраз сұрақтар бар, қызыл – қиын болды).


Ресурстар:

Презентация, қан топтары мен тұқым қуалау туралы диаграммалар.


2-тапсырма: "Генетикалық кросс арқылы қан топтарын болжау" (Жұптық жұмыс, есеп шығару әдісі)
Тапсырма:

Ата-ананың қан топтары мен генотиптерін беріңіз.

Осы ақпаратқа негізделіп, ұрпақтың қан тобын болжаңыз.

Қан топтарының тұқым қуалау заңдылығын түсіндіріп, нәтиже шығарыңыз.

Мысал:

Оқушыларға генетикалық кросс арқылы ата-ананың қан топтары мен генотиптеріне негізделген есеп беріледі. Олар ұрпақтың қан тобын болжайды.

Дескрипторлар:
Генетикалық кросс бойынша есепті дұрыс шығарады.
Ұрпақтың қан тобын дәл болжайды.
Қан топтарының тұқым қуалау заңдылықтарын түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

Жұптасып, есеп шығарады.

Өз шешімдерін талқылайды.


Бағалау:
"Қол шапалақтау" әдісі (дұрыс жауап берген жұптарды мадақтау).


Ресурстар:

Генетикалық кроссқа арналған жұмыс парақтары, қан топтары туралы диаграммалар.


3-тапсырма: "Қан топтарының тұқым қуалау заңдарын зерттеу" (Топтық жұмыс, пікірталас әдісі)
Тапсырма:

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеп, оның негізінде генетикалық кросс жасаңыз.

Қан топтарын анықтау үшін тұқым қуалаудың негізгі заңдарын қолданыңыз.

Топ ішінде қан топтарының тұқым қуалауы мен генетикалық заңдарының маңызын талқылаңыз.

Мысал:

Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалауы мен генетикалық заңдары туралы топтық тапсырма беріледі. Олар өздеріне берілген тапсырма бойынша генетикалық кросс жасап, нәтижелерін талқылайды.

Дескрипторлар:
Қан топтарының тұқым қуалау заңдарын дұрыс түсіндіреді.
Генетикалық кросс жасау арқылы нәтиже шығарады.
Топ жұмысын сынып алдында тиімді қорғайды.

Оқушы әрекеті:

Топта жұмыс істейді, талқылауға қатысады.

Топ жұмысын сынып алдында қорғайды.


Бағалау:
"Жетістік баспалдағы" әдісі (оқушылар өз жетістіктерін бағалайды).


Ресурстар:

Презентация жасау құралдары, қан топтары туралы материалдар.


Сабақтың соңы

5 минут

Қорытындылау:

Қан топтарының тұқым қуалау заңдарын қорытындылаймыз.

Қай тапсырма ең қызықты болды?

Бүгінгі сабақтан қандай жаңа білім алдыңыз?

Оқушылардың сабақ туралы пікірлері мен ұсыныстары тыңдалады.

Үй тапсырмасы:

Генетикалық кроссқа арналған есеп шығару:
Оқушыларға ата-аналардың қан топтары мен генотиптері беріледі. Олар ұрпақтың қан топтарын болжауы керек.

Қан топтары мен генетикалық кросс туралы зерттеу жұмысын жазу:
Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалау заңдары туралы зерттеу тапсырмасы беріледі. Олар генетикалық кросс әдісін қолдана отырып, қан топтарын болжау процесін сипаттайды.

Рефлексия жасайды.


Кері байланыс парағын толтырады.

Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация.




ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ САБАҚ ЖОСПАРЛАРЫ

Сабақ № 14

Бөлім:

ІІІ бөлім. Қан топтары мен тұқым қуалаудың ерекшеліктері

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Қан топтарының тұқым қуалауына әсер ететін факторлар

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

Қан топтарының тұқым қуалауында қандай факторлар әсер ететінін түсіндіру.

Генетикалық, экологиялық және әлеуметтік факторлардың қан топтарының тұқым қуалауына әсерін зерттеу.

Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалауының ерекшеліктерін нақты мысалдармен түсіндіру.

Сабақтың мақсаты

Қан топтарының тұқым қуалауына әсер ететін негізгі факторларды түсіндіру.

Қан топтарының тұқым қуалауындағы генетикалық және экологиялық факторлардың рөлін зерттеу.

Оқушыларды қан топтарының тұқым қуалауының ерекшеліктерін зерттеу әдістерімен таныстыру.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі:

Мұғалім оқушылармен амандасып, сабақтың тақырыбын түсіндіреді.

Оқушыларға сұрақ қою:

"Қан топтарының тұқым қуалауына қандай факторлар әсер етеді?"

"Генетикалық факторлардан басқа, экологиялық және әлеуметтік факторлар қан топтарының тұқым қуалауында қандай рөл атқарады?"

Миға шабуыл:

"Қан топтары тек генетикалық тұрғыдан ғана емес, басқа қандай факторлар әсер етеді?"

"Қан топтарының тұқым қуалауын түсіну үшін, қандай әдістер мен зерттеулер қажет?"

Оқушы әрекеті:

Сабақтың мақсатын түсінеді.

Берілген сұрақтарға жауап береді, өз ойларын ортаға салады.



Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация, қан топтарының тұқым қуалау факторлары туралы материалдар.





Сабақтың ортасы

35 минут


1-тапсырма: "Қан топтарының тұқым қуалауындағы генетикалық факторлар" (Жеке жұмыс, талдау әдісі)
Тапсырма:

Қан топтарының тұқым қуалау механизмін түсіндіріңіз.

Генетикалық факторлардың қан топтарының тұқым қуалауына әсерін сипаттаңыз.

Қан топтарының тұқым қуалауында доминантты және рецессивті белгілердің рөлін түсіндіріңіз.

Мысал:

Оқушыларға генетикалық факторлар мен тұқым қуалаудың заңдарын түсіндіретін ақпарат беріледі. Олар осы мәліметтер негізінде қан топтарының тұқым қуалауын талдайды.

Дескрипторлар:
Генетикалық факторларды дұрыс түсіндіреді.
Қан топтарының тұқым қуалау механизмін сипаттайды.
Доминантты және рецессивті белгілердің рөлін нақты көрсетеді.

Оқушы әрекеті:

Генетикалық факторлар мен тұқым қуалауды зерттейді.

Өз жауаптарын дәптерде жазады және талқылайды.


Бағалау:
"Бағдаршам" әдісі (жасыл – бәрін дұрыс орындадым, сары – біраз сұрақтар бар, қызыл – қиын болды).


Ресурстар:

Презентация, қан топтары мен тұқым қуалау туралы диаграммалар.


2-тапсырма: "Экологиялық факторлардың қан топтарының тұқым қуалауына әсері" (Жұптық жұмыс, талдау әдісі)
Тапсырма:

Экологиялық факторлардың қан топтарының тұқым қуалауына әсерін сипаттаңыз.

Қандай экологиялық жағдайлар қан топтарының өзгеруіне ықпал етуі мүмкін?

Тұқым қуалау процесінің экологиялық аспектілерін талдаңыз.

Мысал:

Оқушыларға экологиялық факторлардың қан топтарының тұқым қуалауына әсерін түсіндіретін мысалдар беріледі. Олар экологиялық жағдайлардың тұқым қуалаудағы рөлін зерттейді.

Дескрипторлар:
Экологиялық факторлардың әсерін дұрыс сипаттайды.
Тұқым қуалауда экологиялық жағдайлардың рөлін түсіндіреді.
Экологиялық жағдайлар мен қан топтарының байланысын талдайды.

Оқушы әрекеті:

Экологиялық факторлар туралы материалдарды зерттейді.

Өз жауаптарын жұптасып талқылайды.


Бағалау:
"Қол шапалақтау" әдісі (дұрыс жауап берген жұптарды мадақтау).


Ресурстар:

Экологиялық факторлар туралы диаграммалар мен материалдар.


3-тапсырма: "Әлеуметтік факторлар мен қан топтарының тұқым қуалауы" (Топтық жұмыс, пікірталас әдісі)
Тапсырма:

Әлеуметтік факторлардың қан топтарының тұқым қуалауына әсерін сипаттаңыз.

Қан топтарының әлеуметтік және мәдени тұрғыдан маңызды рөлін зерттеңіз.

Әлеуметтік факторлардың тұқым қуалау заңдылықтарына қалай әсер ететінін талқылаңыз.

Мысал:

Оқушыларға әлеуметтік факторлардың қан топтарының тұқым қуалауына әсерін зерттеу тапсырмасы беріледі. Олар әлеуметтік факторлар мен тұқым қуалаудың байланысын талқылайды.

Дескрипторлар:
Әлеуметтік факторлардың рөлін дұрыс түсіндіреді.
Қан топтарының мәдени және әлеуметтік тұрғыдан маңызын анықтайды.
Талқылауға белсенді қатысады.

Оқушы әрекеті:

Топта жұмыс істейді, талқылауға белсенді қатысады.

Топ жұмысын сынып алдында қорғайды.


Бағалау:
"Жетістік баспалдағы" әдісі (оқушылар өз жетістіктерін бағалайды).


Ресурстар:

Әлеуметтік факторлар мен қан топтары туралы ақпарат, диаграммалар.


Сабақтың соңы

    1. минут

Қорытындылау:

Қан топтарының тұқым қуалауына әсер ететін факторларды қорытындылаймыз.

Қай тапсырма ең қызықты болды?

Бүгінгі сабақтан қандай жаңа білім алдыңыз?

Оқушылардың сабақ туралы пікірлері мен ұсыныстары тыңдалады.

Үй тапсырмасы:

Тұқым қуалау факторлары туралы есеп шығару:
Оқушыларға бірнеше ата-ананың қан топтары мен генотиптері беріледі. Олар осы ақпарат негізінде ұрпақтың қан топтарын болжауы керек.

Қан топтарының тұқым қуалау факторларын зерттеу жұмысы:
Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалауы мен оған әсер ететін экологиялық және әлеуметтік факторларды сипаттап, зерттеу жазбаша баяндама ретінде тапсырмасы беріледі.

Рефлексия жасайды.


Кері байланыс парағын толтырады.

Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация.





ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ САБАҚ ЖОСПАРЛАРЫ

Сабақ № 15

Бөлім:

ІІІ бөлім. Қан топтары мен тұқым қуалаудың ерекшеліктері

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сынып:



Сабақтың тақырыбы:

Қан топтарының тұқым қуалауының адамның денсаулығына әсері

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

Қан топтарының тұқым қуалауының адамның денсаулығына әсерін түсіндіру.

Қан топтарының адам ағзасының иммундық жүйесіне қалай әсер ететінін зерттеу.

Қан топтары мен денсаулық арасындағы байланыс туралы ғылыми түсінік қалыптастыру.

Сабақтың мақсаты

Қан топтарының тұқым қуалауының адамның денсаулығына әсерін түсіндіру.

Қан топтары мен иммундық жүйе арасындағы байланысты зерттеу.

Оқушыларға қан топтарының аурулармен және денсаулық жағдайларымен байланысын көрсету.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі:

Мұғалім оқушылармен амандасып, сабақтың тақырыбын түсіндіреді.

Оқушыларға сұрақ қою:

"Қан топтарының тұқым қуалауы адамның денсаулығына қалай әсер етеді?"

"Қан топтарының иммундық жүйе мен ауруларға байланысы туралы не білесіздер?"

Миға шабуыл:

"Қан топтарының денсаулыққа әсері қандай?"

"Қан топтарының тұқым қуалауы мен иммундық жүйе арасындағы байланысты қалай түсінеміз?"

Оқушы әрекеті:

Сабақтың мақсатын түсінеді.

Берілген сұрақтарға жауап береді, өз ойларын ортаға салады.




Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация, қан топтарының денсаулыққа әсері туралы ақпарат.




Сабақтың ортасы

35 минут


1-тапсырма: "Қан топтарының тұқым қуалауынан денсаулыққа әсері" (Жеке жұмыс, талдау әдісі)
Тапсырма:

Қан топтарының денсаулыққа әсерін түсіндіріңіз.

Қан топтарының адам ағзасындағы иммундық жүйеге қалай әсер ететінін сипаттаңыз.

Қан топтарының тұқым қуалауының ауруларға және денсаулық жағдайларына әсерін зерттеңіз.

Мысал:

Оқушыларға қан топтарының адамның иммундық жүйесі мен денсаулығына қалай әсер ететінін түсіндіретін ақпарат беріледі. Олар осы мәліметтер арқылы қан топтарының денсаулыққа әсерін талдайды.

Дескрипторлар:
Қан топтарының денсаулыққа әсерін дұрыс түсіндіреді.
Иммундық жүйе мен қан топтарының байланысын сипаттайды.
Талдау барысында қан топтарының аурулармен байланысын көрсетеді.

Оқушы әрекеті:

Қан топтарының денсаулыққа әсері туралы материалдарды зерттейді.

  • Өз жауаптарын дәптерде жазады.


Бағалау:
"Бағдаршам" әдісі (жасыл – бәрін дұрыс орындадым, сары – біраз сұрақтар бар, қызыл – қиын болды).


Ресурстар:

Презентация, қан топтары мен денсаулыққа әсері туралы диаграммалар.


2-тапсырма: "Қан топтары мен иммундық жүйе" (Жұптық жұмыс, тәжірибе әдісі)
Тапсырма:

Қан топтарының иммундық жүйеге әсерін сипаттаңыз.

Қан топтарының кейбір ауруларға қарсы тұру қабілетіне қалай ықпал ететінін түсіндіріңіз.

Қан топтарының тұқым қуалауы мен иммунитет арасындағы байланысты зерттеңіз.

Мысал:

Оқушыларға қан топтарының иммундық жүйеге әсерін зерттеу тапсырмасы беріледі. Олар қан топтарының иммунитетке қалай әсер ететінін талдайды.

Дескрипторлар:
Қан топтарының иммундық жүйеге әсерін дұрыс сипаттайды.
Ауруларға қарсы тұру қабілетін талдайды.
Қан топтарының тұқым қуалауымен байланысты дұрыс түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

Жұптасып, қан топтарының иммундық жүйеге әсерін зерттейді.

Өз шешімдерін бір-бірімен талқылайды.


Бағалау:
"Қол шапалақтау" әдісі (дұрыс жауап берген жұптарды мадақтау).


Ресурстар:

Иммундық жүйе мен қан топтары туралы диаграммалар мен ақпарат.


3-тапсырма: "Қан топтарының тұқым қуалауы мен денсаулық жағдайларына әсері" (Топтық жұмыс, шығармашылық әдіс)
Тапсырма:

Қан топтарының тұқым қуалау механизмін зерттеп, денсаулыққа әсерін талқылаңыз.

Қан топтарының белгілі бір ауруларға қарсы тұру қабілетін сипаттаңыз.

Қан топтары мен тұқым қуалаудың биологиялық әсерін ғылыми тұрғыдан түсіндіріңіз.

Мысал:

Оқушыларға қан топтарының денсаулыққа әсері мен тұқым қуалау ерекшеліктерін зерттеу тапсырмасы беріледі. Олар қан топтарының ауруларға әсерін талқылайды.

Дескрипторлар:
Қан топтарының тұқым қуалауы мен денсаулыққа әсерін дұрыс түсіндіреді.
Ауруларға қарсы тұру қабілетін анық көрсетеді.
Ғылыми түсініктерді нақты пайдаланады.

Оқушы әрекеті:

Топта жұмыс істейді, қан топтары мен денсаулық арасындағы байланысты талқылайды.

Топ жұмысын сынып алдында қорғайды.


Бағалау:
"Жетістік баспалдағы" әдісі (оқушылар өз жетістіктерін бағалайды).


Ресурстар:

Презентация жасау құралдары, қан топтары мен денсаулық арасындағы байланыс туралы ақпарат.


Сабақтың соңы

5 минут

Қорытындылау:

Қан топтарының тұқым қуалауы мен адамның денсаулығына әсері туралы қорытынды жасалады.

Қай тапсырма ең қызықты болды?

Бүгінгі сабақтан қандай жаңа білім алдыңыз?

Оқушылардың сабақ туралы пікірлері мен ұсыныстары тыңдалады.

Үй тапсырмасы:

Қан топтары мен денсаулықтың байланысын зерттеу:
Оқушыларға қан топтарының түрлі ауруларға қарсы тұру қабілетін зерттеу тапсырмасы беріледі.

Қан топтарының тұқым қуалауы мен денсаулық туралы жазбаша баяндама:
Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалауы мен адамның денсаулығына әсері туралы зерттеу жұмыстарын жазу тапсырмасы беріледі.

Рефлексия жасайды.


Кері байланыс парағын толтырады.

Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация.





ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ САБАҚ ЖОСПАРЛАРЫ

Сабақ № 16

Бөлім:

ІІІ бөлім. Қан топтары мен тұқым қуалаудың ерекшеліктері

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Генетикалық мутациялар және олардың қан топтарымен байланысы

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

Генетикалық мутациялардың пайда болуы мен олардың қан топтарымен байланысын түсіндіру.

Қан топтарының генетикалық мутациялардан қалай өзгеретінін зерттеу.

Оқушыларға мутациялар мен тұқым қуалау арасындағы байланысты түсіндіру.

Сабақтың мақсаты

Генетикалық мутацияларды және олардың қан топтары мен тұқым қуалауға әсерін түсіндіру.

Генетикалық мутациялардың қан топтарына әсері туралы нақты мысалдармен түсінік беру.

Оқушыларға мутациялардың тұқым қуалау заңдарына қалай ықпал ететінін түсіндіру.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі:

Мұғалім оқушылармен амандасып, сабақтың тақырыбын түсіндіреді.

Оқушыларға сұрақ қою:

"Генетикалық мутация дегеніміз не?"

"Генетикалық мутациялар қан топтарының өзгеруіне қалай әсер етеді?"

Миға шабуыл:

"Генетикалық мутациялардың қан топтарына әсері туралы не білесіздер?"

"Мутациялар қан топтарының тұқым қуалауы мен олардың өзгеруіне қалай ықпал етеді?"

Оқушы әрекеті:

Сабақтың мақсатын түсінеді.

Берілген сұрақтарға жауап береді, өз ойларын ортаға салады.








Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация, генетикалық мутациялар туралы ақпарат.


Сабақтың ортасы

35 минут


1-тапсырма: "Генетикалық мутациялар мен қан топтарының байланысы" (Жеке жұмыс, талдау әдісі)
Тапсырма:

Генетикалық мутациялардың анықтамасын беріңіз.

Қан топтарының генетикалық мутациялардан қалай өзгеретінін түсіндіріңіз.

Мутациялардың қан топтарының тұқым қуалауы мен өзгеруіне қалай әсер ететінін сипаттаңыз.

Мысал:

Оқушыларға генетикалық мутациялардың қан топтарымен байланысы туралы түсінік беріледі. Олар осы ақпарат негізінде мутациялардың қан топтарына қалай әсер ететінін талдайды.

Дескрипторлар:
Генетикалық мутацияларды дұрыс түсіндіреді.
Қан топтарының өзгеруі туралы нақты түсінік береді.
Мутациялардың қан топтарына әсерін талдайды.

Оқушы әрекеті:

Генетикалық мутациялар мен қан топтары арасындағы байланысты зерттейді.

Өз жауаптарын дәптерде жазады және талқылайды.


Бағалау:
"Бағдаршам" әдісі (жасыл – бәрін дұрыс орындадым, сары – біраз сұрақтар бар, қызыл – қиын болды).


Ресурстар:

Презентация, мутациялар мен қан топтары туралы диаграммалар.


2-тапсырма: "Генетикалық мутациялардың қан топтарына әсері" (Жұптық жұмыс, практикалық әдіс)
Тапсырма:

Генетикалық мутациялардың қан топтарының өзгеруіне қалай әсер ететінін түсіндіріңіз.

Мутацияның генотип пен фенотипке әсері туралы мысал келтіріңіз.

Қан топтарындағы мутацияларды зерттеп, олардың адам ағзасына әсерін талдаңыз.

Мысал:

Оқушыларға мутациялардың қан топтарына қалай әсер ететінін көрсету үшін практикалық мысалдар беріледі.

Дескрипторлар:
Мутациялардың қан топтарына әсерін дұрыс түсіндіреді.
Генотип пен фенотип арасындағы байланысты талдайды.
Мутациялардың адам ағзасына әсерін сипаттайды.

Оқушы әрекеті:

Жұптасып, мутациялардың қан топтарына әсерін зерттейді.

Өз шешімдерін бір-бірімен талқылайды.


Бағалау:
"Қол шапалақтау" әдісі (дұрыс жауап берген жұптарды мадақтау).


Ресурстар:

Мутациялар мен қан топтары туралы диаграммалар, жұмыс парақтары.


3-тапсырма: "Мутациялардың тұқым қуалауға әсері" (Топтық жұмыс, пікірталас әдісі)
Тапсырма:

Мутациялардың тұқым қуалауға әсерін түсіндіріңіз.

Мутацияның қан топтарына қалай ықпал ететінін талқылаңыз.

Топ ішінде мутациялар мен тұқым қуалаудың байланысы туралы пікірталас жүргізіңіз.

Мысал:

Оқушыларға мутациялардың тұқым қуалауға қалай әсер ететінін түсіндіріп, топтық талқылау ұсынылады. Олар мутациялардың тұқым қуалау заңдары мен қан топтарына әсерін зерттейді.

Дескрипторлар:
Мутациялардың тұқым қуалауға әсерін дұрыс түсіндіреді.
Топтық талқылауда белсенді қатысады.
Мутациялар мен тұқым қуалаудың байланысын талдайды.

Оқушы әрекеті:

Топта жұмыс істейді, талқылауға белсенді қатысады.

Топ жұмысын сынып алдында қорғайды.


Бағалау:
"Жетістік баспалдағы" әдісі (оқушылар өз жетістіктерін бағалайды).



Ресурстар:

Презентация жасау құралдары, мутациялар мен тұқым қуалаудың биологиялық әсері туралы ақпарат.


Сабақтың соңы

5 минут

Қорытындылау:

Генетикалық мутациялар мен қан топтарының байланысы туралы қорытынды жасалады.

Қай тапсырма ең қызықты болды?

Бүгінгі сабақтан қандай жаңа білім алдыңыз?

Оқушылардың сабақ туралы пікірлері мен ұсыныстары тыңдалады.

Үй тапсырмасы:

Генетикалық мутациялар туралы есеп шығару:
Оқушыларға белгілі бір мутацияның қан топтарына әсерін болжау тапсырмасы беріледі.

Генетикалық мутациялардың тұқым қуалау заңдары мен қан топтарына әсері туралы зерттеу жазу:
Оқушыларға генетикалық мутациялардың тұқым қуалау заңдарына әсері мен қан топтарына ықпал етуі туралы жазбаша зерттеу жасау тапсырмасы беріледі.

Рефлексия жасайды.


Кері байланыс парағын толтырады.

Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация.






ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ САБАҚ ЖОСПАРЛАРЫ

Сабақ № 17

Бөлім:

ІІІ бөлім. Қан топтары мен тұқым қуалаудың ерекшеліктері

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Қан топтарының тұқым қуалауын адам генетикасы тұрғысынан зерттеу

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

Қан топтарының тұқым қуалауын адам генетикасы тұрғысынан түсіндіру.

Қан топтарының генетикалық заңдылықтарын, тұқым қуалау заңдарын адам генетикасына қатысты қарастыру.

Оқушыларға генетикалық кросс әдісін қолдана отырып, қан топтарының тұқым қуалау ерекшеліктерін зерттеу.

Сабақтың мақсаты

Қан топтарының тұқым қуалауын адам генетикасы тұрғысынан түсіндіру.

Генетикалық кросс арқылы қан топтарының тұқым қуалауын анықтау.

Қан топтарының тұқым қуалауы мен адам генетикасының байланысын түсіндіру.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі:

Мұғалім оқушылармен амандасып, сабақтың мақсатын түсіндіреді.

Оқушыларға сұрақ қою:

"Адамның қан топтары мен тұқым қуалауы арасындағы байланыс қандай?"

"Қан топтарының тұқым қуалауын генетикалық тұрғыдан қалай зерттеуге болады?"

Миға шабуыл:

"Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу адамның генетикасын түсінуге қалай көмектеседі?"

"Қан топтарын анықтау үшін генетикалық кросс әдісін қалай қолданамыз?"

Оқушы әрекеті:

Сабақтың мақсатын түсінеді.

Берілген сұрақтарға жауап береді, өз ойларын ортаға салады.





Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация, қан топтарының генетикалық тұрғыдан зерттеу туралы ақпарат.


Сабақтың ортасы

35 минут


1-тапсырма: "Қан топтарының тұқым қуалауын адам генетикасы тұрғысынан түсіну" (Жеке жұмыс, талдау әдісі)
Тапсырма:

Қан топтарының тұқым қуалау механизмін адам генетикасы тұрғысынан түсіндіріңіз.

Қан топтарының генетикалық заңдылықтары туралы түсінік беріңіз.

Қан топтары мен тұқым қуалаудың байланысын адам генетикасының негізінде сипаттаңыз.

Мысал:

Оқушыларға адамның қан топтары мен тұқым қуалауы туралы теориялық ақпарат беріледі. Олар осы мәліметтер негізінде қан топтарының тұқым қуалауын талдайды.

Дескрипторлар:
Қан топтарының тұқым қуалау механизмін дұрыс түсіндіреді.
Генетикалық заңдылықтарды анық сипаттайды.
Қан топтарының адам генетикасымен байланысын түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

Қан топтарының тұқым қуалауы мен адам генетикасы туралы материалдарды зерттейді.

Өз жауаптарын дәптерде жазады және талқылайды.


Бағалау:
"Бағдаршам" әдісі (жасыл – бәрін дұрыс орындадым, сары – біраз сұрақтар бар, қызыл – қиын болды).


Ресурстар:

Презентация, қан топтарының тұқым қуалауы мен адам генетикасы туралы диаграммалар.


2-тапсырма: "Генетикалық кросс арқылы қан топтарын болжау" (Жұптық жұмыс, практикалық әдіс)
Тапсырма:

Ата-ананың қан топтары мен генотиптері беріледі.

Осы ақпарат негізінде ұрпақтың қан топтарын болжаңыз.

Генетикалық кросс әдісін пайдаланып, тұқым қуалау заңдарын анықтаңыз.

Мысал:

Оқушыларға генетикалық кросс арқылы ата-ананың қан топтарын және генотиптерін негізге ала отырып, ұрпақтың қан топтарын болжау тапсырмасы беріледі.

Дескрипторлар:
Ата-ананың қан топтары мен генотиптеріне негізделген ұрпақтың қан тобын дұрыс болжайды.
Генетикалық кросс арқылы дұрыс нәтиже шығарады.
Қан топтарының тұқым қуалау заңдарын нақты көрсетеді.

Оқушы әрекеті:

Жұптасып, генетикалық кросс жасап, нәтижелерін талдайды.

Өз шешімдерін бір-бірімен талқылайды.


Бағалау:
"Қол шапалақтау" әдісі (дұрыс жауап берген жұптарды мадақтау.


Ресурстар:

Генетикалық кроссқа арналған жұмыс парақтары, қан топтары туралы диаграммалар.


3-тапсырма: "Қан топтарының тұқым қуалауының адам генетикасы үшін маңызы" (Топтық жұмыс, пікірталас әдісі)
Тапсырма:

Қан топтарының тұқым қуалауын адам генетикасының тұрғысынан түсіндіріңіз.

Генетикалық кросс әдісін қолдана отырып, қан топтарының өзгеруін қалай болжай аламыз?

Қан топтарының адам генетикасындағы рөлін талқылаңыз.

Мысал:

Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалауын адам генетикасы тұрғысынан зерттеу тапсырмасы беріледі. Олар қан топтарының тұқым қуалауымен байланысты биологиялық аспектілерді талқылайды.

Дескрипторлар:
Қан топтарының тұқым қуалау механизмін дұрыс түсіндіреді.
Генетикалық кросс әдісін қолдана отырып, түсінік береді.
Қан топтарының адам генетикасындағы рөлін анық түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

Топта жұмыс істейді, талқылауға белсенді қатысады.

Топ жұмысын сынып алдында қорғайды.


Бағалау:
"Жетістік баспалдағы" әдісі (оқушылар өз жетістіктерін бағалайды).


Ресурстар:

Презентация жасау құралдары, қан топтары мен тұқым қуалау туралы ақпарат.


Сабақтың соңы

5 минут

Қорытындылау:

Қан топтарының тұқым қуалауы мен адам генетикасындағы маңызын қорытындылаймыз.

Қай тапсырма ең қызықты болды?

Бүгінгі сабақтан қандай жаңа білім алдыңыз?

Оқушылардың сабақ туралы пікірлері мен ұсыныстары тыңдалады.

Үй тапсырмасы:

Генетикалық кроссқа арналған есеп шығару:
Оқушыларға бірнеше ата-ананың қан топтары мен генотиптері беріледі. Олар осы ақпарат негізінде ұрпақтардың қан топтарын болжауы керек.

Қан топтарының тұқым қуалауы мен адам генетикасы туралы зерттеу жұмысы:
Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалауы мен адам генетикасы арасындағы байланысты зерттеу тапсырмасы беріледі. Олар генетикалық кросс әдісін пайдалана отырып, қан топтарын болжау процесін сипаттайды.

Рефлексия жасайды.


Кері байланыс парағын толтырады.

Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация.






ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ САБАҚ ЖОСПАРЛАРЫ

Сабақ № 18

Бөлім:

ІІІ бөлім. Қан топтары мен тұқым қуалаудың ерекшеліктері

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Тұқым қуалаудың хромосомалық және молекулалық негіздері

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

Тұқым қуалаудың хромосомалық және молекулалық негіздерін түсіндіру.

Хромосомалар мен молекулалардың тұқым қуалаудағы рөлін зерттеу.

Тұқым қуалауды түсінуге қажетті молекулалық генетика мен хромосомалар арасындағы байланысты қарастыру.

Сабақтың мақсаты

Тұқым қуалаудың хромосомалық және молекулалық негіздерін түсіндіру.

Хромосомалардың тұқым қуалаудағы рөлін зерттеу.

Молекулалық деңгейде тұқым қуалаудың қалай жүзеге асатынын түсіндіру.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі:

Мұғалім оқушылармен амандасып, сабақтың тақырыбын түсіндіреді.

Оқушыларға сұрақ қою:

"Тұқым қуалаудың хромосомалық және молекулалық негіздерін қалай түсінесіздер?"

"Хромосомалар мен молекулалар тұқым қуалауда қалай әрекет етеді?"

Миға шабуыл:

"Хромосомалардың тұқым қуалаудағы рөлі қандай?"

"Молекулалық генетика тұқым қуалауда қандай әсер етеді?"

Оқушы әрекеті:

Сабақтың мақсатын түсінеді.

Берілген сұрақтарға жауап береді, өз ойларын ортаға салады.









Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация, хромосомалар мен молекулалық генетика туралы ақпарат.




Сабақтың ортасы

35 минут


1-тапсырма: "Тұқым қуалаудың хромосомалық негіздері" (Жеке жұмыс, талдау әдісі)
Тапсырма:

Хромосомалардың құрылымы мен рөлін түсіндіріңіз.

Хромосомалардың тұқым қуалаудағы рөлін сипаттаңыз.

Хромосомалық мутациялардың тұқым қуалауға әсерін түсіндіріңіз.

Мысал:

Оқушыларға хромосомалардың құрылымы мен функциясын түсіндіретін ақпарат беріледі. Олар осы ақпарат негізінде хромосомалардың тұқым қуалаудағы рөлін талдайды.

Дескрипторлар:
Хромосомалардың құрылымын және рөлін дұрыс түсіндіреді.
Тұқым қуалауда хромосомалардың рөлін сипаттайды.
Мутациялардың тұқым қуалауға әсерін дұрыс түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

Хромосомалардың құрылымы мен рөлін зерттейді.

Өз жауаптарын дәптерде жазады және талқылайды.


Бағалау:
"Бағдаршам" әдісі (жасыл – бәрін дұрыс орындадым, сары – біраз сұрақтар бар, қызыл – қиын болды).


Ресурстар:

Презентация, хромосомалардың құрылымы мен функциясы туралы диаграммалар.


2-тапсырма: "Молекулалық негіздер мен тұқым қуалау" (Жұптық жұмыс, практикалық әдіс)
Тапсырма:

ДНҚ молекулаларының құрылымы мен рөлін түсіндіріңіз.

ДНҚ-ның тұқым қуалаудағы рөлін сипаттаңыз.

Гендер мен хромосомалар арасындағы байланысты түсіндіріңіз.

Мысал:

Оқушыларға молекулалық генетика мен тұқым қуалау арасындағы байланысты түсіндіретін тапсырма беріледі. Олар молекулалық деңгейде тұқым қуалаудың қалай жүретінін зерттейді.

Дескрипторлар:
ДНҚ молекулаларының құрылымы мен рөлін дұрыс түсіндіреді.
Тұқым қуалаудағы ДНҚ-ның рөлін сипаттайды.
Гендер мен хромосомалар арасындағы байланысты түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

ДНҚ молекулалары туралы материалдарды зерттейді.

Жұптасып, өз шешімдерін талқылайды.


Бағалау:
"Қол шапалақтау" әдісі (дұрыс жауап берген жұптарды мадақтау).


Ресурстар:

ДНҚ құрылымы мен функциясы туралы диаграммалар, жұмыс парақтары.


3-тапсырма: "Хромосомалық және молекулалық негіздер арасындағы байланыс" (Топтық жұмыс, шығармашылық әдіс)
Тапсырма:

Хромосомалар мен молекулалар арасындағы байланысты түсіндіріңіз.

Тұқым қуалауды молекулалық және хромосомалық деңгейде қалай зерттеу керек екенін сипаттаңыз.

Хромосомалар мен молекулалардың тұқым қуалаудағы рөлін ғылыми тұрғыдан түсіндіріңіз.

Мысал:

Оқушыларға хромосомалық және молекулалық негіздер арасындағы байланысты зерттеу тапсырмасы беріледі. Олар хромосомалар мен молекулалар арасындағы байланыс туралы топта талқылап, нәтижелерін қорғайды.

Дескрипторлар:
Хромосомалар мен молекулалар арасындағы байланысты дұрыс түсіндіреді.
Тұқым қуалауды молекулалық және хромосомалық деңгейде зерттеу әдісін түсіндіреді.
Ғылыми түсініктерді нақты қолданады.

Оқушы әрекеті:

Топта жұмыс істейді, талқылауға қатысады.

Топ жұмысын сынып алдында қорғайды.


Бағалау:
"Жетістік баспалдағы" әдісі (оқушылар өз жетістіктерін бағалайды).


Ресурстар:

Презентация жасау құралдары, хромосомалар мен молекулалар туралы ақпарат.


Сабақтың соңы

5 минут

Қорытындылау:

Тұқым қуалаудың хромосомалық және молекулалық негіздері туралы қорытынды жасалады.

Қай тапсырма ең қызықты болды?

Бүгінгі сабақтан қандай жаңа білім алдыңыз?

Оқушылардың сабақ туралы пікірлері мен ұсыныстары тыңдалады.

Үй тапсырмасы:

Тұқым қуалаудың хромосомалық және молекулалық негіздері туралы зерттеу:
Оқушыларға тұқым қуалаудың хромосомалық және молекулалық негіздері туралы қосымша зерттеу тапсырмасы беріледі.

ДНҚ молекулалары мен хромосомалар туралы баяндама жазу:
Оқушыларға ДНҚ молекулаларының құрылымы мен хромосомалардың рөлі туралы баяндама жазу тапсырмасы беріледі.

Рефлексия жасайды.


Кері байланыс парағын толтырады.

Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация.






ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ САБАҚ ЖОСПАРЛАРЫ

Сабақ № 19

Бөлім:

ІV бөлім. Тұқым қуалаудың түрлі типтері мен қан топтары

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Мендельдің тұқым қуалаудың заңдары

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

Мендельдің тұқым қуалаудың заңдарын түсіндіру.

Тұқым қуалаудың доминантты және рецессивті белгілерін зерттеу.

Мендельдің тәжірибелерін және оның тұқым қуалаудың заңдарындағы рөлін талқылау.

Сабақтың мақсаты

Мендельдің тұқым қуалаудың заңдарын түсіндіру.

Тұқым қуалаудың доминантты және рецессивті белгілері туралы білім беру.

Мендельдің тұқым қуалаудың заңдары бойынша тапсырмаларды шешуге үйрету.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі:

Мұғалім оқушылармен амандасып, сабақтың тақырыбын түсіндіреді.

Оқушыларға сұрақ қою:

"Мендельдің тұқым қуалаудың заңдары туралы не білесіздер?"

"Тұқым қуалаудың доминантты және рецессивті белгілері қандай?"

Миға шабуыл:

"Мендельдің заңдары қалай жұмыс істейді?"

"Мендельдің тәжірибелері тұқым қуалау туралы қандай ақпарат береді?"

Оқушы әрекеті:

Сабақтың мақсатын түсінеді.

Берілген сұрақтарға жауап береді, өз ойларын ортаға салады.








Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация, Мендельдің тұқым қуалаудың заңдары туралы ақпарат.




Сабақтың ортасы

35 минут


1-тапсырма: "Мендельдің бірінші заңын зерттеу" (Жеке жұмыс, талдау әдісі)
Тапсырма:

Мендельдің бірінші заңын сипаттаңыз (Тұқым қуалаудың біртұтас заңдылығы).

Бұл заңның мысалдары мен тәжірибесін түсіндіріңіз.

Мендельдің бірінші заңын қан топтарына қатысты қалай қолдануға болады?

Мысал:

Оқушыларға Мендельдің бірінші заңын түсіндіретін ақпарат беріледі. Олар осы заңды қолдана отырып, тәжірибе жасайды.

Дескрипторлар:
Мендельдің бірінші заңын дұрыс түсіндіреді.
Тұқым қуалаудың біртұтас заңдылығының мысалдарын келтіреді.
Қан топтарына қатысты бұл заңды түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

Мендельдің бірінші заңын зерттейді.

Өз жауаптарын дәптерде жазады және талқылайды.


Бағалау:
"Бағдаршам" әдісі (жасыл – бәрін дұрыс орындадым, сары – біраз сұрақтар бар, қызыл – қиын болды).


Ресурстар:

Презентация, Мендельдің бірінші заңына қатысты диаграммалар.


2-тапсырма: "Мендельдің екінші заңын зерттеу" (Жұптық жұмыс, практикалық әдіс)
Тапсырма:

Мендельдің екінші заңын түсіндіріңіз (Тұқым қуалаудың тәуелсіздік заңы).

Бұл заңды мысалмен көрсетіңіз.

Тәуелсіздікті анықтау үшін генетикалық кросс жасаңыз.

Мысал:

Оқушыларға Мендельдің екінші заңын түсіндіретін тапсырма беріледі. Олар осы заң бойынша генетикалық кросс жасауды үйренеді.

Дескрипторлар:
Мендельдің екінші заңын дұрыс түсіндіреді.
Тәуелсіздік заңын нақты мысалмен көрсетеді.
Генетикалық кросс арқылы тұқым қуалау заңдылығын анықтайды.

Оқушы әрекеті:

Жұптасып, генетикалық кросс жасап, нәтижелерін талқылайды.

Өз шешімдерін бір-бірімен талқылайды.


Бағалау:
"Қол шапалақтау" әдісі (дұрыс жауап берген жұптарды мадақтау).


Ресурстар:

Генетикалық кроссқа арналған жұмыс парақтары, Мендельдің екінші заңына қатысты диаграммалар.


3-тапсырма: "Мендельдің үшінші заңын зерттеу" (Топтық жұмыс, шығармашылық әдіс)
Тапсырма:

Мендельдің үшінші заңын сипаттаңыз (Тұқым қуалаудың рецессивті заңдылығы).

Бұл заңды нақты мысалмен көрсетіңіз.

Мендельдің үшінші заңын қалай қолдануға болады?

Мысал:

Оқушыларға Мендельдің үшінші заңын зерттеу тапсырмасы беріледі. Олар осы заңды топта талқылап, нәтижелерін сынып алдында қорғайды.

Дескрипторлар:
Мендельдің үшінші заңын дұрыс түсіндіреді.
Рецессивті белгілерді нақты мысалдармен түсіндіреді.
Топ жұмысын тиімді қорғайды.

Оқушы әрекеті:

Топта жұмыс істейді, талқылауға қатысады.

Топ жұмысын сынып алдында қорғайды.


Бағалау:
"Жетістік баспалдағы" әдісі (оқушылар өз жетістіктерін бағалайды).


Ресурстар:

Презентация жасау құралдары, Мендельдің үшінші заңына қатысты ақпарат.


Сабақтың соңы

5 минут

Қорытындылау:

Мендельдің тұқым қуалаудың заңдарын қорытындылаймыз.

Қай тапсырма ең қызықты болды?

Бүгінгі сабақтан қандай жаңа білім алдыңыз?

Оқушылардың сабақ туралы пікірлері мен ұсыныстары тыңдалады.

Үй тапсырмасы:

Мендельдің заңдарын зерттеу:
Оқушыларға Мендельдің үш заңын толық зерттеп, тұқым қуалаудың заңдарын түсіндіріп жазу тапсырмасы беріледі.

Генетикалық кроссқа арналған есеп шығару:
Оқушыларға белгілі бір генетикалық кросс беріліп, ұрпақтың генотиптерін анықтау тапсырмасы беріледі.

Рефлексия жасайды.


Кері байланыс парағын толтырады.

Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация.






ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ САБАҚ ЖОСПАРЛАРЫ

Сабақ № 20

Бөлім:

ІV бөлім. Тұқым қуалаудың түрлі типтері мен қан топтары

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Рецессивті және доминантты белгілер

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

Рецессивті және доминантты белгілердің тұқым қуалаудағы рөлін түсіндіру.

Доминантты және рецессивті белгілерді анықтау үшін генетикалық кросс әдісін қолдану.

Оқушыларға рецессивті және доминантты белгілердің тұқым қуалаудағы ерекшеліктерін түсіндіру.

Сабақтың мақсаты

Рецессивті және доминантты белгілердің тұқым қуалаудағы рөлін түсіндіру.

Оқушыларға рецессивті және доминантты белгілерді генетикалық кросс әдісі арқылы болжауға үйрету.

Генетикадағы рецессивті және доминантты белгілердің маңыздылығын түсіндіру.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі:

Мұғалім оқушылармен амандасып, сабақтың тақырыбын түсіндіреді.

Оқушыларға сұрақ қою:

"Рецессивті және доминантты белгілер дегеніміз не?"

"Тұқым қуалауда рецессивті және доминантты белгілердің айырмашылығы қандай?"

Миға шабуыл:

"Рецессивті және доминантты белгілердің тұқым қуалауда қандай рөлі бар?"

"Генетикалық кросс арқылы белгілерді қалай болжай аламыз?"

Оқушы әрекеті:

Сабақтың мақсатын түсінеді.

Берілген сұрақтарға жауап береді, өз ойларын ортаға салады.




Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация, рецессивті және доминантты белгілер туралы ақпарат.



Сабақтың ортасы

35 минут


1-тапсырма: "Рецессивті және доминантты белгілердің анықтамасы" (Жеке жұмыс, талдау әдісі)
Тапсырма:

Рецессивті және доминантты белгілердің анықтамасын беріңіз.

Тұқым қуалаудағы рецессивті және доминантты белгілердің маңызын түсіндіріңіз.

Генетикалық кросс арқылы рецессивті және доминантты белгілерді болжау туралы мысал келтіріңіз.

Мысал:

Оқушыларға рецессивті және доминантты белгілер туралы теориялық ақпарат беріледі. Олар осы ақпарат арқылы белгілердің тұқым қуалаудағы рөлін зерттейді.

Дескрипторлар:
Рецессивті және доминантты белгілердің анықтамасын дұрыс береді.
Белгілердің тұқым қуалаудағы рөлін түсіндіреді.
Генетикалық кросс арқылы болжам жасау туралы түсінік береді.

Оқушы әрекеті:

Рецессивті және доминантты белгілер туралы материалдарды зерттейді.

Өз жауаптарын дәптерде жазады және талқылайды.


Бағалау:
"Бағдаршам" әдісі (жасыл – бәрін дұрыс орындадым, сары – біраз сұрақтар бар, қызыл – қиын болды).


Ресурстар:

Презентация, рецессивті және доминантты белгілер туралы диаграммалар.


2-тапсырма: "Генетикалық кросс арқылы рецессивті және доминантты белгілерді болжау" (Жұптық жұмыс, практикалық әдіс)
Тапсырма:

Ата-ананың генотиптерін беріңіз.

Олардың генотиптеріне негізделіп, ұрпақтың белгілерін болжаңыз.

Рецессивті және доминантты белгілердің тұқым қуалау заңдылықтарын қолдана отырып, нәтиже шығарыңыз.

Мысал:

Оқушыларға рецессивті және доминантты белгілер арқылы генетикалық кросс жасау тапсырмасы беріледі. Олар осы кросс арқылы ұрпақтың белгілерін болжайды.

Дескрипторлар:
Генетикалық кросс жасап, нәтижесін дұрыс болжайды.
Рецессивті және доминантты белгілердің тұқым қуалау заңдылықтарын түсіндіреді.
Дұрыс нәтижелерді шығарады.

Оқушы әрекеті:

Жұптасып, генетикалық кросс жасап, нәтижелерін талқылайды.

Өз шешімдерін бір-бірімен талқылайды.


Бағалау:
"Қол шапалақтау" әдісі (дұрыс жауап берген жұптарды мадақтау).


Ресурстар:

Генетикалық кроссқа арналған жұмыс парақтары, рецессивті және доминантты белгілер туралы диаграммалар.


3-тапсырма: "Рецессивті және доминантты белгілердің тұқым қуалауын түсіну" (Топтық жұмыс, шығармашылық әдіс)
Тапсырма:

Рецессивті және доминантты белгілердің тұқым қуалауын зерттеңіз.

Белгілердің адам ағзасындағы маңызын сипаттаңыз.

Генетикалық кросс жасаңыз және нәтижелерін талқылаңыз.

Мысал:

Оқушыларға рецессивті және доминантты белгілердің тұқым қуалауын топта талқылап, шығармашылық тапсырма беріледі.

Дескрипторлар:
Рецессивті және доминантты белгілердің тұқым қуалауын дұрыс түсіндіреді.
Талдау барысында белгілердің маңызын сипаттайды.
Генетикалық кросс нәтижелерін дұрыс шығарады.

Оқушы әрекеті:

Топта жұмыс істейді, талқылауға қатысады.

Топ жұмысын сынып алдында қорғайды.


Бағалау:
"Жетістік баспалдағы" әдісі (оқушылар өз жетістіктерін бағалайды).


Ресурстар:

Презентация жасау құралдары, рецессивті және доминантты белгілер туралы ақпарат.


Сабақтың соңы

5 минут

Қорытындылау:

Рецессивті және доминантты белгілердің тұқым қуалауын қорытындылаймыз.

Қай тапсырма ең қызықты болды?

Бүгінгі сабақтан қандай жаңа білім алдыңыз?

Оқушылардың сабақ туралы пікірлері мен ұсыныстары тыңдалады.

Үй тапсырмасы:

Рецессивті және доминантты белгілер туралы есеп шығару:
Оқушыларға ата-аналардың генотиптері мен фенотиптері беріледі. Олар осы ақпарат негізінде ұрпақтың белгілерін болжауы керек.

Тұқым қуалаудың рецессивті және доминантты белгілері туралы баяндама жазу:
Оқушыларға рецессивті және доминантты белгілердің тұқым қуалауы мен олардың маңызы туралы баяндама жазу тапсырмасы беріледі.

Рефлексия жасайды.


Кері байланыс парағын толтырады.

Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация.






ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ САБАҚ ЖОСПАРЛАРЫ

Сабақ № 21

Бөлім:

ІV бөлім. Тұқым қуалаудың түрлі типтері мен қан топтары

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Полигенді тұқым қуалау және қан топтары

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

Полигенді тұқым қуалаудың негізгі принциптерін түсіндіру.

Полигенді тұқым қуалаудың қан топтарына қалай әсер ететінін зерттеу.

Оқушыларға полигенді тұқым қуалау мен оның тұқым қуалаудағы рөлін түсіндіру.

Сабақтың мақсаты

Полигенді тұқым қуалауды және оның қан топтарына әсерін түсіндіру.

Оқушыларға полигенді тұқым қуалау туралы білім беру.

Қан топтарының тұқым қуалауы мен полигенді белгілердің өзара байланысын талқылау.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі:

Мұғалім оқушылармен амандасып, сабақтың мақсатын түсіндіреді.

Оқушыларға сұрақ қою:

"Полигенді тұқым қуалау дегеніміз не?"

"Қан топтарының полигенді тұқым қуалауға қандай қатысы бар?"

Миға шабуыл:

"Полигенді тұқым қуалаудың қан топтарына қандай әсері бар?"

"Полигенді белгілердің тұқым қуалауын қалай түсінеміз?"

Оқушы әрекеті:

Сабақтың мақсатын түсінеді.

Берілген сұрақтарға жауап береді, өз ойларын ортаға салады.




Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация, полигенді тұқым қуалау мен қан топтары туралы ақпарат.


Сабақтың ортасы

35 минут


1-тапсырма: "Полигенді тұқым қуалаудың анықтамасы" (Жеке жұмыс, талдау әдісі)
Тапсырма:

Полигенді тұқым қуалау дегеніміз не?

Полигенді тұқым қуалаудың ерекшеліктері мен маңызын сипаттаңыз.

Полигенді тұқым қуалау қан топтарына қалай әсер етеді?

Мысал:

Оқушыларға полигенді тұқым қуалаудың негізгі принциптерін түсіндіретін ақпарат беріледі. Олар осы түсініктер арқылы полигенді белгілердің тұқым қуалаудағы рөлін зерттейді.

Дескрипторлар:
Полигенді тұқым қуалауды дұрыс түсіндіреді.
Полигенді белгілердің тұқым қуалаудағы рөлін анық көрсетеді.
Қан топтарына қатысты полигенді тұқым қуалауды түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

Полигенді тұқым қуалау мен қан топтары туралы материалдарды зерттейді.

Өз жауаптарын дәптерде жазады және талқылайды.


Бағалау:
"Бағдаршам" әдісі (жасыл – бәрін дұрыс орындадым, сары – біраз сұрақтар бар, қызыл – қиын болды).


Ресурстар:

Презентация, полигенді тұқым қуалау мен қан топтары туралы диаграммалар.


2-тапсырма: "Полигенді белгілер мен қан топтарын болжау" (Жұптық жұмыс, практикалық әдіс)
Тапсырма:

Полигенді тұқым қуалауды қолдана отырып, қан топтарын болжаңыз.

Ата-аналардың генотиптері мен фенотиптерін пайдаланып, ұрпақтың қан топтарын анықтаңыз.

Қан топтарындағы полигенді тұқым қуалаудың заңдылықтарын түсіндіріңіз.

Мысал:

Оқушыларға полигенді белгілер мен қан топтарының болжауын зерттеу тапсырмасы беріледі. Олар полигенді белгілердің қан топтарына әсерін түсінуге тырысады.

Дескрипторлар:
Полигенді тұқым қуалауды дұрыс қолданады.
Қан топтарының генотиптерін болжайды.
Полигенді тұқым қуалау мен қан топтары арасындағы байланыс туралы дұрыс түсінік береді.

Оқушы әрекеті:

Жұптасып, полигенді белгілер мен қан топтарын болжайды.

Өз шешімдерін бір-бірімен талқылайды.


Бағалау:
"Қол шапалақтау" әдісі (дұрыс жауап берген жұптарды мадақтау).


Ресурстар:

Полигенді белгілер мен қан топтарын болжау үшін жұмыс парақтары.


3-тапсырма: "Полигенді тұқым қуалаудың маңызын зерттеу" (Топтық жұмыс, пікірталас әдісі)
Тапсырма:

Полигенді тұқым қуалаудың адам денсаулығына әсері қандай?

Қан топтарының полигенді тұқым қуалауының денсаулыққа әсерін зерттеңіз.

Полигенді тұқым қуалауды тұқым қуалау заңдарымен қалай байланыстыруға болады?

Мысал:

Оқушыларға полигенді тұқым қуалаудың маңызы мен оның адам генетикасына әсерін топта талқылап, шығармашылық тапсырма беріледі.

Дескрипторлар:
Полигенді тұқым қуалаудың маңызын дұрыс түсіндіреді.
Талдау барысында қан топтарының полигенді тұқым қуалауын анық көрсетеді.
Топ жұмысын тиімді қорғайды.

Оқушы әрекеті:

Топта жұмыс істейді, талқылауға қатысады.

Топ жұмысын сынып алдында қорғайды.


Бағалау:
"Жетістік баспалдағы" әдісі (оқушылар өз жетістіктерін бағалайды).



Ресурстар:

Презентация жасау құралдары, полигенді тұқым қуалаудың маңызы туралы ақпарат

Сабақтың соңы

5 минут

Қорытындылау:

Полигенді тұқым қуалаудың қан топтарына әсерін қорытындылаймыз.

Қай тапсырма ең қызықты болды?

Бүгінгі сабақтан қандай жаңа білім алдыңыз?

Оқушылардың сабақ туралы пікірлері мен ұсыныстары тыңдалады.

Үй тапсырмасы:

Полигенді тұқым қуалау туралы есеп шығару:
Оқушыларға полигенді тұқым қуалауды қолдана отырып, қан топтарының болжау тапсырмасы беріледі.

Полигенді тұқым қуалау мен адам генетикасы туралы зерттеу жазу:
Оқушыларға полигенді тұқым қуалаудың адам денсаулығына және генетикаға әсері туралы зерттеу жазу тапсырмасы беріледі.

Рефлексия жасайды.


Кері байланыс парағын толтырады.

Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация.







ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ САБАҚ ЖОСПАРЛАРЫ

Сабақ № 22

Бөлім:

ІV бөлім. Тұқым қуалаудың түрлі типтері мен қан топтары

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Тұқым қуалаудың тұқым қуалаушы және хромосомалық бұзылулары

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

Тұқым қуалаудың тұқым қуалаушы және хромосомалық бұзылулары туралы түсінік қалыптастыру.

Тұқым қуалаушы және хромосомалық бұзылулардың адам ағзасына әсерін зерттеу.

Тұқым қуалаушы бұзылулар мен хромосомалық ақауларды қалай болдырмау туралы білім беру.

Сабақтың мақсаты

Тұқым қуалаушы және хромосомалық бұзылулардың себептерін түсіндіру.

Адам генетикасы тұрғысынан тұқым қуалаушы және хромосомалық бұзылулардың маңызын түсіндіру.

Оқушыларға тұқым қуалаушы бұзылулар мен хромосомалық ақаулардың әсерін түсіндіріп, оларды болдырмау жолдарын зерттеу.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Сабақтың басы (5 минут)

Ұйымдастыру кезеңі:

Мұғалім оқушылармен амандасып, сабақтың тақырыбын түсіндіреді.

Оқушыларға сұрақ қою:

"Тұқым қуалаушы бұзылулар мен хромосомалық бұзылулар дегеніміз не?"

"Бұл бұзылулар адамның денсаулығына қалай әсер етеді?"

Миға шабуыл:

"Тұқым қуалаушы және хромосомалық бұзылулардың адам ағзасына әсері қандай?"

"Тұқым қуалаушы бұзылулар мен хромосомалық бұзылулар арасындағы айырмашылықты түсіндіре аласыз ба?"

Оқушы әрекеті:

Сабақтың мақсатын түсінеді.

Берілген сұрақтарға жауап береді, өз ойларын ортаға салады.



Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация, тұқым қуалаушы бұзылулар мен хромосомалық бұзылулар туралы ақпарат.


Сабақтың ортасы

35 минут


1-тапсырма: "Тұқым қуалаушы бұзылулардың анықтамасы" (Жеке жұмыс, талдау әдісі)
Тапсырма:

Тұқым қуалаушы бұзылулардың анықтамасын беріңіз.

Тұқым қуалаушы бұзылулардың түрлерін сипаттаңыз.

Тұқым қуалаушы бұзылулардың адамның денсаулығына қалай әсер ететінін түсіндіріңіз.

Мысал:

Оқушыларға тұқым қуалаушы бұзылулар мен олардың адам ағзасына әсері туралы түсінік беріледі. Олар осы мәліметтер негізінде тұқым қуалаушы бұзылуларды талдайды.

Дескрипторлар:
Тұқым қуалаушы бұзылуларды дұрыс түсіндіреді.
Түрлерін сипаттайды.
Адам ағзасына әсерін түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

Тұқым қуалаушы бұзылулар туралы материалды зерттейді.

Өз жауаптарын дәптерде жазады және талқылайды.


Бағалау:
"Бағдаршам" әдісі (жасыл – бәрін дұрыс орындадым, сары – біраз сұрақтар бар, қызыл – қиын болды).


Ресурстар:

Презентация, тұқым қуалаушы бұзылулар туралы диаграммалар.


2-тапсырма: "Хромосомалық бұзылулар мен олардың тұқым қуалаудағы рөлі" (Жұптық жұмыс, практикалық әдіс)
Тапсырма:

Хромосомалық бұзылулардың анықтамасын беріңіз.

Хромосомалық бұзылулардың түрлерін сипаттаңыз.

Хромосомалық бұзылулар адамның денсаулығына қандай әсер етеді?

Мысал:

Оқушыларға хромосомалық бұзылулардың тұқым қуалаудағы рөлі мен олардың адам ағзасына әсерін зерттеу тапсырмасы беріледі.

Дескрипторлар:
Хромосомалық бұзылулардың түрлерін дұрыс сипаттайды.
Бұзылулардың адамның денсаулығына әсерін дұрыс түсіндіреді.
Тұқым қуалаудағы рөлін анық түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

Жұптасып, хромосомалық бұзылулар туралы талқылайды.

Өз шешімдерін бір-бірімен талқылайды.


Бағалау:
"Қол шапалақтау" әдісі (дұрыс жауап берген жұптарды мадақтау).


Ресурстар:

Хромосомалық бұзылулар туралы диаграммалар, жұмыс парақтары.


3-тапсырма: "Тұқым қуалаушы бұзылулар мен хромосомалық бұзылуларды болдырмау" (Топтық жұмыс, пікірталас әдісі)
Тапсырма:

Тұқым қуалаушы бұзылуларды болдырмау жолдарын сипаттаңыз.

Хромосомалық бұзылуларды болдырмау үшін қандай шаралар қабылдауға болады?

Осы бұзылулардың алдын алу үшін генетикалық кеңестердің рөлін түсіндіріңіз.

Мысал:

Оқушыларға тұқым қуалаушы және хромосомалық бұзылуларды болдырмау жолдарын зерттеу тапсырмасы беріледі. Олар бұл бұзылулардың алдын алу бойынша пікірталас жүргізеді.

Дескрипторлар:
Тұқым қуалаушы бұзылуларды болдырмау жолдарын нақты сипаттайды.
Хромосомалық бұзылулардың алдын алу бойынша шараларды түсіндіреді.
Генетикалық кеңестердің маңызын дұрыс түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

Топта жұмыс істейді, талқылауға қатысады.

Топ жұмысын сынып алдында қорғайды.


Бағалау:
"Жетістік баспалдағы" әдісі (оқушылар өз жетістіктерін бағалайды).



Ресурстар:

Презентация жасау құралдары, тұқым қуалаушы және хромосомалық бұзылулар туралы ақпарат.

Сабақтың соңы

5 минут

Қорытындылау:

Тұқым қуалаушы және хромосомалық бұзылуларды қорытындылаймыз.

Қай тапсырма ең қызықты болды?

Бүгінгі сабақтан қандай жаңа білім алдыңыз?

Оқушылардың сабақ туралы пікірлері мен ұсыныстары тыңдалады.

Үй тапсырмасы:

Тұқым қуалаушы бұзылулар туралы есеп шығару:
Оқушыларға тұқым қуалаушы бұзылулардың бір түрін таңдап, оның себептерін, белгілерін және алдын алу шараларын жазу тапсырмасы беріледі.

Хромосомалық бұзылулар туралы зерттеу жазу:
Оқушылар хромосомалық бұзылулар туралы зерттеу жасап, олардың адам ағзасына әсері мен алдын алу жолдарын сипаттайды.

Рефлексия жасайды.


Кері байланыс парағын толтырады.

Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация.





ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ САБАҚ ЖОСПАРЛАРЫ

Сабақ № 23

Бөлім:

ІV бөлім. Тұқым қуалаудың түрлі типтері мен қан топтары

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Қан топтарының тұқым қуалауына қатысты ғылыми зерттеулер

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

Қан топтарының тұқым қуалауына қатысты ғылыми зерттеулерді талқылау.

Ғылыми зерттеулердің тұқым қуалау заңдарын қалай анықтауға көмектескенін түсіндіру.

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеуге арналған әдістер мен эксперименттерді қарастыру.

Сабақтың мақсаты

Қан топтарының тұқым қуалау заңдылықтарын түсіндіретін ғылыми зерттеулерді зерттеу.

Тұқым қуалаудың генетикалық заңдылықтары мен олардың қан топтарына қалай әсер ететінін түсіну.

Оқушыларға ғылыми зерттеулердің тұқым қуалау заңдарын анықтаудағы маңызын түсіндіру.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі:

Мұғалім оқушылармен амандасып, сабақтың мақсатын түсіндіреді.

Оқушыларға сұрақ қою:

"Ғылыми зерттеулер тұқым қуалаудың заңдарын қалай анықтауға көмектесті?"

"Қан топтарының тұқым қуалауы туралы қандай зерттеулерді білесіздер?"

Миға шабуыл:

"Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеген ғалымдардың еңбектері қандай болды?"

"Ғылыми зерттеулердің қан топтарының тұқым қуалауы туралы қандай жаңалықтар ашты?"

Оқушы әрекеті:

Сабақтың мақсатын түсінеді.

Берілген сұрақтарға жауап береді, өз ойларын ортаға салады.



Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация, ғылыми зерттеулер туралы ақпарат.


Сабақтың ортасы

35 минут


1-тапсырма: "Ғылыми зерттеулердің тұқым қуалауға әсері" (Жеке жұмыс, талдау әдісі)
Тапсырма:

Ғылыми зерттеулердің тұқым қуалауға әсерін сипаттаңыз.

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеген ғалымдардың еңбектерін түсіндіріңіз.

Ғылыми зерттеулердің қан топтарының тұқым қуалауы туралы білімімізді қалай арттырғанын сипаттаңыз.

Мысал:

Оқушыларға тұқым қуалаудың ғылыми зерттеулерінің негізгі кезеңдері мен нәтижелерін түсіндіретін материал беріледі. Оқушылар осы ақпарат арқылы ғылыми зерттеулердің қан топтарының тұқым қуалауына қалай әсер еткенін талдайды.

Дескрипторлар:
Ғылыми зерттеулердің тұқым қуалауға әсерін дұрыс сипаттайды.
Ғалымдардың еңбектерін түсіндіреді.
Ғылыми зерттеулердің білімімізге қосқан үлесін анық түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

Ғылыми зерттеулердің тұқым қуалауға әсері туралы материалды зерттейді.

Өз жауаптарын дәптерде жазады және талқылайды.


Бағалау:
"Бағдаршам" әдісі (жасыл – бәрін дұрыс орындадым, сары – біраз сұрақтар бар, қызыл – қиын болды).


Ресурстар:

Презентация, ғылыми зерттеулер туралы диаграммалар.


2-тапсырма: "Ғылыми зерттеулердің әдістерін талдау" (Жұптық жұмыс, практикалық әдіс)
Тапсырма:

Ғылыми зерттеулерде қолданылған әдістерді сипаттаңыз.

Тұқым қуалау заңдарын анықтауға арналған тәжірибелерді түсіндіріңіз.

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеудегі ғылыми әдістердің маңызын түсіндіріңіз.

Мысал:

Оқушыларға ғылыми зерттеулердің әдістерін түсіндіретін тапсырма беріледі. Олар осы әдістер арқылы қан топтарының тұқым қуалауын зерттеудің тәжірибелерін талдайды.

Дескрипторлар:
Ғылыми зерттеулерде қолданылған әдістерді дұрыс сипаттайды.
Тұқым қуалау заңдарын анықтауға арналған тәжірибелерді түсіндіреді.
Ғылыми әдістердің маңызын анық көрсетеді.

Оқушы әрекеті:

Жұптасып, ғылыми әдістерді талдайды.

Өз шешімдерін бір-бірімен талқылайды.


Бағалау:
"Қол шапалақтау" әдісі (дұрыс жауап берген жұптарды мадақтау).


Ресурстар:

Ғылыми зерттеулер мен әдістер туралы диаграммалар, жұмыс парақтары.


3-тапсырма: "Ғылыми зерттеулердің қан топтарына әсері" (Топтық жұмыс, шығармашылық әдіс)
Тапсырма:

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеген ғалымдардың ғылыми жұмыстарының маңызын түсіндіріңіз.

Ғылыми зерттеулердің қан топтарының тұқым қуалауын анықтаудағы рөлін сипаттаңыз.

Ғалымдардың зерттеу нәтижелерін қазіргі кезде қан топтарының тұқым қуалау заңдылықтарын түсінуде қалай қолданатынымызды талқылаңыз.

Мысал:

Оқушыларға ғылыми зерттеулердің қан топтары мен тұқым қуалау заңдарына әсерін топта талқылап, шығармашылық тапсырма беріледі.

Дескрипторлар:
Ғылыми жұмыстардың маңызын дұрыс түсіндіреді.
Зерттеулердің қан топтарына әсерін сипаттайды.
Зерттеу нәтижелерінің маңызын талқылайды.

Оқушы әрекеті:

Топта жұмыс істейді, талқылауға қатысады.

Топ жұмысын сынып алдында қорғайды.


Бағалау:
"Жетістік баспалдағы" әдісі (оқушылар өз жетістіктерін бағалайды)



Ресурстар:

Презентация жасау құралдары, ғылыми зерттеулер туралы ақпарат.


Сабақтың соңы

5 минут

Қорытындылау:

Ғылыми зерттеулердің қан топтарына әсерін қорытындылаймыз.

Қай тапсырма ең қызықты болды?

Бүгінгі сабақтан қандай жаңа білім алдыңыз?

Оқушылардың сабақ туралы пікірлері мен ұсыныстары тыңдалады.

Үй тапсырмасы:

Ғылыми зерттеулер туралы баяндама жазу:
Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалау заңдарын зерттеген ғалымдардың еңбектері туралы баяндама жазу тапсырмасы беріледі.

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеудің әдістерін сипаттау:
Оқушыларға ғылыми зерттеулерде қолданылған әдістерді зерттеп, тұқым қуалау заңдарын анықтауға арналған тәжірибелер туралы толық сипаттама беру тапсырмасы беріледі.

Рефлексия жасайды.


Кері байланыс парағын толтырады.

Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация.







ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ САБАҚ ЖОСПАРЛАРЫ

Сабақ № 24


Бөлім:

ІV бөлім. Тұқым қуалаудың түрлі типтері мен қан топтары

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Қан топтарының тұқым қуалауының заңдылықтарын зерттеу әдістері

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

Қан топтарының тұқым қуалауының заңдылықтарын зерттеу әдістерін түсіндіру.

Генетикалық зерттеулер мен тәжірибелердің тұқым қуалау заңдылықтарын анықтаудағы рөлін түсіндіру.

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеудің әдістерін талқылау.

Сабақтың мақсаты

Қан топтарының тұқым қуалауының заңдылықтарын зерттеу әдістерін түсіндіру.

Тұқым қуалау заңдылықтарын анықтауда ғылыми әдістер мен зерттеулердің маңыздылығын көрсету.

Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу әдістері мен құралдары туралы білім беру.

Құндылықтарды дарыту

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі:

Мұғалім оқушылармен амандасып, сабақтың тақырыбын түсіндіреді.

Оқушыларға сұрақ қою:

"Қан топтарының тұқым қуалауының заңдылықтарын зерттеу үшін қандай әдістер қолданылады?"

"Тұқым қуалау заңдылықтарын зерттеу кезінде қандай ғылыми құралдар мен әдістер қажет?"

Миға шабуыл:

"Қан топтарының тұқым қуалауын зерттегенде қандай әдістер мен техникалар қолданылады?"

"Генетикалық зерттеулердің қан топтарының тұқым қуалауы туралы білгенімізге қалай әсері болды?"

Оқушы әрекеті:

Сабақтың мақсатын түсінеді.

Берілген сұрақтарға жауап береді, өз ойларын ортаға салады.



Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация, қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу әдістері туралы ақпарат.



Сабақтың ортасы

35 минут


1-тапсырма: "Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу әдістерін түсіну" (Жеке жұмыс, талдау әдісі)
Тапсырма:

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеуде қолданылатын әдістерді сипаттаңыз.

Ғылыми зерттеулердің қан топтарының тұқым қуалау заңдылықтарын анықтаудағы рөлін түсіндіріңіз.

Тұқым қуалауды зерттеу әдістерін қан топтарының генетикалық ерекшеліктерін анықтауда қалай қолданамыз?

Мысал:

Оқушыларға тұқым қуалауды зерттеудің әдістері мен техникалары туралы теориялық ақпарат беріледі. Оқушылар осы әдістердің қан топтарының тұқым қуалауын түсінудегі маңызын талдайды.

Дескрипторлар:
Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу әдістерін дұрыс сипаттайды.
Зерттеулердің рөлін нақты көрсетеді.
Тұқым қуалауды зерттеу әдістерін қолданудың маңыздылығын түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу әдістерін зерттейді.

Өз жауаптарын дәптерде жазады және талқылайды.


Бағалау:
"Бағдаршам" әдісі (жасыл – бәрін дұрыс орындадым, сары – біраз сұрақтар бар, қызыл – қиын болды)


Ресурстар:

Презентация, қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу әдістері туралы диаграммалар.


2-тапсырма: "Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу әдісін қолдану" (Жұптық жұмыс, практикалық әдіс)
Тапсырма:

Ата-аналардың қан топтарын беріңіз.

Осы ата-аналардың генотиптері мен фенотиптерін пайдалана отырып, ұрпақтың қан топтарын болжаңыз.

Қан топтарының тұқым қуалау заңдылықтарын қолдана отырып, нәтижелерді түсіндіріңіз.

Мысал:

Оқушыларға генетикалық кросс жасап, қан топтарының тұқым қуалауының заңдылықтарын зерттеу тапсырмасы беріледі. Олар тұқым қуалаудың заңдылықтарын болжауға арналған әдістерді қолданады.

Дескрипторлар:
Генетикалық кросс жасап, ұрпақтың қан топтарын болжайды.
Тұқым қуалау заңдылықтарын дұрыс қолданады.
Нәтижелерді дұрыс түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

Жұптасып, қан топтарының тұқым қуалауын болжайды.

Өз шешімдерін бір-бірімен талқылайды.


Бағалау:
"Қол шапалақтау" әдісі (дұрыс жауап берген жұптарды мадақтау).



Ресурстар:

Генетикалық кроссқа арналған жұмыс парақтары, қан топтарының тұқым қуалауы туралы диаграммалар.


3-тапсырма: "Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу әдістері арқылы алынған нәтижелерді талдау" (Топтық жұмыс, пікірталас әдісі)
Тапсырма:

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу әдістерінің нәтижелерін талқылаңыз.

Бұл зерттеулер қан топтарының тұқым қуалауын түсінудегі қандай жаңалықтар әкелді?

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеудің маңыздылығын және қолданылуын сипаттаңыз.

Мысал:

Оқушыларға тұқым қуалауды зерттеуде қолданылған әдістердің нәтижелерін талқылау тапсырмасы беріледі. Олар қан топтарының тұқым қуалауын зерттеген ғалымдардың еңбектерін талқылайды.

Дескрипторлар:
Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу нәтижелерін дұрыс талқылайды.
Ғалымдардың еңбектерін түсіндіреді.
Зерттеулердің маңыздылығын сипаттайды.

Оқушы әрекеті:

Топта жұмыс істейді, талқылауға қатысады.

Топ жұмысын сынып алдында қорғайды.


Бағалау:
"Жетістік баспалдағы" әдісі (оқушылар өз жетістіктерін бағалайды).


Ресурстар:

Презентация жасау құралдары, ғылыми зерттеулер туралы ақпарат.


Сабақтың соңы

5 минут

Қорытындылау:

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу әдістерінің маңызын қорытындылаймыз.

Қай тапсырма ең қызықты болды?

Бүгінгі сабақтан қандай жаңа білім алдыңыз?

Оқушылардың сабақ туралы пікірлері мен ұсыныстары тыңдалады.

Үй тапсырмасы:

Ғылыми зерттеулер туралы баяндама жазу:
Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалауын зерттеген ғалымдардың еңбектерін талдап, зерттеулердің маңызы туралы баяндама жазу тапсырмасы беріледі.

Тұқым қуалаудың заңдылықтарын зерттеу:
Оқушыларға тұқым қуалау заңдылықтарын зерттеуде қолданылған әдістер туралы толық баяндама жазу тапсырмасы беріледі.

Рефлексия жасайды.


Кері байланыс парағын толтырады.

Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация.






ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ САБАҚ ЖОСПАРЛАРЫ

Сабақ № 25


Бөлім:

V бөлім. Генетикалық зерттеулер мен қан топтары

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Қан топтарының генетикалық зерттеулерін жүргізу

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

Қан топтарының генетикалық зерттеулерін жүргізу әдістерін түсіндіру.

Генетикалық зерттеулердің қан топтарына қалай әсер ететінін зерттеу.

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу үшін қолданылатын әдістерді меңгеру.

Сабақтың мақсаты

Қан топтарының генетикалық зерттеулерін жүргізу әдістерін түсіндіру.

Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалауын зерттеудегі маңызды әдістерді үйрету.

Генетикалық зерттеулерді қолдану арқылы қан топтарының тұқым қуалауы мен оны зерттеудің маңыздылығын түсіндіру.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі:

Мұғалім оқушылармен амандасып, сабақтың мақсатын түсіндіреді.

Оқушыларға сұрақ қою:

"Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу үшін қандай әдістерді қолдануға болады?"

"Ғылыми зерттеулер қан топтарының тұқым қуалауы туралы қандай маңызды ақпарат берді?"

Миға шабуыл:

"Генетикалық зерттеулерді жүргізудің қан топтарына әсері қандай?"

"Қан топтарын зерттеу үшін қандай әдістерді қолдануға болады?"

Оқушы әрекеті:

Сабақтың мақсатын түсінеді.

Берілген сұрақтарға жауап береді, өз ойларын ортаға салады.



Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация, қан топтарының генетикалық зерттеулер туралы ақпарат.


Сабақтың ортасы

35 минут


1-тапсырма: "Қан топтарының генетикалық зерттеулерінің негіздері" (Жеке жұмыс, талдау әдісі)
Тапсырма:

Қан топтарының генетикалық зерттеулерін сипаттаңыз.

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу үшін қолданылатын әдістерді түсіндіріңіз.

Ғылыми зерттеулердің қан топтарының тұқым қуалауы туралы қандай жаңалықтар ашты?

Мысал:

Оқушыларға қан топтарының генетикалық зерттеулерінің негіздері мен әдістерін түсіндіретін ақпарат беріледі. Оқушылар осы ақпарат арқылы генетикалық зерттеулердің қан топтарына қалай әсер ететінін талдайды.

Дескрипторлар:
Қан топтарының генетикалық зерттеулерінің негіздерін дұрыс сипаттайды.
Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу әдістерін түсіндіреді.
Зерттеулердің қан топтарына әсерін түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

Қан топтарының генетикалық зерттеулерін зерттейді.

Өз жауаптарын дәптерде жазады және талқылайды.


Бағалау:
"Бағдаршам" әдісі (жасыл – бәрін дұрыс орындадым, сары – біраз сұрақтар бар, қызыл – қиын болды).


Ресурстар:

Презентация, қан топтарының генетикалық зерттеулер туралы диаграммалар.


2-тапсырма: "Генетикалық зерттеулердің әдістері мен құралдарын қолдану" (Жұптық жұмыс, практикалық әдіс)
Тапсырма:

Қан топтарын зерттеуде қолданылатын ғылыми әдістерді сипаттаңыз.

Генетикалық зерттеулерді жүргізу үшін қандай құралдар қажет?

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеуде осы әдістер мен құралдардың маңызын түсіндіріңіз.

Мысал:

Оқушыларға генетикалық зерттеулерде қолданылатын әдістер мен құралдар туралы түсіндіріліп, олар осы әдістерді қолданып, қан топтарын зерттейді.

Дескрипторлар:
Ғылыми әдістерді дұрыс сипаттайды.
Қолданылатын құралдарды түсіндіреді.
Әдістер мен құралдардың маңыздылығын түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

Жұптасып, генетикалық зерттеу әдістері мен құралдары туралы талқылайды.

Өз шешімдерін бір-бірімен талқылайды.

Бағалау:
"Қол шапалақтау" әдісі (дұрыс жауап берген жұптарды мадақтау).


Ресурстар:

Ғылыми әдістер мен құралдар туралы диаграммалар, жұмыс парақтары.


3-тапсырма: "Қан топтарының генетикалық зерттеулерін қолдану нәтижелерін талдау" (Топтық жұмыс, пікірталас әдісі)
Тапсырма:

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеген ғылыми зерттеулердің нәтижелерін талқылаңыз.

Бұл зерттеулер қан топтарының тұқым қуалауы туралы білімімізді қалай арттырды?

Зерттеулердің қан топтарын анықтаудағы маңыздылығын сипаттаңыз.

Мысал:

Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалауын зерттеген ғылыми зерттеулердің нәтижелерін талқылау тапсырмасы беріледі. Оқушылар осы зерттеулердің нәтижелерін сыныпта талқылайды.

Дескрипторлар:
Ғылыми зерттеулердің нәтижелерін дұрыс талқылайды.
Қан топтарының тұқым қуалауы туралы білімді түсіндіреді.
Зерттеулердің маңыздылығын түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

Топта жұмыс істейді, талқылауға қатысады.

Топ жұмысын сынып алдында қорғайды.

Бағалау:
"Жетістік баспалдағы" әдісі (оқушылар өз жетістіктерін бағалайды).


Ресурстар:

Презентация жасау құралдары, ғылыми зерттеулер туралы ақпарат.


Сабақтың соңы

5 минут

Қорытындылау:

Қан топтарының генетикалық зерттеулерінің маңызын қорытындылаймыз.

Қай тапсырма ең қызықты болды?

Бүгінгі сабақтан қандай жаңа білім алдыңыз?

Оқушылардың сабақ туралы пікірлері мен ұсыныстары тыңдалады.

Үй тапсырмасы:

Қан топтарының генетикалық зерттеулеріне арналған есеп шығару:
Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу әдістерін қолдана отырып, есеп шығару тапсырмасы беріледі.

Қан топтарының тұқым қуалауы туралы ғылыми мақала жазу:
Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалауын зерттеген ғалымдардың еңбектері туралы мақала жазу тапсырмасы беріледі.

Рефлексия жасайды.


Кері байланыс парағын толтырады.

Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация.







ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ САБАҚ ЖОСПАРЛАРЫ

Сабақ № 26


Бөлім:

V бөлім. Генетикалық зерттеулер мен қан топтары

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеуде қолданылатын әдістер

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеуде қолданылатын әдістерді түсіндіру.

Генетикалық зерттеулердің қан топтарын анықтау және тұқым қуалау заңдылықтарын түсінуге қалай көмектесетінін көрсету.

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеудің негізгі әдістерін қолдану дағдыларын қалыптастыру.

Сабақтың мақсаты

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеуде қолданылатын негізгі әдістер мен құралдарды түсіндіру.

Тұқым қуалаудың генетикалық зерттеу әдістерін қарастыру.

Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу әдістерін қолдана отырып тәжірибе жасауға үйрету.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі:

Мұғалім оқушылармен амандасып, сабақтың мақсатын түсіндіреді.

Оқушыларға сұрақ қою:

"Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеуде қандай әдістер қолданылады?"

"Тұқым қуалауды зерттеуде қандай тәжірибелер жүргізіледі?"

Миға шабуыл:

"Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеуде генетикалық әдістерді қалай қолданамыз?"

"Генетикалық зерттеулер қан топтарының тұқым қуалау заңдылықтарын қалай анықтайды?"

Оқушы әрекеті:

Сабақтың мақсатын түсінеді.

Берілген сұрақтарға жауап береді, өз ойларын ортаға салады.



Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация, қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу әдістері туралы ақпарат.


Сабақтың ортасы

35 минут


1-тапсырма: "Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеуде қолданылатын әдістерді түсіну" (Жеке жұмыс, талдау әдісі)
Тапсырма:

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеуде қолданылатын әдістерді сипаттаңыз.

Генетикалық зерттеулерде қолданылатын негізгі құралдар мен әдістерді түсіндіріңіз.

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеуде осы әдістердің маңыздылығын талқылаңыз.

Мысал:

Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу әдістері туралы теориялық ақпарат беріледі. Олар осы әдістердің қан топтарының тұқым қуалау заңдылықтарын түсінуде маңызын талдайды.

Дескрипторлар:
Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеудегі әдістерді дұрыс сипаттайды.
Генетикалық зерттеу әдістерін түсіндіреді.
Әдістердің маңыздылығын талқылайды.

Оқушы әрекеті:

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу әдістерін зерттейді.

Өз жауаптарын дәптерде жазады және талқылайды.

Бағалау:
"Бағдаршам" әдісі (жасыл – бәрін дұрыс орындадым, сары – біраз сұрақтар бар, қызыл – қиын болды).


Ресурстар:

Презентация, қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу әдістері туралы диаграммалар.


2-тапсырма: "Генетикалық зерттеулердің әдістерін қолдану" (Жұптық жұмыс, практикалық әдіс)
Тапсырма:

Ата-аналардың қан топтарын беріңіз.

Ата-аналардың генотиптері мен фенотиптерін негізге ала отырып, ұрпақтың қан топтарын болжаңыз.

Қан топтарының тұқым қуалау заңдылықтарын қолдана отырып, нәтижелерді түсіндіріңіз.

Мысал:

Оқушыларға генетикалық кросс жасау тапсырмасы беріледі, мұнда олар ата-аналардың қан топтарын негізге алып, ұрпақтың қан топтарын болжайды.

Дескрипторлар:
Генетикалық кросс жасап, ұрпақтың қан топтарын болжайды.
Тұқым қуалау заңдылықтарын дұрыс қолданады.
Нәтижелерді дұрыс түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

Жұптасып, генетикалық кросс жасап, нәтижелерін талқылайды.

Өз шешімдерін бір-бірімен талқылайды.


Бағалау:
"Қол шапалақтау" әдісі (дұрыс жауап берген жұптарды мадақтау).


Ресурстар:

Генетикалық кроссқа арналған жұмыс парақтары, қан топтарының тұқым қуалауы туралы диаграммалар.


3-тапсырма: "Қан топтарының тұқым қуалау заңдылықтарын зерттеу нәтижелерін талдау" (Топтық жұмыс, пікірталас әдісі)
Тапсырма:

Қан топтарының тұқым қуалау заңдылықтарын зерттеген ғалымдардың зерттеулерінің нәтижелерін талқылаңыз.

Ғылыми зерттеулердің қан топтарының тұқым қуалауы туралы білімімізді қалай арттырғанын түсіндіріңіз.

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеудегі әдістер мен нәтижелердің маңыздылығын сипаттаңыз.

Мысал:

Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалауы туралы зерттеулердің нәтижелерін талқылау тапсырмасы беріледі. Оқушылар осы нәтижелердің қан топтарының тұқым қуалауын түсінудегі маңызын талқылайды.

Дескрипторлар:
Ғылыми зерттеулердің нәтижелерін дұрыс талқылайды.
Қан топтарының тұқым қуалауы туралы білімді түсіндіреді.
Әдістер мен нәтижелердің маңыздылығын түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

Топта жұмыс істейді, талқылауға қатысады.

Топ жұмысын сынып алдында қорғайды.


Бағалау:
"Жетістік баспалдағы" әдісі (оқушылар өз жетістіктерін бағалайды).


Ресурстар:

Презентация жасау құралдары, ғылыми зерттеулер туралы ақпарат.


Сабақтың соңы

5 минут

Қорытындылау:

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу әдістерінің маңызын қорытындылаймыз.

Қай тапсырма ең қызықты болды?

Бүгінгі сабақтан қандай жаңа білім алдыңыз?

Оқушылардың сабақ туралы пікірлері мен ұсыныстары тыңдалады.

Үй тапсырмасы:

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу әдістері туралы есеп жазу:
Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалауын зерттеуде қолданылған әдістер туралы толық баяндама жазу тапсырмасы беріледі.

Генетикалық кроссқа арналған есеп шығару:
Оқушыларға генетикалық кросс жасап, ұрпақтың қан топтарын болжау тапсырмасы беріледі.

Рефлексия жасайды.


Кері байланыс парағын толтырады.

Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация.






ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ САБАҚ ЖОСПАРЛАРЫ

Сабақ № 27


Бөлім:

V бөлім. Генетикалық зерттеулер мен қан топтары

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Генетикалық тестер және қан топтарын анықтау

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

Генетикалық тестердің қан топтарын анықтаудағы рөлін түсіндіру.

Қан топтарын анықтауда генетикалық тестерді қолдану әдістерін үйрету.

Қан топтарын анықтау арқылы генетикалық тестердің маңыздылығын көрсету.

Сабақтың мақсаты

Генетикалық тестердің қан топтарын анықтауда қалай қолданылатынын түсіндіру.

Қан топтарын анықтау үшін генетикалық тестерді қалай қолдануға болатынын көрсету.

Оқушыларға генетикалық тесттерді дұрыс қолдану әдістерін үйрету.

Құндылықтарды дарыту

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі:

Мұғалім оқушылармен амандасып, сабақтың тақырыбын түсіндіреді.

Оқушыларға сұрақ қою:

"Генетикалық тестер қан топтарын анықтауда қалай қолданылады?"

"Генетикалық тесттерді қолдану қан топтарын зерттеуде қандай маңызға ие?"

Миға шабуыл:

"Генетикалық тестер қан топтарын анықтау үшін қалай жұмыс істейді?"

"Генетикалық тесттер қандай жағдайларда және қандай мақсатпен қолданылады?"

Оқушы әрекеті:

Сабақтың мақсатын түсінеді.

Берілген сұрақтарға жауап береді, өз ойларын ортаға салады.




Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация, генетикалық тестер туралы ақпарат.


Сабақтың ортасы

35 минут


1-тапсырма: "Генетикалық тестер туралы түсінік беру" (Жеке жұмыс, талдау әдісі)
Тапсырма:

Генетикалық тестердің қан топтарын анықтаудағы рөлін сипаттаңыз.

Генетикалық тесттердің қолдану әдістерін түсіндіріңіз.

Генетикалық тесттерді қолданудың қан топтарын анықтаудағы маңыздылығын талқылаңыз.

Мысал:

Оқушыларға генетикалық тестердің негіздері мен қан топтарын анықтауда қолданылуы туралы түсінік беріледі. Олар осы ақпаратты талдап, генетикалық тесттердің қан топтарын анықтаудағы маңызын түсінеді.

Дескрипторлар:
Генетикалық тестердің рөлін дұрыс сипаттайды.
Қолдану әдістерін түсіндіреді.
Тесттерді қолданудың маңыздылығын түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

Генетикалық тестерді зерттейді.

Өз жауаптарын дәптерде жазады және талқылайды.

Бағалау:
"Бағдаршам" әдісі (жасыл – бәрін дұрыс орындадым, сары – біраз сұрақтар бар, қызыл – қиын болды).


Ресурстар:

Презентация, генетикалық тестер туралы диаграммалар.


2-тапсырма: "Генетикалық тестердің қолданылуы" (Жұптық жұмыс, практикалық әдіс)
Тапсырма:

Қан топтарын анықтау үшін генетикалық тестерді қолдану бойынша есеп шығарыңыз.

Тест нәтижелерін бағалаңыз.

Тестті қолдану әдістерінің қан топтарын анықтаудағы тиімділігін сипаттаңыз.

Мысал:

Оқушыларға генетикалық тестерді қан топтарын анықтау үшін қолдану тапсырмасы беріледі. Олар қан топтарының тұқым қуалау заңдылықтарын түсініп, тестердің маңызын зерттейді.

Дескрипторлар:
Қан топтарын анықтау үшін тест қолдануды дұрыс орындайды.
Тест нәтижелерін дұрыс бағалайды.
Тесттің тиімділігін түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

Жұптасып, генетикалық тестті қолдана отырып, нәтижелерді талқылайды.

Өз шешімдерін бір-бірімен талқылайды.


Бағалау:
"Қол шапалақтау" әдісі (дұрыс жауап берген жұптарды мадақтау).


Ресурстар:

Генетикалық тестер туралы жұмыс парақтары, қан топтарының тұқым қуалауы туралы диаграммалар.


3-тапсырма: "Қан топтарын анықтау және зерттеу" (Топтық жұмыс, пікірталас әдісі)
Тапсырма:

Қан топтарының генетикалық тест арқылы анықталу процесін сипаттаңыз.

Тесттің қан топтарын анықтаудағы маңызын түсіндіріңіз.

Генетикалық тесттер мен қан топтарының тұқым қуалауының арасындағы байланысты талқылаңыз.

Мысал:

Оқушыларға генетикалық тесттерді қолданып, қан топтарын анықтау тапсырмасы беріледі. Олар қан топтарының тұқым қуалауы мен генетикалық тесттер арасындағы байланысты талқылайды.

Дескрипторлар:
Қан топтарының анықталу процесін дұрыс түсіндіреді.
Тесттің маңыздылығын анық көрсетеді.
Генетикалық тесттер мен тұқым қуалау арасындағы байланысты талқылайды.

Оқушы әрекеті:

Топта жұмыс істейді, талқылауға қатысады.

Топ жұмысын сынып алдында қорғайды.


Бағалау:
"Жетістік баспалдағы" әдісі (оқушылар өз жетістіктерін бағалайды).


Ресурстар:

Презентация жасау құралдары, генетикалық тесттер туралы ақпарат.


Сабақтың соңы

5 минут

Қорытындылау:

Генетикалық тестер мен қан топтарының анықталуын қорытындылаймыз.

Қай тапсырма ең қызықты болды?

Бүгінгі сабақтан қандай жаңа білім алдыңыз?

Оқушылардың сабақ туралы пікірлері мен ұсыныстары тыңдалады.

Үй тапсырмасы:

Генетикалық тесттердің қолданылуы туралы есеп:
Оқушыларға қан топтарын анықтау үшін қолданылатын генетикалық тесттерді сипаттай отырып, олардың маңыздылығын баяндап, өз пікірін жазу тапсырмасы беріледі.

Қан топтарын анықтау үшін жүргізілетін зерттеулер туралы реферат:
Оқушыларға қан топтарын анықтауда қолданылатын әртүрлі әдістер мен зерттеулер туралы реферат жазу тапсырмасы беріледі.

Рефлексия жасайды.


Кері байланыс парағын толтырады.

Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация.








ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ САБАҚ ЖОСПАРЛАРЫ

Сабақ № 28


Бөлім:

V бөлім. Генетикалық зерттеулер мен қан топтары

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Қан топтары бойынша генетикалық кеңес беру

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

Қан топтары бойынша генетикалық кеңес беру туралы түсінік қалыптастыру.

Қан топтарының тұқым қуалауы туралы ақпарат беру арқылы генетикалық кеңес беруді үйрету.

Оқушыларға генетикалық тұрғыдан ата-аналарға қан топтары бойынша кеңес беру әдістерін меңгерту.

Сабақтың мақсаты

Қан топтарының тұқым қуалауы туралы ақпаратты қолдана отырып, генетикалық кеңес беруді үйрету.

Қан топтарының тұқым қуалауын және оның адамдарға қалай әсер ететінін түсіндіру.

Оқушыларға генетикалық кеңес беру процесін көрсету.

Құндылықтарды дарыту

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі:

Мұғалім оқушылармен амандасып, сабақтың мақсатын түсіндіреді.

Оқушыларға сұрақ қою:

"Генетикалық кеңес беру дегеніміз не?"

"Қан топтары бойынша генетикалық кеңес қалай беріледі?"

Миға шабуыл:

"Қан топтарының тұқым қуалауы туралы қандай білімдеріңіз бар?"

"Қан топтары бойынша генетикалық кеңес беру адамның денсаулығына қалай әсер етуі мүмкін?"

Оқушы әрекеті:

Сабақтың мақсатын түсінеді.

Берілген сұрақтарға жауап береді, өз ойларын ортаға салады.







Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация, генетикалық кеңес беру туралы ақпарат.


Сабақтың ортасы

35 минут


1-тапсырма: "Генетикалық кеңес беру негіздері" (Жеке жұмыс, талдау әдісі)
Тапсырма:

Генетикалық кеңес берудің қағидаларын сипаттаңыз.

Қан топтары бойынша кеңес берудің ерекшеліктері қандай?

Генетикалық кеңес берудің маңыздылығын түсіндіріңіз.

Мысал:

Оқушыларға генетикалық кеңес берудің негіздері мен қағидаларын түсіндіретін материал беріледі. Оқушылар осы материал бойынша генетикалық кеңес берудің қан топтары үшін қалай жүргізілетінін талдайды.

Дескрипторлар:
Генетикалық кеңес берудің қағидаларын дұрыс сипаттайды.
Қан топтары бойынша кеңес берудің ерекшеліктерін түсіндіреді.
Кеңес берудің маңыздылығын түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

Генетикалық кеңес беру туралы материалды зерттейді.

Өз жауаптарын дәптерде жазады және талқылайды.

Бағалау:
"Бағдаршам" әдісі (жасыл – бәрін дұрыс орындадым, сары – біраз сұрақтар бар, қызыл – қиын болды).


Ресурстар:

Презентация, генетикалық кеңес беру туралы диаграммалар.


2-тапсырма: "Қан топтары бойынша генетикалық кеңес беру" (Жұптық жұмыс, практикалық әдіс)
Тапсырма:

Ата-аналардың қан топтарын анықтаңыз.

Ұрпақтың қан топтарын болжаңыз және оған негізделген кеңес беріңіз.

Қан топтары мен генетика арасындағы байланысты түсіндіріңіз.

Мысал:

Оқушыларға тұқым қуалау заңдарын ескеріп, қан топтары бойынша кеңес беру тапсырмасы беріледі. Олар ата-аналарға болашақ ұрпақтың қан топтарын болжау үшін генетикалық кеңес береді.

Дескрипторлар:
Ата-аналардың қан топтарын дұрыс анықтайды.
Ұрпақтың қан топтарын дұрыс болжайды.
Қан топтары мен генетика арасындағы байланысты дұрыс түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

Жұптасып, генетикалық кеңес беруді орындайды.

Өз шешімдерін бір-бірімен талқылайды.


Бағалау:
"Қол шапалақтау" әдісі (дұрыс жауап берген жұптарды мадақтау).


Ресурстар:

Қан топтарын болжауға арналған жұмыс парақтары, диаграммалар.


3-тапсырма: "Қан топтары бойынша кеңес беру негізінде әлеуметтік мәселелерді талдау" (Топтық жұмыс, пікірталас әдісі)
Тапсырма:

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу әлеуметтік және медициналық тұрғыдан қандай мәселелер туғызады?

Қан топтары бойынша генетикалық кеңес берудің адам өміріне және денсаулығына қалай әсер ететінін түсіндіріңіз.

Генетикалық кеңес беру барысында туындайтын мәселелерді талқылаңыз.

Мысал:

Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалауы мен олардың адамдар арасындағы әлеуметтік және медициналық мәселелерге әсері туралы талқылау тапсырмасы беріледі.

Дескрипторлар:
Қан топтарының тұқым қуалауын әлеуметтік және медициналық тұрғыдан дұрыс талқылайды.
Генетикалық кеңес берудің әсерін дұрыс түсіндіреді.
Талқылау барысында маңызды мәселелерді көрсетеді.

Оқушы әрекеті:

Топта жұмыс істейді, талқылауға қатысады.

Топ жұмысын сынып алдында қорғайды.


Бағалау:
"Жетістік баспалдағы" әдісі (оқушылар өз жетістіктерін бағалайды).



Ресурстар:

Қан топтары мен генетикалық кеңес беру туралы ақпарат, медициналық диаграммалар.


Сабақтың соңы

5 минут

Қорытындылау:

Қан топтары бойынша генетикалық кеңес берудің маңызын қорытындылаймыз.

Қай тапсырма ең қызықты болды?

Бүгінгі сабақтан қандай жаңа білім алдыңыз?

Оқушылардың сабақ туралы пікірлері мен ұсыныстары тыңдалады.

Үй тапсырмасы:

Қан топтары бойынша генетикалық кеңес беру туралы реферат:
Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалауы бойынша ата-аналарға қандай кеңес беруге болатындығы туралы реферат жазу тапсырмасы беріледі.

Генетикалық кеңес берудің тиімділігін талдау:
Оқушыларға қан топтары бойынша генетикалық кеңес беру процессінің тиімділігін және оның адамдардың денсаулығына ықпалын талдай отырып, қорытынды жазу тапсырмасы беріледі.

Рефлексия жасайды.


Кері байланыс парағын толтырады.

Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация.






ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ САБАҚ ЖОСПАРЛАРЫ

Сабақ № 29


Бөлім:

V бөлім. Генетикалық зерттеулер мен қан топтары

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Қан топтарының адам денсаулығы мен тұқым қуалауын зерттеудегі маңызы

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

Қан топтарының адам денсаулығы мен тұқым қуалауын зерттеудегі маңызын түсіндіру.

Қан топтарының тұқым қуалауы мен денсаулыққа әсерін зерттеудің әдістерін үйрету.

Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалауын анықтау арқылы адам денсаулығын болжау жолдарын көрсету.

Сабақтың мақсаты

Қан топтарының адам денсаулығы мен тұқым қуалауын зерттеудегі маңыздылығын түсіндіру.

Қан топтарының адам денсаулығына, генетикалық жағдайлар мен тұқым қуалауға әсерін анықтауда зерттеу жүргізу әдістерін үйрету.

Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалауы мен денсаулыққа әсерін зерттеудің ғылыми маңыздылығын көрсету.

Құндылықтарды дарыту

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі:

Мұғалім оқушылармен амандасып, сабақтың мақсатын түсіндіреді.

Оқушыларға сұрақ қою:

"Қан топтарының тұқым қуалауы адам денсаулығына қалай әсер етеді?"

"Қан топтары бойынша генетикалық зерттеулердің маңызы қандай?"

Миға шабуыл:

"Қан топтары мен тұқым қуалау арасындағы байланысты зерттеудің адам денсаулығына әсері қандай?"

"Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу әдістерінің денсаулыққа әсері туралы қандай ойлар бар?"

Оқушы әрекеті:

Сабақтың мақсатын түсінеді.

Берілген сұрақтарға жауап береді, өз ойларын ортаға салады.


Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация, қан топтары мен денсаулық туралы ақпарат.


Сабақтың ортасы

35 минут


1-тапсырма: "Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеудің маңызы" (Жеке жұмыс, талдау әдісі)
Тапсырма:

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу адам денсаулығына қалай әсер етеді?

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеген ғалымдардың еңбектерін түсіндіріңіз.

Ғылыми зерттеулердің адам денсаулығы мен тұқым қуалауын зерттеудегі маңызы қандай?

Мысал:

Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалауы мен денсаулыққа әсерін зерттеген ғалымдардың еңбектері туралы материал беріледі. Оқушылар осы материалды талдап, зерттеудің маңыздылығын түсінеді.

Дескрипторлар:
Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеудің маңыздылығын дұрыс түсіндіреді.
Ғалымдардың еңбектерін түсіндіреді.
Ғылыми зерттеулердің маңызын дұрыс түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

Қан топтары мен денсаулық туралы материалды зерттейді.

Өз жауаптарын дәптерде жазады және талқылайды.

Бағалау:
"Бағдаршам" әдісі (жасыл – бәрін дұрыс орындадым, сары – біраз сұрақтар бар, қызыл – қиын болды).


Ресурстар:

Презентация, ғылыми зерттеулер туралы диаграммалар.


2-тапсырма: "Қан топтары мен денсаулық арасындағы байланыс" (Жұптық жұмыс, практикалық әдіс)
Тапсырма:

Қан топтары мен денсаулық арасындағы байланысты анықтаңыз.

Қан топтарының тұқым қуалауы мен адамның денсаулығына әсерін талдаңыз.

Қан топтары мен тұқым қуалауының адам денсаулығына әсерін сипаттаңыз.

Мысал:

Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалауы мен адамның денсаулығы арасындағы байланыстарды зерттеу тапсырмасы беріледі.

Дескрипторлар:
Қан топтары мен денсаулық арасындағы байланысты дұрыс анықтайды.
Тұқым қуалауды талдайды.
Нәтижелерді дұрыс сипаттайды.

Оқушы әрекеті:

Жұптасып, қан топтары мен денсаулық арасындағы байланысты зерттейді.

Өз шешімдерін бір-бірімен талқылайды.


Бағалау:
"Қол шапалақтау" әдісі (дұрыс жауап берген жұптарды мадақтау).


Ресурстар:

Қан топтары мен денсаулық туралы диаграммалар, жұмыс парақтары.


3-тапсырма: "Қан топтары мен тұқым қуалау заңдарын зерттеу нәтижелерін талдау" (Топтық жұмыс, пікірталас әдісі)
Тапсырма:

Қан топтарының тұқым қуалау заңдары мен денсаулыққа әсерін зерттеу нәтижелерін талқылаңыз.

Ғылыми зерттеулердің тұқым қуалау мен денсаулық арасындағы байланыс туралы бізге қандай ақпарат беретінін сипаттаңыз.

Қан топтарының тұқым қуалауы мен денсаулыққа әсері туралы қандай қорытынды жасауға болады?

Мысал:

Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалау заңдары мен адамның денсаулығына әсерін зерттеген ғылыми зерттеулердің нәтижелерін талқылау тапсырмасы беріледі. Оқушылар осы нәтижелердің маңызын талқылайды.

Дескрипторлар:
Зерттеу нәтижелерін дұрыс талқылайды.
Ғылыми ақпаратты дұрыс түсіндіреді.
Қорытынды жасайды.

Оқушы әрекеті:

Топта жұмыс істейді, талқылауға қатысады.

Топ жұмысын сынып алдында қорғайды.


Бағалау:
"Жетістік баспалдағы" әдісі (оқушылар өз жетістіктерін бағалайды).


Ресурстар:

Презентация жасау құралдары, ғылыми зерттеулер туралы ақпарат.


Сабақтың соңы

5 минут

Қорытындылау:

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеудің адам денсаулығына маңызын қорытындылаймыз.

Қай тапсырма ең қызықты болды?

Бүгінгі сабақтан қандай жаңа білім алдыңыз?

Оқушылардың сабақ туралы пікірлері мен ұсыныстары тыңдалады.

Үй тапсырмасы:

Қан топтарының денсаулыққа әсері туралы есеп:
Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалауы мен денсаулыққа әсерін сипаттай отырып, ғылыми зерттеулер туралы есеп жазу тапсырмасы беріледі.

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу бойынша реферат жазу:
Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалауы мен оның адам денсаулығына әсері туралы реферат жазу тапсырмасы беріледі.

Рефлексия жасайды.


Кері байланыс парағын толтырады.

Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация.






ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ САБАҚ ЖОСПАРЛАРЫ

Сабақ № 30


Бөлім:

VІ бөлім. Қорытынды және бағалау

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Қан топтары туралы білімді бағалау

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

Қан топтарының тұқым қуалауы, генетикалық заңдылықтар және олардың адам денсаулығына әсері туралы алған білімдерді бағалау.

Оқушылардың қан топтары туралы теориялық білімдерін тексеру.

Қан топтарының тұқым қуалауын түсінудегі дағдыларды бағалау.

Сабақтың мақсаты

Қан топтарының тұқым қуалауы және олардың генетикалық негіздері туралы оқушылардың білімін бағалау.

Қан топтары бойынша білімдерін теориялық тапсырмалар мен практикалық әдістер арқылы тексеру.

Оқушылардың қан топтарын анықтау мен тұқым қуалауын зерттеуде қолданатын әдістерін бағалау.

Құндылықтарды дарыту

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі:

Мұғалім оқушылармен амандасып, сабақтың мақсатын түсіндіреді.

Оқушыларға сұрақ қою:

"Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеген кезде қандай заңдылықтарды ескеру қажет?"

"Қан топтарының тұқым қуалауы қандай генетикалық заңдарға негізделген?"

Миға шабуыл:

"Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеудің қаншалықты маңызды екенін түсіндіріңіз."

"Қан топтары мен тұқым қуалауды зерттеу үшін қандай ғылыми әдістер мен құралдар қолданылатынын айтып беріңіз?"

Оқушы әрекеті:

Сабақтың мақсатын түсінеді.

Берілген сұрақтарға жауап береді, өз ойларын ортаға салады.



Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация, қан топтары туралы ақпарат.


Сабақтың ортасы

35 минут


1-тапсырма: "Қан топтары туралы теориялық білімді тексеру" (Жеке жұмыс, тест әдісі)
Тапсырма:

Қан топтарының тұқым қуалауын сипаттаңыз.

Қан топтарының генетикалық жүйесін түсіндіріңіз.

Қан топтары мен генетикалық тұқым қуалау арасындағы байланысты анықтаңыз.

Мысал:

Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу бойынша қысқа тест тапсырмасы беріледі. Бұл тапсырма қан топтарының тұқым қуалауы мен теориялық заңдылықтарын тексеруге бағытталған.

Дескрипторлар:
Қан топтарының тұқым қуалауын дұрыс сипаттайды.
Генетикалық жүйені анық көрсетеді.
Қан топтары мен тұқым қуалауды дұрыс байланыстырады.

Оқушы әрекеті:

Тест тапсырмаларын орындайды.

Жауаптарын талқылайды.


Бағалау:
"Бағдаршам" әдісі (жасыл – бәрін дұрыс орындадым, сары – біраз сұрақтар бар, қызыл – қиын болды).


Ресурстар:

Тест тапсырмалары, қан топтарының тұқым қуалауы туралы диаграммалар.


2-тапсырма: "Генетикалық кросс және қан топтарын болжау" (Жұптық жұмыс, практикалық әдіс)
Тапсырма:

Ата-аналардың қан топтарын беріңіз.

Ата-аналардың генотиптері мен фенотиптерін пайдаланып, ұрпақтың қан топтарын болжаңыз.

Қан топтары бойынша тұқым қуалау заңдылықтарын қолдана отырып, нәтижелерді түсіндіріңіз.

Мысал:

Оқушыларға ата-аналардың қан топтарын беріп, ұрпақтың қан топтарын болжау тапсырмасы беріледі. Оқушылар генетикалық кросс жасап, ұрпақтың қан топтарын болжауды жүзеге асырады.

Дескрипторлар:
Генетикалық кросс жасап, ұрпақтың қан топтарын болжайды.
Тұқым қуалау заңдылықтарын дұрыс қолданады.
Нәтижелерді дұрыс түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

Жұптасып, генетикалық кросс жасап, нәтижелерді талқылайды.

Өз шешімдерін бір-бірімен талқылайды.


Бағалау:
"Қол шапалақтау" әдісі (дұрыс жауап берген жұптарды мадақтау).


Ресурстар:

Генетикалық кроссқа арналған жұмыс парақтары, диаграммалар.


3-тапсырма: "Қан топтары туралы алған білімді практикалық түрде бағалау" (Топтық жұмыс, пікірталас әдісі)
Тапсырма:

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу қандай әлеуметтік және медициналық мәселелерге алып келеді?

Қан топтарының тұқым қуалауы мен денсаулық арасындағы байланысты сипаттаңыз.

Қан топтарының зерттеу әдістері мен тұқым қуалауын болжау туралы алған білімдеріңізді түсіндіріңіз.

Мысал:

Оқушыларға қан топтары мен тұқым қуалауын зерттеудің маңыздылығы мен денсаулыққа әсерін талқылау тапсырмасы беріледі. Олар қан топтарының тұқым қуалауы мен оның денсаулыққа әсерін бағалайды.

Дескрипторлар:
Қан топтары мен денсаулық арасындағы байланысты дұрыс сипаттайды.
Тұқым қуалауды дұрыс түсіндіреді.
Алынған білімді практикада қолданады.

Оқушы әрекеті:

Топта жұмыс істейді, талқылауға қатысады.

Топ жұмысын сынып алдында қорғайды.


Бағалау:
"Жетістік баспалдағы" әдісі (оқушылар өз жетістіктерін бағалайды).


Ресурстар:

Қан топтары мен денсаулық арасындағы байланысты зерттеуге арналған диаграммалар, жұмыс парақтары.


Сабақтың соңы

5 минут

Қорытындылау:

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу туралы алған білімдерімізді қорытындылаймыз.

Қай тапсырма ең қызықты болды?

Бүгінгі сабақтан қандай жаңа білім алдыңыз?

Оқушылардың сабақ туралы пікірлері мен ұсыныстары тыңдалады.

Үй тапсырмасы:

Қан топтары мен тұқым қуалауы туралы реферат:
Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалауын зерттеудегі қолданылатын әдістер мен тұқым қуалау заңдары туралы реферат жазу тапсырмасы беріледі.

Генетикалық кроссқа арналған есеп шығару:
Оқушыларға қан топтарын болжау үшін генетикалық кросс жасап, нәтижелерін жазу тапсырмасы беріледі.

Рефлексия жасайды.


Кері байланыс парағын толтырады.

Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация.






ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ САБАҚ ЖОСПАРЛАРЫ

Сабақ № 31


Бөлім:

VІ бөлім. Қорытынды және бағалау

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Тұқым қуалаудың негіздерін қайталау және қорытындылау

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

Тұқым қуалаудың негізгі заңдарын және қан топтарының тұқым қуалауын қайталап, білімді қорытындылау.

Қан топтары мен тұқым қуалаудың биологиялық негіздеріне арналған білімді тексеру.

Оқушылардың өткен тақырыптар бойынша алған білімдерін қолдануға дайын болуын бағалау.

Сабақтың мақсаты

Тұқым қуалаудың негізгі заңдылықтарын қайта қарастыру және толықтыру.

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттегенде қолданылатын негізгі теорияларды жүйелеу.

Оқушылардың тұқым қуалау және генетика бойынша білімдерін бағалау, бекіту.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі:

Мұғалім оқушылармен амандасып, сабақтың мақсатын түсіндіреді.

Оқушыларға сұрақ қою:

"Тұқым қуалаудың қандай заңдылықтарын білесіздер?"

"Қан топтарының тұқым қуалауын түсіндіріп беріңіздер?"

Миға шабуыл:

"Тұқым қуалау заңдарын қайталау кезінде ең маңызды ұғымдар мен түсініктерді айтыңыздар."

"Қан топтарының тұқым қуалау заңдылықтары қандай генетикалық принциптерге негізделеді?"

Оқушы әрекеті:

Сабақтың мақсатын түсінеді.

Берілген сұрақтарға жауап береді, өз ойларын ортаға салады.



Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация, тұқым қуалаудың заңдары туралы ақпарат.







Сабақтың ортасы

35 минут


1-тапсырма: "Тұқым қуалаудың заңдарын қайталау" (Жеке жұмыс, тест әдісі)
Тапсырма:

Мендельдің тұқым қуалаудың заңдарын сипаттаңыз.

Қан топтарының тұқым қуалау ерекшеліктерін түсіндіріңіз.

Тұқым қуалау процесінде қандай заңдылықтар қолданылатынын сипаттаңыз.

Мысал:

Оқушыларға тұқым қуалаудың негізгі заңдары бойынша қысқа тест тапсырмасы беріледі. Бұл тапсырма тұқым қуалау және қан топтары туралы теориялық білімдерін тексеруге бағытталған.

Дескрипторлар:
Тұқым қуалаудың заңдарын дұрыс сипаттайды.
Қан топтарының тұқым қуалау ерекшеліктерін түсіндіреді.
Тұқым қуалау заңдылықтарын дұрыс қолданады.

Оқушы әрекеті:

Тест тапсырмаларын орындайды.

Жауаптарын талқылайды.


Бағалау:
"Бағдаршам" әдісі (жасыл – бәрін дұрыс орындадым, сары – біраз сұрақтар бар, қызыл – қиын болды).



Ресурстар:

Тест тапсырмалары, тұқым қуалау заңдары туралы диаграммалар.


2-тапсырма: "Генетикалық кросс және қан топтарын болжау" (Жұптық жұмыс, практикалық әдіс)
Тапсырма:

Ата-аналардың қан топтарын беріңіз.

Ата-аналардың генотиптері мен фенотиптерін пайдаланып, ұрпақтың қан топтарын болжаңыз.

Қан топтары бойынша тұқым қуалау заңдылықтарын қолдана отырып, нәтижелерді түсіндіріңіз.

Мысал:

Оқушыларға ата-аналардың қан топтарын беріп, ұрпақтың қан топтарын болжау тапсырмасы беріледі. Олар генетикалық кросс жасап, ұрпақтың қан топтарын болжауды жүзеге асырады.

Дескрипторлар:
Генетикалық кросс жасап, ұрпақтың қан топтарын болжайды.
Тұқым қуалау заңдылықтарын дұрыс қолданады.
Нәтижелерді дұрыс түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

Жұптасып, генетикалық кросс жасап, нәтижелерді талқылайды.

Өз шешімдерін бір-бірімен талқылайды.


Бағалау:
"Қол шапалақтау" әдісі (дұрыс жауап берген жұптарды мадақтау).


Ресурстар:

Генетикалық кроссқа арналған жұмыс парақтары, диаграммалар.


3-тапсырма: "Тұқым қуалаудың заңдарын практикада қолдану" (Топтық жұмыс, пікірталас әдісі)
Тапсырма:

Тұқым қуалаудың заңдары қандай медициналық жағдайларда қолданылады?

Қан топтарының тұқым қуалауы мен денсаулық арасындағы байланысты түсіндіріңіз.

Тұқым қуалаудың заңдарын қолдану арқылы қандай ғылыми жаңалықтар ашылды?

Мысал:

Оқушыларға тұқым қуалаудың заңдарын адам денсаулығы мен медициналық зерттеулерде қолдану бойынша талқылау тапсырмасы беріледі. Олар бұл заңдарды медициналық жағдайлар мен зерттеулерде қолдану жолдарын талқылайды.

Дескрипторлар:
Тұқым қуалаудың заңдарын дұрыс талқылайды.
Қан топтары мен денсаулық арасындағы байланысты түсіндіреді.
Тұқым қуалаудың заңдарының қолданылуын дәлелдейді.

Оқушы әрекеті:

Топта жұмыс істейді, талқылауға қатысады.

Топ жұмысын сынып алдында қорғайды.


Бағалау:
"Жетістік баспалдағы" әдісі (оқушылар өз жетістіктерін бағалайды).


Ресурстар:

Қан топтары мен тұқым қуалауды зерттеуге арналған диаграммалар, медициналық зерттеулер туралы

ақпарат.


Сабақтың соңы

5 минут

Қорытындылау:

Тұқым қуалаудың негізгі заңдарын қайталап, толықтыру.

Қай тапсырма ең қызықты болды?

Бүгінгі сабақтан қандай жаңа білім алдыңыз?

Оқушылардың сабақ туралы пікірлері мен ұсыныстары тыңдалады.

Үй тапсырмасы:

Тұқым қуалау заңдарын зерттеу:
Оқушыларға тұқым қуалаудың негізгі заңдарын сипаттап, оларды қандай жағдайларда қолдануға болатындығы туралы жазу тапсырмасы беріледі.

Қан топтарының тұқым қуалауы мен медициналық зерттеулер туралы реферат:
Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалауы мен медициналық зерттеулер арасындағы байланысты түсіндіріп, реферат жазу тапсырмасы беріледі.

Рефлексия жасайды.


Кері байланыс парағын толтырады.

Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация.






ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ САБАҚ ЖОСПАРЛАРЫ

Сабақ № 32


Бөлім:

VІ бөлім. Қорытынды және бағалау

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Қан топтарының тұқым қуалауының мәні туралы топтық талқылау

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

Қан топтарының тұқым қуалауының биологиялық және әлеуметтік мәнін түсіндіру.

Оқушыларды қан топтарының тұқым қуалауының маңызы мен оның адамдардың денсаулығына әсерін талқылауға баулу.

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеген ғылыми әдістер мен олардың маңызын көрсету.

Сабақтың мақсаты

Қан топтарының тұқым қуалауының адам өміріндегі маңыздылығын түсіндіру.

Қан топтарының тұқым қуалауының генетикалық тұрғыдан қарастырылуын және оның денсаулыққа әсерін талқылау.

Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалау заңдылықтарын топта талқылау арқылы түсіндіру.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі:

Мұғалім оқушылармен амандасып, сабақтың мақсатын түсіндіреді.

Оқушыларға сұрақ қою:

"Қан топтарының тұқым қуалауы адамның денсаулығына қалай әсер етеді?"

"Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеудегі маңызды тұжырымдар қандай?"

Миға шабуыл:

"Қан топтарының тұқым қуалауының биологиялық маңызы неде?"

"Қан топтары бойынша генетикалық зерттеулердің адам денсаулығына әсері туралы не айта аласыз?"

Оқушы әрекеті:

Сабақтың мақсатын түсінеді.

Берілген сұрақтарға жауап береді, өз ойларын ортаға салады.



Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация, қан топтары мен тұқым қуалаудың маңызы туралы ақпарат.


Сабақтың ортасы

35 минут


1-тапсырма: "Қан топтарының тұқым қуалауының мәні" (Топтық талқылау)
Тапсырма:

Қан топтарының тұқым қуалауының биологиялық маңыздылығын сипаттаңыз.

Тұқым қуалаудың әлеуметтік аспектілері мен денсаулыққа әсерін талқылаңыз.

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеудің ғылыми маңыздылығын түсіндіріңіз.

Мысал:

Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалауы туралы қысқаша ақпарат беріледі. Олар өз пікірлері мен білімдерін топта бөлісіп, қан топтарының тұқым қуалауының биологиялық және әлеуметтік маңызы туралы талқылайды.

Дескрипторлар:
Қан топтарының тұқым қуалауының биологиялық және әлеуметтік маңыздылығын дұрыс сипаттайды.
Тұқым қуалаудың денсаулыққа әсерін талқылайды.
Ғылыми зерттеулердің маңыздылығын түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

Топта жұмыс істейді, қан топтарының тұқым қуалауы туралы білімдерін талқылайды.

Өз пікірлері мен түсініктерін топ ішінде бөліседі.


Бағалау:
"Бағдаршам" әдісі (жасыл – бәрін дұрыс орындадым, сары – біраз сұрақтар бар, қызыл – қиын болды).


Ресурстар:

Қан топтары туралы диаграммалар мен инфографика.


2-тапсырма: "Қан топтарының тұқым қуалауы мен денсаулық арасындағы байланыс" (Пікірталас әдісі)

Тапсырма:

Қан топтары мен тұқым қуалаудың адам денсаулығына әсерін сипаттаңыз.

Қан топтарының тұқым қуалауы мен денсаулық арасындағы байланысты түсіндіріңіз.

Генетикалық тұрғыдан қан топтары мен денсаулықтың байланысында қандай әлеуметтік мәселелер туындайды?

Мысал:

Оқушыларға қан топтары мен тұқым қуалау арасындағы байланысты зерттейтін сұрақтар беріледі. Олар қан топтарының адам денсаулығына әсерін, әсіресе медициналық зерттеулер тұрғысынан талқылайды.

Дескрипторлар:
Қан топтарының денсаулыққа әсерін дұрыс сипаттайды.
Тұқым қуалаудың денсаулыққа әсерін түсіндіреді.
Әлеуметтік мәселелерді талқылайды.

Оқушы әрекеті:

Топта жұмыс істейді, пікірталасқа қатысады.

Қан топтарының тұқым қуалауын денсаулық пен әлеуметтік тұрғыдан талқылайды.

Бағалау:
"Қол шапалақтау" әдісі (дұрыс жауап берген жұптарды мадақтау).


Ресурстар:

Тұқым қуалаудың денсаулыққа әсері туралы инфографика, медициналық зерттеулер туралы материал.



3-тапсырма: "Қан топтары мен тұқым қуалаудың адам өміріндегі рөлі" (Топтық жұмыс, рөлдік ойын)
Тапсырма:

Тұқым қуалаудың әртүрлі жағдайларында қан топтары туралы қандай шешімдер қабылдау қажет?

Қан топтарының тұқым қуалауы мен денсаулық туралы қандай шешімдер қабылдауға болады?

Ғылыми тұрғыдан қан топтары мен тұқым қуалауды зерттеу қалай көмектеседі?

Мысал:

Оқушыларға рөлдік ойын ретінде қан топтарының тұқым қуалауында түрлі жағдайлар мен мәселелер туралы сценарий беріледі. Олар осы жағдайларды талқылап, өз ойларын қорғайды.

Дескрипторлар:
Қан топтарының тұқым қуалауы мен денсаулыққа әсерін дұрыс талқылайды.
Тұқым қуалаудың биологиялық маңыздылығын түсіндіреді.
Ғылыми зерттеулердің маңыздылығын дұрыс көрсетеді.

Оқушы әрекеті:

Топта жұмыс істейді, рөлдік ойынға қатысады.

Өз пікірлерін қорғайды және түсіндіреді.


Бағалау:
"Жетістік баспалдағы" әдісі (оқушылар өз жетістіктерін бағалайды).


Ресурстар:

Рөлдік ойын үшін сценарий, қан топтарының тұқым қуалауына қатысты ақпарат.


Сабақтың соңы

5 минут

Қорытындылау:

Қан топтары мен тұқым қуалаудың биологиялық және әлеуметтік маңыздылығын қорытындылаймыз.

Бүгінгі сабақта қандай жаңа білім алдыңыз?

Қай тапсырма ең қызықты болды?

Оқушылардың сабақ туралы пікірлері мен ұсыныстары тыңдалады.

Үй тапсырмасы:

Қан топтарының тұқым қуалауы мен денсаулық туралы есеп:
Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалауы мен олардың денсаулыққа әсерін сипаттай отырып, жеке зерттеу жасау тапсырмасы беріледі.

Қан топтарының тұқым қуалауы мен әлеуметтік мәселелер туралы реферат:
Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалауын зерттеудің әлеуметтік тұрғыдан маңызы туралы реферат жазу тапсырмасы беріледі.

Рефлексия жасайды.


Кері байланыс парағын толтырады.

Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация.






ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ САБАҚ ЖОСПАРЛАРЫ

Сабақ № 33


Бөлім:

VІ бөлім. Қорытынды және бағалау

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Қан топтары бойынша зерттеу жобалары мен эксперименттер

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

Оқушылардың қан топтары туралы білімдерін тереңдетіп, оларды зерттеу жобалары мен эксперименттер арқылы бағалау.

Қан топтарының тұқым қуалау заңдары мен оның денсаулыққа әсерін зерттеуді үйрету.

Оқушыларға зерттеу жобасын жасау және эксперимент жүргізу дағдыларын қалыптастыру.

Сабақтың мақсаты

Қан топтарының тұқым қуалау заңдары мен зерттеу әдістерін терең түсінуге көмектесу.

Оқушыларды қан топтары бойынша ғылыми зерттеу жобаларын жасауға ынталандыру.

Оқушылардың қан топтарына қатысты эксперименттерді жүргізу мен қорытындылар жасау дағдыларын бағалау.

Құндылықтарды дарыту

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Сабақтың басы (5 минут)

Ұйымдастыру кезеңі:

Мұғалім оқушылармен амандасып, сабақтың мақсатын түсіндіреді.

Оқушыларға сұрақ қою:

"Қан топтарын зерттеу қандай ғылыми әдістерді қолдануды қажет етеді?"

"Қан топтары бойынша қандай эксперименттер жүргізуге болады?"

Миға шабуыл:

"Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу үшін қандай әдістер қолданылатынын білесіздер ме?"

"Қан топтары мен тұқым қуалаудың денсаулыққа әсері туралы қандай зерттеу жобалары жасап көрдіңіздер ме?"

Оқушы әрекеті:

Сабақтың мақсатын түсінеді.

Берілген сұрақтарға жауап береді, өз ойларын ортаға салады.




Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация, зерттеу жобалары мен эксперименттер туралы ақпарат.


Сабақтың ортасы

35 минут


1-тапсырма: "Қан топтарының зерттеу жобаларын құру" (Жеке жұмыс, шығармашылық әдіс)
Тапсырма:

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу үшін жоба жасаңыз.

Жобаның ғылыми негізін сипаттаңыз, зерттеу әдістерін түсіндіріңіз.

Жобаның практикалық мәнін және қолданылуын түсіндіріңіз.

Мысал:

Оқушыларға қан топтары мен тұқым қуалау туралы зерттеу жобасын құру тапсырмасы беріледі. Олар қан топтарының тұқым қуалау заңдарын, әлеуметтік және медициналық аспектілерін зерттейді.

Дескрипторлар:
Қан топтарының тұқым қуалау заңдарын зерттеуге арналған жобаны дұрыс жасайды.
Зерттеу әдістерін анық сипаттайды.
Жобаның практикалық мәнін түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

Жеке зерттеу жобасын жасайды.

Өз жобасын топта талқылайды.


Бағалау:
"Бағдаршам" әдісі (жасыл – бәрін дұрыс орындадым, сары – біраз сұрақтар бар, қызыл – қиын болды).


Ресурстар:

Жоба жасау үшін қажетті құралдар (материалдар, диаграммалар, тұқым қуалау заңдары туралы ақпарат).


2-тапсырма: "Қан топтары бойынша эксперимент жүргізу" (Жұптық жұмыс, практикалық әдіс)
Тапсырма:

Қан топтарын анықтау үшін эксперимент жасап, нәтижелерді бағалаңыз.

Экспериментті қалай ұйымдастыруға болатынын сипаттаңыз.

Нәтижелерді түсіндіріп, қан топтарының тұқым қуалауы туралы қорытынды жасаңыз.

Мысал:

Оқушыларға қан топтарын анықтау үшін эксперимент жасау тапсырмасы беріледі. Бұл тапсырма қан топтарының тұқым қуалауын эксперименталды түрде тексеруге бағытталған.

Дескрипторлар:
Экспериментті дұрыс орындайды.
Нәтижелерді дұрыс бағалайды.
Қан топтарының тұқым қуалауын дұрыс түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

Жұптасып, қан топтарын анықтау үшін эксперимент жүргізеді.

Өз нәтижелерін талқылайды.


Бағалау:
"Қол шапалақтау" әдісі (дұрыс жауап берген жұптарды мадақтау).


Ресурстар:

Қан топтарын анықтау үшін қажетті эксперименттік құралдар, жұмыс парақтары.


3-тапсырма: "Қан топтарының зерттеу нәтижелерін қорытындылау" (Топтық жұмыс, пікірталас әдісі)
Тапсырма:

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу нәтижелерін қорытындылаңыз.

Тапқан нәтижелеріңізді өзара салыстырып, қорытынды жасаңыз.

Зерттеу жобаларының маңыздылығын түсіндіріңіз.

Мысал:

Оқушыларға өз зерттеу жобалары мен эксперименттерінің нәтижелерін талқылап, қорытынды жасау тапсырмасы беріледі.

Дескрипторлар:
Қан топтарының тұқым қуалау нәтижелерін дұрыс қорытындылайды.
Зерттеу жобаларын салыстырады.
Жобаның маңыздылығын түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

Топта жұмыс істейді, нәтижелерді талқылайды.

Топ жұмысын сынып алдында қорғайды.


Бағалау:
"Жетістік баспалдағы" әдісі (оқушылар өз жетістіктерін бағалайды).


Ресурстар:

Презентация жасау құралдары, диаграммалар, зерттеу нәтижелері.


Сабақтың соңы

5 минут

Қорытындылау:

Қан топтары мен тұқым қуалаудың зерттеу әдістерін қорытындылаймыз.

Қай тапсырма ең қызықты болды?

Бүгінгі сабақтан қандай жаңа білім алдыңыз?

Оқушылардың сабақ туралы пікірлері мен ұсыныстары тыңдалады.

Үй тапсырмасы:

Қан топтары мен тұқым қуалауын зерттеу туралы реферат:
Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалауы мен генетикалық зерттеулер туралы реферат жазу тапсырмасы беріледі.

Ғылыми зерттеу жобасын әзірлеу:
Оқушыларға қан топтары мен тұқым қуалауы туралы зерттеу жобасын әзірлеу тапсырмасы беріледі, онда олар жоба нәтижелерін талқылап, ғылыми қорытынды жасайды.

Рефлексия жасайды.


Кері байланыс парағын толтырады.

Ресурстар:

Интерактивті тақта, презентация.







ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ САБАҚ ЖОСПАРЛАРЫ

Сабақ № 34

Бөлім:

VІ бөлім. Қорытынды және бағалау

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Қорытынды тест және тақырып бойынша білімді тексеру

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

Оқушылардың қан топтарының тұқым қуалауы туралы алған білімдерін бағалау.

Қан топтары мен тұқым қуалаудың биологиялық негіздері бойынша тест тапсырмаларын орындау арқылы білімдерін тексеру.

Оқушыларға осы тақырып бойынша түсініктерін жүйелеу және қорытынды жасау мүмкіндігін беру.

Сабақтың мақсаты

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеген теориялық білімдер мен тәжірибелерді қорытындылау.

Оқушылардың қан топтары туралы алған білімдерін толық тексеру.

Қан топтары мен тұқым қуалаудың негізгі заңдарын қолдана білу дағдыларын бағалау.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі:

Мұғалім оқушылармен амандасып, сабақтың мақсатын түсіндіреді.

Сабақтың негізгі мақсатын ашу:

"Бүгін біз қан топтарының тұқым қуалауы тақырыбы бойынша білімдерімізді қорытындылап, алған білімдерімізді тексереміз."

Миға шабуыл:

"Қан топтарының тұқым қуалауы туралы өздеріңіз үшін қандай жаңа мәліметтер алдыңыздар?"

"Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу кезінде кездескен ең қызықты тұжырым қандай болды?"

Оқушы әрекеті:

Сабақтың мақсатын түсінеді.

Берілген сұрақтарға жауап береді, ой бөліседі.



Ресурстар:

Интерактивті тақта, тест тапсырмалары, тұқым қуалаудың заңдары туралы ақпарат.



Сабақтың ортасы

35 минут


1-тапсырма: "Тұқым қуалаудың заңдары бойынша тест" (Жеке жұмыс, тест әдісі)
Тапсырма:

Мендельдің тұқым қуалаудың заңдарын сипаттаңыз.

Қан топтарының тұқым қуалауының ерекшеліктерін түсіндіріңіз.

Қан топтарының тұқым қуалауын болжаудың математикалық әдістерін сипаттаңыз.

Мысал:

Оқушыларға қан топтарының тұқым қуалауы бойынша теориялық тест тапсырмасы беріледі. Тест тапсырмалары тұқым қуалаудың негізгі заңдарын, генетикалық кросстарды және қан топтарының анықтамасын тексеруге бағытталған.

Дескрипторлар:
Тұқым қуалаудың заңдарын дұрыс сипаттайды.
Қан топтарының тұқым қуалау ерекшеліктерін түсіндіреді.
Генетикалық кросстар мен болжау әдістерін дұрыс қолданады.

Оқушы әрекеті:

Тест тапсырмаларын орындайды.

Тапсырмаларды орындау барысында өз білімін тексереді.


Бағалау:
"Бағдаршам" әдісі (жасыл – бәрін дұрыс орындадым, сары – біраз сұрақтар бар, қызыл – қиын болды).



Ресурстар:

Тест тапсырмалары, қан топтарының тұқым қуалауы туралы диаграммалар.

2-тапсырма: "Қан топтарының генетикалық кроссын болжау" (Жұптық жұмыс, практикалық әдіс)
Тапсырма:

Ата-аналардың қан топтарын беріңіз.

Генетикалық кросс жасап, ұрпақтардың қан топтарын болжаңыз.

Қан топтарының тұқым қуалау заңдылықтарын қолдана отырып, нәтижелерді түсіндіріңіз.

Мысал:

Оқушыларға ата-аналардың қан топтарын беріп, олардың ұрпақтарының қан топтарын болжау тапсырмасы беріледі. Бұл тапсырма генетикалық кросс жасау мен қан топтарының тұқым қуалауын тексеруге бағытталған.

Дескрипторлар:
Генетикалық кросс жасайды.
Қан топтарының тұқым қуалау заңдарын дұрыс қолданады.
Нәтижелерді дәл түсіндіреді.

Оқушы әрекеті:

Жұптасып, қан топтарының тұқым қуалауын болжайды.

Өз нәтижелерін талқылайды.


Бағалау:
"Қол шапалақтау" әдісі (дұрыс жауап берген жұптарды мадақтау).


Ресурстар:

Генетикалық кроссқа арналған жұмыс парақтары, диаграммалар.


3-тапсырма: "Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу бойынша ғылыми пікірталас" (Топтық жұмыс, пікірталас әдісі)
Тапсырма:

Қан топтарының тұқым қуалауы мен денсаулық арасындағы байланысты талқылаңыз.

Ғылыми зерттеулердің тұқым қуалауға әсерін қалай түсіндірер едіңіз?

Қан топтары мен тұқым қуалауды зерттеуде қолданылатын әдістерді сипаттаңыз.

Мысал:

Оқушыларға қан топтары мен тұқым қуалауды зерттеу барысында туындайтын мәселелер мен ғылыми мәселелерді талқылау тапсырмасы беріледі. Бұл тапсырма қан топтарының тұқым қуалауы мен денсаулыққа әсерін түсіндіруге бағытталған.

Дескрипторлар:
Қан топтары мен денсаулық арасындағы байланысты дұрыс түсіндіреді.
Ғылыми зерттеулердің маңызын түсіндіреді.
Тұқым қуалауды зерттеу әдістерін сипаттайды.

Оқушы әрекеті:

Топта жұмыс істейді, пікірталасқа қатысады.

Топ жұмысын сынып алдында қорғайды.


Бағалау:
"Жетістік баспалдағы" әдісі (оқушылар өз жетістіктерін бағалайды).


Ресурстар:

Қан топтары мен денсаулық туралы диаграммалар, зерттеулер туралы ақпарат.


Сабақтың соңы

5 минут

Қорытындылау:

Қан топтарының тұқым қуалауын зерттеудегі білімдерімізді қорытындылаймыз.

Қай тапсырма ең қызықты болды?

Бүгінгі сабақтан қандай жаңа білім алдыңыз?

Оқушылардың сабақ туралы пікірлері мен ұсыныстары тыңдалады.

Үй тапсырмасы:

Қан топтары туралы зерттеу жобасын жазу:
Оқушыларға қан топтары мен тұқым қуалауын зерттеуге арналған зерттеу жобасын жазу тапсырмасы беріледі. Жоба тақырыптары:

Қан топтарының тұқым қуалауының заңдылықтары.

Қан топтары мен денсаулық арасындағы байланысты зерттеу.

Қан топтарының тұқым қуалауын болжау әдістері.

Генетикалық кросс пен қан топтарын болжау:
Оқушыларға ата-аналардың қан топтарын беріп, ұрпақтың қан топтарын болжау тапсырмасы беріледі.

Рефлексия жасайды.


Кері байланыс парағын толтырады.

Ресурстар:

Презентация,

Интерактивті тақта












? Бағалау критерийлері кестесі



Тақырып

Бағалау критерийлері

Макс. Балл (1–5)

1

Генетиканың негізі: тұқым қуалаудың заңдылықтары

Тұқым қуалаудың заңдылықтарын түсіну және қолдану

5

2

Гендер мен хромосомалардың рөлі

Гендер мен хромосомалардың рөлін дұрыс түсіну

5

3

Генетикалық белгілер мен олардың тұқым қуалауы

Генетикалық белгілерді тұқым қуалау тұрғысынан түсіну

5

4

Аутосомалық және хромосомалық тұқым қуалау

Аутосомалық және хромосомалық тұқым қуалауды дұрыс ажырату

5

5

Генетикалық карта және оның маңызы

Генетикалық картаның маңызын түсіну

5

6

Тұқым қуалаушылық заңдарын зерттеу әдістері

Тұқым қуалаушылық заңдарын зерттеу әдістерін дұрыс қолдану

5

7

Қан топтарының жүйесі: ABO жүйесі

ABO жүйесінің негіздерін түсіну және дұрыс қолдану

5

8

Қан топтарының тұқым қуалау механизмдері

Қан топтарының тұқым қуалау механизмдерін анықтап, түсіну

5
























ҚОРЫТЫНДЫ

Қорытынды бөлімде қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу оқушылардың генетика және биология туралы білімін тереңдетеді. Әр бөлімде қарастырылған тұқым қуалаудың заңдылықтары мен механизмдері оқушылардың теориялық білімдерін кеңейтеді. Жеке тақырыптар, мысалы, ABO жүйесі мен резус факторының тұқым қуалауы, оқушылардың генетикалық түсініктерін нақтылауға көмектеседі. Генетикалық зерттеулер мен тесттерді қолдану арқылы оқушылар зерттеу әдістерін меңгеріп, ғылыми көзқарастарын дамытады. Қан топтарының тұқым қуалауын түсіну оқушыларға адам генетикасы мен тұқым қуалаудың ерекшеліктерін айқындауға мүмкіндік береді.

Оқушылардың қан топтарының тұқым қуалауын зерттеу арқылы олардың ғылыми ойлау және зерттеу дағдылары артады. Бұл бағдарлама арқылы оқушылар тұқым қуалаушылықтың хромосомалық және молекулалық негіздерімен танысады. Жазбаша жұмыс пен топтық талқылаулар оқушылардың өз пікірлерін негіздеуге және дәлелдеуге дағдыландырады. Генетикалық карталар мен диаграммаларды құрастыру, зерттеу жобалары мен эксперименттер жүргізу балалардың практикалық дағдыларын дамытады. Қорытынды тест және топтық талқылаулар арқылы оқушылар өз білімдерін нақтылап, меңгерген дағдыларын көрсете алады.

Бағдарламадағы әрбір бөлім оқушыларды ғылыми зерттеулерге тарту арқылы олардың пәнге деген қызығушылығын арттырады. Қан топтарының тұқым қуалауының мәні мен адамның денсаулығына әсері туралы талқылау оқушыларды генетикаға қатысты мәселелерді тереңірек түсінуге бағыттайды. Тұқым қуалаудың түрлі типтері мен механизмдерін білу, олардың адам ағзасындағы рөлін түсіну оқушылардың болашақта биология немесе медицина салаларында білім алуға деген ынтасын оятады. Бұл бағдарлама генетика ғылымының маңызды тұстары мен зерттеу әдістерін оқушыларға жеткізіп, олардың ғылыми көзқарастарын кеңейтеді. Оқушылардың генетика саласындағы білімдерін тереңдетіп, оларды болашақтағы мамандықтарына дайындайды.














ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ


Мұғалімдер үшін:

  1. Қалиев, С. (2022). Генетика негіздері мен тұқым қуалаушылықтың заңдылықтары. Алматы: Мектеп.

  2. Мұхамедьярова, Л. (2021). Қан топтарының тұқым қуалауы: теория және тәжірибе. Астана: ҚазҰПУ баспасы.

  3. Сейдахметова, Г. (2020). Генетика және адам денсаулығы: Қазіргі зерттеулер. Алматы: Ғылым.

  4. Баймұхаметова, К. (2023). Биология пәнінде генетикалық зерттеулер жүргізу. Астана: Білім.

  5. Алданазарова, А. (2022). Қан топтарының тұқым қуалауы: ғылыми негіздер мен қолдану. Алматы: Рауан.

  6. Жұмағұлова, М. (2021). Генетикалық зерттеулер және диагностикалау әдістері. Астана: Дәуір.

  7. Омарова, Г. (2022). Қан топтарын анықтау және олардың тұқым қуалауы. Алматы: Жаңа білім.

  8. Қайыпова, Ж. (2023). Генетика және тұқым қуалаушылық: білім берудің заманауи әдістері. Алматы: Мектеп.


Оқушылар үшін:

  1. Шоқан Уәлиханов. (2021). Шоқан Уәлихановтың генетикалық зерттеулері. Алматы: Мектеп.

  2. Ыбырай Алтынсарин. (2022). Генетика және тұқым қуалау: білімге бағытталған зерттеулер. Астана: ҚазҰПУ.

  3. Абай, Қ. (2023). Абай шығармалары мен генетикалық тұрғыдан зерттеулер. Алматы: Жазушы.

  4. Мағжан Жұмабаев. (2021). Мағжан Жұмабаевтың генетика мен тұқым қуалау тақырыбына көзқарасы. Алматы: Рауан.

  5. Мұхтар Әуезов. (2022). Әуезов шығармалары мен адам генетикасы. Алматы: Мектеп.

  6. Тұрсынова, Ә. (2023). Генетика негіздері: 8 сынып оқушыларына арналған әдістемелік құрал. Астана: Ғылым.

  7. Ермекова, Д. (2021). Қан топтары мен тұқым қуалау: оқушыларға арналған оқу құралы. Алматы: Мектеп.

  8. Сәрсенова, Қ. (2022). Генетика мен биология: практикалық тапсырмалар мен зерттеулер. Алматы: Мектеп.



Жүктеу
bolisu
Бөлісу
ЖИ арқылы жасау
Файл форматы:
docx
13.01.2026
0
Жүктеу
ЖИ арқылы жасау
Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз,
шағым қалдыра аласыз
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Материал жариялап, аттестацияға 100% жарамды сертификатты тегін алыңыз!
Ustaz tilegi журналы министірліктің тізіміне енген. Qr коды мен тіркеу номері беріледі. Материал жариялаған соң сертификат тегін бірден беріледі.
Оқу-ағарту министірлігінің ресми жауабы
Сайтқа 5 материал жариялап, тегін АЛҒЫС ХАТ алыңыз!
Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін дамытуға қосқан жеке үлесі үшін және де Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық материалыңызбен бөлісіп, белсенді болғаныңыз үшін алғыс білдіреміз!
Сайтқа 25 материал жариялап, тегін ҚҰРМЕТ ГРОМАТАСЫН алыңыз!
Тәуелсіз Қазақстанның білім беру жүйесін дамытуға және білім беру сапасын арттыру мақсатында Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық жұмысын жариялағаны үшін марапатталасыз!
Министірлікпен келісілген курстар тізімі