Қазан жарыс

Жүргізуші автор: Әйел босанып жатқан кезде, жақын туыстары, негізінен әйелдер жиналып, қазанда ет пісіріп, қонақ шақырады. Жарыс қазан аталатыны: мұндайда ірку, мөлшерлеу, аяу деген болмау керек. Қазан неше жерден қайнап, ет неше жерде бір-бірімен жарыса асылып жатуы керек. Жарыс қазан– екіқабат әйелдің қиналмай босануы үшін жасалатын ырым. Ол үшін әдейі сақтап жүрген сүр етті асады. Осы ет піскенше әйел де жарыса тез босанады деген сенім қалыптасқан. Әйел қазан қайнағанға дейін босанса – жақсы ырым деп саналады.

Ене: - Ене, келіннің толғағы басталған сияқты.

Үлкен ене: -Үйдегі сандық, кебеженің аузы ашып, түйіншектелген орамалдың бәрін шешіңдер. Құлын, бұзаудың ноқтасын босатып, еркіне жіберіңдер. Қолы жеңіл Мариямды шақырып келіңдер, келінді босандырып алсын. Өзіңнен кейінгі келіндерге тапсырма бер, тездетіңдер.

Ене: - Әй, келіндер, келіннің толғағы жеңіл болсын. Мына сойылған малдың етін екі – үш қазанға салып, жарыса қайнатыңдар. Айман келін, сен Ақ апаны шақырып кел, келінді босандырады деп енем шақырып жатыр.

(Мариям апа келеді.)

Ақ апа: - Шешей, келіннің толғағы жеңіл болсын. Бибібәтима анам жар болсын, өзі қолдап, келіннің аяқ қолын аман – есен бауырына алуына жәрдем етсін.

Үлкен ене: «Қара қазан бұрын ба, қара қатын бұрын ба?» дейтін бұрынғы әжелеріміз. Қазандағы ас бұрын піссе, толғатқан анаға ұсынып, әлдендіріңдер, ал кейін піссе сорпасын беріп, босанған әйелді терлетуге кіндік шешесі кіріссін.

Ақ апа: - Келіндердің жарыса қайнатқан қазаны піскенше, келін де босанып қалар.

Үлкен ене: - Самат пен Маратты шақырыңдар. Келі түйгіштесін. (Өзі шымылдық ішіне кіріп кетеді.)

(Бір, екі бала келсаппен босанғалы отырған әйелдің айналасын төпештеп, «түсті ме, түсті ме?» деп үйді басына көшіреді».)

Келіндер дауыстап: - Ақ әже ет пісуге жақындап қалды.

(Осы кезде іңгәлаған бала даусы естіледі.)

Үлкен әже: - Марат, Самат жүгіріңдер. Біреуің аталарыңнан, біреуің көкелеріңнен сүйінші сұраңдар. Дүниеге «азаншы мен қазаншы» келді. Келін егіз тапты.

Ал, үлкен келін, жарыса қайнатқан қазандарыңды түсіріп, нәрестенің кіндік шешесі Айнұр келіннің қалжасын дайындасын, қалғандарың дастархандарыңды қамдаңдар.

(Екі бала сүйіншілеп шауып кетеді.)

Ене: - Құп болады, бүгін біздің үйде шілдехана. Шілдеханаға келіңіздер.