Бөлімі:

Физикалық география

Педагогтің аты-жөні:

Тлахметова.Балауса Абдыкалыковна

Күні:

21.11.2024жыл

Сыныбы:

9 Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

• Қазақ халқының атмосфералық және климаттық құбылыстардың атауы.

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

9.3.2.5 жергілікті компонентті қосымша қамту негізінде қазақ халқының атмосфералық және климаттық құбылыстарды номинациялау ерекшеліктерін анықтайды

Сабақтың мақсаты:

атмосфералық және климаттық құбылыстарды номинациялау ерекшелігін анықтайды;

атмосфералық және климаттық құбылыстарды номинациялау ерекшелігін сипаттайды

Бағалау критерийлері

Қазақстанда таралған атмосфералық қолайсыз және қауіпті құбылыстардын түрлерін анықтайды

Сақтану шараларын ұсынады*

Ескерту* ЕББҚ бала үшін ол балалар топта жұпта отырғанда ЖАДА арқылы жүзеге асады.

Құндылықтар

2-құндылық Бірлік және ынтымақ

• Мінез-құлық нормаларын білу және оларды сақтаудың маңызын түсіну

• Командада жұмыс істей білу

• Басқалармен бірлескен жұмыстың нәтижесін қорғай білу

• Өзгені тыңдау, түсіну және диалог жүргізе алу

• Өзгелерге мейірімділік, жанашырлық таныта білу

• Айналасындағыларға көмек көрсету

Сабақ кезеңі/

Уақыты

Педагогтің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

(7 мин)

Оқушылармен амандасып, түгендейді. Психологиялық ахуал тудыру. Шаршы болып жасалған амандасу түрлерін жасайды.

Мұғалім сабақтың мақсаты мен бағалау критерийлерімен таныстырады Сабақта бағалау түрімен таныстырады.

Оқушылар шаршыны кезекпен лақтырып қай бұрышы өзіне қарап қандай суретте болды сонымен амандасады.

Сабақ барысында мұғалім мадақтау сөз айтады. Немесе таптаса ынталандыру сөзерін айтады

Сабақтың ортасы

1 тапсырма

( 5 мин)

5 минут

10 минут

10 минут

Топқа бөлу. Бағалау парағының артына жазылған атаулар бойынша топтарға отырады.

1-топ Анемоним

2-топ Метеоним

1-тапсырма (Жұппен жұмыс) «Домино» ойыны

ЕББҚ оқушыға жұппен отырған оқушы көмек береді

Ойын ережесі:

Топта Әр оқушыға карточка беріледі. Әрбір

карточка екі бөліктен тұрады. Бір бөлігінде жауабы, ал

екіншісінде – сұрақ жазылған.

Яғни сұрақтардың жауабын сәйкестендіріп табу қажет.

Бұл сабақта ойынның сұрақтары мен жауаптары үй тапсырмаларының тақырыпқа қатысты

Пазл әдісі арқылы бүгінгі тақырыпты ашу.

Білім алушыларға жаңа сабақты таныстырылым арқылы қысқаша түсіндіріп өтіледі. Бейнеролик көрсетіледі.

2-тапсырма (Топтық жұмыс) Постерге орындалады.

ЕББҚ оқушы топта жұмыс жасай алады. ЖАДА жүргізіледі

Бір біріне топта қарама қарсы тұрып орындайды. Әр білім алушылар 1 тапсырма орындайды да топпен шапалақ ұрып орын ауыстырады.. Рет-ретімен мәліметтерін жазып отырады.

Шапшаңдыққа үйренеді барлық оқушы жұмыс жасауға қамтылады.

1 топқа Қоңыржай белдеуіндегі климат күрт континенталды қалай дәлелдейсіңдер?

2 топқа Жылдың қай мезгілі суық немесе жылы Қазақстанда ұзаққа созылады

№3 тапсырма. (Жеке жұмыс) Төмендегі берілген сөздерді пайдаланып, сөйлемдерді толықтырыңыз.

Картамен жұмыс: Кескін картаға климат жағдайын түсіру

ЕББҚ оқушының тапсырма орындауын қадағалаймын

– жерден тас пен топырақтарды ұшыратын үскірік

жел.

366 тәулiктен тұратын соңғы жылы –  атанған.

- Батыс Қазақстанда көктем басталғанда 5-8 күн қатарынан соғатын жел, оның әсерінен қар тезеріп кетеді.

Кібісе жыл

Оқушыларға таратылған арқылы қолайсыз атмосфералық құбылыстардың түрлерімен танысады

Қазақстанда таралған қолайсыз және қауіпті атмосфералық құбылыстарды анықтайды.

1 топ

1.Қоңыржай климаты жайлы толық мағлумат жаза алады.2балл

2. Топта өзін еркін сезініп ой бөлісе мәтінді қатсіз орындады 2 балл

2-топ

1 Жылдың қай мезгілі суық немесе жылы Қазақстанда ұзақ соқылатындығын анықтап жазады.2 балл

2. Топта өзін еркін сезініп ой бөлісе мәтінді қатсіз орындады2 балл

• ауа райы

құбылыстарын номинациялау ерекшеліктерін ажырата алады

1 -тапсырма ҚБ:

Әр жауабы дұрыс оқушыға жауаптарына қарай бағалау.

Әр дұрыс жауап 1 балл

Жалпы 3 балл

Топта жалпы 4 балл

Тек бос орындың сөздердің орнын толтырса 2 балл

Жалпы дұрыс барлығын орындағанда 3 балл

Қима қағаздар Бағалау парағы осы бағалау парақтың артына топқа бөліп отырғызу үшін сандар жазылады.

Қима қағаздар таратылады.

Жеке тапсырмада әр оқушыға таратпа арқылы таратылады.

Сабақтың соңы

(8 минут)

Керібайланыс:

Мақсаты: толтырады

Өзін-өзі бағалау бойынша қортындылап жалпы балл шығарады.

таныстырылым

Есіңізден шығармаңыз!

Номинация- нысандарға , құбылыстарға үдерістерге атау беру

Атмосфералық құбылыстар қуаңшылық, аңызақ,үсік,көктайғақ, шаңды дауыл,боран,аяз,найзағай.

Климаттық құбылыстар жыл мезгілдеріндегі құбылыстар ( мысалы: қыс-суық, жаз-ыстық)

Қазақ халқының атмосфералық және климаттық құбылыстарды номинациялау ерекшеліктері

Қазақ тілінде атмосфералық және климаттық құбылыстарды білдіретін метеоролиялық терминдердің алуан түрлері бар.

Метеонимидер- бұл жауын-шашын,ылғалдылық, қысым, жел,бұлттылық, температура және басқа да ауа райының өзгерісі мен ауа райы құбылыстарын білдіретін терминдердің жиынтығы

Анемонимдер -бұл қауіпті және қолайсыз табиғат құбылыстарының атаулары

Құрғақшылық

- шөл, шөлейт және жыртылған далада топырақтың немесе құмның жел арқылы тасымалдануы және ауа құрғақ кезде, борпылдақ топырақты алапта соғатын қатты жел

көктайғақ

ыстық күнде, ауаның ылғалдылығы төмен болған кезде жауын-шашынның ұзақ уақыт және елеулі түрде жетіспеушілігі. Мұның қауіптілігі адамның шамадан тыс ыстықтауы яғни оның денесінің температурасы 37,1°С жоғары болуы немесе дене қызуы бұзылып, 38,8°С жетеді. Ұзақ уақыт және қатты ыстық болуы ыстық өтуіне немесе жүрек қызметінің бұзылуына әкеліп соғады. Ыстық өтудің белгілері: терінің қызаруы, таңдайдың кебуі, қатты шөлдеу. Бұдан ары қарай адам есінен танып, жүрегі немесе тыныс алуы тоқтауы ықтимал.

Шаңды дауыл

қыста жылымықтан кейін суықтың қайта түсуінен жер бетінің мұз болып қатуы. Көбіне аязды ауа райынан кейін сіркіреме жауын жауғанда қалыптасады. Әдетте көктемде және күзде ауа райы салқындап, жер беті 0°С-қа дейін суынып, мөлдір және көгілдір жұп-жұқа (5 мм) мұзбен жабылады.

Есіңізден шығармаңыз!

Номинация- нысандарға , құбылыстарға үдерістерге атау беру

Атмосфералық құбылыстар қуаңшылық, аңызақ,үсік,көктайғақ, шаңды дауыл,боран,аяз,найзағай.

Климаттық құбылыстар жыл мезгілдеріндегі құбылыстар ( мысалы: қыс-суық, жаз-ыстық)

Қазақ халқының атмосфералық және климаттық құбылыстарды номинациялау ерекшеліктері

Қазақ тілінде атмосфералық және климаттық құбылыстарды білдіретін метеоролиялық терминдердің алуан түрлері бар.

Метеонимидер- бұл жауын-шашын,ылғалдылық, қысым, жел,бұлттылық, температура және басқа да ауа райының өзгерісі мен ауа райы құбылыстарын білдіретін терминдердің жиынтығы

Анемонимдер -бұл қауіпті және қолайсыз табиғат құбылыстарының атаулары