Қазақ халқының тұрмыс салт әндері. «Тұсау кесер» жыры

Сабақтың тақырыбы:

Қазақ халқының тұрмыс салт әндері.Тұсау кесер

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

5.1.1.1 тыңдалған музыкалық шығармаларды, музыкалық мәнерліліктің түрін, стилін, жанры мен құралдардын талдау;

Сабақтың мақсаты:

Тыңдалған музыкалық шығармаларды, музыкалық мәнерліліктің түрін, стилін, жанры мен құралдардын талдайды;

Бағалау критерийлері

(күтілетін нәтиже)

Музыкалық шығармаларды талдайды,ажыратады,анықтайды. Өз шығармашылық жұмыстарын көрсетеді және өзгелердің жұмыстарын бағалайды.

Сабақтың барысы:

Сабақтың кезеңі (уақыты)

Педагог әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

2 минут

5 минут

Сабақтың ортасы

20 мин

5 мин

Кері байланыс

Амандасу.

Үй тапсырмасы:

Бесік жыры дегеніміз не?

Бесік жыры қалай орындалады?

Суреттер сөйлейді.

Қазақ халқының әндік дәстүрлері мен әдет-ғұрыптары

1-ші тапсырма. Ақпарат іздеу

- Әдет-ғұрып дегеніміз не?

- Сендер қандай әдет-ғұрыптарды білесіңдер?

- Сендер қандай әдет-ғұрып өлеңдерін білесіңдер?

Оқушылар қазақ халқының дәстүрлері мен әдет-ғұрыптарын іздеуге арналған дереккөздерді пайдаланады.

  Сәби «тәй- тәйлап» жүре бастаған кезде ата- анасы бала тез жүгіріп кетсін деген оймен «Тұсаукесер» тойын жасайды. Тұсаукесер тойы сүндет тойы секілді әрбір қазақ айылында міндетті түрде аталып өтеді. Жиналған көпшілік арасынана көбінесе жүрісі жылдам, қимылы ширақ, іске тез, пысық адам алынып, нәрестенің тұсаукесері соған тапсырылады.

Тұсау кесу үшін арнайы ала жіп дайындалады. Аяқтағы жіптің  ала болуыда, оның кесілуі де ұрлыққа жолама, ондайдың жолын қолыңнан келсе де, дүниенің азы біреудің бір құаш жібіне ең құрығанда бұзауға жіп болады деп қызықпа, тұсауындағы жіпті кескендей ондай арам кезіксе, кесіп құртуға тырыс дегені.Тұсаукесер сәті алдында жиналғандар кең дала, таза ауаға шығып, үсті түрлі тәтті дәмге толы бала – шағаға арналған дастарқан маңына, қызық- тамашаға жиналады.

«Жүйрік бол!» , «Шауып кет!» тағы осындай тілектер атылады.

2-тапсырма.

Дауыс жаттығуы:

до мажор гаммасы

Әнді орындау.

Оқушылар тұсаукесер жырын орындау алдында жырдың мазмұнына тоқталып, өзара пікір алмасады.

Жыр жолдарындағы «Күрмеуіңді шешейін», «Тақымыңды жаз, балам» сөздерінің мағынасын түсіндіру. Тұсаукерер әнін орындағаннан кейін, оқушыларға   сұрақ:

-         Әнге сипаттама беріңдерші.

-         Айтуға ыңғайлы, жеңіл.

-         Тез жатталады.

-         Сәбидің жүретін қадамына сәйкес ырғықта айтылатындай әсер  қалдырады және т.б.

3- тапсырма. Тыңдау.

-         Сабақта оқушылар белгілі әнші, композитор Медеу Арынбаевтың орындауында «Балама тілек» әнін тыңдайды.

-         (Ө)Оқушыларға оқулықта шығармаға байланысты төмендегідей тапсырмалар:

-         Әнді тыңдап, сөзіне назар аудар.

-         Тұсауы кесілген балаға айтылған тілек сөздерін анықта.

-         Әннің қайырмасын үнтаспамен бірге орында.

(МК,Ұ) Әннің әуенін бұзбай айтуын бақылау.

Бағалау критерийлері мен дескрипторлар бойынша;

 Пікір алысу мен әнді орындау кезінде оқушылар бірін- бірі өзара бағалайды.

Үйге тапсырма: 30-31 бет «Тұсаукесер»жырын жаттау.

Рефлексия:

Мен не білдім?Бүгін мен не үйрендім?

Мен үшін қандай тапсырма қиын болды? Ал қай тапсырманы мен оңай орындадым?

Оқушылар өз ойларын ауызша жеткізеді..

Дескриптор:

Әдет ғұрыптарды атап береді

Салт дәстүрге арналған әндерді айтып береді

Оқушылар бейнематериалды көрген соң пікірталасқа арналған сұрақтарға жауап береді

Оқулықта көрсетілген «Тұсау кесер» әнін біргелікі орындайды.

Дескриптор:

Әнге сипаттама береді

Қалай орындалатыны біледі.

«Тұсаукесу» деген тақырыпта өз ойларын ортаға салып, сабақты қортындылайды

Оқушылар бір бірін «Шапалақ» ұру әдісімен бағалайды

Бір бірін «Басбармақ» әдісімен бағалайды.

Кері байланыс

Оқулық

3 слайд

4 слайд

Тұсаукесу тақырыбына арналған суреттер

5 слайд

6 слайд

7 слайд

Смайлик

Бейнежазба,оқулық

Сұрақтарға жауап береді

https://www.youtube.com/watch?v=F4Dy9oWnY58+Тұсаукесер жыры Қаз. хал.әні

Ән орындау, аудиожазбалар,бейнежазбалар

8 слайд

9 слайд

ttps://www.bing.com/videos/riverview/relatedvideo?q=қаз+қаз+балам+әні+5+сынып&mid=2A888CD8F4BC55B986EF2A888CD8F4BC55B986EF&FORM=VIRE

10 слайд

11слайд

12 слайд