|
Пәні: |
Қазақстан тарихы |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Бөлім: |
Қазақ хандығы - Орталық Азиядағы алғашқы ұлттық мемлекет |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Педагогтің аты-жөні: |
Сатыбаева А |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Күні: |
05.02.2026 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
Қатыспағандар саны: |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Сабақтың тақырыбы: |
Қазақ хандығы: мемлекеттің саяси институттары |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты: |
10.3.1.2 -Қазақстанда мемлекеттіліктің қалыптасуының тарихи кезеңдерін түсіндіру; |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Сабақтың мақсаты |
Қазақ хандығындағы саяси институттардың қалыптасуы мен дамуы түсінеді және талдайды |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Тарихи концепт (фокус): |
дәлел |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Сабақтың барысы |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Сабақтың кезеңі//уақыты |
Педагогтің әрекеті |
Оқушының әрекеті |
Бағалау |
Ресурстар |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Ұйымдастыру Өзін-өзі тексеру Өткен білімді еске түсіру |
Ұйымдастыру кезеңі, амандасу, түгендеу Ой салу
1.Суреттерде не көріп отырсыздар? Бастапқы білімді
естеріңізге түсіріңіздер және төмендегі сұрақтарға жауап
жазыңдар
Болжамдарын негіздейді |
Оқушылар өз ойларын ортаға салады. Суреттерге қарай отырып бүкіл сыныптық талқылау арқылы тақырыпқа шығады |
ҚБ Мұғалім кері байланыс беріп отырады |
Тақырып тық суреттер |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Жаңа білім |
Т.Ж. 1 тапсырма: Кестемен жұмыс
Талқылау сұрағы
Жұ.Ж.ІІ тапсырма. Кестені толтыру Қазақ хандығының басқару жүйесі бойынша кестенің бос торкөздерін толтырыңдар
ЕБҚ оқушыға жұбы көмектеседі Ж.Ж.ІІІ тапсырма. «SWOT» - талдау «SWOT» - талдау: Қазақ хандығының саяси институттары
Декриптор Күшті жақтары Хан, сұлтан, би, батыр институттарының қалыптасуы Әлсіз жақтары
Мүмкіндіктер
Қауіп-қатерлер
|
Оқушылар қосымша құжаттарды оқи отырып кестені толтырады Дескриптор: Қазақ хандағының құрылуының заңдылығы туралы деректерді оқи отырып талдау жасайды
Оқушылар дәптерге орындайды Дескриптор Қазақ хандығының басқару жүйесінің міндеттерін анықтайды
Оқушылар жеке орындайды
|
ҚБ Мұғалім оқушылар жауабын мұқият тыңдап кері байланыс беріп отырады
ҚБ Мұғалім оқушылар жауабын мұқият тыңдап кері байланыс беріп отырады
Болжамды жауаптары да қабылданады
Өзін-өзі бағалау
|
Иллюстрациялық материал https://www.youtube.com/watch?v=Ekc5H6T-TEc Қазақ хандығының құрылуы және нығаюы (XV-XVI ғғ.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Бекіту
|
Сабақты қорытындылау: Мақсатымызға жеттеікпа? Үйге тапсырма: Қазақ хандығының саяси жүйесінің өзіндік ерекшеліктерін талдап, қорытынды ой түйін жазыңыз. |
Оқушылар тақырыпты қорытындылау |
«Ең үздік жауап» |
Ақпараттық карточка
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Кері байланыс |
- нені білдім, нені үйрендім - нені толық түсінбедім - немен жұмыстыжалғастыруқажет |
Тақырып бойынша не білетінін, не білгісі келетінін, не білгенін жазады |
Оқушылар бағалай критерийлерімен өз деңгейлерін бағалайды |
А4, конспект
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
-
Билер сотының әділдігі, халыққа жақын болуы
-
«Жеті жарғы» заңдарының қоғамды реттеуі
-
Тайпааралық келісім мен бірлікті сақтай алу
-
Әскери басқарудың тиімділігі (батырлар институты)
Әлсіз жақтары
-
Хан билігінің рулық-сұлтандық тартыстарға тәуелді болуы
-
Тақ мұрагерлігінің нақты жүйесінің болмауы
-
Жүздер арасындағы саяси алауыздық
-
Тұрақты әскер мен тұрақты салық жүйесінің болмауы
Мүмкіндіктер
-
Сауда жолдарын бақылау арқылы экономиканы нығайту
-
Ішкі бірлікті күшейту арқылы орталық билікті бекіту
-
Заң жүйесін жетілдіру арқылы мемлекетті нығайту
-
Сыртқы қауіпке қарсы ортақ әскери одақтар құру
Қауіп-қатерлер
-
Көрші хандықтардың жерге таласы
-
Ішкі феодалдық қақтығыстар
-
Ресей империясының отарлау саясаты
-
Экономикалық әлсіздік салдарынан тәуелділік
![]()
Қорытынды
Қазақ хандығының саяси институттары дәстүрлі басқару мен халықтық билікке негізделді. Алайда орталық биліктің әлсіздігі мен сыртқы қауіптер хандықтың саяси тұрақтылығына кері әсер етті.
Қазақ хандығында ауылды басқарушының лауазымын анықтайды;
- Ауылды басқарған адамның міндеттерін анықтайды;
- Ақсақал қандай әкімшілік буынды басқарғанын анықтайды;
- Ақсақал басқаратын әкімшілік буынға қандай әкімшілік аудандар кіретінін сипаттайды;
- Ақсақалдың міндеттерін көрсетеді;
- Қазақ хандығының үшінші әкімшілік буынын анықтайды;
- Үшінші әкімшілік буынның басшысының лауазымын атайды;
- Үшінші әкімшілік буын құрамына кірген әкімшілік буынды анықтайды;
- Ұлыстық билік біріктірген әкімшілік буынды анықтайды;
- Ұлыс сұлтанының міндеттерін көрсетеді;
- Би қандай әкімшілік буынды басқарғанын анықтайды;
- Бидің міндеттерін көрсетеді;
- Хандықты басқарушының лауазымын анықтайды;
- Ханның міндеттерін көрсетеді;
- Құрылтайдың қазақ қоғамы үшін маңызын жазады;
- Қазақ хандығының саяси жүйесі бойынша қорытынды ой түйін жасайды
|
Қоғамның ең төменгі бірлігі; күнделікті тұрмыс, шаруашылық жүргізу, өзара көмек |
|
Ата аймақ |
Бір атадан тараған бірнеше ауылды біріктіру; жайылымды бірге пайдалану |
|
Ө |
Туысқан қауым; некелік қатынасты реттеу, ру ішіндегі тәр |
|
Арыс |
Бірнеше руды біріктіру; әскери күш ұйымдастыру, қорғаныс |
|
Ұлыс |
Ірі саяси-әкімшілік бірлік; салық жинау, билік жүргізу |
|
Жүз |
Кең аумақты |
|
Хандық |
Мемлекетті басқару; ішкі және |
жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз
Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз
Қазақ хандығы: мемлекеттің саяси институттары
Қазақ хандығы: мемлекеттің саяси институттары
|
Пәні: |
Қазақстан тарихы |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Бөлім: |
Қазақ хандығы - Орталық Азиядағы алғашқы ұлттық мемлекет |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Педагогтің аты-жөні: |
Сатыбаева А |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Күні: |
05.02.2026 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
Қатыспағандар саны: |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Сабақтың тақырыбы: |
Қазақ хандығы: мемлекеттің саяси институттары |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты: |
10.3.1.2 -Қазақстанда мемлекеттіліктің қалыптасуының тарихи кезеңдерін түсіндіру; |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Сабақтың мақсаты |
Қазақ хандығындағы саяси институттардың қалыптасуы мен дамуы түсінеді және талдайды |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Тарихи концепт (фокус): |
дәлел |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Сабақтың барысы |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Сабақтың кезеңі//уақыты |
Педагогтің әрекеті |
Оқушының әрекеті |
Бағалау |
Ресурстар |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Ұйымдастыру Өзін-өзі тексеру Өткен білімді еске түсіру |
Ұйымдастыру кезеңі, амандасу, түгендеу Ой салу
1.Суреттерде не көріп отырсыздар? Бастапқы білімді
естеріңізге түсіріңіздер және төмендегі сұрақтарға жауап
жазыңдар
Болжамдарын негіздейді |
Оқушылар өз ойларын ортаға салады. Суреттерге қарай отырып бүкіл сыныптық талқылау арқылы тақырыпқа шығады |
ҚБ Мұғалім кері байланыс беріп отырады |
Тақырып тық суреттер |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Жаңа білім |
Т.Ж. 1 тапсырма: Кестемен жұмыс
Талқылау сұрағы
Жұ.Ж.ІІ тапсырма. Кестені толтыру Қазақ хандығының басқару жүйесі бойынша кестенің бос торкөздерін толтырыңдар
ЕБҚ оқушыға жұбы көмектеседі Ж.Ж.ІІІ тапсырма. «SWOT» - талдау «SWOT» - талдау: Қазақ хандығының саяси институттары
Декриптор Күшті жақтары Хан, сұлтан, би, батыр институттарының қалыптасуы Әлсіз жақтары
Мүмкіндіктер
Қауіп-қатерлер
|
Оқушылар қосымша құжаттарды оқи отырып кестені толтырады Дескриптор: Қазақ хандағының құрылуының заңдылығы туралы деректерді оқи отырып талдау жасайды
Оқушылар дәптерге орындайды Дескриптор Қазақ хандығының басқару жүйесінің міндеттерін анықтайды
Оқушылар жеке орындайды
|
ҚБ Мұғалім оқушылар жауабын мұқият тыңдап кері байланыс беріп отырады
ҚБ Мұғалім оқушылар жауабын мұқият тыңдап кері байланыс беріп отырады
Болжамды жауаптары да қабылданады
Өзін-өзі бағалау
|
Иллюстрациялық материал https://www.youtube.com/watch?v=Ekc5H6T-TEc Қазақ хандығының құрылуы және нығаюы (XV-XVI ғғ.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Бекіту
|
Сабақты қорытындылау: Мақсатымызға жеттеікпа? Үйге тапсырма: Қазақ хандығының саяси жүйесінің өзіндік ерекшеліктерін талдап, қорытынды ой түйін жазыңыз. |
Оқушылар тақырыпты қорытындылау |
«Ең үздік жауап» |
Ақпараттық карточка
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Кері байланыс |
- нені білдім, нені үйрендім - нені толық түсінбедім - немен жұмыстыжалғастыруқажет |
Тақырып бойынша не білетінін, не білгісі келетінін, не білгенін жазады |
Оқушылар бағалай критерийлерімен өз деңгейлерін бағалайды |
А4, конспект
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
-
Билер сотының әділдігі, халыққа жақын болуы
-
«Жеті жарғы» заңдарының қоғамды реттеуі
-
Тайпааралық келісім мен бірлікті сақтай алу
-
Әскери басқарудың тиімділігі (батырлар институты)
Әлсіз жақтары
-
Хан билігінің рулық-сұлтандық тартыстарға тәуелді болуы
-
Тақ мұрагерлігінің нақты жүйесінің болмауы
-
Жүздер арасындағы саяси алауыздық
-
Тұрақты әскер мен тұрақты салық жүйесінің болмауы
Мүмкіндіктер
-
Сауда жолдарын бақылау арқылы экономиканы нығайту
-
Ішкі бірлікті күшейту арқылы орталық билікті бекіту
-
Заң жүйесін жетілдіру арқылы мемлекетті нығайту
-
Сыртқы қауіпке қарсы ортақ әскери одақтар құру
Қауіп-қатерлер
-
Көрші хандықтардың жерге таласы
-
Ішкі феодалдық қақтығыстар
-
Ресей империясының отарлау саясаты
-
Экономикалық әлсіздік салдарынан тәуелділік
![]()
Қорытынды
Қазақ хандығының саяси институттары дәстүрлі басқару мен халықтық билікке негізделді. Алайда орталық биліктің әлсіздігі мен сыртқы қауіптер хандықтың саяси тұрақтылығына кері әсер етті.
Қазақ хандығында ауылды басқарушының лауазымын анықтайды;
- Ауылды басқарған адамның міндеттерін анықтайды;
- Ақсақал қандай әкімшілік буынды басқарғанын анықтайды;
- Ақсақал басқаратын әкімшілік буынға қандай әкімшілік аудандар кіретінін сипаттайды;
- Ақсақалдың міндеттерін көрсетеді;
- Қазақ хандығының үшінші әкімшілік буынын анықтайды;
- Үшінші әкімшілік буынның басшысының лауазымын атайды;
- Үшінші әкімшілік буын құрамына кірген әкімшілік буынды анықтайды;
- Ұлыстық билік біріктірген әкімшілік буынды анықтайды;
- Ұлыс сұлтанының міндеттерін көрсетеді;
- Би қандай әкімшілік буынды басқарғанын анықтайды;
- Бидің міндеттерін көрсетеді;
- Хандықты басқарушының лауазымын анықтайды;
- Ханның міндеттерін көрсетеді;
- Құрылтайдың қазақ қоғамы үшін маңызын жазады;
- Қазақ хандығының саяси жүйесі бойынша қорытынды ой түйін жасайды
|
Қоғамның ең төменгі бірлігі; күнделікті тұрмыс, шаруашылық жүргізу, өзара көмек |
|
Ата аймақ |
Бір атадан тараған бірнеше ауылды біріктіру; жайылымды бірге пайдалану |
|
Ө |
Туысқан қауым; некелік қатынасты реттеу, ру ішіндегі тәр |
|
Арыс |
Бірнеше руды біріктіру; әскери күш ұйымдастыру, қорғаныс |
|
Ұлыс |
Ірі саяси-әкімшілік бірлік; салық жинау, билік жүргізу |
|
Жүз |
Кең аумақты |
|
Хандық |
Мемлекетті басқару; ішкі және |
шағым қалдыра аласыз














