Қазақ хандығы: мемлекеттің саяси институттары

Тақырып бойынша 11 материал табылды

Қазақ хандығы: мемлекеттің саяси институттары

Материал туралы қысқаша түсінік
қмж
Материалдың қысқаша нұсқасы


Пәні:

Қазақстан тарихы

Бөлім:

Қазақ хандығы - Орталық Азиядағы алғашқы ұлттық мемлекет

Педагогтің аты-жөні:

Сатыбаева А

Күні:

05.02.2026

Сынып: 10

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Қазақ хандығы: мемлекеттің саяси институттары

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты:

10.3.1.2 -Қазақстанда мемлекеттіліктің қалыптасуының тарихи кезеңдерін түсіндіру;


Сабақтың мақсаты

Қазақ хандығындағы саяси институттардың қалыптасуы мен дамуы түсінеді және талдайды

Тарихи концепт (фокус):

дәлел

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі//уақыты

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Ұйымдастыру

Өзін-өзі тексеру



Өткен білімді еске түсіру


Ұйымдастыру кезеңі, амандасу, түгендеу

Ой салу

1.Суреттерде не көріп отырсыздар?
2.Не ерекше болды?
3.Тақырыпты болжап көріңіз....

Бастапқы білімді естеріңізге түсіріңіздер және төмендегі сұрақтарға жауап жазыңдар
Қазақстан жеріндегі саяси - этникалық процесстерді сипаттаңыз?

  • Қазақ хандығының қалыптасуы әсер еткен саяси кезеңдерді атаңыздар?

  • Саяси басқару жүйесінің тарихи кезеңдеріне байланысты өзгерістерді анықтаңыз?

Болжамдарын негіздейді

Оқушылар өз ойларын ортаға салады.

Суреттерге қарай отырып бүкіл сыныптық талқылау арқылы тақырыпқа шығады

ҚБ Мұғалім кері байланыс беріп отырады


Тақырып

тық суреттер


Жаңа білім




Т.Ж. 1 тапсырма: Кестемен жұмыс

  • Қазақ хандағының құрылуының заңдылығы неде?


Негізгі ойды анықтаңыз

Автор көзқарасымен келісемін, себебі...

Автор көзқарасы мен келіспеймін, себебі...

Сұрағым бар

1-автор





2-автор





3-автор





4-автор





Талқылау сұрағы

  • Қазақ хандағының құрылуына қандай саяси жағдайлар әсер етті?

Жұ.Ж.ІІ тапсырма. Кестені толтыру

Қазақ хандығының басқару жүйесі бойынша кестенің бос торкөздерін толтырыңдар

Сатылары

Міндеті

Ауыл


Ата аймақ


Ру


Арыс


Ұлыс


Жүз


Хандық


ЕБҚ оқушыға жұбы көмектеседі

Ж.Ж.ІІІ тапсырма. «SWOT» - талдау

«SWOT» - талдау: Қазақ хандығының саяси институттары

Күшті тұстары

Әлсіз тұстары



Мүмкіндіктері


Қауіп-қатерлері

Декриптор

Күшті жақтары

Хан, сұлтан, би, батыр институттарының қалыптасуы

Әлсіз жақтары

  • Биліктің орталықтануының әлсіздігі

Мүмкіндіктер

  • Көрші мемлекеттермен (Бұхар, Хиуа, Ресей) дипломатиялық байланыстар

Қауіп-қатерлер

  • Жоңғар шапқыншылығы

Оқушылар қосымша құжаттарды оқи отырып кестені толтырады

Дескриптор:

Қазақ хандағының құрылуының заңдылығы туралы деректерді оқи отырып талдау жасайды







Оқушылар дәптерге орындайды

Дескриптор

Қазақ хандығының басқару жүйесінің міндеттерін анықтайды






Оқушылар жеке орындайды


ҚБ Мұғалім оқушылар жауабын мұқият тыңдап кері байланыс беріп отырады












ҚБ Мұғалім оқушылар жауабын мұқият тыңдап кері байланыс беріп отырады





Болжамды жауаптары да қабылданады


Өзін-өзі бағалау



Иллюстрациялық материал

https://www.youtube.com/watch?v=Ekc5H6T-TEc

Қазақ хандығының құрылуы және нығаюы (XV-XVI ғғ.




Бекіту


Сабақты қорытындылау: Мақсатымызға жеттеікпа?

Үйге тапсырма: Қазақ хандығының саяси жүйесінің өзіндік ерекшеліктерін талдап, қорытынды ой түйін жазыңыз.

Оқушылар тақырыпты

қорытындылау

«Ең үздік жауап»

Ақпараттық карточка



Кері байланыс

- нені білдім, нені үйрендім

- нені толық түсінбедім

- немен жұмыстыжалғастыруқажет

Тақырып бойынша не білетінін, не білгісі келетінін, не білгенін жазады

Оқушылар бағалай критерийлерімен өз деңгейлерін бағалайды


А4, конспект


Күшті жақтары
  • Билер сотының әділдігі, халыққа жақын болуы

  • «Жеті жарғы» заңдарының қоғамды реттеуі

  • Тайпааралық келісім мен бірлікті сақтай алу

  • Әскери басқарудың тиімділігі (батырлар институты)

Әлсіз жақтары

  • Хан билігінің рулық-сұлтандық тартыстарға тәуелді болуы

  • Тақ мұрагерлігінің нақты жүйесінің болмауы

  • Жүздер арасындағы саяси алауыздық

  • Тұрақты әскер мен тұрақты салық жүйесінің болмауы

Мүмкіндіктер

  • Сауда жолдарын бақылау арқылы экономиканы нығайту

  • Ішкі бірлікті күшейту арқылы орталық билікті бекіту

  • Заң жүйесін жетілдіру арқылы мемлекетті нығайту

  • Сыртқы қауіпке қарсы ортақ әскери одақтар құру

Қауіп-қатерлер

  • Көрші хандықтардың жерге таласы

  • Ішкі феодалдық қақтығыстар

  • Ресей империясының отарлау саясаты

  • Экономикалық әлсіздік салдарынан тәуелділік

Shape1

Қорытынды

Қазақ хандығының саяси институттары дәстүрлі басқару мен халықтық билікке негізделді. Алайда орталық биліктің әлсіздігі мен сыртқы қауіптер хандықтың саяси тұрақтылығына кері әсер етті.
























Қазақ хандығында ауылды басқарушының лауазымын анықтайды;

- Ауылды басқарған адамның міндеттерін анықтайды;

- Ақсақал қандай әкімшілік буынды басқарғанын анықтайды;

- Ақсақал басқаратын әкімшілік буынға қандай әкімшілік аудандар кіретінін сипаттайды;

- Ақсақалдың міндеттерін көрсетеді;

- Қазақ хандығының үшінші әкімшілік буынын анықтайды;

- Үшінші әкімшілік буынның басшысының лауазымын атайды;

- Үшінші әкімшілік буын құрамына кірген әкімшілік буынды анықтайды;

- Ұлыстық билік біріктірген әкімшілік буынды анықтайды;

- Ұлыс сұлтанының міндеттерін көрсетеді;

- Би қандай әкімшілік буынды басқарғанын анықтайды;

- Бидің міндеттерін көрсетеді;

- Хандықты басқарушының лауазымын анықтайды;

- Ханның міндеттерін көрсетеді;

- Құрылтайдың қазақ қоғамы үшін маңызын жазады;

- Қазақ хандығының саяси жүйесі бойынша қорытынды ой түйін жасайды



Қоғамның ең төменгі бірлігі; күнделікті тұрмыс, шаруашылық жүргізу, өзара көмек

Ата аймақ

Бір атадан тараған бірнеше ауылды біріктіру; жайылымды бірге пайдалану

Ө

Туысқан қауым; некелік қатынасты реттеу, ру ішіндегі тәр

Арыс

Бірнеше руды біріктіру; әскери күш ұйымдастыру, қорғаныс

Ұлыс

Ірі саяси-әкімшілік бірлік; салық жинау, билік жүргізу

Жүз

Кең аумақты

Хандық

Мемлекетті басқару; ішкі және


Жүктеу
bolisu
Бөлісу
ЖИ арқылы жасау
Файл форматы:
docx
10.02.2026
0
Жүктеу
ЖИ арқылы жасау
Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз,
шағым қалдыра аласыз
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Материал жариялап, аттестацияға 100% жарамды сертификатты тегін алыңыз!
Ustaz tilegi журналы министірліктің тізіміне енген. Qr коды мен тіркеу номері беріледі. Материал жариялаған соң сертификат тегін бірден беріледі.
Оқу-ағарту министірлігінің ресми жауабы
Сайтқа 5 материал жариялап, тегін АЛҒЫС ХАТ алыңыз!
Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін дамытуға қосқан жеке үлесі үшін және де Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық материалыңызбен бөлісіп, белсенді болғаныңыз үшін алғыс білдіреміз!
Сайтқа 25 материал жариялап, тегін ҚҰРМЕТ ГРОМАТАСЫН алыңыз!
Тәуелсіз Қазақстанның білім беру жүйесін дамытуға және білім беру сапасын арттыру мақсатында Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық жұмысын жариялағаны үшін марапатталасыз!
Министірлікпен келісілген курстар тізімі