Қазақ тілі арқылы тұлғалық даму, сауатты сөйлеп, жазу дағдыларын қалыптастыру

Қазақ тілі арқылы тұлғалық даму, сауатты сөйлеп, жазу дағдыларын қалыптастыру

Қазіргі білім беру жүйесі баланың жан-жақты дамуына, оның тұлғалық қалыптасуына бағытталған. Осы бағытта ана тілі – қазақ тілінің атқаратын рөлі ерекше. Бастауыш сыныпта оқушылардың тілдік дағдыларын қалыптастыру ғана емес, олардың ойлау қабілетін, дүниетанымын кеңейтіп, өз ойын еркін жеткізе алатын, мәдениетті тұлға ретінде жетілуіне негіз қаланады.

Қазақ тілі – тұлғалық дамудың негізі.Тұлғалық даму дегеніміз – баланың өзіндік көзқарасының, танымының, дүниетанымының қалыптасуы. Қазақ тілі сабағында оқушы тек тіл ережелерін меңгеріп қана қоймайды, сонымен қатар өзін, өз ортасын, туған елін, мәдениетін таниды. Мәтіндермен жұмыс жасау, диалогтер құру, шығарма жазу арқылы бала өз ойын жүйелеуге, пікірін білдіруге, тыңдаушы мен оқырманға құрметпен қарауға үйренеді. Бұл – тұлғалық дамудың басты қырларының бірі.

Сауатты сөйлеу мен жазу – негізгі дағды. Бастауыш сынып – сауатты сөйлеу мен жазудың іргетасы қаланатын кезең. Оқушылардың фонематикалық есту қабілетін дамыту, дұрыс дыбыстау, сөздік қорын молайту, сөйлем құрау, ойды логикалық бірізділікпен жеткізуге дағдыландыру – қазақ тілі сабағының маңызды міндеттері.

Сауатты сөйлеу – баланың өзіне деген сенімін арттырып, өзгемен еркін қарым-қатынас орнатуына мүмкіндік береді. Ал жазу дағдысы – ойды дәл, нақты, тілдік нормаларға сай жеткізуге баулиды.

Оқу процесінде қолданылатын әдіс-тәсілдер.Тұлғалық дамуды қамтамасыз етуде оқытудың белсенді әдіс-тәсілдері маңызды рөл атқарады. Олар мыналар:

Жобалық жұмыстар – оқушы өз ойын білдіреді, зерттейді, талдайды, қорытындылайды.

Диалогтік оқыту – тілдік қарым-қатынас мәдениетін дамытады.

Сыни ойлау стратегиялары – баланы ойлауға, салыстыруға, тұжырым жасауға баулиды.

Рөлдік ойындар, көріністер – сөйлеу тілін дамытып, сенімділік сыйлайды.

АКТ қолдану – тілді қызығушылықпен үйренуге мүмкіндік береді.

Қазақ тілі пәні – бастауыш сынып оқушысын жан-жақты дамытуда шешуші рөл атқарады. Тіл арқылы бала тек білім алып қана қоймай, тұлға ретінде қалыптасады. Сондықтан да мұғалім әр сабағында оқушының тілдік қабілетін ашумен қатар, оның тұлғалық дамуына жағдай жасауы тиіс. Ана тіліне құрметпен қараған ұрпақ – елін сүйетін, мәдениетті, сауатты азамат болып өседі