Қазақ тілі сабағында мәтінмен жұмыс жасауда цифрлық және мультимедиялық ресурстарды қолданудың тиімділігі

Есенкулова Жазира Даукеновна

«Алматы облысы білім басқармасының

Қарасай ауданы бойынша білім бөлімі» ММ-нің

«Жібек жолы ауылындағы жаңа қазақ орта мектебі»

коммуналдық мемлекеттік мекемесінің

қазақ тілі мен әдебиеті пәнінінің мұғалімі

Аңдатпа

Мақалада қазақ тілі сабағында мәтінмен жұмыс барысында цифрлық және мультимедиялық ресурстарды қолданудың тиімділігі зерттеу жұмысы негізінде қарастырылады. Зерттеу мақсаты – заманауи платформаларды жүйелі қолдану арқылы оқушылардың оқу сауаттылығын арттыру мүмкіндігін анықтау. Тәжірибелік жұмыс нәтижесінде оқушылардың мәтінді түсіну, талдау және ой қорыту дағдыларының даму динамикасы айқындалды.

Тірек сөздер: қазақ тілі, мәтінмен жұмыс, цифрлық технология, мультимедиялық ресурс, педагогикалық зерттеу, оқу сауаттылығы, білім сапасы.

Кіріспе

Білім беру жүйесінің жаңартылған мазмұны оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамытуға бағытталған. Қазақ тілі пәнінде мәтін – тілдік дағдыларды қалыптастырудың негізгі құралы. Алайда оқушылардың мәтінді терең түсінуі мен талдау қабілеті әрдайым жоғары деңгейде бола бермейді.

Осыған байланысты зерттеу жұмысының негізгі мәселесі: цифрлық және мультимедиялық ресурстарды қолдану мәтінмен жұмыс сапасын арттыра ма?

Зерттеу мақсаты мен міндеттері

Мақсаты:
Қазақ тілі сабағында мәтінмен жұмыс жасауда цифрлық және мультимедиялық ресурстарды қолданудың оқу сапасына әсерін анықтау.

Міндеттері:

• цифрлық платформаларды мәтін талдау үдерісіне енгізу;

• оқушылардың оқу сауаттылығы деңгейін салыстырмалы талдау;

• тәжірибе нәтижелерін мониторинг арқылы көрсету;

• тиімді әдістемелік модель ұсыну.

Зерттеу нысаны мен әдістері

Зерттеу нысаны: 9-сынып оқушыларының қазақ тілі сабағындағы мәтінмен жұмыс дағдылары.

Зерттеу әдістері:

• бақылау;

• диагностикалық тест;

• салыстырмалы талдау;

• сауалнама;

• сандық мониторинг.

Зерттеу 2024–2025 оқу жылында жүргізілді. Бастапқы және қорытынды диагностика нәтижелері салыстырылды.

Тәжірибелік бөлім

Зерттеу барысында сабақта келесі цифрлық құралдар жүйелі қолданылды:

• Google Docs – мәтінді бірлесіп талдау, негізгі ойды белгілеу;

• Kahoot! – мәтін мазмұны бойынша жедел тест жүргізу;

• Padlet – пікір алмасу, кейіпкерге мінездеме беру;

• Canva – мәтін мазмұнын инфографика түрінде ұсыну;

• Microsoft PowerPoint – жобалық жұмыс қорғау.

Сабақ құрылымы:

1. Қызығушылықты ояту (бейнематериал);

2. Мәтінді цифрлық ортада талдау;

3. Интерактивті бекіту тапсырмалары;

4. Шығармашылық цифрлық жоба.

Мониторинг нәтижелері

Нәтижелер цифрлық ресурстарды жүйелі қолдану оқу сапасының 20–30% аралығында өскенін көрсетті.

Сауалнама қорытындысы бойынша оқушылардың 82%-ы цифрлық форматтағы сабақтарды қызықты әрі түсінікті деп бағалаған.

Зерттеу нәтижесін талдау

Алынған деректер цифрлық және мультимедиялық ресурстар:

• оқушылардың танымдық белсенділігін арттыратынын;

• мәтінді терең түсінуге ықпал ететінін;

• оқылым, жазылым, айтылым дағдыларын кешенді дамытатынын көрсетті.

Сонымен қатар, мұғалімнің әдістемелік шеберлігі технологияны тиімді пайдалануда шешуші рөл атқаратыны анықталды.

Қорытынды

Жүргізілген зерттеу жұмысы қазақ тілі сабағында мәтінмен жұмыс барысында цифрлық және мультимедиялық ресурстарды қолдану оқу сапасын арттыратынын дәлелдеді. Заманауи платформаларды жүйелі, мақсатты қолдану оқушылардың оқу сауаттылығы мен коммуникативтік құзыреттілігін дамытуға мүмкіндік береді.

Осылайша, ұсынылған әдістемелік модель педагог-зерттеуші тәжірибесінде тиімді құрал ретінде қолдануға болады.

Қолданылған әдебиеттер

Бабаева С. Қазақ тілі мен әдебиеті сабақтарында ақпараттық технологияларды қолдану. – Алматы, 2020 ж.

Құдайбергенова К. Ж. Инновациялық педагогика негіздері. – Алматы, 2021 ж.

Әбдіқапбарова Ұ. Оқу процесінде ақпараттық технологияларды қолдану әдістемесі. – Астана, 2021 ж.

Білімдегі цифрлық трансформация: әдістемелік нұсқаулық. – Алматы, 2022 ж.