«Қазақ тілін меңгерудегі функционалдық сауаттылық және өмірмен байланыс»
авторлық бағдарлама
Сынып: 10-сынып
Автор: Сулейменова Шынар Толеугалиевна
Мазмұны
Түсінік хат................................................................................................................3
Тұрақтылау (мазмұндық) бөлім.............................................................................8
Ақпараттық-әдістемелік бөлім.............................................................................12
Оқытуды ұйымдастыруға әдістемелік нұсқаулар...............................................17
Оқушыларды бағалау критерийлері.....................................................................23
Ұзақ мерзімді жоспар............................................................................................28
Қысқа мерзімді жоспар.........................................................................................32
Қорытынды..........................................................................................................136
Пайдаланылған әдебиеттер.................................................................................138
Түсінік хат
Бағдарламаның жалпы сипаты және нақты факті дәйектер
Бұл авторлық бағдарлама Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі бекіткен жалпы орта білім стандарты мен лингвомәдени, коммуникативтік және функционалдық сауаттылық компоненттерін ескере отырып әзірленді. Бағдарлама 10-сыныптың оқу жоспарына енгізілу үшін құрылып, оқу-модульдік жүйеге сүйенеді: 18 апталық оқу жүйесі (әр аптаның мақсаты мен тапсырмалары анықталған), әр аптада грамматикалық жаттығулар, қысқа жазбаша тапсырмалар және ауызша сөйлеу әрекеттері үйлестірілген. Бағдарламада қолданылатын әдістер: коммуникативтік тәсіл, тапсырма-бағдарланған оқыту (task-based learning), жоба әдісі, интеграциялық тапсырмалар, ақпараттық-коммуникациялық технологияларды қолдану (аутентик мәтіндер, цифрлық тапсырмалар), формативті бағалау және портфолио. Практикалық дәлелдер ретінде пилоттық енгізу кезеңінде (экспериментал топ) орындалған диагностикалық бақылаулар көрсеткен: функционалдық мәтіндерді түсіну, өмірге қатысты жазбаша тапсырмаларды орындау мен ауызша әңгімелесу дағдыларында бастапқы деңгеймен салыстырғанда оң динамика байқалған (пилоттық мониторинг материалдары тіркелген).
Бағдарламада қарастырылатын тақырыптар және қолданылған әдістер туралы жалпы мәлімет
Бағдарлама келесі тақырыптық блоктарды қамтиды: күнделікті өмірдегі құжаттар (өтініш, түйіндеме, шағым), әлеуметтік-қауымдық қатынастарға арналған коммуникация (өтініш, ұсыныс, пікірталас), еңбек және кәсіпке бағытталған сөйлеу-жазу жанрлары, медиа және цифрлық сауаттылық (бұқаралық ақпаратты талдау, хабарлама жазу), жанрлық-стильдік сауаттылық (хабарлама, эссе, ресми хат), қаржы және тұтынушылық грамоталық мәтіндер, мектеп өмірі мен азаматтық белсенділікке арналған тапсырмалар. Әдістер: контекстік тапсырмалар, проблемалық оқыту, зерттеу және жоба жұмыстары, рөлдік ойындар, мәтіндік талдау және мәтін құру, бірлескен оқыту, өзін-өзі бағалау құралдары
Таңдалған тақырыпты тарқату және маңыздылығы
Қазақ тілін меңгерудегі функционалдық сауаттылық — бұл оқушылардың тілдік құралдарды нақты өмірлік және кәсіби жағдайларда мақсатты, тиімді және мәдениетті түрде қолдана алу қабілеті. Қазіргі жаһанданған, көптілді қоғамда қазақ тілінің функционалдық деңгейі — мәдени сәйкестік пен әлеуметтік интеграцияның, азаматтық қатысудың, еңбек нарығында бәсекеге қабілеттіліктің маңызды көрсеткіші. Сонымен қатар, өмірмен байланысқа бағытталған тілдік білім оқушының әлеуметтік әрекетке икемділігін, сыни ойлауын және ақпаратты фильтрациялау дағдыларын қалыптастырады; бұл өз кезегінде ақпараттық қауіпсіздік, сау тұтынушылық мінез-құлық және азаматтық сауаттылық тұрғысында маңызды. Сондықтан бағдарлама мемлекеттік тілдің қолданымын кеңейту, білім мазмұнын өмірмен интеграциялау және оқушылардың тәуелсіз коммуникативтік әрекет дағдыларын қалыптастыру мақсатын біріктіреді.
Бағдарламаның өзектілігі
Қазақ тілін меңгерудегі функционалдық сауаттылықты жүйелі түрде дамыту қажеттілігі — қазіргі қоғамның білімдік, экономикалық және мәдени трансформацияларының салдарынан туындаған өзекті мәселе болып табылады; білім беру кеңістігінде тілдік дағдылардың тек грамматикалық деңгейде қалыптасуы жеткіліксіз екенін практикалық тәжірибе және халықаралық білім беру трендтері (компетенцияға бағытталған білім, multiliteracies) көрсетіп отыр. Көптеген жас ұрпақ үшін тіл — тек мектеп пәні емес, сонымен бірге күнделікті өмірдегі, жұмыстағы, қоғамдық қатынастардағы құрал, яғни тілдік құзыреттер нақты нәтижеге әкелетін функционалдық мінез-құлыққа айналуы тиіс. Экономикалық цифрландыру, цифрлық медианың экспансиясы және еңбек нарығындағы кәсіби талаптардың күрделенуі мемлекеттік тілдің қолданылу аясын кеңейтуді талап етеді; осы тұрғыдан алғанда, қазақ тілін оқытудағы трансформация — ұлттық тұтастықты сақтау мен азаматтық белсенділікті арттырудың маңызды шарты. Әлеуметтік теңсіздік пен тілдік сирею қауіптері жағдайында функционалдық сауаттылық бағдарламасы — тілдік ресурстарды өмірмен байланыстыра отырып, оқушыларға коммуникативтік және ақпараттық үстемдіктерден өтуге мүмкіндік беретін стратегиялық бастама.
Бағдарламаның мақсаты: 10-сынып оқушыларының қазақ тілінде оқу, жазу және ауызша сөйлеу арқылы функционалдық сауаттылығын өмірлік және кәсіби контексттерде мақсатты және сапалы түрде қалыптастырып, олардың коммуникативтік, ақпараттық және сыни дағдыларын интегративті түрде дамыту.
Міндеттері
1) Оқушылардың ақпараттық және мәтіндік мәтінді түсіну қабілетін дамытып, өмірлік-проблемалық мәтіндерді интерпретациялауға үйрету.
2) Функционалдық бағыттағы жазбаша жанрларды (өтініш, түйіндеме, ресми хат, шағын эссе, хабарлама) меңгерту және олардың практикалық формаларын жаттықтыру.
3) Ауызша коммуникативтік әрекеттерде (презентация, пікірталас, келіссөз, рөлдік ойындар) сөздік қорды және коммуникативтік стратегияларды енгізу арқылы сенімді сөйлеу қабілетін қалыптастыру.
4) Мультимедиалық және цифрлық мәтіндермен жұмыс істеу арқылы медиа сауаттылық пен ақпаратты критикалық бағалау дағдыларын қалыптастыру.
5) Қазақ тілінде кәсіби және тұтынушылық коммуникацияға қажетті стилистикалық және жанрлық ерекшеліктерді оқыту арқылы еңбек нарығына бағдарлау.
6) Оқушының тілдік әрекеттерін бағалаудың формативті жүйесін енгізіп, өзін-өзі бағалау және рефлексия дағдыларын дамыту.
7) Инклюзивтік және этнопедагогикалық тәсілдерді қолдана отырып, ұлттық мәдени-когнитивтік компонентті сақтау және тілдік тәжірибені кеңейту.
8) Оқушылардың әлеуметтік және азаматтық белсенділігін көтеретін жобалық жұмыстар арқылы топтық және жеке жауапкершілік дағдыларын қалыптастыру.
Бағдарламаның ғылыми-әдіснамалық деңгейі
Бағдарлама жаңа білім беру парадигмасының — компетенттік бағыттағы әдіснаманың — талаптарына сәйкес құрастырылды; оның негізінде коммуникативтік акцент, тапсырма-бағдарланған оқу принциптері және интеграциялық оқыту тұжырымдамасы жатыр. Психологиялық негіз ретінде Vygotsky-дің әлеуметтік құрушы теориясы мен қазіргі нейроғылым нәтижеcтері (жеке тұлғаның мотивациясын және когнитивтік жүктемені ескеру) қолданылды. Әдістеме жағынан бағдарлама конструктивистік және проблемалық оқыту, жан-жақты бағалау (формативті, суммативті, портфельдік), топтық ынтымақтастық пен бірлескен білім алуды үйлестіреді. Сонымен қатар, педагогика мен оқу процесінің инновациялық тәжірибелері (цифрлық ресурстарды интеграциялау, адаптивті тапсырмалар, differentiated instruction) бағдарламалық мазмұнға енгізілді. Бағдарлама зерттеу-бағдарланған сипатқа ие: әрбір модульдің нәтижелері эксперименттік-жалпы бақылаулар арқылы тексеріліп, алынған деректер аналитикалық және статистикалық тәсілдермен сараланады.
Бағдарламаның бағыттылығы
- Баланың психикалық, физикалық және әлеуметтік саулығын сақтау: оқу тапсырмалары оқушының когнитивтік жүктемесін есепке ала отырып құрылып, денсаулыққа зиян келтірмейтін сандық-кестелік фрагменттер мен үзіліс, қозғалыс ойындары, релаксация элементтері енгізілген; әлеуметтік сауаттылықты арттыруға бағытталған топтық тапсырмалар мен эмоционалдық интеллект жаттығулары бар.
- Оқыту үдерісінің экономикалық, экологиялық, ұлттық тәрбие (этнопедагогика), психологиялық бағыттармен байланыстары: тақырыптық жаттығулар нақты экономикалық өмір жағдайларын (жұмысқа түсу, тұтынушы құқықтары), экологиялық коммуникацияны (қоршаған орта туралы хабарлама, экологиялық өтініш), ұлттық-мәдени мәтіндерді (дәстүрлер, мерекелер) және психологиялық қолдауды қамтиды.
- Бағдарлама мазмұны гуманистік, интеграциялық және инновациялық тәсілдерге сай: тұлғаға бағытталған тапсырмалар, интердисциплинарлық жоба жұмыстары, оқушының шығармашылығын дамытатын жаттығулар қолданылады.
- Ғылыми талаптарға сәйкестік: бағдарламада нақты мәселе қойылған (оқушылардың тілдік дағдыларының өмірмен байланысы әлсіздігі), ғылыми болжам (гипотеза) ұсынылған, оны тексеру үшін әдістер белгіленген және алынған нәтижелер бастапқы мәліметтермен салыстырылады (пилоттық зерттеу, бақылау-топтар, алдын-ала және кейінгі тестілеу).
Ғылыми талаптарға сәйкес проблеманың қойылуы, болжам (гипотеза) және зерттеу әдістері
Проблема: қазақстандық орта білім жүйесінде қазақ тілін оқыту көбінесе формальды грамматикалық дағдыларға бағытталып, өмірлік-функционалдық қолдану ауқымын кеңейтуден шет қалуда, бұл оқушылардың тілдік құзыреттілігінің практикалық жеткіліксіздігіне әкеледі. Гипотеза: егер 9-сыныпқа арналған оқыту бағдарламасы функционалдық, контекстік және интеграциялық тәсілдер арқылы құрылса, онда оқушылардың қазақ тілінде өмірлік және кәсіби жағдайларда тиімді коммуникативтік әрекет ету қабілеті статистикалық жағынан маңызды түрде артады. Зерттеу әдістері: бастапқы-аяқтық (pre/post) тестілеу, бақылау және эксперименталдық топтарды салыстыру; сандық және сапалық әдістер (анкеталар, интервью, классты бақылау, жазбаша жазбаларды контент-анализ); портфолио және формативті бағалау нәтижелерін талдау; статистикалық өңдеу (т-критерий, корреляция, жартылайдық анализ) және педагогикалық эксперимент.
Бағдарламадан күтілетін нақты нәтижелер
1) Оқушылардың функционалдық оқу сауаттылығы 15–25% артады (предтест және посттест нәтижелерінің салыстыруы бойынша көрсеткіштер).
2) Оқушылар ресми және тұрмыстық жанрларда (өтініш, түйіндеме, ресми хат, шағын эссе, тұтынушылық шағым) тәуелсіз түрде мәтін құра біледі — бағалау шкаласы бойынша кемінде "қанағаттанарлықтан" жоғары деңгейге көтеріледі.
3) Ауызша коммуникативтік тапсырмаларды орындау сапасы жақсарып, презентация және пікірталас жүргізу дағдыларының жиынтық бағасы орташа есеппен 20% өседі.
4) Цифрлық және медиа мәтіндерді сыни талдау қабілеті қалыптасып, оқушылар жалған ақпаратты анықтау және ақпарат көзінің сенімділігін бағалау алгоритмін қолдана алады.
5) Оқыту процесінің нәтижесінде оқушылардың еңбек нарығына қажетті коммуникация дағдылары (резюме жазу, әңгімелесу күн тәртібі, кәсіби хат) қалыптасып, мектептегі жоба қорытындысы бойынша кемінде 70% оқушы мақсатты талаптарды орындайды.
6) Оқушылардың өзін-өзі бағалау және рефлексия дағдылары күшейіп, портфолио бағалау нәтижелері көрсететіндей, оқушылар өз жетістіктерін нақты айта алады және жетілдіру стратегияларын ұсына алады.
7) Тілдік қор мен сөз байлығының функционалдық компоненті (терминдер, жанрлық формалар) айқын артып, лексикалық тест нәтижелері бойынша орташа көрсеткіш жоғарылайды.
8) Ұлттық және этномәдени контексттерге қатысты мәтіндік сауаттылық артып, оқушылардың мәдени-әрекеттік құзыреттілігі артады (мектептегі мәдени жобалар мен презентациялар арқылы бағаланады).
9) Мұғалімдердің кәсіби даму деңгейі артып, олар жаңа әдіс-тәсілдерді қолдануда сенімділікке ие болады (мұғалімдердің өз-өзіне бағалауы мен сыртқы мониторинг нәтижелері бойынша).
Ұсынылып отырған авторлық бағдарлама қазақ тілі оқытуын өмірмен біріктіріп, функционалдық сауаттылықты жүйелі түрде дамытуға бағытталған. Бағдарлама теориялық-әдістемелік негіздері мен практикалық тапсырмалары арқылы оқушыларды өмірге және еңбек нарығына даярлайды, сонымен бірге ұлттық тілдің қолданылу аясын кеңейтеді және білім беру сапасын көтеруге септігін тигізеді. Бағдарлама пилоттық енгізу және нәтижелерді ғылыми-педагогикалық сараптама арқылы одан әрі жетілдіруге дайын.
ТҰРАҚТЫЛАУ (МАЗМҰНДЫҚ) БӨЛІМ
|
P/c |
Бөлім |
Оқу мақсаты |
Сағат саны |
Білім өнімі |
||
|
|
|
|
Барлығы |
Лекция/ |
Тәжірибе/ |
|
|
I БӨЛІМ. 1-тоқсан: Тіл негіздері мен функциялары (1–9 апталар) (Барлығы – 8 сағат, теория – 8 сағат, тәжірибе – 0 сағат) |
||||||
|
1.1 |
Қазақ тілінің маңызы |
Қазақ
тілінің тарихи және мәдени мәнін түсіну |
1 |
1 |
|
Білім алушы функциялдық сауаттылықтың анықтамасын айтып, мысалдар келтіреді |
|
1.2 |
Функционалдық сауаттылық: Түсінік |
Функционалдық сауаттылық ұғымын
анықтау |
1 |
1 |
|
Білім алушы хабарлама, ұсыныс, сұрау секілді тіл функцияларын анықтайды |
|
1.3 |
Тілдің функционалдық аспектілері |
Тілдің
қарым-қатынас құралы ретінде рөлін зерттеу |
1 |
1 |
|
Білім алушы ресми және бейресми стильдегі мәтіндерді айырып, сипаттайды |
|
1.4 |
Тілдің мәдениетпен байланысы |
Тіл мен
мәдениет арасындағы байланысты анықтау |
1 |
1 |
|
Білім алушы тиісті тақырып үшін лексикалық қорды жүйелейді |
|
1.5 |
Сауатты жазу: Негіздер |
Сауатты
жазудың маңыздылығын түсіну |
1 |
1 |
|
Білім алушы сөзжасам мысалдары арқылы аффикстердің қызметін түсіндіреді |
|
1.6 |
Сауатты оқу: Түсінік |
Сауатты
оқудың мәнін анықтау |
1 |
1 |
|
Білім алушы күрделі және жай сөйлем мүшелерін талдайды |
|
1.7 |
Коммуникацияның негізгі принциптері |
Коммуникацияның
анықтамасын беру |
1 |
1 |
|
Білім алушы синонимдер мен антонимдерді қолдана отырып сөйлем жасайды |
|
1.8 |
Тіл және ақпарат |
Ақпараттық сауаттылықтың элементтерін
анықтау |
1 |
1 |
|
Білім алушы негізгі шақтар мен райларды сипаттайды |
|
II БӨЛІМ. 2-тоқсан: Тіл нормасы, стиль және медиа (10–17 апталар) (Барлығы – 9 сағат, теория – 9 сағат, тәжірибе – 0 сағат) |
||||||
|
2.1 |
Сөздік қорды дамыту |
Сөздік
қордың маңыздылығын түсіну |
1 |
1 |
|
Білім алушы бұйрық рай конструкцияларын дұрыс құрастырады |
|
2.2 |
Тілдік нормалар |
Тілдік
нормалардың анықтамасын беру |
1 |
1 |
|
Білім алушы шарты бар сөйлемдерді дұрыс пайдаланады |
|
2.3 |
Тілдің стилистикалық ерекшеліктері |
Стилистиканың
анықтамасын беру |
1 |
1 |
|
Білім алушы модаль сөздерді мәтінде орындарына сай қолданады |
|
2.4 |
Әдебиет пен тіл |
Әдебиет
пен тіл арасындағы байланысты анықтау |
1 |
1 |
|
Білім алушы байланыс шылауларын қолдана отырып логикалық текст анализін жасайды |
|
2.5 |
Медиа мәтіндермен жұмыс |
Медиа
мәтіндердің құрылымын зерттеу |
1 |
1 |
|
Білім алушы мәтіндегі тыныс белгілерін дұрыс қолдануды көрсетеді |
|
2.6 |
Кәсіби тіл |
Кәсіби
тілдің маңыздылығын түсіну |
1 |
1 |
|
Білім алушы ресми құжаттың негізгі элементтерін сипаттайды |
|
2.7 |
Тіл және мәдениетаралық байланыс |
Мәдениетаралық коммуникацияның анықтамасын
беру |
1 |
1 |
|
Білім алушы мәтіндерде когезия элементтерін анықтап түсіндіреді |
|
2.8 |
Тілді меңгеру стратегиялары |
Тілді
меңгеру стратегияларының түрлерін анықтау |
1 |
1 |
|
Білім алушы үзінді негізінде 100-150 сөздік мазмұндама жазады |
|
2.9 |
Тілдік саясат |
Тілдік
саясаттың мәнін түсіну |
1 |
1 |
|
Білім алушы берілген сөйлемдерді өз сөзімен дұрыс қайта құрастырады |
|
III БӨЛІМ. 3-тоқсан: Коммуникативтік дағдылар және қоғамдағы тіл (18–25 апталар) (Барлығы – 8 сағат, теория – 3 сағат, тәжірибе – 5 сағат) |
||||||
|
3.1 |
Тіл және ұлттық идентичность |
Ұлттық
идентичность ұғымын анықтау |
1 |
1 |
|
Білім алушы аргументтер тізбегін құрып, қысқа қорытынды жасайды |
|
3.2 |
Әлеуметтік желілер мен тіл |
Әлеуметтік желілердің тілге әсерін
зерттеу |
1 |
1 |
|
Білім алушы мәтінді редакциялап, стильдік қателерді түзете алады |
|
3.3 |
Тілдегі өзгерістер |
Тілдегі
өзгерістердің себептерін зерттеу |
1 |
1 |
|
Білім алушы ресми шырайдағы тілдік формулаларды қолдана алады |
|
3.4 |
Тіл және өнер |
Тіл мен
өнер арасындағы байланысты анықтау |
1 |
|
1 |
Білім алушы әмірлі сөйлемдерді дұрыс құрастырып, жазбаша тапсырмаларды орындайды |
|
3.5 |
Тіл мен экономика |
Тілдің экономикалық
аспектілерін зерттеу |
1 |
|
1 |
Білім алушы берілген тақырыпта 150-200 сөздік эссе жазады |
|
3.6 |
Тілдік кедергілер |
Тілдік
кедергілердің себептерін анықтау |
1 |
|
1 |
Білім алушы нақты жағдайға арналған ресми хат/өтініш жазады |
|
3.7 |
Тіл және психология |
Тіл мен
психология арасындағы байланысты зерттеу |
1 |
|
1 |
Білім алушы сұрақтар құрып, сұхбат барысында сенімді жауап бере алады |
|
3.8 |
Тілді оқыту әдістемесі |
Тілді
оқыту әдістерін зерттеу |
1 |
|
1 |
Білім алушы 200-300 сөзді мәтінді 80-120 сөзге қысқартады |
|
IV БӨЛІМ. 4-тоқсан: Қолданбалы дағдылар, жоба жұмыстары және қорытынды (26–34 апталар) (Барлығы – 9 сағат, теория – 0 сағат, тәжірибе – 9 сағат) |
||||||
|
4.1 |
Тілдің болашағы |
Тілдің
даму тенденцияларын зерттеу |
1 |
|
1 |
Білім алушы топ ішінде аргумент ұсыну және қорғау қабілетін көрсетеді |
|
4.2 |
Тіл және ақпараттық қоғам |
Ақпараттық қоғамның тілге әсерін
зерттеу |
1 |
|
1 |
Білім алушы мәтіндегі кемшіліктерді тауып, редакциялайды |
|
4.3 |
Қорытынды: Тілдің әлеуметтік рөлі |
Тілдің
қоғамдағы рөлін анықтау |
1 |
|
1 |
Білім алушы техникалық немесе күнделікті тапсырмаға арналған нұсқаулық жазады |
|
4.4 |
Жобаларды қорғау |
Презентация
дайындау |
1 |
|
1 |
Білім алушы 2-3 қысқа пост жазып, оларды аудиторияға бейімдейді |
|
4.5 |
Қорытынды бағалау және рефлексия |
Қорытынды жұмыс орындау |
1 |
|
1 |
Білім алушы қысқа презентация дайындап, анықтығы мен логикасын сақтайды |
|
4.6 |
Курс бойынша қайталау және қорытындылау |
"Қазақ
тілін меңгерудегі функционалдық сауаттылық және өмірмен байланыс"
курсының негізгі ұғымдарын жүйелеу |
1 |
|
1 |
Білім алушы дискурс анализінің қысқаша есебін дайындайды (лабораториялық жұмыс) |
|
4.7 |
Зерттеушілік мини-жоба |
Зерттеуді жоспарлау |
1 |
|
1 |
Білім алушы қателер бойынша кесте жүргізіп қорытынды жасайды (лабораториялық жұмыс) |
|
4.8 |
Практикум және кейстер |
Тақырып
бойынша практикалық есептер |
1 |
|
1 |
Білім алушы қысқа аудио/видео жазба шығарып өзін-өзі бағалайды (лабораториялық жұмыс) |
|
4.9 |
Жобаларды қорғау |
Презентация
дайындау |
1 |
|
1 |
Білім алушы алған нәтижелер бойынша қысқаша жоба/мақала дайындап қорғайды (лабораториялық жұмыс) |
Бұл әдістемелік бөлімнің мақсаты — тілдік білім мен дағдыларды күнделікті өмірдегі практикалық жағдайларға бейімдеп, оқушылардың коммуникативтік, мәтіндік, медиасауаттық және тілдік-рефлексиялық қабілеттерін дамыту үшін тиімді оқыту тәсілдері мен құралдарын ұсыну.
Оқушылардың жас ерекшеліктері (10 сынып) және әдістің таңдалуына әсері
- Психологиялық-педагогикалық сипат: абстрактылы ойлау дамиды; өзін-өзі сәйкестендіру, тәуелсіздік, сыни тұрғыдан ойлау күшейеді; топта жұмыс жасау, пікірталас және өз көзқарасын қорғау қызығушылығы артады.
- Әсері: әдістер автономияны, сыни ойлауды, өзара әрекеттестікті және өмірлік маңызы бар дағдыларды (résumé жазу, ресми хат, ақпаратты бағалау) дамытуға бағытталуы тиіс.
Оқыту әдістері (жас ерекшеліктеріне бейімделген)
1. Проблемалық оқыту (problem-based learning)
- Оқушыларға нақты өмірлік коммуникативтік мәселе беріледі (мысалы, жұмысқа өтініш жазу, қоғамдық сауалнама қорытындысы).
- Топтық зерттеу, шешім іздеу, қорытындылау.
- Жас ерекшелігіне сай: дербестік пен сыни ойлауды дамытады.
2. Жобалық әдіс (project-based learning)
- Ұзақ мерзімді топтық немесе жеке жобалар: ақпараттық буклет, жергілікті баспасөзге мақала, бейнеролик.
- Практикалық нәтиже мен презентация талап етіледі.
3. Қызметтік-бағдарланған әдіс (task-based learning)
- Нақты қызметтер (әңгімелесу, телефон қоңырауы, ресми құжат дайындау) арқылы тілдік дағдыларды қалыптастыру.
- Қысқа, нақты тапсырмалар — 10-сынып оқушыларына ыңғайлы.
4. Талқылау және пікірталас (debate, discussion)
- Бағытталған аргументация, сөйлеу және қарсы дәлел келтіру дағдыларын жетілдіру үшін.
- Рөлдік бөлісу арқылы конфронтациялық емес пікір алмасу.
5. Мәтінді-жол картасын қолдану (text reconstruction, summarizing)
- Күрделі мәтіндерді құрылымдап, қысқаша мазмұндау, ақпаратты сүзгілеу — функционалдық сауаттылықтың негізі.
6. Модерацияланған өзара бағалау және өзін-өзі бағалау
- Оқушылар рефлексия жасап, жетілдіру нүктелерін анықтайды.
Оқу қызметін ұйымдастыру формалары
- Фронтальды сабақ: жаңа материалды түсіндіру, қысқа демонстрациялар.
- Топтық жұмыс: 3–5 адамдық топтар — жобалар, талқылаулар, мәтіндерді талдау.
- Жұптық жұмыс: диалогтар, жанжақты жаттығулар.
- Станциялық (rotation) жұмыс: бірнеше посттерде түрлі тапсырмалар — грамматика, мәтінді оқу, тыңдалым, практикалық жазба.
- Жекелей жұмыс: асинхронды тапсырмалар, репетиторлық кеңес.
- Дәріс + семинар: теория мен практиканың үйлесімі.
- Сырттағы сабақ/дала зерттеуі: тіл қолданудың өмірлік контекстін көрсету (медиамәліметтер, қоғамдық жерлердегі бақылау).
- Онлайн/гибрид: синхронды (Zoom, Teams) және асинхронды (LMS, Google Classroom) компоненттер.
Білім беру технологиялары және қолдану тәсілдері
1. Интерактивті оқыту технологиялары
- Flipped classroom: үй тапсырмасын видеомен немесе мәтінмен алдын ала танысуға беру, сыныпта талқылау мен қолдануға уақыт бөлу.
- Think–Pair–Share, Jigsaw т.б.
2. Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар (ICT)
- LMS (Google Classroom), Padlet, Kahoot!, Quizlet — формативті бағалау, лексика мен грамматика қайталау.
- Жазба мен сөйлеуді жазып алу үшін аудио/бейне құралдар (смартфон, диктофон).
3. Тілді үйрету үшін корпустық және мультимедиа ресурстар
- Интернет-ресурстар: онлайн сөздіктер, мәтін-корпустар, жаңалықтар сайттары.
- Аудиовизуалдық материалдар: жаңалықтар, сұхбаттар, подкасттар, кино үзінділері.
4. АКТ-пен қолдау: тілдік бағдарламалар (орфографиялық және стилистикалық тексеру), электронды тесттер.
5. Пәнаралық және өмірмен байланысты технологиялар
- Медиажаңағымыздық, құжаттармен жұмыс (әр түрлі стильдегі мәтіндер: жарнама, ресми хат, заңды мәтіндер).
Оқыту құралдары (ауқымды, өмірмен байланысқа бағытталған)
- Оқу және әдістемелік әдебиеттер (сабақ бағдарламасына сәйкес).
- Аутентикалық мәтіндер: газет-журналдар, электрондық БАҚ, жарнама, ресми құжаттар (анкета, өтініш, хат), заңды мәтіндер.
- Аудио/бейне: сұхбат, жаңалықтар, подкаст арнайы тілдік тапсырмалармен.
- Тақырыптық карточкалар, тапсырмалық файлдар, шаблондар (резюме, өтініш, бизнес-хат).
- Сөздіктер (онлайн және қағаз түрі), грамматикалық анықтамалар.
- Интерактивті тақта, проектор, компьютер сыныптары, смартфондар.
- Бағалау құралдары: рубрикалар, чек-листтер, портфолио шаблондары.
Саралау (дифференциация) тәсілдері
1. Білім деңгейі бойынша:
- Tiered tasks: тапсырмалардың күрделілік деңгейін бөлу (негізгі, стандартты, кеңейткіш).
- Қосымша қолдау: грамматикалық ережелердің қысқаша схемалары, үлгі мәтіндер, қосымша жаттығулар.
- Кеңейту: шығармашылық тапсырмалар, сынақтарды тереңдету, мәтіндік зерттеу.
2. Қызығушылықтар мен бағыт бойынша:
- Тапсырмаларды өмірлік контекстке байланысты таңдау: қоғамдық-саяси, экономикалық, мәдени тақырыптар.
- Жеке жобалар бойынша тақырып таңдау еркіндігі.
3. Оқу стилі бойынша:
- Визуал, аудио, кинестетикалық материалдар (бейне, подкаст, рөлдік ойындар).
4. Уақыт және өнім бойынша:
- Оқушыларға тапсырманы орындауға гибкий мерзімдер немесе қосымша уақыт (қажет болған жағдайда).
- Минималды талап пен қосымша критерийлер: қалайынша негізгі міндетті орындаса жеткілікті, қосымша балл — сапалы кеңейту.
Бағалау және кері байланыс
- Бағалау түрлері:
- Формативті бағалау: қысқа тесттер, ауызша сұрау, Kahoot!, жұптық кері байланыс.
- Суммативті бағалау: портфолио, жобалар, тапсырмалық жазба, сөйлесу/презентация.
- Өзін-өзі және теңбағалау: чек-листтер, рефлексия парақтары.
- Бағалау критерийлері (мысалдар):
1) Грамматикалық жаттығулар:
- Дұрыстылығы (грамматика, орфография): жоғарғы деңгей — 90–100% дұрыс жауап; орта деңгей — 70–89%; төмен — <70%.
- Құрылымға сәйкестігі: сөйлемдердің логикалық және морфологиялық дұрыстығы.
2) Қысқаша жазба (шағын эссе, өтініш, резюме):
- Мазмұн (талапқа сәйкестік, негізгі ой анық көрсетілген): 40%
- Тілдік құралдар (лексика, синтаксис, стиль): 30%
- Ұйымдастыру (параграфтар, байланысты сөздер): 15%
- Оформление, орфография, пунктуация: 15%
- Бағалау шеңбері: 5 (жеткіншекті) деңгей бойынша; рубрика арқылы нақты сипаттама беріледі.
3) Ауызша сөйлеу (монолог/диалог/презентация):
- Коммуникативтік толықтық (тапсырманы орындау): 40%
- Тілдік дәлдік (грамматика, лексика): 25%
- Сөйлеу дағдысы (флюенттілік, артикуляция): 20%
- Көрнекілік және құрылым (жұмыс бүлігі, слайдтар, мақал-мәтелдер қолдану): 15%
- Рубрика мысалы (қысқаша презентация — 3–4 минут):
- Мазмұн толықтығы: толық/негізгі/жетіспейді.
- Тілдік басқару: минимум қателер/кейбір қателер/көп қателер.
- Ұйымдастыру: логикалық құрылым/бақылаулы/сәтсіз.
- Коммуникация: аудиториямен байланыс / сирек байланыс / байланыс жоқ.
Практикалық (мысал) тапсырмалар — өмірмен байланыс
1. «Резюме және өтініш жазу» жобасы
- Мақсаты: ресми стильде қысқа, нақты резюме мен мотивациялық хат дайындау.
- Құралдар: шаблондар, нақты хабарландыру.
- Бағалау: мазмұн, стиль, форматтау.
2. «Жергілікті жаңалықты талдау»
- Оқушылар газеттен немесе сайттан жаңалық таңдап, мәтінді құрылымдап, бағалау критерийіне сай сыни талдау жасайды.
- Нәтиже: қысқаша аналитикалық жазба + ауызша түсініктеме.
3. «Қоғамдық пікір сауалнамасы және қорытынды»
- Топтық жұмыс: сауалнама құру, өткізу, нәтижесін өңдеу және тұжырым жасау.
- Тілдік компонент: сауалнама мәтіні, есеп жазу, презентация.
4. «Рөлдік ойын: мемлекеттік органдармен байланыс»
- Сценарий: азамат мемлекеттік құжат сұрайды — рөлдер: қызметкер/азамат/тексеруші.
- Мақсаты: ресми тіл, сыпайылық, құжаттармен жұмыс.
Ұсынылатын сабақ құрылымы (1 сабақ мысалы, 45–60 мин)
- Ұйымдастыру (5 мин): мақсатты хабарлау.
- Белсенділеу (10 мин): флип-кластан алынған материал бойынша сұрақ-жауап, топ ішінде қысқа жаттығулар.
- Негізгі жұмыс (20–30 мин): станциялық қозғалыс — грамматика/мәтін талдау/жазба практикасынан өту.
- Қорытынды (5–10 мин): рефлексия, өзін-өзі бағалау, үй тапсырмасы (LMS арқылы).
Қорытынды ұсыныстар
- Оқыту өмірмен тығыз байланыста болуға тиіс: нақты өмірлік міндеттер мен құжаттар, медиамәтіндер, қоғамдық коммуникация негізгі оқу материалдары болсын.
- Оқушыларға өзін-өзі бағалау және рефлексия дағдыларын жүйелі түрде енгізу қажет.
- Технология мен аутентикалық материалдарды сабаққа кіріктіру — функционалдық сауаттылықты арттырады.
- Саралау арқылы әрбір оқушыға жетістікке жету мүмкіндігін қамтамасыз ету керек.
Оқытуды ұйымдастыруға әдістемелік нұсқаулар
Мақсат: Оқушылардың қазақ тілін өмірмен байланысты қолдана білу біліктілігін, функционалдық сауаттылығын және коммуникативтік дағдыларын дамыту; сыныпта қауіпсіз, инклюзивті, ақпараттық-коммуникациялық технологияларды (АКТ) тиімді қолданатын оқу ортасын құру.
1. Жалпы педагогикалық принциптер
- Оқу өмірге бағытталған болуы керек: тілдік материалдарды нақты, күнделікті коммуникация жағдайларымен байланыстыру.
- Оқушы орталығын сақтау: белсенді оқу, проблемалық тапсырмалар, сыни ойлау.
- Инклюзия: әр оқушының мүмкіндігіне қарай тұрпаттау (дифференциация).
- АКТ-ны мақсатты пайдалану: оқыту міндетіне қызмет ететін құралдар.
- Бағалау мақсатты және әртүрлі болуы керек: формативтік (әр сабақ) және суммативтік (жұмыс, жоба).
2. Сабақтарды жоспарлау ұсыныстары (апта/блок деңгейі)
- Апта мақсаты: функционалдық сауаттылықтың бір-екі аспектісін меңгерту (мыс., ресми-ресми емес жазу дағдылары, ақпаратты талдау және қайта өндіру, ауызша пікірталас).
- Апталық құрылым (5 сабақ):
1) Кіріспе: мақсатты анықтау, мотивация, берілуі тиіс лексика/грамматика.
2) Талдау/модельдеу: мәтін/сценарий талдау, тіркестерді бөліп алу.
3) Практика: грамматикалық және лексикалық жаттығулар, жұптық жұмыс.
4) Проблемалық/жоба жұмысы: ақпаратты пайдалана отырып өмірлік тапсырманы орындау.
5) Қорытынды/бағалау: презентация, рефлексия, үй тапсырмасы.
- Сабақтың құрылымы (45–90 минут):
- Ұйымдастыру (3–5 мин): назар жинау, мақсатты хабарлау.
- Мотивация (5–7 мин): нақты өмірлік сұрақ, қысқа видеосюжет немесе мақала.
- Үйрету (15–25 мин): жаңа материал (грамматика, стиль, тілдік бірліктер).
- Практика (15–25 мин): жұп/топ тапсырмалары, АКТ жаттығулары.
- Қолдану (10–15 мин): рөлдік ойын/жоба/презентация.
- Бағалау және үй жұмысы (5–10 мин): кері байланыс, мақсатқа жету деңгейін талқылау.
3. Тақырыптық мысалдар (функционалдық сауаттылыққа арналған)
- Мәтінмен жұмыс: хабарламаны, мақаланы, ресми хатты талдау — мақсат, аудитория, негізгі ой, дәлелдер.
- Ақпаратты өңдеу: кестеге түсіру, инфографика жасау, қысқарту (summary), парафраз жасау.
- Жоғарғы деңгейлі ауызша сөйлеу: пікірталас, келіссөздер, қорғау.
- Жазба дағдылары: электрондық хат жазу (ресми/ресми емес), өтініш, резюме, шағын аналитикалық есеп.
4. Грамматикалық жаттығулар (мысалдар)
- Функционалдық тапсырма: ресми хатқа қажетті грамматикалық формалар (септік, сөйлем мүшелерінің тәртібі, конструкциялар) — толық және қысқаша нұсқасын жаздыру.
- Контрастивті жаттығу: ресми және бейресми стильдегі сөйлемдерді салыстыру, қажетті формаларды қолдану.
- Интерактивті жаттығу (АКТ): Quizlet/HotPotatoes арқылы тармақталған тапсырмалар, автоматты кері байланыс.
- Бағалау критерийі (грамматика үшін): дәлдік (әр 1 қате = -1 ұпай), қолданылу (форманың орындылығы), күрделілік (жоғары деңгейлі құрылымдар қолданылса қосымша ұпай).
5. Топтық жұмыс ұйымдастыруы
- Топ құру: әртүрлі қабілеттер араласқан 4–5 адамдық топтар; уақытша жұптар.
- Топ ішіндегі рөлдер: жетекші (координатор), жазбаша жасаушы (секретарь), уақыт сақтаушы, спикер (презентация жасайтын), тексеруші (сынып ішіндегі бағалаушы).
- Жұмыс түрлері:
- Jigsaw (пазл): әр оқушы мәтіннің бір бөлігін зерттеп, содан кейін топ ішінде бөліседі.
- Think-Pair-Share: жеке ойлау → жұпта талқылау → топпен бөлісу.
- Carousel: бірнеше станцияда әртүрлі тапсырма орындау, нәтижелерді біріктіру.
- Проектілік жұмыс: өмірмен байланысқан тақырып бойынша шағын жоба (2 урокта аяқталатын).
- Топтық бағалау: өз-өзін және бір-бірін бағалау парақтары; мұғалімнің бақылауы арқылы формативтік кері байланыс.
6. АКТ пайдалану (нақты ұсыныстар)
- Құралдар: Google Classroom/Teams — тапсырмалар, кері байланыс; Padlet — идеялер тақтасы; Kahoot/Quizizz — жылдам тексеру; Quizlet — лексика; Nearpod/Genially — интерактив сабақ; YouTube — қысқа роликтер; Canva/PowerPoint — инфографика жасау; аудиожазба, подкасттар.
- Мәтінмен жұмыс: онлайн корпус (егер бар болса) немесе ұлттық/онлайн басылымдарды пайдалану; мәтіннен маңызды ақпаратты шығарып, визуалдау.
- Жазбаға көмек: Google Docs — бірлесіп жазу, комментарий; мәтінді дыбыстау/аудиожазба арқылы диктант.
- Қашықтан/дистанциялық формат: синхронды (Zoom/Teams) және асинхронды (апта ішінде белсенділік тапсырмалары).
- АКТ қауіпсіздігі: платформаларда жеке мәліметтерді қорғау, құқықтық-этикалық нормаларды сақтау.
7. Дарынды балалармен жұмыс
- Дифференциация: күрделілікті жоғарылату — аналитикалық тапсырмалар, зерттеу, шығармашылық жоба.
- Түрлі тапсырмалар: тереңдетілген оқу тапсырмалары (салыстырмалы талдау, тілдік зерттеулер, әдеби-критикалық эссе).
- Жеке оқу жоспары: аптасына қосымша тапсырмалар, үйірме немесе олимпиадаға дайындау.
- Роль: лидерлік міндеттерді беру (топты басқару, басқа оқушыларға ментор болу).
- Бағалау: өнімнің сапасына басымдық, тәуелсіз жұмыс көрсеткіштері, презентация қабілеті.
8. Ерекше қажеттіліктері бар оқушылармен жұмыс (инклюзия)
- Жалпы қағидалар: дайындық, икемделген тапсырмалар, ассистивті технологиялар, нақты және қысқа нұсқаулар.
- Аккомодациялар:
- Ақыл-ой немесе оқу қиындықтары: тапсырманы шағын қадамдарға бөлу; кілт сөздер тізімі; сурет/кесте арқылы қолдау; уақытты ұлғайту.
- Дислексия, дисграфия: аудио нұсқалар; speech-to-text (мәтінге дауыс арқылы жазу); орындалатын тек маңызды қателерге ғана назар аудару.
- Тыңдау/көру проблемалары: субтитрлер, мәтін нұсқалары, үлкейтілген қаріп, контраст.
- Қозғалыс немесе сенсорлы қиындықтары: орын тұрақты ұйымдастыру; онлайн қатысу мүмкіндігі.
- Аутизм/ADHD: сабақ құрылымын алдын ала хабарлау; сенсорлық тыныштық аймағы; нақты тапсырмалар мен уақыт кестесі.
- Құралдар: экран оқуышылар (NVDA, JAWS), мәтін үлкейту, субтитризация құралдары, сөйлеуді мәтінге айналдыру (Google Speech-to-Text).
- Индикация: тапсырмаларды жеңілдетілген және күрделендірілген нұсқаларында дайындаңыз; жеке қолдау қажет кезде ата-анамен және арнайы мамандармен келісу.
9. Қауіпсіз білім беру ортасын құру
- Физикалық қауіпсіздік: сыныпты дұрыс орналастыру (өтпелі жолдар бос болу), төтенше жағдай жоспары, құрал-жабдық қауіпсіздігі.
- Эмоционалдық қауіпсіздік:
- Топ ережелерін бірге жасау: сыйластық, бір-бірін тыңдау, сынның конструктивтілігі.
- Антибуллинг шаралары: кез келген кемсітуге жол бермеу; оқушыларға шағымдану жолдарын түсіндіру.
- Қолдау жүйесі: сенім телефоны, психологпен байланыс, мұғалімнің қолжетімділігі.
- Сандық/онлайн қауіпсіздік:
- Дербес деректерді қорғау: жұптық суреттерді бөліспеу, ата-ананың келісімі.
- Сайта/құралдарға тіркелу кезінде қауіпсіз парольдер, екіфакторлы аутентификация.
- Интернет этикасы, ақпараттың шынайылығын тексеру дағдыларын үйрету.
- Кризистік жағдайлар: оқиға болғанда әрекет ету алгоритмі, ата-аналар және әкімшілікпен тез байланыс.
10. Бағалау және кері байланыс
- Бағалау түрлері:
- Формативтік: күнделікті жаттығулар, топтық бақылаулар, қысқа тесттер, өзін-өзі бағалау.
- Суммативтік: апталық жоба, жазбаша жұмыс (эссе немесе ресми хат), ауызша презентация.
- Бағалау критерийлері (ұсынбаған үлгі):
1) Ауызша сөйлеу (5 ұпайлық шкала):
- Мазмұн: ой толық әрі логикалық (0–5)
- Тіл: лексика және грамматика дұрыстығы (0–5)
- Тәртіп: уақытты сақтау, презентация шеберлігі (0–5)
- Жалпы баға: 3 өлшемнің орташа көрсеткіші немесе қосындысы.
2) Жазба (5 ұпайлық шкала):
- Мазмұн: мақсатқа сай және нақты (0–5)
- Стиль/тон: аудиторияға сәйкес (0–5)
- Грамматика/орфография: қателер саны (0–5)
- Ұйымдастыру: құрылым (кіріс, негізгі, қорытынды) (0–5)
3) Грамматика/лексика:
- Дәлдік, қолданылу және күрделілік бойынша бағалау.
- Кері байланыс: нақты, уақытылы, конструктивті. «Жарайсың» емес, «Нені жақсартуға болады» және «Қалай көмектесе аламын» түрінде.
- Портфолио: апталық жұмыстар, жазбалар, аудиожазбалар — оқу прогресін көрсету үшін.
11. Қолданбалы сабақ/апта мысалы (қысқаша)
- Апталық тақырып: «Жұмысқа өтініш жазу және интервьюда өзін таныстыру»
1) Дүйсенбі: Түсінік беру — ресми хаттар мен өтініштердің құрылымы, мысал мәтін оқу (видео немесе мақала).
2) Сейсенбі: Грамматика — өтініште қолданылатын синтаксистік конструкциялар, салалас-тәуелді сөйлемдер.
3) Сәрсенбі: Жазба практика — рөлдік тапсырма: нақты вакансияға өтініш жазу (Google Docs арқылы бірге тексеру).
4) Бейсенбі: Ауызша дайындық — интервью сұрақтары және жауаптар; жұптық рөлдік ойын (рекордермен жазу).
5) Жұма: Қорытынды — презентация, сынып мүшелері кері байланыс береді; бағалау және рефлексия.
12. Мұғалімге практикалық кеңестер
- Сабақты 5–10 минуттық «жылыту» (warm-up) арқылы бастаңыз: қысқа сұрақтар, күнделікті жағдайлар.
- АКТ-ты міндетті құрал етіп емес, мақсатқа сай қолдану — уақыт пен ресурсты үнемдеу.
- Үй тапсырмасын нақты әрі қолданбалы етіңіз — өмірде қолдануға болатын форматта.
- Қателерге конструктивті қарайтын орта қалыптастырыңыз — қателер жалпы даму бөлігі.
- Оқушылардың пікірін есепке алу үшін апта соңында қысқа анкета алу (2–3 сұрақ).
13. Қосымша ресурстар мен әдебиет (ұсыныстар)
- Оқу-әдістемелік құралдары, электрондық оқулықтар (мектеп бағдарламасына сай).
- Онлайн-платформалар: Google Classroom, Zoom, Kahoot, Padlet, Quizlet, Canva.
- Тілдік ресурстар: ұлттық/онлайн басылымдар, тілдік корпус (қол жетімді болса), электронды сөздіктер.
- Мамандық бойынша байланыс: психолог, арнайы білім беру мұғалімі, ІТ-кеңесші.
Қорытынды: «Қазақ тілін меңгерудегі функционалдық сауаттылық» оқу үрдісіне бағыттай отырып, сабақтарды өмірмен байланысты, практикалық, интерактивті етіп құру қажет. Дифференциация, АКТ және қауіпсіз инклюзивті орта — осы мақсатқа жетудің басты құралдары. Мұғалім сабақ жоспарларында нақты мақсаттар қойып, бағалау критерийлерін алдын ала ашық көрсетуі тиіс.
Оқушыларды бағалау критерийлері
Мақсат: Оқушылардың қазақ тілін әлеуметтік‑мәдени және күнделікті өмір жағдайларында тиімді қолдану қабілетін бағалау; тілдік коммуникация, мәтінді түсіну, жазбаша және ауызша практикаларды өмірмен байланысты дүниелер арқылы тексеру.
1. Бағалау түрлері — мақсаты мен мысалдары
Қалыптастырушы бағалау (формативті)
Мақсаты: оқыту барысындағы жетістікті анықтау, түзету және бағыттау.
Құралдары: қысқа жаттығулар (exit ticket), класта орындалатын жаттығулар, достарымен тексеру (peer‑assessment), мұғалімнің бақылауы/талдауы, оқушының өзін‑өзі бағалауы, электронды тесттер.
Мысалдар: мәтінді жылдам оқу тапсырмасы + 3 сұрақ; функционалдық мәтін жазу жобасының алғашқы жобасы; рольдік ойындағы 3 сөйлемдік диалог.
Жиынтықтаушы бағалау (суммативті)
Мақсаты: оқу кезеңінің соңында оқушының меңгеру деңгейін қорытынды бағалау.
Құралдары: бірлік бойынша тест, қысқа эссе/қолданбалы хат, устна презентация/жобаның қорытындысы, портфолио.
Мысалдар: «өмірмен байланысқан» практикалық жоба (коммуналдық шағым, резюме жазу және устна қорғау), бірлік тесті (грамматика + түсіну + сөздік).
Бағалау үлестері (ұсыныс): формативті 40%, суммативті 60% (мектеп талаптарына қарай өзгертіледі).
2. Жетістік деңгейлері және дескрипторлар (4 деңгей)
Деңгей 4 — «Тамаша/Жоғары» (90–100%)
Оқушы мәтіннің негізгі және жанама ойларын анықтап, дәлелдермен талдайды; жазбаша тапсырмаларды нақты және лайықты функционалдық стильде орындайды; ауызша ойды анық, еркін жеткізеді; грамматикалық емес қателер өте сирек; тілдік құралдарды өмірлік жағдайларда тиімді қолданады.
Деңгей 3 — «Жақсы/Қанағаттанарлық» (75–89%)
Негізгі ойларды түсінеді, жазбаша жұмыста мақсатты тұрғыдан айта алады; ауызша байланыста сұрақтарға жауап бере алады, аздаған көмекті қажет етеді; грамматикада орфо/пунктуациялық қателер бар, бірақ мағынаны бұзбайды; күнделікті жағдайларда тілдік құралдарды қолданады.
Деңгей 2 — «Орта/Дамып келе жатқан» (50–74%)
Мәтіннің басты ойларын толық түсінбеуі мүмкін; жазбаша/ауызша тапсырмаларды орындағанда кеңес қажет; жиі грамматикалық және лексикалық қателер кездеседі; функцияны орындау кейде жүзеге аспайды.
Деңгей 1 — «Төмен/Бастапқы» (<50%)
Мәтінді түсінудің және өз ойын жүйелі жеткізудің жеткіліксіздігі; хаттамалық және күнделікті тілдік тапсырмаларды орындауда үлкен қиындықтар; көп қате; қосымша оқу қажет.
3. Бағалау рубрикалары (негізгі тапсырмалар үшін)
A. Қысқа практикалық жазба (тәжірибелік мәтін: арыз, шағым хат, өтініш, резюме) — 20 ұпай
Мазмұн және мақсатқа сәйкестік (6 ұпай)
- 6 — барлық талаптар орындалған, мақсат нақты көрсетілген.
- 4–5 — негізгі талаптар орындалған, кейбір детальдар жетіспейді.
- 2–3 — мазмұн жартылай ғана сәйкестендірілген.
- 0–1 — мақсат анық емес, негізгі элементтер жоқ.
Ұйымдастыру/құрылым (4 ұпай)
- 4 — логикалық бөлімдері анық, өтпелі сөйлемдер бар.
- 3 — негізгі блоктар бар, байланыс әлсіз.
- 1–2 — құрылым бұзылған.
- 0 — құрылым жоқ.
Тілдік туралық (грамматика, орфография) (6 ұпай)
- 6 — қателіктер өте азық, оқуды қиындатпайды.
- 4–5 — кейбір қателер бар, бірақ түсінік сақталады.
- 2–3 — қателер мазмұнға кедергі жасайды.
- 0–1 — қателер көп, мәтін түсініксіз.
Жанр/әдептілік және стиль (4 ұпай)
- 4 — стиль мақсатқа сай (ресми/бейресми), тіл мәдениеті сақталған.
- 2–3 — кейбір стиль қателері.
- 0–1 — стиль қате, орынсыз формулировка.
B. Ауызша қорғау/рөлдік ойын (5–7 минут) — 20 ұпай
- Мазмұн және аргументация (6 ұпай)
- 6 — тақырып егжей‑тегжейлі ашылған, дәлелдер бар.
- 4–5 — негізгі ойлар бар, бірақ дәлелдер аз.
- 2–3 — ойлар жеткіліксіз.
- 0–1 — мазмұн жоқ.
Сұхбат/диалогтық дағды (4 ұпай)
- 4 — сұрақтарға жауап белсенді, интерактивті.
- 2–3 — жауап беруі шектелген.
- 0–1 — жауап қимылы жоқ.
Тілдік құралдар — сөздік қор және стиль (4 ұпай)
- 4 — лексика бай, тіркестер жан-жақты.
- 2–3 — сөздік жеткіліксіз.
- 0–1 — сөздік қате.
Үн сапасы, артикуляция, тұжырым (3 ұпай)
- 3 — айтылым таза, тұжырым нақты.
- 1–2 — артикуляцияда қиындықтар.
- 0 — түсініксіз.
- Уақытты сақтау және ұйымдастыру (3 ұпай)
- 3 — берілген уақыт шегінде.
- 1–2 — уақытты сақтау бұзылған.
- 0 — формат сақталмаған.
C. Оқу түсінігі және мәтінді талдау (қысқа тест + эссе) — 20 ұпай
- Негізгі ойды анықтау (6 ұпай)
- Жанама және имплицит ойды табу (4 ұпай)
- Дәлелдермен жұмыс, мәтіннен цитаталар қолдану (6 ұпай)
- Терминология және түсініктеме (4 ұпай)
D. Грамматика және функционалдық тапсырма (қысқа жаттығу: түзету, түрлендіру, толықтыру) — 20 ұпай
- Дұрыс орындау/жіктеу (10 ұпай)
- Өздік түзету/рефлексия (5 ұпай)
- Қолдану жағдайында дұрыстығы (5 ұпай)
E. Портфолио / практикалық өмірмен байланысқан жоба — 20 ұпай
- Автентикалық тапсырмаға сәйкестік (6 ұпай)
- Өнімнің сапасы (жазбаша/ауызша) (6 ұпай)
- Рефлексия: не үйрендім, қандай дағды жетілдірілді (4 ұпай)
- Қосымша материалдар: аннотациялар, түзетілген жобалар (4 ұпай)
(Рубрикалар бойынша ұпайларды стандартты шкалаға ауыстырып, жалпы бағалау шығарылады.)
4. Формативті бағалау құралдары мен кері байланыс жолдары
- Құралдар:
- Exit Ticket: сабақ соңында 2–3 сұрақ; 5 минут. (мұғалім жылдам топтастырып, қажетті түзетулерді жоспарлайды)
- Мини‑квиз (5–10 сұрақ) — грамматика/лексика/түсіну.
- Peer‑review чек‑лист: жазбаша жұмысты бір‑біріне тексеру (бірнеше нақты пункт: мазмұн, құрылым, тілдік қателер).
- Аудио/видео жазба: оқушының ауызша тапсырмасын жазып барып, өзі және мұғалім тыңдап, қысқа түзету жазады.
- Бақылау парағы (teacher observation sheet): қатысу, ынталылық, коммуникация.
- Электронды портфолио/ЖИМ (Google Classroom, Moodle) — түзетулер мен дамуды көру.
- Кері байланыс формалары (оқушыларға берілетін нақты ұсыныстар)
- Қысқа түзетілген жазбаша пікір: «Мазмұның жақсы: тақырыпты ашып жібердің. Келесіде — кіріспеде мақсатты нақтырақ көрсет. 2‑беседа: сөйлемде сөйлем мүшелерінің тәртібін тексер (2 қате).»
- Үздіксіз ауызша кері байланыс (1–2 нақты кеңес): «Жақсы айттың; тыныс орындарын қадағала, сөйлемдерді қысқартқанда ойың анық көрінеді.»
- Аудиофайл арқылы түзету: мұғалім қысқа аудио жазып, нақты мысалдар көрсетеді.
- Тапсырманы «жасыл‑сары‑қызыл» жүйесі: жасыл — мақұл, сары — жақсарту керек (нақты пунктпен), қызыл — қайта жазу қажет (неліктен).
- Self‑assessment checklists: оқушы өз жұмысына баға қояды (мысалы: «менің жұмысым құрылымдық — иә/жоқ; грамматика — иә/жоқ»), мұғалім осыны растап, түзету ұсынады.
Кері байланыс принциптері:
- Уақытылы (48 сағат ішінде қысқа түзету; үлкен жұмысқа 5–7 күн).
- Нақты (қай жерде және қалай түзету керек).
- Қолданбалы (әрбір кеңестің шешім жолын көрсету — мысалдармен).
- Балансты (оң жақтары мен жетілдіру нүктелері).
5. Оқушылармен жұмыс жасау әдістері (бағалауды оқушыға түсінікті ету)
- Алдын ала критерийлерді сабаққа енгізіп, үлгі жұмысты көрсету (экземпляр).
- Рубриканы тапсырма басталарда оқушыларға тарату; оқушылар өз бағаларын жоспарласын.
- Peer‑assessment сессиялары (әр тапсырма үшін 1 сессия).
- Рефлексия жазу: «Не үйрендім, қандай қиындық болды, келесіде не істеймін?»
- Ата‑аналарға қысқаша есеп (апталық/айлық) — оқушы дамуы туралы.
6. Бағалау нәтижелерін интерпретациялау (бағалау шкаласы)
- 90–100% — «A» / «5» (жоғары)
- 75–89% — «B» / «4» (жақсы)
- 50–74% — «C» / «3» (орта)
- <50% — «D/E» /
«2-1» (қанағаттандырмайды)
(Мектептің бағалау саясатына сәйкес өзгертуді
ұсыныңыз.)
7. Қосымша ұсыныстар мұғалімге
- Функционалдық сауаттылыққа баса назар аударыңыз: оқушылардан тек грамматикалық дұрыс жазу емес, нақты өмірлік тапсырманы шешуді талап етіңіз (өтініш, шағым, телефон қоңырауы сценариі, CV, жарнама мәтіні).
- Портфолионы бірлік бойы жинап, қорытынды сессияда қорғау ұйымдастырыңыз.
- Бағалау нәтижелерін жеке даму жоспарына (ILP) енгізіп, кейінгі кезеңге мақсат қойыңыз.
Ұзақ мерзімді жоспар
1 Бөлім. 1-тоқсан: Тіл негіздері мен функциялары (1–9 апталар)
1-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Қазақ тілінің маңызы
Білуі тиіс: Қазақ тілінің әлеуметтік және мәдени аспектілерін
түсіндіру.
2-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Функционалдық сауаттылық: Түсінік
Білуі тиіс: Функционалдық сауаттылықтың негіздерін
түсіндіру.
3-сабақ (1
сағат)
Сабақтың тақырыбы: Тілдің функционалдық аспектілері
Білуі тиіс: Тілді қарым-қатынас құралы ретінде
қарастыру.
4-сабақ (1
сағат)
Сабақтың тақырыбы: Тілдің мәдениетпен байланысы
Білуі тиіс: Тілдің мәдениетпен байланысын
көрсету.
5-сабақ (1
сағат)
Сабақтың тақырыбы: Сауатты жазу: Негіздер
Білуі тиіс: Сауатты жазу негіздерін
үйрету.
6-сабақ (1
сағат)
Сабақтың тақырыбы: Сауатты оқу: Түсінік
Білуі тиіс: Сауатты оқу принциптері мен дағдыларын
үйрету.
7-сабақ (1
сағат)
Сабақтың тақырыбы: Коммуникацияның негізгі принциптері
Білуі тиіс: Коммуникацияның негіздерін
түсіндіру.
8-сабақ (1
сағат)
Сабақтың тақырыбы: Тіл және ақпарат
Білуі тиіс: Ақпараттық сауаттылықты
дамыту.
2 Бөлім. 2-тоқсан: Тіл нормасы, стиль және медиа (10–17 апталар)
9-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Сөздік қорды дамыту
Білуі тиіс: Сөздік қорды тиімді
пайдалану.
10-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Тілдік нормалар
Білуі тиіс: Тілдік нормалардың негіздерін
үйрету.
11-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Тілдің стилистикалық ерекшеліктері
Білуі тиіс: Тілдің стилистикалық ерекшеліктерін
талдау.
12-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Әдебиет пен тіл
Білуі тиіс: Әдебиет арқылы тілдің байлығын
көрсету.
13-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Медиа мәтіндермен жұмыс
Білуі тиіс: Медиа мәтіндерімен жұмыс істеу дағдыларын
дамыту.
14-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Кәсіби тіл
Білуі тиіс: Кәсіби тілдің негіздерін
үйрету.
15-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Тіл және мәдениетаралық байланыс
Білуі тиіс: Мәдениетаралық байланыс принциптерін
түсіндіру.
16-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Тілді меңгеру стратегиялары
Білуі тиіс: Тілді меңгеру стратегияларын
үйрету.
3 Бөлім. 3-тоқсан: Коммуникативтік дағдылар және қоғамдағы тіл (18–25 апталар)
17-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Тілдік саясат
Білуі тиіс: Тілдік саясаттың қоғамдағы рөлін
талдау.
18-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Тіл және ұлттық идентичность
Білуі тиіс: Тіл мен ұлттық идентичность арасындағы байланысты
көрсету.
19-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Әлеуметтік желілер мен тіл
Білуі тиіс: Әлеуметтік желілердегі тіл қолдану дағдыларын
дамыту.
20-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Тілдегі өзгерістер
Білуі тиіс: Тілдегі өзгерістер мен даму процесін
талдау.
21-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Тіл және өнер
Білуі тиіс: Тілдің өнердегі рөлін
көрсету.
22-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Тіл мен экономика
Білуі тиіс: Тіл мен экономика арасындағы байланысты
көрсету.
23-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Тілдік кедергілер
Білуі тиіс: Тілдік кедергілерді жеңу әдістерін
үйрету.
24-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Тіл және психология
Білуі тиіс: Тіл мен психологияның өзара әсерін
көрсету.
4 Бөлім. 4-тоқсан: Қолданбалы дағдылар, жоба жұмыстары және қорытынды (26–34 апталар)
25-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Тілді оқыту әдістемесі
Білуі тиіс: Тілді оқыту әдістемесімен
таныстыру.
26-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Тілдің болашағы
Білуі тиіс: Қазақ тілінің болашағы туралы пікір
қалыптастыру.
27-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Тіл және ақпараттық қоғам
Білуі тиіс: Ақпараттық қоғам мен тіл арасындағы байланысты
көрсету.
28-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Қорытынды: Тілдің әлеуметтік рөлі
Білуі тиіс: Тілдің әлеуметтік рөлін
қорытындылау.
29-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Жобаларды қорғау
Білуі тиіс: Нәтижелерді ұсыну және кері байланыс
алу
30-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Қорытынды бағалау және рефлексия
Білуі тиіс: Жетістіктерді бағалау және алдағы қадамдарды
анықтау
31-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Курс бойынша қайталау және қорытындылау
Білуі тиіс: Өтілген материалды жинақтап, қорытынды жұмысқа
дайындалу
32-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Зерттеушілік мини-жоба
Білуі тиіс: Білімді тәжірибеде қолдану
(мини-жоба)
33-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Практикум және кейстер
Білуі тиіс: Практикалық дағдыларды
нығайту
34-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Жобаларды қорғау
Білуі тиіс: Нәтижелерді ұсыну және кері байланыс
алу
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Қазақ тілінің маңызы |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Қазақ тілінің
қоғамдық, ұлттық және мәдени рөлін түсіндіре алады (ауызша — 1–2
минут; жазбаша — 8–12 сөйлем). |
|
Сабақтың мақсаты: |
Оқушыларға "Қазақ тілінің маңызы" тақырыбында ой қалыптастыру; тілдік құралдарды қолдана отырып қысқа жазбаша және ауызша шығарма жасауға үйрету (1–2 сөзде емес, 1 сыңғыл/параграф деңгейінде). |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Бастапқы назар аударту (5 минут) |
Сабақ тақырыбын хабарлайды; оқушыларға қысқа әуенмен/сурет арқылы «тіл» туралы ой тастайды; жылдам ой жинақтау (10 оқушыдан тез жауап). |
10 оқушыдан тез жауап береді: "Қазақ тілі не үшін маңызды?" — қысқа пікірлер (бір сөйлемнен). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
слайд (тақырып), 1 иллюстрация/сурет "тіл және қоғам" |
|
Негізгі жұмыс (25 минут) |
1)
Грамматикалық жаттығу таратады (10 сөйлем, бос орынға дұрыс сөз
формасын қою; 3 сөйлемде тыныс белгілерін қою қажет). 2) Жазбаша
тапсырманы түсіндіреді: 8–12 сөйлемдік параграф жазу (кіріспе, 2
дәлел, қорытынды). 3) Ауызша жаттығу: жұпта 1–2 минуттан шағын
баяндама дайындау және топ ішінде бөлісу. |
1) Жеке
түрде грамматикалық жаттығуды орындайды (10 сөйлем).
2) 8–12
сөйлемнен тұратын параграфты жазып аяқтайды (10 минут). 3) Жұпта
1–2 минуттық ауызша баяндама дайындап, топта бірігіп
талқылайды. |
|
тапсырма парағы (print/Google Doc),
мысалдар жинағы |
|
Бекіту (5 минут) |
Топтардан 2 оқушы шақырып, 1 минуттық қысқа пікір тыңдайды; негізгі идеяларды бір жерге жинақтайды; жетістік критерийлерін еске түсіреді. |
2 оқушы шығып ауызша қорытынды жасайды; қалғандары тыңдап, сұрақ қояды. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
тақта, маркерлер |
|
Рефлексия (3 минут) |
Қысқа кері байланыс: 'Бір нәрсе үйрендім / Бір сұрақ қалды' форматында үгіттейді; үй тапсырмасын хабарлайды. |
Әр оқушы 1 қысқа жазба (стикерге) жазады: "Бүгін не үйрендім?". |
Бақылау, ауызша жауаптар |
стикерлер, беттер |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Функционалдық сауаттылық: Түсінік |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Мәтіннен негізгі ой
мен қосалқы ойды анықтай алады; мәтінді логикалық бөліктерге бөліп,
қысқаша қайта айта алады. |
|
Сабақтың мақсаты: |
Оқушылар функционалдық сауаттылық негізінде мәтінді түсіну, грамматикалық түрде дәлелдеу және қысқа жазбаша әрі ауызша ойды жүйелеу дағдыларын меңгереді. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Басы (5–7 мин) |
Сабақ мақсатын хабарлау. Оқушыларға қысқа мотивациялық мәтін оқып беру (мәтіннің тақырыбы мен контексті). Классқа 2 жылдам сұрақ қою (Kahoot/ауызша). |
Сабақ мақсатымен танысу; Kahoot немесе қол көтеріп қысқа жауап беру. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Kahoot/Google Slides, тақырыптық шағын мәтін (150–200 сөз) |
|
Ортасы (25–30 мин) |
Грамматикалық қысқа түсініктеме беру
(септік, рай формалары, байланыс сөздері). Үлгі мәтін бойынша жалпы
талдау көрсету. Тапсырмаларды бөліп беру: 1) грамматика жаттығуы,
2) жазбаша жұмыс, 3) жұппен ауызша жаттығу. Мұғалім топтар арасында
жүріп бағыттап, тірек сұрақтар қояды. |
1) Жеке
орындау: грамматикалық жаттығуды орындау (10 мин). 2) 40–80 сөздік
қысқаша жазба жазу (12–15 мин). 3) Жұппен сөйлесу: бір-бірінің
жазбасын оқып, 6–10 сөйлемдік ауызша қорытындысын айту (6–8
мин). |
|
Жұмыс
парақтары (8 сөйлем), грамматика ереже парақшасы |
|
Бекіту (8–10 мин) |
Оқушылардан бірнеше жазбаны дауыстап оқыту және қысқа кері байланыс беру. Шығу билетін тарату: 3 сұрақ (негізгі ой, грамматикалық форманы көрсету, бір сөйлеммен қорытынды). |
Өз жазбаларын оқиды; шыққан сұрақтарға жазбаша немесе ауызша жауап береді. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Шығу билеті (қағаз/Google Forms) |
|
Рефлексия (3–5 мин) |
Сабақты қорытындылау, үй тапсырмасын беру және бағалау критерийлерін еске салу. |
Сабақтан алған негізгі бір ойды бір сөйлеммен айтады; үй тапсырмасын жазып алады. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Тақта/электронды платформа |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Тілдің функционалдық аспектілері |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Тілдің қарым-қатынас
құралы ретінде рөлін зерттеу |
|
Сабақтың мақсаты: |
1 апталық жоспар: 'Тілдің функционалдық аспектілері' тақырыбы бойынша 10-сынып оқушыларын 1–2 сабақта зерттеп, талқылап шығаруға бағытталған оқу-жоспар |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақтың басы (5–7 мин) |
Оқушыларға апталық мақсатты таныстырып, 'Тілдің функционалдық аспектілері' тақырыбының қысқаша қысқаша мазмұнын айтады; сабақты ұйымдастыру (топтарға бөлу, құрал-жабдықтарды дайындау). |
10-сынып оқушылары 10-сөйлем деңгейінде сабақтың мақсатын тыңдап, топтарға бөлінеді; қысқа сатып алу/реакция көрсетеді (эмоджи/қысқа сөз). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Слайд: сабақ мақсаты; Kahoot/Quizizz қысқа сұрақтар |
|
Сабақтың ортасы (35 мин) |
1)
Қысқаша теория (5 мин): тіл функцияларының түрлері мен
ерекшеліктері; 2) Грамматикалық жаттығу (10–12 мин): мәтіннен
фрагменттер беріп, функциясын талдау тапсырмасы; 3) Жазбаша жұмыс
(8–10 мин): 40–80 сөздік шығарма / мәтін құрастыру; 4) Ауызша
әрекет (8–10 мин): жұпта талқылап, 1–2 минуттық қорытынды
ұсыну. |
Оқушылар: мәтінді оқып, жұппен талқылап,
грамматикалық жаттығуларды орындайды; 40–80 сөздік жазбаша мәтін
жазады; жұпта 1–2 минут презентация жасайды. |
|
Оқулық/парақ, жұптық жұмыс жазбалары, H5P
(қажет болса) |
|
Сабактың соңы (5 min) |
Жұптардың қорытындыларын тыңдап, ортақ қорытынды жасайды; келесі сабаққа арналған тапсырмаларды (үй жұмысы) тағайындайды. |
Оқушылар 10-сөйлемдік қорытынды сұрақтарға жауап береді; үй тапсырмасын жазып алады. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Рефлексия парағы, Google Form (рефлексия) |
|
Рефлексия (3–5 мин) |
Қысқа қорытынды және бағалау критерийлерін еске салу; оқушылардың өзін-өзі бағалауына бағыттау. |
Өзін-өзі бағалау: 'Мен 3 факт атадым ба? Қорытынды тиянақты ма?' деген сұрақтарға жауап береді. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Бағалау парақтары, смайлик-реакциялар |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Тілдің мәдениетпен байланысы |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Тіл мен мәніет
(мәдениет) арасындағы байланысты түсіну және сипаттау (анализ
деңгейі). |
|
Сабақтың мақсаты: |
10-сынып: 'Тілдің мәні мен мәніетпен байланысы' тақырыбы бойынша 1 аптаға арналған қысқаша оқу-жоспар; оқушылар тілдік құралдарды аналитикалық қолдана отырып, ойды нақтылы жеткізуді үйренеді. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
|
Бастапқы (5 мин) |
Апта мақсаттарын хабарлау; тақырыпқа мотивирлеу сұрағы: «Тіл қандай жағдайда мәдениетті білдіреді?»; жылдам «барометр/жылы-суық» сұрағы (Kahoot/ұпай түрінде). |
Краткий жауап беру, 10-секундтық ой-пікір, Kahoot/Quizizz-те 1 сұраққа жауап. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Kahoot/Quizizz сұрақтары; слайд (тәжірибелік мысалдар). |
|
|
Негізгі (30 мин) |
1)
Қысқа теориялық түсініктеме беру (5 мин). 2) Мәтіндік талдау:
жұппен берілген мәтінді оқып, тіл мен мәніет байланысын табу (15
мин). 3) Жазбаша және ауызша тапсырмаға нұсқау беру (10 мин). |
Жұпта
мәтінді талдайды; әр жұп 3 мысал табады және қысқаша жазады (әр
мысалға 2-3 сөйлем). Кейін жеке эссе жазады
(120-160 сөз) және 2-3 минуттық мини-презентацияға дайындалады. |
|
Мәтін
(тапсырма пакеті), үлгі талдау парағы, Google Docs. |
|
|
Бекіту (7 мин) |
Екі жақты кері байланыс: екі-үш жұптың нәтижеcін тыңдау, қатені түзету. Шығу билеті беру: 1 сөйлемде тіл мен мәніет байланысын анықтау. |
Презентация (әр жұп/жеке 1-2 минут); шығу билетін толтыру. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Шығу билеті үлгісі; уақыт сақтағыш. |
|
|
Бөлім: |
|
||||
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
||||
|
Күні: |
|
||||
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
||||
|
Сабақтың тақырыбы: |
Сауатты жазу: Негіздер |
||||
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Тыныс белгілерін
(нүкте, үтір, сұрақ белгісі, леп белгісі, қос нүкте, сызып тастау)
мәтінде дұрыс қоюды меңгеру; |
||||
|
Сабақтың мақсаты: |
«Сауатты жазу: Негіздер» тақырыбы бойынша оқушылардың тыныс белгілерін, сөйлем құрылысын және абзацтық логиканы дұрыс қолдана білу қабілетін дамыту; жазбаша және ауызша ойды сауатты жеткізу дағдыларын жаттықтыру. |
||||
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
||||
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Бастапқы ықпал (5-7 мин) |
Сабақ мақсатымен таныстыру; тақырыпты қысқаша таныстыру; жылдам ынталандыру сұрақтары (Kahoot/Quizizz арқылы 5 сұрақ) жүргізу. |
Kahoot/Quizizz сұрақтарына жауап беру; сабақ мақсатын тыңдау және сұрақ қою. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Kahoot немесе Quizizz викторина (5 сұрақ), слайд көрсетілім |
|
Негізгі тарау (25-28 мин) |
Теорияны 6-8 минут ішінде түсіндіру: тыныс
белгілері мен сөйлем түрлері; нақты мәтін үзіндісін талдау; үш
тапсырманы беру: грамматика жаттығуы, қысқа жазбаша жұмыс, ауызша
жаттығу. Топтарға/жұптарға нұсқау беру және уақытты бақылау. |
1)
Грамматикалық жаттығуды орындау (индивидуал немесе жұп). 2) Қысқа
40–80 сөздік мәтін жазу (Google Docs/қалам+журнал). 3) Жұппен 1-2
минуттық қысқа презентация немесе пікірталас дайындау және
жеткізу. |
|
Сабақта
берілген мәтін үзінділері (қолданба/қағаз), Google Docs немесе
қағаз қалам |
|
Бекіту (5-7 мин) |
Оқушылардың ұсынылған жұмыстарын жинақтап, екі-үш мысал көрсету; жалпы қателіктерді атап өту; жетістіктерді жеткізу (маратон/эмоджи арқылы). |
Өздерінің жазбаларын, жұптастардың пікірін тыңдап, ұсыну; өз қателерін анықтау. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Проектор, оқушылар жұмыстарының үлгілері |
|
Рефлексия (3-5 мин) |
Сабақты қорытындылау; үй тапсырмасын беру және бағалау критерийлерін еске салу; келесі сабаққа дайындық (қысқа нұсқау). |
Өз жетістігін бағалау: өз-өзін 3 деңгей бойынша бағалау (A/B/C) және қысқа жазба: «Бүгін не үйрендім?» |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Өзін-өзі бағалау парақшасы (Google Form/қағаз) |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Сауатты оқу: Түсінік |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Оқушылар 'түсінік'
деген не екенін анықтайды және қарапайым анықтама құрайды. |
|
Сабақтың мақсаты: |
Оқушылар 'түсінік' ұғымын анықтап, оны мәтінде анықтауға, дұрыс грамматикалық құрылымда қолдануға және қысқа жазбаша және ауызша түрде дәлелдеп жеткізе алады. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақтың басы (5 мин) |
Сыныпты топқа бөлу (жұп/топ), сабағтың мақсатын хабарлау, жылдам вайршторм: 'Түсінік деген не?' сұрағын тақтаға жазу. Kahoot/Quizizz арқылы 3 қысқа сұрақпен жылдам тексеру. |
Жұппен 1 минут ішінде ой бөлісу, 1 адам топтан жауап береді; Kahoot-қа жауап береді. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Kahoot сұрақтары, тақта/смартборд |
|
Негізгі бөлім (35 мин) |
1) 10
мин — грамматикалық тапсырма түсіндіру және орындауды бақылау; 2)
15 мин — жазбаша жұмыс беріп, жеке бақылау; 3) 10 мин —
жұптық/топтық ауызша тұсаукесерлер ұйымдастыру. |
1)
Грамматикалық жаттығуды орындайды (берілген сөйлемдерде сөздердің
түбірін, қосымшаларын анықтау; етістіктен зат есім жасау); 2) 8–10
сөйлемнен тұратын қысқаша шығарма жазады; 3) жұппен 1–2 минуттық
тұсаукесер дайындап, сынып алдында баяндайды. |
|
Жұмыс
парақтары, маркерлер |
|
Сабақтың соңы (5 мин) |
Тұсаукесерден кейін қысқа рефлексия сұрақтарын көрсету: 'Мен бүгін не үйрендім?' 'Қандай сұрақтар бар?' — шығу билет (exit ticket) жинау. |
Әр оқушы 1–2 жолмен шығу билетіне жазады; топтар бір-бірін 1 тамаша деп таңдайды. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Шығу билет формалары (қағаз/Google Form) |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Коммуникацияның негізгі принциптері |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Коммуникацияның
негізгі элементтері мен принциптерін анықтай алады (жіберуші,
хабар, арна, қабылдаушы, кері байланыс, контекст, тосқауылдар). |
|
Сабақтың мақсаты: |
10-сынып: 'Коммуникацияның негізгі принциптері' тақырыбы бойынша оқушылардың тілдік және практикалық коммуникативтік дағдыларын дамыту (1 апта / 4 сабақ). |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Басы (5-7 мин) |
Сабақ мақсатымен таныстырады; ой қозғау сұрағы: «Коммуникация неден тұрады?» Топқа бөлу және қысқа жылдам жұмбақ/сурет арқылы элементтерді сұрайды. |
Жылдам жауап береді; жұпта 1-2 сөйлеммен элементтерді атап өтеді. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Слайд (6 элемент), маркерлі тақта, кішкентай карточкалар |
|
Орта (25-30 мин) |
3
станция бойынша негізгі тапсырмаларды түсіндіреді: 1) Грамматика —
құрылымдарды тексеру; 2) Жазбаша жұмыс — қысқа хат; 3) Рөлдік ойын
— ауызша диалог. Уақытты және бағалау критерийін көрсетеді. |
Жұп/топпен айналып
станциялар бойынша жұмыс істейді: әр станцияда 8–10 минут. |
|
Грамматика
парағы, Kahoot/Quizizz, маркер, тақта |
|
Бекіту (8-10 мин) |
Кейбір жұптарды рөлдік ойыннан шақырып сахналауды ұйымдастырады; жазбаша жұмыстардан үзінділер оқылады және жалпы талқыланады. |
Өз жұмыстарының қысқаша қорытындысын айтады; кері байланыс береді. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Бағалау парақтары, таймер |
|
Рефлексия (3-5 мин) |
Оқушылардан өз жетістіктері мен келесі қадамдары туралы 1-2 сөйлем сұрайды; үй тапсырмасын береді. |
Өзін-өзі бағалау (үш фактіні атап өтеді: не үйрендім, не қиын болды, келесіде не істемекпін). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Exit ticket карточкалары/Google Form |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Тіл және ақпарат |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Мәтіндегі ақпаратты
анықтайды және 2-3 сөйлеммен қорытынды жасайды
(analysis,
measurable). |
|
Сабақтың мақсаты: |
Оқушылар ақпаратты тіл арқылы тиімді жеткізіп, мәтіндегі негізгі ойды анықтап, ойларын дұрыс құрылымда жазып және ауызша білдіре алады. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Басы (5-7 мин) |
Сабақты бастау: тақырыпты таныстыру, оқу мақсаттарын және бағалау критерийлерін қысқаша айқындау; жылдам «қыркүйек» сұрақ (brainstorm) арқылы предзнание тексеру. |
Оқушылар 1-2 сөйлеммен тақырыпқа не білетіндерін айтады; 10-секундтық жазба — «Ақпарат дегеніміз не?» |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Слайд (тақырып және мақсаттар); Kahoot қысқа сұрақтар (міндетті емес). |
|
Ортасы (25-30 мин) |
Мәтін
тарату/проекторда көрсету. Мәтінді бірге оқып, негізгі ойды табу
әдісін көрсету (тақырыптық сөйлем, фактілер, қорытынды).
Грамматикалық материал: тікелей/жанама сөйлем мен көсемшені қысқаша
түсіндіру мысалдар арқылы. Тапсырмалар нұсқауын беру: 3 тапсырма
(жеке грамматика жаттығуы, жұптық жазба+ауызша қорғау, топтық
презентация). |
1)
Грамматикалық жаттығу (жеке) — 8-10 тапсырма: тікелей сөйлемдерді
жанама сөйлемге ауыстыру; көсемшенің орнын табу. 2) Жұппен —
мәтіннен негізгі ой, 3 факт жазып, 6-8 сөйлемнен тұратын жауапты
құрастырып жазады. 3) Топпен (3 адам) — мәтін бойынша 1 минуттық
мини-презентация дайындайды (жұмыс бөлу: баяндамашы,
факт-уточняющий, қорытынды). |
|
Жұмыс
парақтары (грамматикалық жаттығулар), маркер, Google Docs
(қолжетімді болса). |
|
Бекіту (8-10 мин) |
Оқушылардан бірнеше жұп/топ жұмысы таныстырылымын тыңдау; мұғалім сұрақтар арқылы қателерді түзейді, үлгі көрсетеді. Қысқа грамматикалық кері байланыс — жиі кездесетін қателерді ортаға салу. |
Жұп/топ қаражаттарын ұсынады; қалған оқушылар сұрақ қояды немесе толықтырады. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Слайд/рефлексия парақтары. |
|
Рефлексия (3-5 мин) |
Сабақты қорытындылау; бағалау критерийлерін тағы бір мәрте еске салу; үй тапсырмасын беру және бағалау тәсілін түсіндіру. |
Сабақтан үйренген өзін-өзі бағалау (смарт-мақсатқа сәйкес): Мен бүгін не үйрендім? Қандай сұрақ қалды? |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Google Forms немесе қағаз парақ. |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Сөздік қорды дамыту |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Сөздік қорды 10-12
жаңа лексикамен толықтыра отырып, оларды сөйлемде және қысқаша
жазбаша шығармада қолдана алу |
|
Сабақтың мақсаты: |
Оқушылардың күнделікті және академиялық сөздік қорын кеңейту арқылы сөйлеу және жазу дағдыларын дамыту. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабағытқыш бастау (5–7 мин) |
Тақырыпты таныстырады, оқушыларға сабақ мақсаттарын айту. Бастапқы белсендіру: 3 сұрақ (қысқа жауап) және 3 сөзді алдын ала көрсету. Қысқа Kahoot/Quizizz (3 сауал) өткізу. |
Қысқа жауаптарды береді, алдын ала көрсетілген 3 сөзге таныс/бейтаныс екенін айтады. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Kahoot/Quizizz сілтемесі, презентация (3 сөз), тақта/маркер |
|
Ортасы — негізгі жұмыс (35 мин) |
1)
Грамматикалық/лексикалық жаттығуларды түсіндіру. 2) Жеке, жұптық
және топтық кезеңдер ұйымдастыру. 3) Формативті бақылау: мини-чек,
критерийлерді еске салу. |
1) Грамматикалық
жаттығуларды орындайды (а қадамы). 2) Жұппен сөйлесіп, берілген 10
жаңа сөзбен 2–3 сөйлем құрастырады. 3) Топпен 40–80 сөздік шағын
мәтін жазып, постер/слайд дайындайды. |
|
Сөздік
банк (ұстазы дайындаған), Google Sheets/Word, оқулық парақшалары,
H5P (міндетті емес) |
|
Бекіту (8–10 мин) |
Үш топтың жұмысын тыңдайды/бағалайды, міндетті критерийлерге сәйкес кері байланыс береді. Шығу билеттерін жинайды және тапсырмалар бойынша ұпай қояды. |
Топтық өнімді презенттейді (әр топ 1–2 сөйлеуші, 1–2 минут). Қысқа рефлексия жазады (не үйрендім, не қиын болды). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Бағалау парақшасы, таймер, презентация/постер |
|
Рефлексия/шығу билеті (3–5 мин) |
Оқушылардан шығу билетін жинап, үй тапсырмасын түсіндіреді. |
Шығу билетіне 1 сөйлем жазып тапсырады (күнделікті қолдану үшін бір жаңа сөзді қалай қолданасың?). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Шығу билеті беттері, қалам |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Тілдік нормалар |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Тілдік нормалар
ұғымын анықтай алады (орфография, морфология, синтаксис, лексика,
стилистика) — түсінікті анықтауға қабілетті. |
|
Сабақтың мақсаты: |
Оқушылар 'Тілдік нормалар' туралы негізгі ұғымдарды түсініп, күнделікті және жазбаша сөйлеудегі нормаларды ажырата білу дағдысын қалыптастырады; өз жазбаларында кемінде 3 тілдік қателікті түзете алады. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақты бастау (5–7 мин) |
Тақырыпты хабарлайды, сабақ мақсаттары мен критерийлерін көрсетеді. Қысқа мотивациялық тапсырма: 'Қандай сөздер сізге дұрыс емес сияқты?' — 2 мысал айтып көрсету сұралады. |
Оқушылар 1–2 мысал атап, жұптарға бөліседі. Жылдам ойлау: тақтада 2-3 жауап жазылады. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Слайд (мақсаттар, критерийлер), тақта, Kahoot (қысқа 5 сұрақ) |
|
Ортасы — негізгі жұмыс (30–32 мин) |
1)
Грамматикалық жаттығуларды таратады (жеке парақ/Google Docs). 2)
Жазбаша тапсырма нұсқауын береді. 3) Ауызша тапсырма — жұптық
талқылау/ролик ойнастыру — бағыттайды және уақыт береді. Мұғалім әр
топты аралап, сұрақтар қояды, қажет болғанда үлгі түзетулер
береді. |
1)
Грамматикалық жаттығулар: 8 сөйлемдегі қателерді табу және түзету
(10–12 мин). 2) Жазбаша: 8–12 сөйлемдік параграф құрастырып,
келтірілген қателерді өз мәтінінде дұрыстау (12–15 мин). 3) Жұппен
2–3 минуттық ауызша талқылау: өз жазбасындағы ең маңызды түзетуді
қорғайды (5 мин). |
|
Жұмыс
парағы (print/Google Docs), мысалдар, маркер |
|
Бекіту (5–7 мин) |
Қысқа рефлексия жүргізеді: шыққан қателердің жиі кездесетін түрлері туралы талқылайды; жетістіктер мен келесі қадамдарды айтады. |
Шығу билетін толтырады: 'Бүгін не үйрендім және менің ең үлкен қиыншылығым қандай?' (1–2 сөйлем). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Шығу билеті үлгісі (Google Form/қағаз) |
|
Рефлексия (3–5 мин) |
Балалардан қысқа пікір жинайды, келесі сабаққа тапсырма береді және үй жұмысының шартын түсіндіреді. |
Сынып алдында 1 минуттық импромпту түрде сұраққа жауап береді (қысқа ауызша қорытынды). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Сабақ қорытынды слайд, үй жұмысының нұсқауы |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Тілдің стилистикалық ерекшеліктері |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Тілдің стилистикалық
құралдарын (эпитет, метафора, ұйқассыз лексика, фразеологизм,
жалпы/ерекше сөздер) ажырата білу. |
|
Сабақтың мақсаты: |
Оқушылар тілдің стилистикалық ерекшеліктерін анықтап, күнделікті және ресми айтып беру жағдайларында қолданысын мысалдар арқылы көрсете алады. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Басы (5–7 мин) |
Сабақты ашып, мақсатты айқындау. Сабақ тақырыбы мен бүгінгі міндеттерді қысқаша түсіндіру. 10-сыныпқа сай көркем мысал көрсетіп, оқушылардан алдын ала ой жинау (қысқа сұрақтар). |
10-секундтық пікірлер айтады, бұрынғы білімін еске алады (2–3 оқушы). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Слайд (1 слайд тақырыппен), тақта, маркерлер |
|
Орта (25–30 мин) |
Теориялық түсінік беру (стильдер,
белгілер). Грамматикалық/стилистикалық жаттығуды үлестіріп, нұсқау
беру. Жұптық жұмыс пен жеке жазбаға уақыт бөлу. Қажет жерінде
мысалдармен бағыттау. |
1) Грамматикалық
жаттығу: мәтіннен стиль белгілерін табу (10 мин). 2) Жазбаша жұмыс:
40–80 сөздік шығарма жазу + диалог (15–18 мин). 3) Жұппен ауызша
практика: 2 минуттық тұжырымдау дайындау және жеткізу (5–7
мин). |
|
Таралым
мәтіндер, маркерлер, Google Sheets үлгісі, H5P тексерісі |
|
Бекіту (8–10 мин) |
Оқушылар ең жақсы үлгілерді ортаға шақыру, қысқа талқылау ұйымдастыру, негізгі ұғымдарды қайта пысықтау. |
Екі-үш оқушы өз жазбаларын/ауырысын оқиды немесе жұптарының жұмысын қорғайды. Барлығы сұрақ қояды. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Рефлексия парақшалары, маркерлер |
|
Рефлексия (3–5 мин) |
Бірнеше оқушыдан сабақ туралы кері байланыс сұрап, үй тапсырмасын беру. Бағалау критерийлерін тағы бір рет атап өту. |
Рефлексия толтырады, үй тапсырмасын жазып алады. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Үй тапсырмасы жазылған слайд/тақта |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Әдебиет пен тіл |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Әдебиет пен тіл
арасындағы байланысты анықтау |
|
Сабақтың мақсаты: |
Әдебиет арқылы тілдің байлығын көрсету. |
|
Құндылықтар: |
Жауапкершілік, қызығушылық, ынтымақтастық |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақтың басы (5 минут) |
Сыныппен амандасады, сабақтың тақырыбын хабарлайды: "Әдебиет пен тіл". Қысқаша мотивация және білімді өзектендіру жасайды. |
Мұғаліммен амандасады, тақырыпты дәптерге жазады, талқылауға қатысады, сұрақтарға жауап береді. |
Сабаққа дайындықты бақылау. Өзектендіру сұрақтарына ауызша жауаптар. |
Тақта, дәптерлер, презентация |
|
Сабақтың ортасы (35 минут) |
"Әдебиет пен тіл" тақырыбының негізгі
ұғымдарын түсіндіреді. Мысалдар мен шешу алгоритмдерін көрсетеді.
Практикалық жұмысты (жеке/жұптық/топтық) ұйымдастырады.
Тапсырмалардың орындалуын бақылайды. |
Түсіндірмелерді тыңдайды, негізгі
ұғымдарды жазады, сұрақтар қояды, практикалық тапсырмаларды
(жеке/жұптық/топтық) орындайды, нәтижелерді ұсынады. |
Қалыптастырушы бағалау: ауызша жауаптар
(+1-2 ұпай), практикалық тапсырмалардың дұрыстығы (+3-5 ұпай),
топтағы белсенділік (+1-2 ұпай). |
Абай
Құнанбаевтың "Желсіз түнде жарық ай" өлеңі, әдебиет бойынша
анықтамалық |
|
Сабақтың соңы (5 минут) |
"Әдебиет пен тіл" тақырыбы бойынша сабақты қорытындылайды, негізгі сәттерді (түйінді ұғымдар, әдістер, формулалар) бөледі. Түсіндірмемен үй тапсырмасын береді. "3-2-1" рефлексиясын жүргізеді (3 жаңа ұғым/әдіс, 2 қызықты дерек/есеп, 1 сұрақ). |
"Әдебиет пен тіл" бойынша қорытындыға қатысады, түйінді ұғымдарды қайталайды, тұжырым жасайды, үй тапсырмасын жазады, рефлексия картасын толтырады. |
"3-2-1" рефлексиясы: ұғымдар мен әдістерді тұжырымдау сапасы (+1-3 ұпай). Материалды түсінуді 1-5 шкаламен өзін-өзі бағалау. |
Күнделік, рефлексия карталары, үй тапсырмасы (баспа/слайд) |
|
Үй тапсырмасы |
1) "Әдебиет пен тіл" тақырыбы бойынша оқулық параграфын оқыңыз. 2) №1-5 практикалық жаттығуларды орындаңыз. 3) Өмірден алынған қолдану мысалдарын дайындаңыз. |
Үй тапсырмасын орындайды |
Үй жұмысын бағалау критерийлері |
Оқу материалдары, интернет ресурстары |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Медиа мәтіндермен жұмыс |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1)
Медиа мәтіндердің құрылымы мен тілдік ерекшеліктерін таниды және
сипаттайды. |
|
Сабақтың мақсаты: |
Оқушылар медиа мәтіндердің негізгі ерекшеліктерін анықтап, бір медиа мәтінге қысқаша аналитикалық сипаттама жазып, 1 минуттық ауызша таныстырылым жасай алады. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Басы (5-7 мин) |
Сыныпты бағыттап, тақырыпты қысқаша таныстырады; қызықтыратын 2-3 хедлайн көрсетіп оқушылардан тез реакция сұрайды (10-сөздік пікір). |
Хедлайндарға қысқа реакция жазады/айтады; бір-біріне сұрақ қояды. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Слайд (3 хедлайн мысалы), Kahoot/Quizizz (қысқа сұрақтар) |
|
Ортасы (25-30 мин) |
Қысқаша
теория береді (медиа мәтіннің элементтері), мысал өңдейді; үш
тапсырманы (грамматикалық жаттығу, жазбаша жұмыс, ауызша таныстыру)
түсіндіреді және жұмыс топтарын тағайындайды. |
1)
Грамматикалық жаттығуды орындау (жалпы қателерді табу).
2) Таңдаған
медиа мәтінге 80–150 сөздік аналитикалық параграф жазу. 3) Топ
ішінде 1 минуттық ауызша таныстырылым дайындау. |
|
Принт/электронды хедлайндар,
маркер/қалам |
|
Бекіту (8-10 мин) |
Топтардан 2–3 қысқа таныстыру тыңдайды; кері байланыс береді (позитив пен жақсарту нүктесі). |
Ауызша таныстырулар жасайды; басқа топтарға сұрақ қояды. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Бағалау парақшасы, секундомер |
|
Рефлексия (3-5 мин) |
Оқушылардан өзін-өзі бағалау сұрақтарын береді ('Мен 3 факт атадым ба? Бір сөйлеммен не жеңілді?'). |
Сөзбен немесе электронды түрде (чат/құжат) қысқа рефлексия қалдырады. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Google Form / стикерлер |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Кәсіби тіл |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Оқушылар кәсіби
коммуникацияға тән сөздік қор мен терминдерді анықтап, қолдана
алады. |
|
Сабақтың мақсаты: |
10-сынып: 'Кәсіби тіл' тақырыбы бойынша 1 апталық қысқа мерзімді жоспар (2 сабақ, әр сабақ 35-40 минут). |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Қызығушылықты ояту (5-7 мин) |
Тақырыпты қысқаша таныстыру; кәсіби тілге қатысты сурет/мәтін ұсыну; жылдам «терминдік жылдамдық» шағын жарыс — 2-3 сөз жазуды сұрау. |
Сурет/мәтіннен тез жауап береді; таныс терминдерді бөліп алады; жұппен 1-2 сөйлем құрастырады. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Слайд, қысқа мәтін (профессияға қатысты), маркерлер тақтаға |
|
Негізгі бөлім — грамматика және лексика (25 мин) |
1) Кәсіби терминдердің
жаратылуы мен жұрнақтары туралы 5 минуттық түсінік; 2)
Грамматикалық жаттығулар тарату (терминге сәйкес тұлға/жұрнақпен
толықтыру, сөйлемдердегі сөз таптарын анықтау); 3) Жұптық тапсырма
— қысқа диалог құрастыру. |
Жаттығуларды орындайды
(индивид/жұп); 5-6 терминді сөйлемдерде қолданады; жұппен диалогты
сахналап көрсетеді. |
|
Жұмыс
парағы (PDF), терминдер тізімі, Google Forms/H5P |
|
Рефлексия және бағалау (3-5 мин) |
Қысқаша сұрақ-жауап; үй тапсырмасын түсіндіру. |
Өзін-өзі бағалау: 3 сұрақ (өздерін 1-4 шкалада бағалау). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Бағалау парақшасы, үй тапсырмасының нұсқауы |
|
Қызығушылықты ояту (5 мин) |
Алдыңғы сабақтағы терминдер бойынша мини-ойын (Kahoot/Quizizz — 5 сұрақ). |
Онлайн-ойында қатысады; нәтижені талқылайды. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Kahoot/Quizizz, смартфон/компьютер |
|
Негізгі бөлім — жазбаша және ауызша практикалар (25-30 мин) |
1) Қысқа жазбаша тапсырма беру: 120-150 сөздік параграф — кәсіби тақырыпта (мамандықты сипаттау/келісімшарттың қысқаша үзіндісі); 2) Ауызша тапсырма ұйымдастыру: оқушылар топпен 2-3 минуттық таныстырылым дайындайды (ролдік ойын: интервью/презентация). |
Жазбаша жұмыс жазады (индивидуалды); топпен таныстырылымды дайындайды және көрсетеді (рөлдерді бөліп алады). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Жазу қағазы/құрылғылар, бағалау парақтары, презентация ресурстары (Canva/Slides) |
|
Рефлексия және қорытынды (5 мин) |
Жалпы талқылау; жетістіктер мен жақсартуды атап көрсету; бағалау критерийін түсіндіру. |
Өзін-өзі және жұппен-көршісімен бағалау; сабақты қорытындылайды. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Рефлексия парақтары, тез қорытынды слайд |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Тіл және мәдениетаралық байланыс |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Оқушылар
мәдениетаралық тақырыптарды талқылауда мазмұнды 40–80 сөздік
параграф пен 6–10 сөздік лексикалық тізімді жазады. |
|
Сабақтың мақсаты: |
Мәдениетаралық байланыс принциптерін түсіндіру. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақтың басы (5-7 min) |
Апталық мақсатты таныстыру; жылдам жылыту: 'Мәдениет туралы 1 сөйлем' — ортада айналдыру; бағалауды түсіндіру (результат критерийлері көрсетіледі). |
Әр оқушы 1 сөйлем айтады; мұғалімдің сұрақтарына жауап береді. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Стикерлер, интерактив тақта немесе слайд |
|
Сабақтың ортасы (25-30 min) |
Үш
негізгі блок: грамматика (10 min), жазу (10 min), сөйлесу (10 min).
Тапсырмаларды түсіндіреді, жұптық/топтық жұмыс ұйымдастырады,
уақытты бақылайды. |
1)
Грамматика жаттығуын орындайды (жеке). 2) 40–80 сөздік параграфтың
жобасын жазады (жұппен тез қарау). 3) Хабарланған сөйлемді қолданып
2 мин диалог ойнап көрсетеді (жұппен). |
|
Оқу материалдары |
|
Сабақтың аяқталуы (8-10 min) |
Жұптар өз диалогтарын ортаға ұсынады; жалпы рефлексия өткізу; шығу билетінде 1 сұрақ сұрау. |
2 жұп тапсырмаларын көрсетіп, өзін-өзі бағалайды; шығу билетіне жауап жазады. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Рефлексия парақтары, бағалау критерийлер парағы |
|
Рефлексия (3-5 min) |
Келесі сабаққа арналған қысқа нұсқаулық береді; үй тапсырмасын түсіндіреді. |
Қысқа жауап жазады; сұрақ қойса жауап алады. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Google Classroom/Жеке дәптер |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Тілді меңгеру стратегиялары |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Тілді меңгеру
стратегияларының түрлері мен қызметін сипаттай алады (ақпаратты
құрылымдау, сөздік жұмыс, оқылым стратегиялары). |
|
Сабақтың мақсаты: |
Оқушылар 'Тілді меңгеру стратегиялары' туралы негізгі ұғымдарды түсініп, өз оқу-тұғырнамасына қолдана алатындай болсын. Сабақ соңында әр оқушы бір ауызша баяндама жасап, жазбаша рефлексия жазады. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақты бастау (5-7 мин) |
Тақырыпты таныстыру: сабақ мақсаты мен бүгінгі тапсырмаларды қысқаша түсіндіреді; оқушылардан алдын ала білетін стратегияларын сұрайды (мин. 2 оқушы жауап береді). Оқушыларды жұптап отырады. |
Әр оқушы 1-2 сөйлем арқылы бұрын қолданған оқу/тіл стратегиясын айтады; жұппен қысқаша бөліседі. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Сынып тақтасы, слайд (кітап атауы + мақсат), Kahoot (5 сұрақ) |
|
Негізгі бөлім (30-32 мин) |
1)
Қысқа теориялық блок (5 мин) — стратегиялардың түрлері мен
мысалдары. 2) Грамматикалық жаттығу таратады (10 мин) —
байланыстырушы сөздер мен тыныс белгілерін тексеру. 3) Жазбаша
тапсырмаға нұсқау береді (7 мин) — жоспар құру, жазу. 4) Ауызша
жұптық белсенділік (10 мин) — мини-баяндама және сұрақ-жауап. |
Грамматика жаттығуын individual орындау;
жазбаша абзацты жоспарлап, 120–160 сөз жазу; жұпта 2-3 минуттық
баяндама жасайды және серіктесіне сұрақ қояды. |
|
Жұмыс
парақтары (принт/Google Docs), проектор, таймер, H5P (қосымша
жаттығулар) |
|
Қорытындылау (5-6 мин) |
1) Оқушылардың жұмыстарынан үлгі көрсетеді (2-3 мысал) — жақсы және жетілдіретін жақтарын атап өтеді. 2) Үй тапсырмасын береді және бағалау критерийлерін түсіндіреді. |
Сабақтан не үйренгенін 1-2 сөйлеммен айтады; өзін-өзі бағалайды (өз тапсырмасына 3 баллдық шкала бойынша). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Слайд рефлексия, бағалау парағы |
|
Рефлексия (2-3 мин) |
Оқушыларға кері байланыс беру формасын (2 қуаныш/1 жақсарту) ұсынады; келесі сабаққа арналған қысқа тапсырма жайлы ескертеді. |
Өзін-өзі бағалау: бүгінгі сабаққа 1-5 аралығында баға қояды және бір жақсартуды жазады. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Қағаз/онлайн формалар (Google Forms) |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Тілдік саясат |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Тілдік саясат
терминдерін анықтайды және мысалдармен түсіндіреді |
|
Сабақтың мақсаты: |
10-сынып: 'Тілдік саясат' тақырыбы бойынша оқушыларға тілдік саясаттың негізгі ұғымдарын түсіндіру, аргументациялай сөйлеу және тақырыпқа қатысты жазбаша түрде ойды нақты баяндау дағдыларын дамыту |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақтың басы (5 мин) |
Тақырыпты жариялау; оқушылардан 'тілдік саясат' терминіне не білетіндерін 1-2 сөйлеммен сұрау; сабақты бейімдеуші 1 минуттық жылдам сұрақ — Kahoot 5 сұрақ |
Қысқа жауаптар беру; Kahoot ойнау (5 сұрақ) |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Kahoot/Smartboard; қысқа слайд — тақырып анықтамасы |
|
Ортасы (28 мин) |
Теорияны қысқа түсіндіру (7 мин):
терминдер мен мысалдар; Грамматика жаттығуы (8 min): тікелей
сөйлемдерді жанамаға өзгерту, сөйлемдерді біріктіру (5 тапсырма);
Жазбаша жұмыс (8 min): 40–80 сөздік параграф жаздыру; Ауызша
жаттығу (5 min): жұппен 2 минуттық тез пікір дайындау |
Теория
тыңдау, жазбаша-ауызша тапсырмалар орындау, жұптық дайындық |
|
Жұмыс
парағы (ұсынылған 6 сөйлем), мысал шешімдер, Google Docs |
|
Бекіту (5 min) |
Жұптық пікірталастардан бірнеше оқушыны сұрап, 1–2 тез кері байланыс беру; сыныптық обсервация арқылы жалпы қорытынды |
Қысқа ауызша жауаптар, сұрақтарға жауап беру |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Стикер/электронды шығу билеті (Google Forms) |
|
Рефлексия (2 min) |
Қысқаша бағалау (жылдам позитив/жетілдіру), үй тапсырмасын беру |
Өзін-өзі бағалау: 3 ұпайдан қанша алғанын қысқаша жазады |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Өзін-өзі бағалау парақшасы (бір сөйлем) |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Тіл және ұлттық идентичность |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Оқушылар тіл мен
ұлттық сәйкестік туралы негізгі ойды анықтап, 2–3 сөйлемде
түсіндіре алады. |
|
Сабақтың мақсаты: |
10-сынып: 'Тіл және ұлттық сәйкестік' тақырыбын талқылап, осы тақырыпта сөйлемдерді грамматикалық дәл және тиімді қолдана білу. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Бастапқы кезең (5 мин) |
Сабақтың тақырыбын хабарлайды, мақсатты айқындайды; жылдам мотивирлеу сұрағы (Кahoot/QR арқылы 3 сұрақ). |
Kahoot/Quizizz-ке қатысу; тез ой жазу: 'Тіл мен ұлттық сәйкестік — мен үшін...' (1-2 сөйлем). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Kahoot/Quizizz, проектор, слайд (тақырып және мақсат). |
|
Негізгі кезең (30 мин) |
Қысқаша
теорияны түсіндіру (5–7 мин): септік, иелік, туынды қосымшалардың
мысалдары; үш тапсырманы түсіндіру және топқа бөлу; араласып,
бағыттау. |
1)
Грамматикалық жаттығу (жұппен) — 10 мин; 2) Жазбаша жұмыс — 12 мин;
3) Сөйлеу/дебат (топтар) — 8 мин. |
|
Жұмыс
парағы (PDF), тақта, H5P құралы немесе Google Form. |
|
Бекіту (8 мин) |
Топтардың қысқаша презентациясын тыңдап, негізгі қателер мен жақсы тұстарды көрсетеді; қайта түсіндіру қажет жерлерді атап өтеді. |
Әр топ 1 минуттық қорытынды ұсынады; сұрақ-жауап. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Уақыт реттегіш, бағалау парақтары. |
|
Рефлексия (2 мин) |
Қысқаша өзін-өзі тексеру сұрақтарын таратады; үй тапсырмасын хабарлайды. |
Өзін-өзі бағалау (жауап: 3 сұраққа қысқа жауап). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
QR код арқылы Google Form (өзін-өзі бағалау). |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Әлеуметтік желілер мен тіл |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Әлеуметтік желілерде
кездесетін тілдік құралдар мен стильдік ерекшеліктерді (жеделдік,
ықшамдық, emoji/терминдер, қыстырма
сөздер) анықтау. |
|
Сабақтың мақсаты: |
Оқушылар әлеуметтік желілердегі тілдік өзіне тән ерекшеліктерді талдап, қысқа пікір жазып, ауызша пікірталас жүргізе алады. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақтың басы (5 мин) |
Сабақ мақсатын хабарлау; «Әлеуметтік желілер мен тіл» тақырыбы бойынша 1-2 сұрақ арқылы оқушылардың алдыңғы білімі мен көзқарасын тексеру (жедел сауалнама — Google Forms немесе 2-3 оқушыдан ауызша жауап). |
Сұрақтарға жауап береді; қысқаша жеке тәжірибесін айтады (1 сөйлем). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Слайд (1-2 слайд), қысқаша Google Forms сауалнама / Kahoot (3 сұрақ) |
|
Сабақтың ортасы (35 мин) |
Қысқаша
теория (7 минут): әлеуметтік желілер тілі және негізгі
грамматикалық қателер. Грамматикалық жаттығу (10 минут): үлгі
сөйлемдердегі қателерді табу және түзету. Жазба жұмысы (10 минут):
40–80 сөздік пост жаздыру. Пікірталас дайындау (8 минут): жұппен
аргументтер құрастыру. |
Теория
тыңдайды (үздікшеліктер жазу); грамматикалық тапсырмаларды
individual/жұппен орындайды; пост жазады; жұппен 2-3 дәлел
дайындайды. |
|
Жұмыс
парағы (Google Doc/PDF), онлайн чек-лист (Google Forms). |
|
Сабақтың бекітуі (3 мин) |
Екі жұптан жылдам ауызша ұсыныс тыңдау (әр жұпқа 1 минут). |
Әр жұп өз аргументін 1 минут ішінде өтіреді; сыныптан 1-2 қысқа кері байланыс. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Таймер, дауыс беру (қол көтеру) |
|
Рефлексия (2 мин) |
Өзін-өзі бағалау сұрағын береді: «Мен 3 факт атап өттім бе? Менің жазбам 40–80 сөз бе? Мен біреудің пікіріне жауап бердім бе?» |
Үш сұраққа иә/жоқ түрінде жауап береді (жазбаша — кішкентай смайликпен немесе Google Form). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
QR-код арқылы қысқа Google Form немесе стикерлер |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Тілдегі өзгерістер |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Тілдегі өзгерістер
(фонетикалық, лексикалық, грамматикалық, сөзжасамдық) түрлерін
сипаттайды және мысал келтіреді. |
|
Сабақтың мақсаты: |
Оқушылар тілдегі өзгерістерді танып-біліп, олардың түрлері мен себептерін мысалдар арқылы талдай алады; тілдік материалдарды грамматикалық тұрғыдан өңдеп, қысқа жазбаша және ауызша тапсырмаларды орындайды. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақ басы (5–7 мин) |
Мақсатты хабарлау; 'Тілдегі өзгерістер' тақырыбы бойынша сөзжүгіртпе сұрақтар қою (warming-up). Оқушылардан 2–3 алдын ала ой жинау (Kahoot/quick poll қолдануға болады). |
Сұрақтарға жауап береді; Kahoot-қа қатысады; тақырып бойынша бір қысқаша пікір айтады. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Kahoot (немесе Quizizz) сұрақтары; тақырыпша слайд; тақырып бойынша қысқа мәтін (1 абзац). |
|
Негізгі бөлік (30–35 мин) |
Теорияны 5–7 минте түсіндіру (әр түрге
анықтама + мысал). Грамматикалық жаттығу таратады; жұптап жұмыс пен
жазбаша тапсырманы ұйымдастырады; топтарды бақылап, сұрақтарға
бағыттап көмектеседі. |
1)
Грамматикалық тапсырмаларды орындайды (жеке/жұп). 2) 8–12 сөйлемнен
тұратын қысқа эссе жазады (берілген тақырып: 'Тілдегі өзгерістердің
негізгі себептері мен олардың өмірімізге әсері'). 3) Жұпта 2–3
минуттық қысқа ауызша қорытынды дайындайды. |
|
Жұмыс парағы (принт);
маркер; қажет болса Google Doc. |
|
Бекіту (5–7 мин) |
Жақсы шыққан 2–3 жұптың презентациясын тыңдап, жаттығу бойынша кері байланыс береді. Қысқаша қорытындылайды және негізгі терминдерді тағы бір рет атап өтеді. |
Презентация жасайды/тыңдайды; мұғалімнің сұрақтарына жауап береді. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Слайдтар, плакат қағаз, маркер. |
|
Рефлексия (3 мин) |
Өзін-өзі бағалау нұсқауын береді (қысқа шкала: 3—мінсіз, 2—қанағаттанарлық, 1—көмек қажет). Үй тапсырмасын хабарлайды. |
Өзін-өзі бағалайды; үй тапсырмасын жазып алады. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Бағалау парақшасы/Google Form. |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Тіл және өнер |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Көркем мәтіндегі
тілдік құралдарды (эпитет, метафора, теңеу) анықтап талдауды
үйрену |
|
Сабақтың мақсаты: |
Оқушыларға «Тіл және өнер» тақырыбында сөздік-құралдарды және сөйлем құрылымын қолдана отырып шағын жазбаша және ауызша жұмыстар орындауды үйрету; көркем мәтінде тілдік тәсілдерді танып, талдай алу. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Бастапқы (5 мин) |
Сабақ тақырыбын хабарлау, мақсаттарды қысқаша түсіндіру; жылу жаттығулары — қысқа мәтін оқыту және сұрақ қою. |
Тақырыппен танысу, бастапқы сұрақтарға жауап беру (ауызша). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
слайд/жазба тақта, қысқа мәтін үзіндісі |
|
Негізгі (35 мин) |
1)
Грамматика жаттығуы беру (10 мин): сөйлем мүшелері және тыныс
белгілері; 2) Көркем мәтін талдау (10–12 мин):
эпитет/метафора/теңеулерді табу; 3) Жазбаша жұмыс + ауызша дайындық
(13–15 мин): 120–160 сөздік шығарма жазу және жұпта 1–2 минуттық
баяндама дайындау; мұғалім топтарды бақылап, түзетулер
енгізеді. |
Грамматикалық жаттығуларды орындау,
мәтіннен тілдік тәсілдерді анықтау, жазбаша жұмыс жазу, жұппен сөз
байласу және презентацияға дайындалу. |
|
жұмыс
парағы (принт/Google Doc), маркер, слайд |
|
Қорытынды (3–5 мин) |
Екі жұптың презентациясын тыңдау (1–2 адам), негізгі табылған тілдік құралдарды бір ауыздан қайталау, кері байланыс. |
Презентация жасау, сұрақтарға жауап беру, өзара кері байланыс. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
таймер, бағалау парақтары |
|
Рефлексия (2–3 мин) |
Оқушылардан өзін-өзі бағалау сұрау (сатылай шкала: Мен жақсы жасадым / Қосымша жұмыс керек). |
Өзін-өзі бағалау және үй тапсырмасына көз жүгірту. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
смайлик карталары немесе Google Forms қысқа сұрақ |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Тіл мен экономика |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Экономика саласына
қатысты негізгі сөздік қорды меңгеру және морфологиялық
байланыстарды қолдану |
|
Сабақтың мақсаты: |
10-сынып: 'Тіл мен экономика' тақырыбы бойынша экономикалық мәтіндерді түсініп, талдап, өз ойыңды дәлелдей білуді дамыту |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақты бастау (5 мин) |
Сабақ мақсатын хабарлау; негізгі терминдерді 5 сөзден тизгіндеп сұрау (аудиторлық жылдам жылдам бақылау); Kahoot/Quizizz арқылы 5 сұрақтық жылдам тексеру |
Kahoot-қа қатысып, терминдерге жылдам жауап беру |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Kahoot/Quizizz, презентация (терминдер) |
|
Ортасы — негізгі жұмыс (35 мин) |
1)
Қысқаша теория және экономикалық мәтін үлгісін көрсету (3–4 мин).
2) Оқушыларға грамматика тапсырмасы (10 мин), жазбаша тапсырма (15
мин) және жұптық ауызша рөлдік тапсырмаға дайындау (5 min). Мұғалім
айналып сұрақтарға көмек көрсетеді. |
1)
Грамматикалық жаттығуды орындау (морфология/септік/сөзжасам). 2)
Жазбаша 40–80 сөздік аргумент жазу (6–10 сөйлем). 3) Жұппен 2–3
минуттық рөлдік пікірталасқа дайындалу және орындау. |
|
Жұмыс
парағы, сөздік банк (принт/электронды) |
|
Сабақты бекіту (3 мин) |
Үш жұптың/екі оқушының рөлдік нәтижесін қысқаша шығарып көрсету; негізгі байқаған тұстарды қорытындылау |
Қысқаша кері байланыс беру: "Мен бүгін үйрендім...", "Мен әлі де..." |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Жазу парақтары немесе Google Forms (exit ticket) |
|
Рефлексия (2 мин) |
Өзін-өзі бағалау сұрақтарын беру (өз деңгейін A/B/C бойынша таңдау), келесі сабаққа тапсырманың қысқаша сипаттамасын айтамын |
Өзіне баға қою және қысқа ой жазу |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Бағалау парағы (ұялы/қағаз) |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Тілдік кедергілер |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Тілдік кедергілердің
себептерін анықтау |
|
Сабақтың мақсаты: |
Тілдік кедергілерді жеңу әдістерін үйрету. |
|
Құндылықтар: |
Жауапкершілік, қызығушылық, ынтымақтастық |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақтың басы (5 минут) |
Сыныппен амандасады, сабақтың тақырыбын хабарлайды: "Тілдік кедергілер". Қысқаша мотивация және білімді өзектендіру жасайды. |
Мұғаліммен амандасады, тақырыпты дәптерге жазады, талқылауға қатысады, сұрақтарға жауап береді. |
Сабаққа дайындықты бақылау. Өзектендіру сұрақтарына ауызша жауаптар. |
Тақта, дәптерлер, презентация |
|
Сабақтың ортасы (35 минут) |
"Тілдік
кедергілер" тақырыбының негізгі ұғымдарын түсіндіреді. Мысалдар мен
шешу алгоритмдерін көрсетеді. Практикалық жұмысты
(жеке/жұптық/топтық) ұйымдастырады. Тапсырмалардың орындалуын
бақылайды. |
Түсіндірмелерді тыңдайды, негізгі
ұғымдарды жазады, сұрақтар қояды, практикалық тапсырмаларды
(жеке/жұптық/топтық) орындайды, нәтижелерді ұсынады. |
Қалыптастырушы бағалау: ауызша жауаптар
(+1-2 ұпай), практикалық тапсырмалардың дұрыстығы (+3-5 ұпай),
топтағы белсенділік (+1-2 ұпай). |
'Тілдік
кедергілер: себептері мен шешімдері' -
https://example.com/text1 |
|
Сабақтың соңы (5 минут) |
"Тілдік кедергілер" тақырыбы бойынша сабақты қорытындылайды, негізгі сәттерді (түйінді ұғымдар, әдістер, формулалар) бөледі. Түсіндірмемен үй тапсырмасын береді. "3-2-1" рефлексиясын жүргізеді (3 жаңа ұғым/әдіс, 2 қызықты дерек/есеп, 1 сұрақ). |
"Тілдік кедергілер" бойынша қорытындыға қатысады, түйінді ұғымдарды қайталайды, тұжырым жасайды, үй тапсырмасын жазады, рефлексия картасын толтырады. |
"3-2-1" рефлексиясы: ұғымдар мен әдістерді тұжырымдау сапасы (+1-3 ұпай). Материалды түсінуді 1-5 шкаламен өзін-өзі бағалау. |
Күнделік, рефлексия карталары, үй тапсырмасы (баспа/слайд) |
|
Үй тапсырмасы |
1) "Тілдік кедергілер" тақырыбы бойынша оқулық параграфын оқыңыз. 2) №1-5 практикалық жаттығуларды орындаңыз. 3) Өмірден алынған қолдану мысалдарын дайындаңыз. |
Үй тапсырмасын орындайды |
Үй жұмысын бағалау критерийлері |
Оқу материалдары, интернет ресурстары |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Тіл және психология |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Тіл
мен психология арасындағы байланысты зерттеу |
|
Сабақтың мақсаты: |
Тіл мен психологияның өзара әсерін көрсету. |
|
Құндылықтар: |
Жауапкершілік, қызығушылық, ынтымақтастық |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақтың басы (5 минут) |
Сыныппен амандасады, сабақтың тақырыбын хабарлайды: "Тіл және психология". Қысқаша мотивация және білімді өзектендіру жасайды. |
Мұғаліммен амандасады, тақырыпты дәптерге жазады, талқылауға қатысады, сұрақтарға жауап береді. |
Сабаққа дайындықты бақылау. Өзектендіру сұрақтарына ауызша жауаптар. |
Тақта, дәптерлер, презентация |
|
Сабақтың ортасы (35 минут) |
"Тіл
және психология" тақырыбының негізгі ұғымдарын түсіндіреді.
Мысалдар мен шешу алгоритмдерін көрсетеді. Практикалық жұмысты
(жеке/жұптық/топтық) ұйымдастырады. Тапсырмалардың орындалуын
бақылайды. |
Түсіндірмелерді тыңдайды, негізгі
ұғымдарды жазады, сұрақтар қояды, практикалық тапсырмаларды
(жеке/жұптық/топтық) орындайды, нәтижелерді ұсынады. |
Қалыптастырушы бағалау: ауызша жауаптар
(+1-2 ұпай), практикалық тапсырмалардың дұрыстығы (+3-5 ұпай),
топтағы белсенділік (+1-2 ұпай). |
Сауалнамаға арналған шаблон, сөздік. |
|
Сабақтың соңы (5 минут) |
"Тіл және психология" тақырыбы бойынша сабақты қорытындылайды, негізгі сәттерді (түйінді ұғымдар, әдістер, формулалар) бөледі. Түсіндірмемен үй тапсырмасын береді. "3-2-1" рефлексиясын жүргізеді (3 жаңа ұғым/әдіс, 2 қызықты дерек/есеп, 1 сұрақ). |
"Тіл және психология" бойынша қорытындыға қатысады, түйінді ұғымдарды қайталайды, тұжырым жасайды, үй тапсырмасын жазады, рефлексия картасын толтырады. |
"3-2-1" рефлексиясы: ұғымдар мен әдістерді тұжырымдау сапасы (+1-3 ұпай). Материалды түсінуді 1-5 шкаламен өзін-өзі бағалау. |
Күнделік, рефлексия карталары, үй тапсырмасы (баспа/слайд) |
|
Үй тапсырмасы |
1) "Тіл және психология" тақырыбы бойынша оқулық параграфын оқыңыз. 2) №1-5 практикалық жаттығуларды орындаңыз. 3) Өмірден алынған қолдану мысалдарын дайындаңыз. |
Үй тапсырмасын орындайды |
Үй жұмысын бағалау критерийлері |
Оқу материалдары, интернет ресурстары |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Тілді оқыту әдістемесі |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Грамматика: Қазақ
тілінде етістік формаларын (нақты уақыты, рай, көрініс) дұрыс
қолдана отырып, 5 түрлі сөйлем құрастыра алу. |
|
Сабақтың мақсаты: |
1 апта ішінде оқушылар қазақ тілінде сөйлем құрастырудағы және баяндау жазудағы грамматикалық дәлдік пен ауызша білдіру дағдыларын жетілдіріп, 40–80 сөздік когерентті мәтін жаза білуі тиіс. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Жылыту/Кіріспе (5–7 мин) |
Сабақ мақсатымен таныстырады; оқушыларға апта бойы орындалатын тапсырмаларды қысқаша айтады; «шығу билеті» (бір сөйлем жазу) дайындайды. |
Сабақ мақсатын тыңдайды; «шығу билеті» үшін 1 сөйлем жазады (тақырып: «Тіл — ...»). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Сабақ жоспары слайды, тақта, үлгі сөйлемдер, Kahoot (қысқа сұрақтар) |
|
Негізгі (30–32 мин) |
Үш блок бойынша
тапсырмаларды ұсынды: грамматика (10–12 мин), жазу (10–12 мин),
ауызша практика дайындау (8–10 мин). Топтық/жұптық бағыт береді,
қажет кезде түзетулер енгізеді. Формативті тексерулер жүргізеді
(мини-чек). |
1) Грамматикалық
жаттығулар: 5 сөйлемдегі қателерді түзету және 3 жаңа сөйлем
құрастыру (жеке). 2) Жазу: 40–80 сөздік қысқаша параграф жазу
(берілген тақырып: «Тілдің қоғамдағы рөлі»). 3) Ауызша: жұппен 1
минуттық пікір дайындау және 1 сұраққа жауап үлгісін
жаттықтыру. |
|
Жұмыс
парақтары (қателермен сөйлемдер), үлгі кесте етістік формалары
үшін, H5P/Google Forms шағын тексеру |
|
Қорытынды/Бағалау (5–6 мин) |
Оқушылардың 2-3 үздік жұмыстарын қысқаша көрсетеді; бағалау критерийлерін толық атап өтеді; үй тапсырмасын береді (Kahoot/Quizizz шағын тест). |
Топтан бір өкіл қысқаша қорытынды айтады; өзін-өзі бағалау парағын толтырады (өз жетістігін 1–4 шкаласы бойынша бағалау). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Өзін-өзі бағалау парақтары, Kahoot/Quizizz сілтемесі |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Тілдің болашағы |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Тыңдау және ауызша
сөйлеу: Тақырыпқа қатысты пікірді 2–3 минут ішінде логикалық түрде
баяндау. |
|
Сабақтың мақсаты: |
Оқушылар 1–2 сөйлем деңгейінде 'Тілдің болашағы' тақырыбында ойларын жүйелі айтып, 40–80 сөздік шағын жазба жаза алады және тілдік құралдарды (болжалдық/келер шақ формалары, шартты рай) дұрыс қолданады. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Басы (5–7 мин) |
Сабақты кіріспе арқылы ашу: «Тілдің болашағы» тақырыбын таныстыру, сабақ мақсаттарын оқушыларға хабарлау. Қысқа жылы қабылдау: 1 сұраққа жылдам жауап алу (мысалы, 'Сен тілдің болашағы туралы не ойлайсың?'). |
Жылдам жауаптар; сабақ мақсатымен танысу; қысқа пікір айту (1 сөйлем). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Интерактив тақта/пәрмен, слайд — сабақ мақсаттары мен критерийлер. |
|
Орта (25–30 мин) |
1)
Теорияны қысқаша түсіндіру: келер шақ, шартты рай, болжау сөздері;
2) Грамматикалық жаттығу беру (8 сөйлемдік тапсырма) — жеке
орындау; 3) Жазу тапсырмасы: 40–80 сөздік эссе жазу (5–10 мин); 4)
Жұптық/топтық ауызша жұмыс: әр жұп эсседен негізгі ойды 2–3 минутта
талқылайды және пікірталасқа қатысады. |
1)
Қысқаша теория тыңдау; 2) Грамматикалық жаттығуды жеке орындау; 3)
40–80 сөздік жазба жазу; 4) Жұпта талқылап, бір оқушыдан жұптың
пікірін ортаға айту. |
|
Жаттықтырушы парақ (қағаз/Google
Docs). |
|
Бекіту (8–10 мин) |
2–3 жұптың ауызша қорытындысын тыңдау; негізгі қателер мен жақсы тұстарды көрсету; 'шығу билеті' (exit ticket) беру — оқушы бір сөйлеммен бүгінгі ойды және бір жақсару нүктесін жазады. |
Топтық ұсыныс тыңдап, өз ойларын тіркейді; шығу билетінде жауап жазады. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Шығу билетінің қағаз нұсқасы/онлайн форма. |
|
Рефлексия (3–5 мин) |
Сабақ қорытындысы: негізгі жетістіктерді атап өту, үй тапсырмасын хабарлау, келесі сабаққа бағыттау. |
Қысқа рефлексия: бүгінгі сабақтан не үйрендім деп жұпта айту (1–2 сөйлем). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Слайд — қорытынды және үй тапсырмасы. |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Тіл және ақпараттық қоғам |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Грамматикалық дағды:
сөйлемдерді байланыстыру үшін себебі/нәтижесі/қарсылықты білдіретін
байланыс сөздерін дұрыс қолдана білу. |
|
Сабақтың мақсаты: |
10-сынып: «Тіл және ақпараттық қоғам» тақырыбы бойынша тілдік дағдыларды жетілдіру — грамматика (негізгі буындар мен байланыс сөздері), қысқа жазбаша пікір жазу және ауызша қатынасты дамыту. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақтың басы (5–7 мин) |
Тақырыпты ұсыну, сабақ мақсаттары мен критерийлерін түсіндіру (көрсетілген өлшемдер: сөйлемдер саны, байланыс сөздері, баяндама мерзімі). Оқушылардан алдын-ала білім сұрау (қысқа сұрақ). |
Өз ойларын 1–2 сөйлеммен айтады; мұғалім қойған сұрақтарға қысқа жауап береді. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Слайд: сабақ мақсаттары, критерийлер, негізгі терминдер; тақта. |
|
Сабақтың ортасы (35–40 мин) |
1)
Теорияны қысқаша түсіндіру (байланыс сөздері мен мәтін құрылымы) —
7 мин. 2) Грамматикалық жаттығу беру — жұппен/жеке — 10 мин. 3)
Қысқа жазбаша жұмыс (10–15 сөйлемдік пікір) — 12–15 мин. 4) Ауызша
практика: жұптық пікірталас/2–3 минуттық мини-баяндама — 6–8 мин
босатқан жағдайда. |
1)
Теория тыңдайды, мысалдар жазады. 2) Грамматика жаттығуын орындайды
(сөйлемдерді біріктіру, қателерді түзету). 3) Жазба жұмысын жазады.
4) Жұпта талқылайды немесе қысқа баяндама дайындайды/айтрады. |
|
Жұмыс парағы
(грамматика жаттығулары), үлгі-сөйлемдер, маркер, таратпа
карточкалар. |
|
Сабақтың бекітуі (3–5 мин) |
Негізгі қорытынды жасау: оқушылардың өнімдерін жинақтау, критерийлер бойынша қысқа бағалау, үй тапсырмасын беру, «шығу билеті» жинау. |
Шығу билетіне жауап жазады (1 сөйлем — себеппен, 1 сұрақ). Қысқа рефлексия (қандай жаңа нәрсе үйрендім?). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Шығу билет үлгілері, бағалау парақшасы (тексеру үшін). |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Қорытынды: Тілдің әлеуметтік рөлі |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Тілдің қоғамдағы
рөлін сипаттау және нақты мысалдар арқылы түсіндіру |
|
Сабақтың мақсаты: |
Қорытынды: Тілдің әлеуметтік рөлі туралы 1–2 сөйлеммен жеткізу |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Кіріспе (5–7 мин) |
Сабақ тақырыбын хабарлайды, мақсат пен критерийлерді көрсетеді. «Тіл қоғамға не береді?» — қысқа жылдам сұрақтар қояды (жеке жазу: 1 сөйлем). |
1 сөйлем жазып тақтаға/онлайнға жүктейді; 2–3 оқушыдан қысқа жауап алады. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Kahoot (анықтау сұрақтары) / Google Jamboard / тақта |
|
Негізгі (35–40 мин) |
Грамматикалық жаттығулар нұсқауын береді;
жазбаша жұмысқа уақыт бөледі; жұптарға дискуссия тапсырмаларын
ұйымдастырады; форматтық тексерулер жүргізеді (мини-чек, үздік 2
жауап көрсетіледі). |
1) Грамматика: жеке
орындау (10 мин). 2) Жазу: 100–150 сөз (15–18 мин). 3) Ауызша:
жұп/топта талқылау — 2–3 мин ұсыну (8–10 мин). |
|
Тапсырма парағы (PDF/Google Doc), H5P
(мысалдар), уақыт көрсеткіші |
|
Рефлексия (8–10 мин) |
Үлгі жауаптарды талдайды, жиі қателерді көрсетіп түсіндіреді, жетістіктерді атап өтеді; қосымша түзетулер ұсынады. |
Өз жұмысына кері байланыс алады; бір-бірінің жазбаларын оқып, 1 нәрсені түзету ұсынысын жазады. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Рефлексия парақшасы / маркерлер / онлайн чат |
|
Шығу билет (3–5 мин) |
Шығу билетін ұсынады: «Тілдің қоғамдағы бір рөлін жазып, бір сұрақ қалдыр» деген тапсырма. |
1–2 сөйлем жазып тапсырады (тапсырма ретінде Google Form немесе қағазға). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Google Forms / қағаз парақша |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Жобаларды қорғау |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Презентация
дайындау: жобаның мақсатын, әдісін, нәтижесін 5–7 сөйлеммен жазбаша
қорытындылай алу |
|
Сабақтың мақсаты: |
Оқушыларға 'Жобаларды қорғау' тақырыбында қазақ тілінде қысқа презентация дайындап, оны ауызша және жазбаша түрде дұрыс жеткізу дағдыларын дамыту. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Басы (5–7 мин) |
Сабақтың мақсатын айқындау; 'Жобаларды қорғау' тақырыбы бойынша қысқаша кіріспе беру; сабақ мақсаттары мен критерийлерін көрсету (экранда/тақтада). |
Сабақ мақсатын тыңдап, табыс критерийлерін жазады; өткен білімдерін еске түсіреді (қысқа әңгіме). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Слайд (Google Slides), тақта, табыс критерийлерінің парағы |
|
Ортасы (25–30 мин) |
3
бөліктен тұратын жұмыс ұйымдастыру: 1) грамматикалық жаттығу (7
мин) 2) жазбаша аннотация жазу (10–12 мин) 3) қысқа ауызша қорғау
жұптар бойынша (8–10 мин). Мұғалім топтарды аралап, түзетулер мен
қолдау көрсетеді. |
1)
Грамматика жаттығуын орындайды (толтыру/түзету) 2) Жобаның
аннотациясын жазады 3) Жұппен 2–3 минуттық қысқа қорғауды өткізеді;
әр жұпқа 1 оқушы сұрақ қояды. |
|
Тапсырма парағы (PDF), онлайн тексеру
(Google Forms), мұғалім үлгісі |
|
Бекіту (5–8 мин) |
2–3 жұппен қорғауды бірге талқылап, табысты жақтарын атап өту; жалпы кері байланыс беру. |
Қорғауларды тыңдап, кемшіліктер мен жақсы тұстарын қысқаша жазады; өздерін бағалайды. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Чек-лист, рефлексия парақшалары |
|
Рефлексия (3–5 мин) |
Оқушылардан сабақ туралы қысқаша рефлексия сұрап, үй тапсырмасын хабарлайды. |
Өзін-өзі бағалайды: қандай 2 нәрсе жақсы өтті, 1 нәрсені жақсарту қажет екенін жазады. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Онлайн форма (Google Forms) немесе қағаз парақ |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Қорытынды бағалау және рефлексия |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Қорытынды бағалау
тұжырымдарын грамматикалық тұрғыдан дұрыс құрастыру (өткен шақ,
модальді сөздер, сындық эпитеттер). |
|
Сабақтың мақсаты: |
Оқушыларға қорытынды бағалау мен рефлексия құралдарын қолданып, өз оқу жетістіктерін бағалап, ауызша және жазбаша түрде қорытынды рефлексия жаза алу дағдыларын қалыптастыру. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақтың басталуы (5 минут) |
Сабақ мақсаттары мен критерийлерін таныстырады; бүгінгі 'қорытынды бағалау және рефлексия' тақырыбының маңызын қысқаша түсіндіреді; бағалау критерийлерін экранда/қағазда көрсетеді. |
Сабақ мақсаттарын тыңдайды; бүгінгі критерийлерді ұғынып, сұрақтар қояды (қажет болса). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Презентация слайд, бағалау критерийінің парағы, Google Classroom сілтемесі |
|
Сабақ ортасы (25 минут) |
Үш
негізгі тапсырманы бөліп түсіндіреді: грамматика жаттығуы (10 мин),
жазбаша рефлексия (10–12 мин), ауызша дайындық пен жұптық жұмыс
(3–5 мин); топтарды/жұптарды ұйымдастырады; бақылап, қажетті
көмекті көрсетеді. |
Тапсырмаларды орындайды: 1) грамматика
жаттығуын толтырады; 2) жеке рефлексия жазады; 3) жұппен жүріп,
ауызша презентацияға дайындалады. |
|
Жұмыс
парағы (6 бастапқы сөйлем), сөздік қоры, мысалдар слайд, Kahoot
қысқа тексеріс |
|
Қорытынды (5 минут) |
3–4 оқушының 1–2 минуттық қысқа ауызша рефлексиясын тыңдайды; сыни емес кері байланыс ұйымдастырады (әр серіктес 2 күшті жақ + 1 жақсарту). |
Ауызша рефлексия жасайды; серіктесіне кері байланыс береді; өз рефлексиясын қысқаша түзетеді (қажет болса). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Бағалау парақшалары, аудио жазғыш/таймер |
|
Рефлексия/бағалау (5 минут) |
Жалпы қортынды жасайды; негізгі жетістіктер мен жақсарту бағыттарын айқындайды; үй тапсырмасын және бағалау критерийін еске түсіреді. |
Өзін-өзі бағалайды (қысқа шкала: A/B/C критерий бойынша) және 1 жетілдіру әрекетін жазады. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Өзін-өзі бағалау парағы (Google Form), бағалау критерийі |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Курс бойынша қайталау және қорытындылау |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1)
Оқушылар өткен курс материалынан: сөйлем құрылысы мен септік-табыс
жүйесін қайталап, қателерін түзетеді. |
|
Сабақтың мақсаты: |
«Курс бойынша қайталалау және қорытындылау» тақырыбы бойынша 1 сабақта 1–2 сөйлемдік мақсаттарға жету: оқушылар грамматикалық нормаларды қайталап, қысқа жазбаша және ауызша ойларын дәл жеткізе алады. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақтың басы (5 минут) |
Оқушыларды топтастыру, сабақ мақсатын қысқаша таныстыру. Қысқа старттық сұрақтар (Kahoot/Quizizz арқылы 5 сұрақ) арқылы жылдам диагностикалық тексеріс жүргізу. |
Kahoot-қа қатысу, сұрақтарға жауап беру, өз жауаптарын талқылау (жұпта 30–60 секунд). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Kahoot/Quizizz ссылкасы, проектор/смарт тақта |
|
Сабақтың негізгі бөлігі (25 минут) |
1)
Қысқаша теорияны еске түсіру (2–3 минут): септік және сөйлем
мүшелерінің үйлесімі. 2) Грамматикалық жаттығулар: орындық парақтар
және ұялы/онлайн тест (10 минут). 3) Жазбаша жұмыс: 50–80 сөздік
параграф жазу (8–10 минут). 4) Ауызша жаттығу: жұпта 1–2 минуттық
баяндама дайындау (жұп 3 мин) және бір-біріне сұрақ қою (жұп
ішінде/топ ішінде 5 минут). |
Грамматика жаттығуларын орындайды; қысқа
мақала жазады; жұпта монолог дайындап, бір-біріне сұрақ қояды;
қажет жағдайда Canva/Google Docs-қа жібереді. |
|
Жаттығу
парағы (принт/Google Doc), сөз банкі, H5P-те қысқа жаттығу |
|
Сабақтың соңы — рефлексия (5 минут) |
Өзіндік бағалау жүргізу (жетістіктер мен кемшіліктер): оқушыларға үш сұрақ (Мен не үйрендім? Қай жерде қиындық тиді? Келесіде не істеу керек?) беру. Жедел кері байланыс және үй тапсырмасын беру. |
Өзіндік бағалау сауалына 1–2 сөйлеммен жауап береді; сабақ бойынша қысқа пікір жазады (жұптық/жеке). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Google Forms немесе қағаз парақ, маркер, смарт тақта |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Зерттеушілік мини-жоба |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Зерттеушілік
мини-жоба үшін керек болатын сөйлем құрылымдары мен қатысымдық
формаларды (есімше, рай, бағыдастық және ауыспалы сөйлемдер) іске
асыра алу |
|
Сабақтың мақсаты: |
Оқушылар зерттеушілік мини-жоба құру процесінің тілдік құралдарын меңгереді; жоба үшін қажетті грамматикалық құрылымдарды қолдана отырып қысқаша жазбаша және ауызша өнім дайындайды. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақты бастау (5-7 мин) |
Сабақтың мақсатын хабарлау; тақырыппен байланысты қысқа сұрақтар қою; мотивация: мини-жоба мысалын көрсету (1 слайд). |
Қысқа жауаптар беру; мысалға қысқаша пікір айту (1–2 сөйлем). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Canva слайд немесе бір слайдты рефлексия; Kahoot/Quizizz тез сұрақтар (3 сұрақ). |
|
Сабақтың ортасы (25-30 мин) |
Грамматикалық теорияны 5 минут түсіндіру
(қатысымдар, анықтауыштар, қос сөйлем байланыстары); үлгі
тапсырмаларды көрсету; топтық жұмыс пен жеке жазу тапсырмасын
ұйымдастыру. |
1)
Грамматикалық жаттығу (10 мин): 8 тапсырманы дербес орындайды; 2)
Жазбаша жұмыс (15 min): 150–200 сөз аннотация дайындау; 3)
Презентацияға дайындық (жұппен 5 мин — қысқа репетиция). |
|
Google
Docs тапсырма парағы; H5P интерактив; оқулықтан үлгі сөйлемдер. |
|
Сабақты бекіту (8-10 мин) |
Таңдалған 3 оқушыдан 2–3 минуттық тез-презентация сұрау; сұрақ қоюға 2 минут қалдырып, кері байланыс беру. |
2–3 минуттық ауызша таныстыру (әр қатысушы/жұп), аудиториядан 1–2 сұрақ қабылдау/жауап беру. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Смартпанель/проектор, таймер, бағалау парақшасы (Google Form). |
|
Рефлексия (3-5 мин) |
Қысқа рефлексия сұрақтарын қою: 'Не үйрендіңіз?', 'Келесіде не жақсарта аласыз?'. Үй тапсырмасын хабарлау. |
Жазбаша бір сөйлеммен жауап беру (чатқа/плакатқа). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Google Jamboard/Chat; рефлексия парағы. |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Практикум және кейстер |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Грамматикалық
құрылымды талдап, қателерді түзете алу (септік формалар, етістік
райлары, тыныс белгісі). |
|
Сабақтың мақсаты: |
«Практикум және кейстер» тақырыбы бойынша тілдік дағдыларды (грамматика, жазу, ауызша сөйлеу) практика арқылы жетілдіру; оқушыларға кейстік жағдайды талдап, шешім ұсыну машықтарын қалыптастыру. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақтың басы (5 мин) |
Тақырыпты таныстырады, оқушылардың алдыңғы білімін жылжыту үшін 1 сұрақты (жетелей) қояды. Сабақ мақсаттары мен критерийлерін қысқаша көрсетеді. Формативтік тексеріс: «шығу билеті» үлгісін хабарлайды. |
Тақырыпты тыңдайды, мақсаттарды дәптерге жазады, жылдам пікірімен бөліседі (1 сөйлем). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Слайд (жоспар және критерийлер), тақта |
|
Негізгі бөлім (35 мин) |
3 жұмыс
кезеңін ұйымдастырады: 1) Грамматикалық жаттығу (10 мин), 2)
Жазбаша жұмыс — параграф (15 мин), 3) Ауызша презентация — жұптар
(10 min). Топтарды/жұптарды тағайындайды, уақытты бақылайды, қажет
кезде қолдау көрсетеді. Формативтік кері байланыс береді (мини-чек,
бақылау парақшасы). |
1)
Жалғыз жұмыс: берілген 8 сөйлемдегі грамматикалық және тыныс
белгісі қателерін табу және түзету (10 мин). 2) Жазбаша: 40–80 сөз
параграф жазу — кейстің шешімін ұсыну (15 мин). 3) Жұп: 1–2
минуттық презентация және 1 сұраққа жауап (10 мин). |
|
Жұмыс
парағы (PDF/Google Doc), сөздік банк |
|
Сабақтың соңы / бекіту (5 min) |
Топтардың жұмысына қысқаша кері байланыс береді; негізгі жетістіктер мен дамыту бағыттарын қорытындылайды. Бағалау критерийлерін тағы да атап өтеді; үй тапсырмасын хабарлайды. |
Өзі атқарған жұмысты қысқаша өзін-өзі бағалайды (3 ұпайлық шкала: Мен орындадым/Қиындадым/Көмек қажет). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Шығу билеті (Google Form немесе қағаз), бағалау парағы |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Жобаларды қорғау |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Грамматикалық:
күрделі сөйлемдерді және шырай формаларын дұрыс қолдану |
|
Сабақтың мақсаты: |
Оқушылар 1-2 сөйлемде: жобаларын ауызша және жазбаша түрде қорғай алады |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Басы (5-7 мин) |
Сабақ мақсатымен таныстырады; тақырып — «Жобаларды қорғау». Жылдам мотиватор: 1 сұрақ (exit ticket) — «Сенің жобаңның басты мақсаты қандай?» |
1-2 сөйлеммен жауап береді; тақырып бойынша ассоциация жазады |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Слайд (мақсаттар), тақырып картасы |
|
Ортасы (25-30 мин) |
Үш
негізгі белсенділік ұйымдастырады: грамматикалық жаттығу (10 мин),
жазбаша қысқа жұмыс (10–12 мин), ауызша дайындық (5–8 мин). Мұғалім
мониторинг жасап, түзетулер енгізеді. |
1)
Грамматика: сөйлемдерді түрлендіру және қателерді табу; 2) Жазбаша:
жобаңызды 8–12 сөйлемде қорытындылау; 3) Ауызша: 2 минутқа
дайындалу (кіріспе+2 дәлел+қорытынды) |
|
Жұмыс
парақтары, интерактивті тест (Kahoot) — опционалды |
|
Бекіту (8-10 мин) |
2–3 оқушыны таңдап ауызша қорғауын тыңдайды; топтық рефлексия жүргізеді (не ұнады, не жетіспейді). Шығармаға және сөйлеуге қысқа түзетулер береді. |
Таңдалғандар өз қорғауларын өткізеді; қалғандар кері байланыс береді (бір жақсы, бір түзету) |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Бағалау парағы (рубрика қысқаша) |
|
Рефлексия (3-5 мин) |
Уақытша қорытынды шығарады; үй тапсырмасын түсіндіреді; SMART мақсат қоюды ұсынады (келесі сабаққа). |
Өз SMART мақсатын 1 сөйлеммен жазады; сабақ туралы 1 сөйлеммен айтқыш дайындайды |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Рефлексия парақшасы |
Қорытынды
Қорыта айтқанда, «Қазақ тілін меңгерудегі функционалдық сауаттылық және өмірмен байланыс» атты авторлық бағдарлама қазіргі білім беру жүйесінің өзекті талаптарына толық жауап береді және қазақ тілін оқытудың мазмұнын жаңа сапалық деңгейге көтеруге бағытталған. Бағдарлама оқушылардың тек тілдік білімін арттыруды ғана емес, сол білімді өмірлік жағдаяттарда тиімді қолдана алатын функционалдық сауатты тұлға қалыптастыруды көздейді.
Қазіргі қоғамда тіл – қарым-қатынастың ғана емес, ойлау, талдау, шешім қабылдау және әлеуметтік бейімделудің негізгі құралы. Осы тұрғыдан алғанда, қазақ тілін оқытуда функционалдық сауаттылықты дамыту – уақыт талабы. Ұсынылған авторлық бағдарламада бұл мәселе кешенді түрде қарастырылып, теория мен практиканың өзара байланысы нақты жүйеленген. Бағдарламаның құрылымы логикалық тұрғыда дұрыс құрылған және бірізділік сақталған: түсінік хат, мазмұндық, ақпараттық-әдістемелік, нормативтік, бағалау және қорытынды бөлімдер өзара сабақтасып, бір мақсатқа қызмет етеді.
Бағдарламаның басты артықшылықтарының бірі – қазақ тілін өмірмен байланыстыра оқытуға басымдық берілуі. Сабақ мазмұнында күнделікті тұрмыста, қоғамдық ортада, оқу және болашақ кәсіби қызметте жиі кездесетін тілдік жағдаяттар кеңінен қамтылған. Өтініш, хабарландыру, ресми хат, эссе, пікір, жоба, презентация сияқты жұмыстар оқушылардың тілдік білімін нақты әрекетке айналдыруға мүмкіндік береді. Бұл өз кезегінде оқушылардың оқу мотивациясын арттырып, пәнге деген қызығушылығын күшейтеді.
Авторлық бағдарламада функционалдық сауаттылықтың негізгі компоненттері – оқырмандық, жазылым, айтылым, тыңдалым, сыни ойлау және ақпараттық сауаттылық жүйелі түрде дамытылады. Мәтінмен жұмыс бағдарламаның өзегі ретінде алынып, әртүрлі жанрдағы мәтіндер арқылы оқушылардың талдау, интерпретациялау және бағалау дағдылары қалыптастырылады. Сонымен қатар пікірталас, дебат, топтық талқылау, жобалық жұмыс сияқты әдістер оқушылардың коммуникативтік құзыреттілігін дамытуға ықпал етеді.
Бағдарламаның ғылыми-әдістемелік деңгейі жоғары. Ол құзыреттілікке негізделген білім беру, коммуникативтік-әрекеттік тәсіл, функционалдық сауаттылық теориясы сияқты заманауи педагогикалық тұжырымдамаларға сүйеніп әзірленген. Ұсынылған әдіс-тәсілдер мұғалімнің шығармашылық ізденісіне мүмкіндік береді және оқу үдерісін тиімді ұйымдастыруға жағдай жасайды. Сонымен қатар бағдарлама жаңартылған білім мазмұнының талаптарына толық сәйкес келеді.
Бағалау жүйесі де бағдарламаның маңызды құрамдас бөлігі болып табылады. Бағалау критерийлері мен 10 балдық рубрика оқушылардың оқу жетістіктерін әділ әрі нақты бағалауға мүмкіндік береді. Қалыптастырушы бағалау, өзін-өзі және өзара бағалау элементтері оқушылардың рефлексия жасау дағдыларын қалыптастырып, олардың дербес оқу әрекетіне жауапкершілікпен қарауына ықпал етеді.
Практикалық тұрғыдан алғанда, авторлық бағдарлама мектеп тәжірибесінде қолдануға толық дайын. Күнтізбелік-тақырыптық жоспардың нақты құрылуы, сабақ тақырыптарының жүйелілігі, тапсырмалардың өмірмен байланысы мұғалімдер үшін әдістемелік тұрғыдан қолайлы. Бағдарламаны жалпы білім беретін мектептерде таңдау курсы ретінде, сондай-ақ қазақ тілін тереңдетіп оқыту бағытында тиімді қолдануға болады.
Қорытындылай келе, «Қазақ тілін меңгерудегі функционалдық сауаттылық және өмірмен байланыс» авторлық бағдарламасы оқушылардың қазақ тілін саналы, сауатты және еркін меңгеруіне жағдай жасайды. Бағдарлама функционалдық сауатты, сыни ойлай алатын, коммуникативтік мәдениеті жоғары, әлеуметтік тұрғыда белсенді тұлға қалыптастыруға бағытталған тиімді педагогикалық құрал болып табылады. Осы бағдарлама қазақ тілін оқыту сапасын арттыруға, білім беру үдерісін жаңғыртуға және қазіргі қоғам талаптарына сай білім алушыны тәрбиелеуге елеулі үлес қосады.
Пайдаланылған әдебиеттер
Оқушыға арналған әдебиеттер
-
Қазақ тілі. Жалпы білім беретін мектептің 10-сыныбына арналған оқулық. – Алматы: Мектеп, 2023.
-
Қазақ тілінен функционалдық сауаттылықты дамытуға арналған тапсырмалар жинағы. – Алматы, 2021.
-
Мәтінмен жұмыс: оқу және жазу дағдыларын дамыту. Оқушыларға арналған құрал. – Алматы, 2020.
-
Қазақ тіліндегі эссе мен шығармашылық жұмыстар. – Алматы, 2019.
-
Қоғамдық-әлеуметтік тақырыптағы мәтіндер жинағы. – Астана, 2022.
-
Медиа мәтіндермен жұмыс жасауға арналған оқу құралы. – Алматы, 2021.
-
Пікір айту және дәлелдеу мәдениеті. Оқушыларға арналған әдістемелік құрал. – Алматы, 2020.
Мұғалімге арналған әдебиеттер
-
Құдайбергенова Қ. Құзыреттілікке негізделген білім беру. – Алматы, 2018.
-
Жұмабаева М. Қазақ тілін оқытудың заманауи әдістемесі. – Алматы, 2019.
-
Нұрғалиева Г. Функционалдық сауаттылық: теориясы мен практикасы. – Астана, 2020.
-
Әбілқасымова А. Мәтін арқылы оқыту технологиясы. – Алматы, 2021.
-
Ысқақова Г. Қазақ тілін коммуникативтік тұрғыда оқыту. – Алматы, 2022.
-
Сейталиев А. Қазақ тілі сабағында функционалдық тапсырмаларды қолдану. – Алматы, 2021.
-
Жаңартылған білім мазмұны аясында қазақ тілін оқыту әдістемесі. – Алматы, 2020.
-
Оқушылардың функционалдық сауаттылығын бағалау: критерийлер мен рубрикалар. – Астана, 2022.
61
жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз
Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз
«Қазақ тілін меңгерудегі функционалдық сауаттылық және өмірмен байланыс» авторлық бағдарлама
«Қазақ тілін меңгерудегі функционалдық сауаттылық және өмірмен байланыс»
авторлық бағдарлама
Сынып: 10-сынып
Автор: Сулейменова Шынар Толеугалиевна
Мазмұны
Түсінік хат................................................................................................................3
Тұрақтылау (мазмұндық) бөлім.............................................................................8
Ақпараттық-әдістемелік бөлім.............................................................................12
Оқытуды ұйымдастыруға әдістемелік нұсқаулар...............................................17
Оқушыларды бағалау критерийлері.....................................................................23
Ұзақ мерзімді жоспар............................................................................................28
Қысқа мерзімді жоспар.........................................................................................32
Қорытынды..........................................................................................................136
Пайдаланылған әдебиеттер.................................................................................138
Түсінік хат
Бағдарламаның жалпы сипаты және нақты факті дәйектер
Бұл авторлық бағдарлама Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі бекіткен жалпы орта білім стандарты мен лингвомәдени, коммуникативтік және функционалдық сауаттылық компоненттерін ескере отырып әзірленді. Бағдарлама 10-сыныптың оқу жоспарына енгізілу үшін құрылып, оқу-модульдік жүйеге сүйенеді: 18 апталық оқу жүйесі (әр аптаның мақсаты мен тапсырмалары анықталған), әр аптада грамматикалық жаттығулар, қысқа жазбаша тапсырмалар және ауызша сөйлеу әрекеттері үйлестірілген. Бағдарламада қолданылатын әдістер: коммуникативтік тәсіл, тапсырма-бағдарланған оқыту (task-based learning), жоба әдісі, интеграциялық тапсырмалар, ақпараттық-коммуникациялық технологияларды қолдану (аутентик мәтіндер, цифрлық тапсырмалар), формативті бағалау және портфолио. Практикалық дәлелдер ретінде пилоттық енгізу кезеңінде (экспериментал топ) орындалған диагностикалық бақылаулар көрсеткен: функционалдық мәтіндерді түсіну, өмірге қатысты жазбаша тапсырмаларды орындау мен ауызша әңгімелесу дағдыларында бастапқы деңгеймен салыстырғанда оң динамика байқалған (пилоттық мониторинг материалдары тіркелген).
Бағдарламада қарастырылатын тақырыптар және қолданылған әдістер туралы жалпы мәлімет
Бағдарлама келесі тақырыптық блоктарды қамтиды: күнделікті өмірдегі құжаттар (өтініш, түйіндеме, шағым), әлеуметтік-қауымдық қатынастарға арналған коммуникация (өтініш, ұсыныс, пікірталас), еңбек және кәсіпке бағытталған сөйлеу-жазу жанрлары, медиа және цифрлық сауаттылық (бұқаралық ақпаратты талдау, хабарлама жазу), жанрлық-стильдік сауаттылық (хабарлама, эссе, ресми хат), қаржы және тұтынушылық грамоталық мәтіндер, мектеп өмірі мен азаматтық белсенділікке арналған тапсырмалар. Әдістер: контекстік тапсырмалар, проблемалық оқыту, зерттеу және жоба жұмыстары, рөлдік ойындар, мәтіндік талдау және мәтін құру, бірлескен оқыту, өзін-өзі бағалау құралдары
Таңдалған тақырыпты тарқату және маңыздылығы
Қазақ тілін меңгерудегі функционалдық сауаттылық — бұл оқушылардың тілдік құралдарды нақты өмірлік және кәсіби жағдайларда мақсатты, тиімді және мәдениетті түрде қолдана алу қабілеті. Қазіргі жаһанданған, көптілді қоғамда қазақ тілінің функционалдық деңгейі — мәдени сәйкестік пен әлеуметтік интеграцияның, азаматтық қатысудың, еңбек нарығында бәсекеге қабілеттіліктің маңызды көрсеткіші. Сонымен қатар, өмірмен байланысқа бағытталған тілдік білім оқушының әлеуметтік әрекетке икемділігін, сыни ойлауын және ақпаратты фильтрациялау дағдыларын қалыптастырады; бұл өз кезегінде ақпараттық қауіпсіздік, сау тұтынушылық мінез-құлық және азаматтық сауаттылық тұрғысында маңызды. Сондықтан бағдарлама мемлекеттік тілдің қолданымын кеңейту, білім мазмұнын өмірмен интеграциялау және оқушылардың тәуелсіз коммуникативтік әрекет дағдыларын қалыптастыру мақсатын біріктіреді.
Бағдарламаның өзектілігі
Қазақ тілін меңгерудегі функционалдық сауаттылықты жүйелі түрде дамыту қажеттілігі — қазіргі қоғамның білімдік, экономикалық және мәдени трансформацияларының салдарынан туындаған өзекті мәселе болып табылады; білім беру кеңістігінде тілдік дағдылардың тек грамматикалық деңгейде қалыптасуы жеткіліксіз екенін практикалық тәжірибе және халықаралық білім беру трендтері (компетенцияға бағытталған білім, multiliteracies) көрсетіп отыр. Көптеген жас ұрпақ үшін тіл — тек мектеп пәні емес, сонымен бірге күнделікті өмірдегі, жұмыстағы, қоғамдық қатынастардағы құрал, яғни тілдік құзыреттер нақты нәтижеге әкелетін функционалдық мінез-құлыққа айналуы тиіс. Экономикалық цифрландыру, цифрлық медианың экспансиясы және еңбек нарығындағы кәсіби талаптардың күрделенуі мемлекеттік тілдің қолданылу аясын кеңейтуді талап етеді; осы тұрғыдан алғанда, қазақ тілін оқытудағы трансформация — ұлттық тұтастықты сақтау мен азаматтық белсенділікті арттырудың маңызды шарты. Әлеуметтік теңсіздік пен тілдік сирею қауіптері жағдайында функционалдық сауаттылық бағдарламасы — тілдік ресурстарды өмірмен байланыстыра отырып, оқушыларға коммуникативтік және ақпараттық үстемдіктерден өтуге мүмкіндік беретін стратегиялық бастама.
Бағдарламаның мақсаты: 10-сынып оқушыларының қазақ тілінде оқу, жазу және ауызша сөйлеу арқылы функционалдық сауаттылығын өмірлік және кәсіби контексттерде мақсатты және сапалы түрде қалыптастырып, олардың коммуникативтік, ақпараттық және сыни дағдыларын интегративті түрде дамыту.
Міндеттері
1) Оқушылардың ақпараттық және мәтіндік мәтінді түсіну қабілетін дамытып, өмірлік-проблемалық мәтіндерді интерпретациялауға үйрету.
2) Функционалдық бағыттағы жазбаша жанрларды (өтініш, түйіндеме, ресми хат, шағын эссе, хабарлама) меңгерту және олардың практикалық формаларын жаттықтыру.
3) Ауызша коммуникативтік әрекеттерде (презентация, пікірталас, келіссөз, рөлдік ойындар) сөздік қорды және коммуникативтік стратегияларды енгізу арқылы сенімді сөйлеу қабілетін қалыптастыру.
4) Мультимедиалық және цифрлық мәтіндермен жұмыс істеу арқылы медиа сауаттылық пен ақпаратты критикалық бағалау дағдыларын қалыптастыру.
5) Қазақ тілінде кәсіби және тұтынушылық коммуникацияға қажетті стилистикалық және жанрлық ерекшеліктерді оқыту арқылы еңбек нарығына бағдарлау.
6) Оқушының тілдік әрекеттерін бағалаудың формативті жүйесін енгізіп, өзін-өзі бағалау және рефлексия дағдыларын дамыту.
7) Инклюзивтік және этнопедагогикалық тәсілдерді қолдана отырып, ұлттық мәдени-когнитивтік компонентті сақтау және тілдік тәжірибені кеңейту.
8) Оқушылардың әлеуметтік және азаматтық белсенділігін көтеретін жобалық жұмыстар арқылы топтық және жеке жауапкершілік дағдыларын қалыптастыру.
Бағдарламаның ғылыми-әдіснамалық деңгейі
Бағдарлама жаңа білім беру парадигмасының — компетенттік бағыттағы әдіснаманың — талаптарына сәйкес құрастырылды; оның негізінде коммуникативтік акцент, тапсырма-бағдарланған оқу принциптері және интеграциялық оқыту тұжырымдамасы жатыр. Психологиялық негіз ретінде Vygotsky-дің әлеуметтік құрушы теориясы мен қазіргі нейроғылым нәтижеcтері (жеке тұлғаның мотивациясын және когнитивтік жүктемені ескеру) қолданылды. Әдістеме жағынан бағдарлама конструктивистік және проблемалық оқыту, жан-жақты бағалау (формативті, суммативті, портфельдік), топтық ынтымақтастық пен бірлескен білім алуды үйлестіреді. Сонымен қатар, педагогика мен оқу процесінің инновациялық тәжірибелері (цифрлық ресурстарды интеграциялау, адаптивті тапсырмалар, differentiated instruction) бағдарламалық мазмұнға енгізілді. Бағдарлама зерттеу-бағдарланған сипатқа ие: әрбір модульдің нәтижелері эксперименттік-жалпы бақылаулар арқылы тексеріліп, алынған деректер аналитикалық және статистикалық тәсілдермен сараланады.
Бағдарламаның бағыттылығы
- Баланың психикалық, физикалық және әлеуметтік саулығын сақтау: оқу тапсырмалары оқушының когнитивтік жүктемесін есепке ала отырып құрылып, денсаулыққа зиян келтірмейтін сандық-кестелік фрагменттер мен үзіліс, қозғалыс ойындары, релаксация элементтері енгізілген; әлеуметтік сауаттылықты арттыруға бағытталған топтық тапсырмалар мен эмоционалдық интеллект жаттығулары бар.
- Оқыту үдерісінің экономикалық, экологиялық, ұлттық тәрбие (этнопедагогика), психологиялық бағыттармен байланыстары: тақырыптық жаттығулар нақты экономикалық өмір жағдайларын (жұмысқа түсу, тұтынушы құқықтары), экологиялық коммуникацияны (қоршаған орта туралы хабарлама, экологиялық өтініш), ұлттық-мәдени мәтіндерді (дәстүрлер, мерекелер) және психологиялық қолдауды қамтиды.
- Бағдарлама мазмұны гуманистік, интеграциялық және инновациялық тәсілдерге сай: тұлғаға бағытталған тапсырмалар, интердисциплинарлық жоба жұмыстары, оқушының шығармашылығын дамытатын жаттығулар қолданылады.
- Ғылыми талаптарға сәйкестік: бағдарламада нақты мәселе қойылған (оқушылардың тілдік дағдыларының өмірмен байланысы әлсіздігі), ғылыми болжам (гипотеза) ұсынылған, оны тексеру үшін әдістер белгіленген және алынған нәтижелер бастапқы мәліметтермен салыстырылады (пилоттық зерттеу, бақылау-топтар, алдын-ала және кейінгі тестілеу).
Ғылыми талаптарға сәйкес проблеманың қойылуы, болжам (гипотеза) және зерттеу әдістері
Проблема: қазақстандық орта білім жүйесінде қазақ тілін оқыту көбінесе формальды грамматикалық дағдыларға бағытталып, өмірлік-функционалдық қолдану ауқымын кеңейтуден шет қалуда, бұл оқушылардың тілдік құзыреттілігінің практикалық жеткіліксіздігіне әкеледі. Гипотеза: егер 9-сыныпқа арналған оқыту бағдарламасы функционалдық, контекстік және интеграциялық тәсілдер арқылы құрылса, онда оқушылардың қазақ тілінде өмірлік және кәсіби жағдайларда тиімді коммуникативтік әрекет ету қабілеті статистикалық жағынан маңызды түрде артады. Зерттеу әдістері: бастапқы-аяқтық (pre/post) тестілеу, бақылау және эксперименталдық топтарды салыстыру; сандық және сапалық әдістер (анкеталар, интервью, классты бақылау, жазбаша жазбаларды контент-анализ); портфолио және формативті бағалау нәтижелерін талдау; статистикалық өңдеу (т-критерий, корреляция, жартылайдық анализ) және педагогикалық эксперимент.
Бағдарламадан күтілетін нақты нәтижелер
1) Оқушылардың функционалдық оқу сауаттылығы 15–25% артады (предтест және посттест нәтижелерінің салыстыруы бойынша көрсеткіштер).
2) Оқушылар ресми және тұрмыстық жанрларда (өтініш, түйіндеме, ресми хат, шағын эссе, тұтынушылық шағым) тәуелсіз түрде мәтін құра біледі — бағалау шкаласы бойынша кемінде "қанағаттанарлықтан" жоғары деңгейге көтеріледі.
3) Ауызша коммуникативтік тапсырмаларды орындау сапасы жақсарып, презентация және пікірталас жүргізу дағдыларының жиынтық бағасы орташа есеппен 20% өседі.
4) Цифрлық және медиа мәтіндерді сыни талдау қабілеті қалыптасып, оқушылар жалған ақпаратты анықтау және ақпарат көзінің сенімділігін бағалау алгоритмін қолдана алады.
5) Оқыту процесінің нәтижесінде оқушылардың еңбек нарығына қажетті коммуникация дағдылары (резюме жазу, әңгімелесу күн тәртібі, кәсіби хат) қалыптасып, мектептегі жоба қорытындысы бойынша кемінде 70% оқушы мақсатты талаптарды орындайды.
6) Оқушылардың өзін-өзі бағалау және рефлексия дағдылары күшейіп, портфолио бағалау нәтижелері көрсететіндей, оқушылар өз жетістіктерін нақты айта алады және жетілдіру стратегияларын ұсына алады.
7) Тілдік қор мен сөз байлығының функционалдық компоненті (терминдер, жанрлық формалар) айқын артып, лексикалық тест нәтижелері бойынша орташа көрсеткіш жоғарылайды.
8) Ұлттық және этномәдени контексттерге қатысты мәтіндік сауаттылық артып, оқушылардың мәдени-әрекеттік құзыреттілігі артады (мектептегі мәдени жобалар мен презентациялар арқылы бағаланады).
9) Мұғалімдердің кәсіби даму деңгейі артып, олар жаңа әдіс-тәсілдерді қолдануда сенімділікке ие болады (мұғалімдердің өз-өзіне бағалауы мен сыртқы мониторинг нәтижелері бойынша).
Ұсынылып отырған авторлық бағдарлама қазақ тілі оқытуын өмірмен біріктіріп, функционалдық сауаттылықты жүйелі түрде дамытуға бағытталған. Бағдарлама теориялық-әдістемелік негіздері мен практикалық тапсырмалары арқылы оқушыларды өмірге және еңбек нарығына даярлайды, сонымен бірге ұлттық тілдің қолданылу аясын кеңейтеді және білім беру сапасын көтеруге септігін тигізеді. Бағдарлама пилоттық енгізу және нәтижелерді ғылыми-педагогикалық сараптама арқылы одан әрі жетілдіруге дайын.
ТҰРАҚТЫЛАУ (МАЗМҰНДЫҚ) БӨЛІМ
|
P/c |
Бөлім |
Оқу мақсаты |
Сағат саны |
Білім өнімі |
||
|
|
|
|
Барлығы |
Лекция/ |
Тәжірибе/ |
|
|
I БӨЛІМ. 1-тоқсан: Тіл негіздері мен функциялары (1–9 апталар) (Барлығы – 8 сағат, теория – 8 сағат, тәжірибе – 0 сағат) |
||||||
|
1.1 |
Қазақ тілінің маңызы |
Қазақ
тілінің тарихи және мәдени мәнін түсіну |
1 |
1 |
|
Білім алушы функциялдық сауаттылықтың анықтамасын айтып, мысалдар келтіреді |
|
1.2 |
Функционалдық сауаттылық: Түсінік |
Функционалдық сауаттылық ұғымын
анықтау |
1 |
1 |
|
Білім алушы хабарлама, ұсыныс, сұрау секілді тіл функцияларын анықтайды |
|
1.3 |
Тілдің функционалдық аспектілері |
Тілдің
қарым-қатынас құралы ретінде рөлін зерттеу |
1 |
1 |
|
Білім алушы ресми және бейресми стильдегі мәтіндерді айырып, сипаттайды |
|
1.4 |
Тілдің мәдениетпен байланысы |
Тіл мен
мәдениет арасындағы байланысты анықтау |
1 |
1 |
|
Білім алушы тиісті тақырып үшін лексикалық қорды жүйелейді |
|
1.5 |
Сауатты жазу: Негіздер |
Сауатты
жазудың маңыздылығын түсіну |
1 |
1 |
|
Білім алушы сөзжасам мысалдары арқылы аффикстердің қызметін түсіндіреді |
|
1.6 |
Сауатты оқу: Түсінік |
Сауатты
оқудың мәнін анықтау |
1 |
1 |
|
Білім алушы күрделі және жай сөйлем мүшелерін талдайды |
|
1.7 |
Коммуникацияның негізгі принциптері |
Коммуникацияның
анықтамасын беру |
1 |
1 |
|
Білім алушы синонимдер мен антонимдерді қолдана отырып сөйлем жасайды |
|
1.8 |
Тіл және ақпарат |
Ақпараттық сауаттылықтың элементтерін
анықтау |
1 |
1 |
|
Білім алушы негізгі шақтар мен райларды сипаттайды |
|
II БӨЛІМ. 2-тоқсан: Тіл нормасы, стиль және медиа (10–17 апталар) (Барлығы – 9 сағат, теория – 9 сағат, тәжірибе – 0 сағат) |
||||||
|
2.1 |
Сөздік қорды дамыту |
Сөздік
қордың маңыздылығын түсіну |
1 |
1 |
|
Білім алушы бұйрық рай конструкцияларын дұрыс құрастырады |
|
2.2 |
Тілдік нормалар |
Тілдік
нормалардың анықтамасын беру |
1 |
1 |
|
Білім алушы шарты бар сөйлемдерді дұрыс пайдаланады |
|
2.3 |
Тілдің стилистикалық ерекшеліктері |
Стилистиканың
анықтамасын беру |
1 |
1 |
|
Білім алушы модаль сөздерді мәтінде орындарына сай қолданады |
|
2.4 |
Әдебиет пен тіл |
Әдебиет
пен тіл арасындағы байланысты анықтау |
1 |
1 |
|
Білім алушы байланыс шылауларын қолдана отырып логикалық текст анализін жасайды |
|
2.5 |
Медиа мәтіндермен жұмыс |
Медиа
мәтіндердің құрылымын зерттеу |
1 |
1 |
|
Білім алушы мәтіндегі тыныс белгілерін дұрыс қолдануды көрсетеді |
|
2.6 |
Кәсіби тіл |
Кәсіби
тілдің маңыздылығын түсіну |
1 |
1 |
|
Білім алушы ресми құжаттың негізгі элементтерін сипаттайды |
|
2.7 |
Тіл және мәдениетаралық байланыс |
Мәдениетаралық коммуникацияның анықтамасын
беру |
1 |
1 |
|
Білім алушы мәтіндерде когезия элементтерін анықтап түсіндіреді |
|
2.8 |
Тілді меңгеру стратегиялары |
Тілді
меңгеру стратегияларының түрлерін анықтау |
1 |
1 |
|
Білім алушы үзінді негізінде 100-150 сөздік мазмұндама жазады |
|
2.9 |
Тілдік саясат |
Тілдік
саясаттың мәнін түсіну |
1 |
1 |
|
Білім алушы берілген сөйлемдерді өз сөзімен дұрыс қайта құрастырады |
|
III БӨЛІМ. 3-тоқсан: Коммуникативтік дағдылар және қоғамдағы тіл (18–25 апталар) (Барлығы – 8 сағат, теория – 3 сағат, тәжірибе – 5 сағат) |
||||||
|
3.1 |
Тіл және ұлттық идентичность |
Ұлттық
идентичность ұғымын анықтау |
1 |
1 |
|
Білім алушы аргументтер тізбегін құрып, қысқа қорытынды жасайды |
|
3.2 |
Әлеуметтік желілер мен тіл |
Әлеуметтік желілердің тілге әсерін
зерттеу |
1 |
1 |
|
Білім алушы мәтінді редакциялап, стильдік қателерді түзете алады |
|
3.3 |
Тілдегі өзгерістер |
Тілдегі
өзгерістердің себептерін зерттеу |
1 |
1 |
|
Білім алушы ресми шырайдағы тілдік формулаларды қолдана алады |
|
3.4 |
Тіл және өнер |
Тіл мен
өнер арасындағы байланысты анықтау |
1 |
|
1 |
Білім алушы әмірлі сөйлемдерді дұрыс құрастырып, жазбаша тапсырмаларды орындайды |
|
3.5 |
Тіл мен экономика |
Тілдің экономикалық
аспектілерін зерттеу |
1 |
|
1 |
Білім алушы берілген тақырыпта 150-200 сөздік эссе жазады |
|
3.6 |
Тілдік кедергілер |
Тілдік
кедергілердің себептерін анықтау |
1 |
|
1 |
Білім алушы нақты жағдайға арналған ресми хат/өтініш жазады |
|
3.7 |
Тіл және психология |
Тіл мен
психология арасындағы байланысты зерттеу |
1 |
|
1 |
Білім алушы сұрақтар құрып, сұхбат барысында сенімді жауап бере алады |
|
3.8 |
Тілді оқыту әдістемесі |
Тілді
оқыту әдістерін зерттеу |
1 |
|
1 |
Білім алушы 200-300 сөзді мәтінді 80-120 сөзге қысқартады |
|
IV БӨЛІМ. 4-тоқсан: Қолданбалы дағдылар, жоба жұмыстары және қорытынды (26–34 апталар) (Барлығы – 9 сағат, теория – 0 сағат, тәжірибе – 9 сағат) |
||||||
|
4.1 |
Тілдің болашағы |
Тілдің
даму тенденцияларын зерттеу |
1 |
|
1 |
Білім алушы топ ішінде аргумент ұсыну және қорғау қабілетін көрсетеді |
|
4.2 |
Тіл және ақпараттық қоғам |
Ақпараттық қоғамның тілге әсерін
зерттеу |
1 |
|
1 |
Білім алушы мәтіндегі кемшіліктерді тауып, редакциялайды |
|
4.3 |
Қорытынды: Тілдің әлеуметтік рөлі |
Тілдің
қоғамдағы рөлін анықтау |
1 |
|
1 |
Білім алушы техникалық немесе күнделікті тапсырмаға арналған нұсқаулық жазады |
|
4.4 |
Жобаларды қорғау |
Презентация
дайындау |
1 |
|
1 |
Білім алушы 2-3 қысқа пост жазып, оларды аудиторияға бейімдейді |
|
4.5 |
Қорытынды бағалау және рефлексия |
Қорытынды жұмыс орындау |
1 |
|
1 |
Білім алушы қысқа презентация дайындап, анықтығы мен логикасын сақтайды |
|
4.6 |
Курс бойынша қайталау және қорытындылау |
"Қазақ
тілін меңгерудегі функционалдық сауаттылық және өмірмен байланыс"
курсының негізгі ұғымдарын жүйелеу |
1 |
|
1 |
Білім алушы дискурс анализінің қысқаша есебін дайындайды (лабораториялық жұмыс) |
|
4.7 |
Зерттеушілік мини-жоба |
Зерттеуді жоспарлау |
1 |
|
1 |
Білім алушы қателер бойынша кесте жүргізіп қорытынды жасайды (лабораториялық жұмыс) |
|
4.8 |
Практикум және кейстер |
Тақырып
бойынша практикалық есептер |
1 |
|
1 |
Білім алушы қысқа аудио/видео жазба шығарып өзін-өзі бағалайды (лабораториялық жұмыс) |
|
4.9 |
Жобаларды қорғау |
Презентация
дайындау |
1 |
|
1 |
Білім алушы алған нәтижелер бойынша қысқаша жоба/мақала дайындап қорғайды (лабораториялық жұмыс) |
Бұл әдістемелік бөлімнің мақсаты — тілдік білім мен дағдыларды күнделікті өмірдегі практикалық жағдайларға бейімдеп, оқушылардың коммуникативтік, мәтіндік, медиасауаттық және тілдік-рефлексиялық қабілеттерін дамыту үшін тиімді оқыту тәсілдері мен құралдарын ұсыну.
Оқушылардың жас ерекшеліктері (10 сынып) және әдістің таңдалуына әсері
- Психологиялық-педагогикалық сипат: абстрактылы ойлау дамиды; өзін-өзі сәйкестендіру, тәуелсіздік, сыни тұрғыдан ойлау күшейеді; топта жұмыс жасау, пікірталас және өз көзқарасын қорғау қызығушылығы артады.
- Әсері: әдістер автономияны, сыни ойлауды, өзара әрекеттестікті және өмірлік маңызы бар дағдыларды (résumé жазу, ресми хат, ақпаратты бағалау) дамытуға бағытталуы тиіс.
Оқыту әдістері (жас ерекшеліктеріне бейімделген)
1. Проблемалық оқыту (problem-based learning)
- Оқушыларға нақты өмірлік коммуникативтік мәселе беріледі (мысалы, жұмысқа өтініш жазу, қоғамдық сауалнама қорытындысы).
- Топтық зерттеу, шешім іздеу, қорытындылау.
- Жас ерекшелігіне сай: дербестік пен сыни ойлауды дамытады.
2. Жобалық әдіс (project-based learning)
- Ұзақ мерзімді топтық немесе жеке жобалар: ақпараттық буклет, жергілікті баспасөзге мақала, бейнеролик.
- Практикалық нәтиже мен презентация талап етіледі.
3. Қызметтік-бағдарланған әдіс (task-based learning)
- Нақты қызметтер (әңгімелесу, телефон қоңырауы, ресми құжат дайындау) арқылы тілдік дағдыларды қалыптастыру.
- Қысқа, нақты тапсырмалар — 10-сынып оқушыларына ыңғайлы.
4. Талқылау және пікірталас (debate, discussion)
- Бағытталған аргументация, сөйлеу және қарсы дәлел келтіру дағдыларын жетілдіру үшін.
- Рөлдік бөлісу арқылы конфронтациялық емес пікір алмасу.
5. Мәтінді-жол картасын қолдану (text reconstruction, summarizing)
- Күрделі мәтіндерді құрылымдап, қысқаша мазмұндау, ақпаратты сүзгілеу — функционалдық сауаттылықтың негізі.
6. Модерацияланған өзара бағалау және өзін-өзі бағалау
- Оқушылар рефлексия жасап, жетілдіру нүктелерін анықтайды.
Оқу қызметін ұйымдастыру формалары
- Фронтальды сабақ: жаңа материалды түсіндіру, қысқа демонстрациялар.
- Топтық жұмыс: 3–5 адамдық топтар — жобалар, талқылаулар, мәтіндерді талдау.
- Жұптық жұмыс: диалогтар, жанжақты жаттығулар.
- Станциялық (rotation) жұмыс: бірнеше посттерде түрлі тапсырмалар — грамматика, мәтінді оқу, тыңдалым, практикалық жазба.
- Жекелей жұмыс: асинхронды тапсырмалар, репетиторлық кеңес.
- Дәріс + семинар: теория мен практиканың үйлесімі.
- Сырттағы сабақ/дала зерттеуі: тіл қолданудың өмірлік контекстін көрсету (медиамәліметтер, қоғамдық жерлердегі бақылау).
- Онлайн/гибрид: синхронды (Zoom, Teams) және асинхронды (LMS, Google Classroom) компоненттер.
Білім беру технологиялары және қолдану тәсілдері
1. Интерактивті оқыту технологиялары
- Flipped classroom: үй тапсырмасын видеомен немесе мәтінмен алдын ала танысуға беру, сыныпта талқылау мен қолдануға уақыт бөлу.
- Think–Pair–Share, Jigsaw т.б.
2. Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар (ICT)
- LMS (Google Classroom), Padlet, Kahoot!, Quizlet — формативті бағалау, лексика мен грамматика қайталау.
- Жазба мен сөйлеуді жазып алу үшін аудио/бейне құралдар (смартфон, диктофон).
3. Тілді үйрету үшін корпустық және мультимедиа ресурстар
- Интернет-ресурстар: онлайн сөздіктер, мәтін-корпустар, жаңалықтар сайттары.
- Аудиовизуалдық материалдар: жаңалықтар, сұхбаттар, подкасттар, кино үзінділері.
4. АКТ-пен қолдау: тілдік бағдарламалар (орфографиялық және стилистикалық тексеру), электронды тесттер.
5. Пәнаралық және өмірмен байланысты технологиялар
- Медиажаңағымыздық, құжаттармен жұмыс (әр түрлі стильдегі мәтіндер: жарнама, ресми хат, заңды мәтіндер).
Оқыту құралдары (ауқымды, өмірмен байланысқа бағытталған)
- Оқу және әдістемелік әдебиеттер (сабақ бағдарламасына сәйкес).
- Аутентикалық мәтіндер: газет-журналдар, электрондық БАҚ, жарнама, ресми құжаттар (анкета, өтініш, хат), заңды мәтіндер.
- Аудио/бейне: сұхбат, жаңалықтар, подкаст арнайы тілдік тапсырмалармен.
- Тақырыптық карточкалар, тапсырмалық файлдар, шаблондар (резюме, өтініш, бизнес-хат).
- Сөздіктер (онлайн және қағаз түрі), грамматикалық анықтамалар.
- Интерактивті тақта, проектор, компьютер сыныптары, смартфондар.
- Бағалау құралдары: рубрикалар, чек-листтер, портфолио шаблондары.
Саралау (дифференциация) тәсілдері
1. Білім деңгейі бойынша:
- Tiered tasks: тапсырмалардың күрделілік деңгейін бөлу (негізгі, стандартты, кеңейткіш).
- Қосымша қолдау: грамматикалық ережелердің қысқаша схемалары, үлгі мәтіндер, қосымша жаттығулар.
- Кеңейту: шығармашылық тапсырмалар, сынақтарды тереңдету, мәтіндік зерттеу.
2. Қызығушылықтар мен бағыт бойынша:
- Тапсырмаларды өмірлік контекстке байланысты таңдау: қоғамдық-саяси, экономикалық, мәдени тақырыптар.
- Жеке жобалар бойынша тақырып таңдау еркіндігі.
3. Оқу стилі бойынша:
- Визуал, аудио, кинестетикалық материалдар (бейне, подкаст, рөлдік ойындар).
4. Уақыт және өнім бойынша:
- Оқушыларға тапсырманы орындауға гибкий мерзімдер немесе қосымша уақыт (қажет болған жағдайда).
- Минималды талап пен қосымша критерийлер: қалайынша негізгі міндетті орындаса жеткілікті, қосымша балл — сапалы кеңейту.
Бағалау және кері байланыс
- Бағалау түрлері:
- Формативті бағалау: қысқа тесттер, ауызша сұрау, Kahoot!, жұптық кері байланыс.
- Суммативті бағалау: портфолио, жобалар, тапсырмалық жазба, сөйлесу/презентация.
- Өзін-өзі және теңбағалау: чек-листтер, рефлексия парақтары.
- Бағалау критерийлері (мысалдар):
1) Грамматикалық жаттығулар:
- Дұрыстылығы (грамматика, орфография): жоғарғы деңгей — 90–100% дұрыс жауап; орта деңгей — 70–89%; төмен — <70%.
- Құрылымға сәйкестігі: сөйлемдердің логикалық және морфологиялық дұрыстығы.
2) Қысқаша жазба (шағын эссе, өтініш, резюме):
- Мазмұн (талапқа сәйкестік, негізгі ой анық көрсетілген): 40%
- Тілдік құралдар (лексика, синтаксис, стиль): 30%
- Ұйымдастыру (параграфтар, байланысты сөздер): 15%
- Оформление, орфография, пунктуация: 15%
- Бағалау шеңбері: 5 (жеткіншекті) деңгей бойынша; рубрика арқылы нақты сипаттама беріледі.
3) Ауызша сөйлеу (монолог/диалог/презентация):
- Коммуникативтік толықтық (тапсырманы орындау): 40%
- Тілдік дәлдік (грамматика, лексика): 25%
- Сөйлеу дағдысы (флюенттілік, артикуляция): 20%
- Көрнекілік және құрылым (жұмыс бүлігі, слайдтар, мақал-мәтелдер қолдану): 15%
- Рубрика мысалы (қысқаша презентация — 3–4 минут):
- Мазмұн толықтығы: толық/негізгі/жетіспейді.
- Тілдік басқару: минимум қателер/кейбір қателер/көп қателер.
- Ұйымдастыру: логикалық құрылым/бақылаулы/сәтсіз.
- Коммуникация: аудиториямен байланыс / сирек байланыс / байланыс жоқ.
Практикалық (мысал) тапсырмалар — өмірмен байланыс
1. «Резюме және өтініш жазу» жобасы
- Мақсаты: ресми стильде қысқа, нақты резюме мен мотивациялық хат дайындау.
- Құралдар: шаблондар, нақты хабарландыру.
- Бағалау: мазмұн, стиль, форматтау.
2. «Жергілікті жаңалықты талдау»
- Оқушылар газеттен немесе сайттан жаңалық таңдап, мәтінді құрылымдап, бағалау критерийіне сай сыни талдау жасайды.
- Нәтиже: қысқаша аналитикалық жазба + ауызша түсініктеме.
3. «Қоғамдық пікір сауалнамасы және қорытынды»
- Топтық жұмыс: сауалнама құру, өткізу, нәтижесін өңдеу және тұжырым жасау.
- Тілдік компонент: сауалнама мәтіні, есеп жазу, презентация.
4. «Рөлдік ойын: мемлекеттік органдармен байланыс»
- Сценарий: азамат мемлекеттік құжат сұрайды — рөлдер: қызметкер/азамат/тексеруші.
- Мақсаты: ресми тіл, сыпайылық, құжаттармен жұмыс.
Ұсынылатын сабақ құрылымы (1 сабақ мысалы, 45–60 мин)
- Ұйымдастыру (5 мин): мақсатты хабарлау.
- Белсенділеу (10 мин): флип-кластан алынған материал бойынша сұрақ-жауап, топ ішінде қысқа жаттығулар.
- Негізгі жұмыс (20–30 мин): станциялық қозғалыс — грамматика/мәтін талдау/жазба практикасынан өту.
- Қорытынды (5–10 мин): рефлексия, өзін-өзі бағалау, үй тапсырмасы (LMS арқылы).
Қорытынды ұсыныстар
- Оқыту өмірмен тығыз байланыста болуға тиіс: нақты өмірлік міндеттер мен құжаттар, медиамәтіндер, қоғамдық коммуникация негізгі оқу материалдары болсын.
- Оқушыларға өзін-өзі бағалау және рефлексия дағдыларын жүйелі түрде енгізу қажет.
- Технология мен аутентикалық материалдарды сабаққа кіріктіру — функционалдық сауаттылықты арттырады.
- Саралау арқылы әрбір оқушыға жетістікке жету мүмкіндігін қамтамасыз ету керек.
Оқытуды ұйымдастыруға әдістемелік нұсқаулар
Мақсат: Оқушылардың қазақ тілін өмірмен байланысты қолдана білу біліктілігін, функционалдық сауаттылығын және коммуникативтік дағдыларын дамыту; сыныпта қауіпсіз, инклюзивті, ақпараттық-коммуникациялық технологияларды (АКТ) тиімді қолданатын оқу ортасын құру.
1. Жалпы педагогикалық принциптер
- Оқу өмірге бағытталған болуы керек: тілдік материалдарды нақты, күнделікті коммуникация жағдайларымен байланыстыру.
- Оқушы орталығын сақтау: белсенді оқу, проблемалық тапсырмалар, сыни ойлау.
- Инклюзия: әр оқушының мүмкіндігіне қарай тұрпаттау (дифференциация).
- АКТ-ны мақсатты пайдалану: оқыту міндетіне қызмет ететін құралдар.
- Бағалау мақсатты және әртүрлі болуы керек: формативтік (әр сабақ) және суммативтік (жұмыс, жоба).
2. Сабақтарды жоспарлау ұсыныстары (апта/блок деңгейі)
- Апта мақсаты: функционалдық сауаттылықтың бір-екі аспектісін меңгерту (мыс., ресми-ресми емес жазу дағдылары, ақпаратты талдау және қайта өндіру, ауызша пікірталас).
- Апталық құрылым (5 сабақ):
1) Кіріспе: мақсатты анықтау, мотивация, берілуі тиіс лексика/грамматика.
2) Талдау/модельдеу: мәтін/сценарий талдау, тіркестерді бөліп алу.
3) Практика: грамматикалық және лексикалық жаттығулар, жұптық жұмыс.
4) Проблемалық/жоба жұмысы: ақпаратты пайдалана отырып өмірлік тапсырманы орындау.
5) Қорытынды/бағалау: презентация, рефлексия, үй тапсырмасы.
- Сабақтың құрылымы (45–90 минут):
- Ұйымдастыру (3–5 мин): назар жинау, мақсатты хабарлау.
- Мотивация (5–7 мин): нақты өмірлік сұрақ, қысқа видеосюжет немесе мақала.
- Үйрету (15–25 мин): жаңа материал (грамматика, стиль, тілдік бірліктер).
- Практика (15–25 мин): жұп/топ тапсырмалары, АКТ жаттығулары.
- Қолдану (10–15 мин): рөлдік ойын/жоба/презентация.
- Бағалау және үй жұмысы (5–10 мин): кері байланыс, мақсатқа жету деңгейін талқылау.
3. Тақырыптық мысалдар (функционалдық сауаттылыққа арналған)
- Мәтінмен жұмыс: хабарламаны, мақаланы, ресми хатты талдау — мақсат, аудитория, негізгі ой, дәлелдер.
- Ақпаратты өңдеу: кестеге түсіру, инфографика жасау, қысқарту (summary), парафраз жасау.
- Жоғарғы деңгейлі ауызша сөйлеу: пікірталас, келіссөздер, қорғау.
- Жазба дағдылары: электрондық хат жазу (ресми/ресми емес), өтініш, резюме, шағын аналитикалық есеп.
4. Грамматикалық жаттығулар (мысалдар)
- Функционалдық тапсырма: ресми хатқа қажетті грамматикалық формалар (септік, сөйлем мүшелерінің тәртібі, конструкциялар) — толық және қысқаша нұсқасын жаздыру.
- Контрастивті жаттығу: ресми және бейресми стильдегі сөйлемдерді салыстыру, қажетті формаларды қолдану.
- Интерактивті жаттығу (АКТ): Quizlet/HotPotatoes арқылы тармақталған тапсырмалар, автоматты кері байланыс.
- Бағалау критерийі (грамматика үшін): дәлдік (әр 1 қате = -1 ұпай), қолданылу (форманың орындылығы), күрделілік (жоғары деңгейлі құрылымдар қолданылса қосымша ұпай).
5. Топтық жұмыс ұйымдастыруы
- Топ құру: әртүрлі қабілеттер араласқан 4–5 адамдық топтар; уақытша жұптар.
- Топ ішіндегі рөлдер: жетекші (координатор), жазбаша жасаушы (секретарь), уақыт сақтаушы, спикер (презентация жасайтын), тексеруші (сынып ішіндегі бағалаушы).
- Жұмыс түрлері:
- Jigsaw (пазл): әр оқушы мәтіннің бір бөлігін зерттеп, содан кейін топ ішінде бөліседі.
- Think-Pair-Share: жеке ойлау → жұпта талқылау → топпен бөлісу.
- Carousel: бірнеше станцияда әртүрлі тапсырма орындау, нәтижелерді біріктіру.
- Проектілік жұмыс: өмірмен байланысқан тақырып бойынша шағын жоба (2 урокта аяқталатын).
- Топтық бағалау: өз-өзін және бір-бірін бағалау парақтары; мұғалімнің бақылауы арқылы формативтік кері байланыс.
6. АКТ пайдалану (нақты ұсыныстар)
- Құралдар: Google Classroom/Teams — тапсырмалар, кері байланыс; Padlet — идеялер тақтасы; Kahoot/Quizizz — жылдам тексеру; Quizlet — лексика; Nearpod/Genially — интерактив сабақ; YouTube — қысқа роликтер; Canva/PowerPoint — инфографика жасау; аудиожазба, подкасттар.
- Мәтінмен жұмыс: онлайн корпус (егер бар болса) немесе ұлттық/онлайн басылымдарды пайдалану; мәтіннен маңызды ақпаратты шығарып, визуалдау.
- Жазбаға көмек: Google Docs — бірлесіп жазу, комментарий; мәтінді дыбыстау/аудиожазба арқылы диктант.
- Қашықтан/дистанциялық формат: синхронды (Zoom/Teams) және асинхронды (апта ішінде белсенділік тапсырмалары).
- АКТ қауіпсіздігі: платформаларда жеке мәліметтерді қорғау, құқықтық-этикалық нормаларды сақтау.
7. Дарынды балалармен жұмыс
- Дифференциация: күрделілікті жоғарылату — аналитикалық тапсырмалар, зерттеу, шығармашылық жоба.
- Түрлі тапсырмалар: тереңдетілген оқу тапсырмалары (салыстырмалы талдау, тілдік зерттеулер, әдеби-критикалық эссе).
- Жеке оқу жоспары: аптасына қосымша тапсырмалар, үйірме немесе олимпиадаға дайындау.
- Роль: лидерлік міндеттерді беру (топты басқару, басқа оқушыларға ментор болу).
- Бағалау: өнімнің сапасына басымдық, тәуелсіз жұмыс көрсеткіштері, презентация қабілеті.
8. Ерекше қажеттіліктері бар оқушылармен жұмыс (инклюзия)
- Жалпы қағидалар: дайындық, икемделген тапсырмалар, ассистивті технологиялар, нақты және қысқа нұсқаулар.
- Аккомодациялар:
- Ақыл-ой немесе оқу қиындықтары: тапсырманы шағын қадамдарға бөлу; кілт сөздер тізімі; сурет/кесте арқылы қолдау; уақытты ұлғайту.
- Дислексия, дисграфия: аудио нұсқалар; speech-to-text (мәтінге дауыс арқылы жазу); орындалатын тек маңызды қателерге ғана назар аудару.
- Тыңдау/көру проблемалары: субтитрлер, мәтін нұсқалары, үлкейтілген қаріп, контраст.
- Қозғалыс немесе сенсорлы қиындықтары: орын тұрақты ұйымдастыру; онлайн қатысу мүмкіндігі.
- Аутизм/ADHD: сабақ құрылымын алдын ала хабарлау; сенсорлық тыныштық аймағы; нақты тапсырмалар мен уақыт кестесі.
- Құралдар: экран оқуышылар (NVDA, JAWS), мәтін үлкейту, субтитризация құралдары, сөйлеуді мәтінге айналдыру (Google Speech-to-Text).
- Индикация: тапсырмаларды жеңілдетілген және күрделендірілген нұсқаларында дайындаңыз; жеке қолдау қажет кезде ата-анамен және арнайы мамандармен келісу.
9. Қауіпсіз білім беру ортасын құру
- Физикалық қауіпсіздік: сыныпты дұрыс орналастыру (өтпелі жолдар бос болу), төтенше жағдай жоспары, құрал-жабдық қауіпсіздігі.
- Эмоционалдық қауіпсіздік:
- Топ ережелерін бірге жасау: сыйластық, бір-бірін тыңдау, сынның конструктивтілігі.
- Антибуллинг шаралары: кез келген кемсітуге жол бермеу; оқушыларға шағымдану жолдарын түсіндіру.
- Қолдау жүйесі: сенім телефоны, психологпен байланыс, мұғалімнің қолжетімділігі.
- Сандық/онлайн қауіпсіздік:
- Дербес деректерді қорғау: жұптық суреттерді бөліспеу, ата-ананың келісімі.
- Сайта/құралдарға тіркелу кезінде қауіпсіз парольдер, екіфакторлы аутентификация.
- Интернет этикасы, ақпараттың шынайылығын тексеру дағдыларын үйрету.
- Кризистік жағдайлар: оқиға болғанда әрекет ету алгоритмі, ата-аналар және әкімшілікпен тез байланыс.
10. Бағалау және кері байланыс
- Бағалау түрлері:
- Формативтік: күнделікті жаттығулар, топтық бақылаулар, қысқа тесттер, өзін-өзі бағалау.
- Суммативтік: апталық жоба, жазбаша жұмыс (эссе немесе ресми хат), ауызша презентация.
- Бағалау критерийлері (ұсынбаған үлгі):
1) Ауызша сөйлеу (5 ұпайлық шкала):
- Мазмұн: ой толық әрі логикалық (0–5)
- Тіл: лексика және грамматика дұрыстығы (0–5)
- Тәртіп: уақытты сақтау, презентация шеберлігі (0–5)
- Жалпы баға: 3 өлшемнің орташа көрсеткіші немесе қосындысы.
2) Жазба (5 ұпайлық шкала):
- Мазмұн: мақсатқа сай және нақты (0–5)
- Стиль/тон: аудиторияға сәйкес (0–5)
- Грамматика/орфография: қателер саны (0–5)
- Ұйымдастыру: құрылым (кіріс, негізгі, қорытынды) (0–5)
3) Грамматика/лексика:
- Дәлдік, қолданылу және күрделілік бойынша бағалау.
- Кері байланыс: нақты, уақытылы, конструктивті. «Жарайсың» емес, «Нені жақсартуға болады» және «Қалай көмектесе аламын» түрінде.
- Портфолио: апталық жұмыстар, жазбалар, аудиожазбалар — оқу прогресін көрсету үшін.
11. Қолданбалы сабақ/апта мысалы (қысқаша)
- Апталық тақырып: «Жұмысқа өтініш жазу және интервьюда өзін таныстыру»
1) Дүйсенбі: Түсінік беру — ресми хаттар мен өтініштердің құрылымы, мысал мәтін оқу (видео немесе мақала).
2) Сейсенбі: Грамматика — өтініште қолданылатын синтаксистік конструкциялар, салалас-тәуелді сөйлемдер.
3) Сәрсенбі: Жазба практика — рөлдік тапсырма: нақты вакансияға өтініш жазу (Google Docs арқылы бірге тексеру).
4) Бейсенбі: Ауызша дайындық — интервью сұрақтары және жауаптар; жұптық рөлдік ойын (рекордермен жазу).
5) Жұма: Қорытынды — презентация, сынып мүшелері кері байланыс береді; бағалау және рефлексия.
12. Мұғалімге практикалық кеңестер
- Сабақты 5–10 минуттық «жылыту» (warm-up) арқылы бастаңыз: қысқа сұрақтар, күнделікті жағдайлар.
- АКТ-ты міндетті құрал етіп емес, мақсатқа сай қолдану — уақыт пен ресурсты үнемдеу.
- Үй тапсырмасын нақты әрі қолданбалы етіңіз — өмірде қолдануға болатын форматта.
- Қателерге конструктивті қарайтын орта қалыптастырыңыз — қателер жалпы даму бөлігі.
- Оқушылардың пікірін есепке алу үшін апта соңында қысқа анкета алу (2–3 сұрақ).
13. Қосымша ресурстар мен әдебиет (ұсыныстар)
- Оқу-әдістемелік құралдары, электрондық оқулықтар (мектеп бағдарламасына сай).
- Онлайн-платформалар: Google Classroom, Zoom, Kahoot, Padlet, Quizlet, Canva.
- Тілдік ресурстар: ұлттық/онлайн басылымдар, тілдік корпус (қол жетімді болса), электронды сөздіктер.
- Мамандық бойынша байланыс: психолог, арнайы білім беру мұғалімі, ІТ-кеңесші.
Қорытынды: «Қазақ тілін меңгерудегі функционалдық сауаттылық» оқу үрдісіне бағыттай отырып, сабақтарды өмірмен байланысты, практикалық, интерактивті етіп құру қажет. Дифференциация, АКТ және қауіпсіз инклюзивті орта — осы мақсатқа жетудің басты құралдары. Мұғалім сабақ жоспарларында нақты мақсаттар қойып, бағалау критерийлерін алдын ала ашық көрсетуі тиіс.
Оқушыларды бағалау критерийлері
Мақсат: Оқушылардың қазақ тілін әлеуметтік‑мәдени және күнделікті өмір жағдайларында тиімді қолдану қабілетін бағалау; тілдік коммуникация, мәтінді түсіну, жазбаша және ауызша практикаларды өмірмен байланысты дүниелер арқылы тексеру.
1. Бағалау түрлері — мақсаты мен мысалдары
Қалыптастырушы бағалау (формативті)
Мақсаты: оқыту барысындағы жетістікті анықтау, түзету және бағыттау.
Құралдары: қысқа жаттығулар (exit ticket), класта орындалатын жаттығулар, достарымен тексеру (peer‑assessment), мұғалімнің бақылауы/талдауы, оқушының өзін‑өзі бағалауы, электронды тесттер.
Мысалдар: мәтінді жылдам оқу тапсырмасы + 3 сұрақ; функционалдық мәтін жазу жобасының алғашқы жобасы; рольдік ойындағы 3 сөйлемдік диалог.
Жиынтықтаушы бағалау (суммативті)
Мақсаты: оқу кезеңінің соңында оқушының меңгеру деңгейін қорытынды бағалау.
Құралдары: бірлік бойынша тест, қысқа эссе/қолданбалы хат, устна презентация/жобаның қорытындысы, портфолио.
Мысалдар: «өмірмен байланысқан» практикалық жоба (коммуналдық шағым, резюме жазу және устна қорғау), бірлік тесті (грамматика + түсіну + сөздік).
Бағалау үлестері (ұсыныс): формативті 40%, суммативті 60% (мектеп талаптарына қарай өзгертіледі).
2. Жетістік деңгейлері және дескрипторлар (4 деңгей)
Деңгей 4 — «Тамаша/Жоғары» (90–100%)
Оқушы мәтіннің негізгі және жанама ойларын анықтап, дәлелдермен талдайды; жазбаша тапсырмаларды нақты және лайықты функционалдық стильде орындайды; ауызша ойды анық, еркін жеткізеді; грамматикалық емес қателер өте сирек; тілдік құралдарды өмірлік жағдайларда тиімді қолданады.
Деңгей 3 — «Жақсы/Қанағаттанарлық» (75–89%)
Негізгі ойларды түсінеді, жазбаша жұмыста мақсатты тұрғыдан айта алады; ауызша байланыста сұрақтарға жауап бере алады, аздаған көмекті қажет етеді; грамматикада орфо/пунктуациялық қателер бар, бірақ мағынаны бұзбайды; күнделікті жағдайларда тілдік құралдарды қолданады.
Деңгей 2 — «Орта/Дамып келе жатқан» (50–74%)
Мәтіннің басты ойларын толық түсінбеуі мүмкін; жазбаша/ауызша тапсырмаларды орындағанда кеңес қажет; жиі грамматикалық және лексикалық қателер кездеседі; функцияны орындау кейде жүзеге аспайды.
Деңгей 1 — «Төмен/Бастапқы» (<50%)
Мәтінді түсінудің және өз ойын жүйелі жеткізудің жеткіліксіздігі; хаттамалық және күнделікті тілдік тапсырмаларды орындауда үлкен қиындықтар; көп қате; қосымша оқу қажет.
3. Бағалау рубрикалары (негізгі тапсырмалар үшін)
A. Қысқа практикалық жазба (тәжірибелік мәтін: арыз, шағым хат, өтініш, резюме) — 20 ұпай
Мазмұн және мақсатқа сәйкестік (6 ұпай)
- 6 — барлық талаптар орындалған, мақсат нақты көрсетілген.
- 4–5 — негізгі талаптар орындалған, кейбір детальдар жетіспейді.
- 2–3 — мазмұн жартылай ғана сәйкестендірілген.
- 0–1 — мақсат анық емес, негізгі элементтер жоқ.
Ұйымдастыру/құрылым (4 ұпай)
- 4 — логикалық бөлімдері анық, өтпелі сөйлемдер бар.
- 3 — негізгі блоктар бар, байланыс әлсіз.
- 1–2 — құрылым бұзылған.
- 0 — құрылым жоқ.
Тілдік туралық (грамматика, орфография) (6 ұпай)
- 6 — қателіктер өте азық, оқуды қиындатпайды.
- 4–5 — кейбір қателер бар, бірақ түсінік сақталады.
- 2–3 — қателер мазмұнға кедергі жасайды.
- 0–1 — қателер көп, мәтін түсініксіз.
Жанр/әдептілік және стиль (4 ұпай)
- 4 — стиль мақсатқа сай (ресми/бейресми), тіл мәдениеті сақталған.
- 2–3 — кейбір стиль қателері.
- 0–1 — стиль қате, орынсыз формулировка.
B. Ауызша қорғау/рөлдік ойын (5–7 минут) — 20 ұпай
- Мазмұн және аргументация (6 ұпай)
- 6 — тақырып егжей‑тегжейлі ашылған, дәлелдер бар.
- 4–5 — негізгі ойлар бар, бірақ дәлелдер аз.
- 2–3 — ойлар жеткіліксіз.
- 0–1 — мазмұн жоқ.
Сұхбат/диалогтық дағды (4 ұпай)
- 4 — сұрақтарға жауап белсенді, интерактивті.
- 2–3 — жауап беруі шектелген.
- 0–1 — жауап қимылы жоқ.
Тілдік құралдар — сөздік қор және стиль (4 ұпай)
- 4 — лексика бай, тіркестер жан-жақты.
- 2–3 — сөздік жеткіліксіз.
- 0–1 — сөздік қате.
Үн сапасы, артикуляция, тұжырым (3 ұпай)
- 3 — айтылым таза, тұжырым нақты.
- 1–2 — артикуляцияда қиындықтар.
- 0 — түсініксіз.
- Уақытты сақтау және ұйымдастыру (3 ұпай)
- 3 — берілген уақыт шегінде.
- 1–2 — уақытты сақтау бұзылған.
- 0 — формат сақталмаған.
C. Оқу түсінігі және мәтінді талдау (қысқа тест + эссе) — 20 ұпай
- Негізгі ойды анықтау (6 ұпай)
- Жанама және имплицит ойды табу (4 ұпай)
- Дәлелдермен жұмыс, мәтіннен цитаталар қолдану (6 ұпай)
- Терминология және түсініктеме (4 ұпай)
D. Грамматика және функционалдық тапсырма (қысқа жаттығу: түзету, түрлендіру, толықтыру) — 20 ұпай
- Дұрыс орындау/жіктеу (10 ұпай)
- Өздік түзету/рефлексия (5 ұпай)
- Қолдану жағдайында дұрыстығы (5 ұпай)
E. Портфолио / практикалық өмірмен байланысқан жоба — 20 ұпай
- Автентикалық тапсырмаға сәйкестік (6 ұпай)
- Өнімнің сапасы (жазбаша/ауызша) (6 ұпай)
- Рефлексия: не үйрендім, қандай дағды жетілдірілді (4 ұпай)
- Қосымша материалдар: аннотациялар, түзетілген жобалар (4 ұпай)
(Рубрикалар бойынша ұпайларды стандартты шкалаға ауыстырып, жалпы бағалау шығарылады.)
4. Формативті бағалау құралдары мен кері байланыс жолдары
- Құралдар:
- Exit Ticket: сабақ соңында 2–3 сұрақ; 5 минут. (мұғалім жылдам топтастырып, қажетті түзетулерді жоспарлайды)
- Мини‑квиз (5–10 сұрақ) — грамматика/лексика/түсіну.
- Peer‑review чек‑лист: жазбаша жұмысты бір‑біріне тексеру (бірнеше нақты пункт: мазмұн, құрылым, тілдік қателер).
- Аудио/видео жазба: оқушының ауызша тапсырмасын жазып барып, өзі және мұғалім тыңдап, қысқа түзету жазады.
- Бақылау парағы (teacher observation sheet): қатысу, ынталылық, коммуникация.
- Электронды портфолио/ЖИМ (Google Classroom, Moodle) — түзетулер мен дамуды көру.
- Кері байланыс формалары (оқушыларға берілетін нақты ұсыныстар)
- Қысқа түзетілген жазбаша пікір: «Мазмұның жақсы: тақырыпты ашып жібердің. Келесіде — кіріспеде мақсатты нақтырақ көрсет. 2‑беседа: сөйлемде сөйлем мүшелерінің тәртібін тексер (2 қате).»
- Үздіксіз ауызша кері байланыс (1–2 нақты кеңес): «Жақсы айттың; тыныс орындарын қадағала, сөйлемдерді қысқартқанда ойың анық көрінеді.»
- Аудиофайл арқылы түзету: мұғалім қысқа аудио жазып, нақты мысалдар көрсетеді.
- Тапсырманы «жасыл‑сары‑қызыл» жүйесі: жасыл — мақұл, сары — жақсарту керек (нақты пунктпен), қызыл — қайта жазу қажет (неліктен).
- Self‑assessment checklists: оқушы өз жұмысына баға қояды (мысалы: «менің жұмысым құрылымдық — иә/жоқ; грамматика — иә/жоқ»), мұғалім осыны растап, түзету ұсынады.
Кері байланыс принциптері:
- Уақытылы (48 сағат ішінде қысқа түзету; үлкен жұмысқа 5–7 күн).
- Нақты (қай жерде және қалай түзету керек).
- Қолданбалы (әрбір кеңестің шешім жолын көрсету — мысалдармен).
- Балансты (оң жақтары мен жетілдіру нүктелері).
5. Оқушылармен жұмыс жасау әдістері (бағалауды оқушыға түсінікті ету)
- Алдын ала критерийлерді сабаққа енгізіп, үлгі жұмысты көрсету (экземпляр).
- Рубриканы тапсырма басталарда оқушыларға тарату; оқушылар өз бағаларын жоспарласын.
- Peer‑assessment сессиялары (әр тапсырма үшін 1 сессия).
- Рефлексия жазу: «Не үйрендім, қандай қиындық болды, келесіде не істеймін?»
- Ата‑аналарға қысқаша есеп (апталық/айлық) — оқушы дамуы туралы.
6. Бағалау нәтижелерін интерпретациялау (бағалау шкаласы)
- 90–100% — «A» / «5» (жоғары)
- 75–89% — «B» / «4» (жақсы)
- 50–74% — «C» / «3» (орта)
- <50% — «D/E» /
«2-1» (қанағаттандырмайды)
(Мектептің бағалау саясатына сәйкес өзгертуді
ұсыныңыз.)
7. Қосымша ұсыныстар мұғалімге
- Функционалдық сауаттылыққа баса назар аударыңыз: оқушылардан тек грамматикалық дұрыс жазу емес, нақты өмірлік тапсырманы шешуді талап етіңіз (өтініш, шағым, телефон қоңырауы сценариі, CV, жарнама мәтіні).
- Портфолионы бірлік бойы жинап, қорытынды сессияда қорғау ұйымдастырыңыз.
- Бағалау нәтижелерін жеке даму жоспарына (ILP) енгізіп, кейінгі кезеңге мақсат қойыңыз.
Ұзақ мерзімді жоспар
1 Бөлім. 1-тоқсан: Тіл негіздері мен функциялары (1–9 апталар)
1-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Қазақ тілінің маңызы
Білуі тиіс: Қазақ тілінің әлеуметтік және мәдени аспектілерін
түсіндіру.
2-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Функционалдық сауаттылық: Түсінік
Білуі тиіс: Функционалдық сауаттылықтың негіздерін
түсіндіру.
3-сабақ (1
сағат)
Сабақтың тақырыбы: Тілдің функционалдық аспектілері
Білуі тиіс: Тілді қарым-қатынас құралы ретінде
қарастыру.
4-сабақ (1
сағат)
Сабақтың тақырыбы: Тілдің мәдениетпен байланысы
Білуі тиіс: Тілдің мәдениетпен байланысын
көрсету.
5-сабақ (1
сағат)
Сабақтың тақырыбы: Сауатты жазу: Негіздер
Білуі тиіс: Сауатты жазу негіздерін
үйрету.
6-сабақ (1
сағат)
Сабақтың тақырыбы: Сауатты оқу: Түсінік
Білуі тиіс: Сауатты оқу принциптері мен дағдыларын
үйрету.
7-сабақ (1
сағат)
Сабақтың тақырыбы: Коммуникацияның негізгі принциптері
Білуі тиіс: Коммуникацияның негіздерін
түсіндіру.
8-сабақ (1
сағат)
Сабақтың тақырыбы: Тіл және ақпарат
Білуі тиіс: Ақпараттық сауаттылықты
дамыту.
2 Бөлім. 2-тоқсан: Тіл нормасы, стиль және медиа (10–17 апталар)
9-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Сөздік қорды дамыту
Білуі тиіс: Сөздік қорды тиімді
пайдалану.
10-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Тілдік нормалар
Білуі тиіс: Тілдік нормалардың негіздерін
үйрету.
11-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Тілдің стилистикалық ерекшеліктері
Білуі тиіс: Тілдің стилистикалық ерекшеліктерін
талдау.
12-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Әдебиет пен тіл
Білуі тиіс: Әдебиет арқылы тілдің байлығын
көрсету.
13-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Медиа мәтіндермен жұмыс
Білуі тиіс: Медиа мәтіндерімен жұмыс істеу дағдыларын
дамыту.
14-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Кәсіби тіл
Білуі тиіс: Кәсіби тілдің негіздерін
үйрету.
15-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Тіл және мәдениетаралық байланыс
Білуі тиіс: Мәдениетаралық байланыс принциптерін
түсіндіру.
16-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Тілді меңгеру стратегиялары
Білуі тиіс: Тілді меңгеру стратегияларын
үйрету.
3 Бөлім. 3-тоқсан: Коммуникативтік дағдылар және қоғамдағы тіл (18–25 апталар)
17-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Тілдік саясат
Білуі тиіс: Тілдік саясаттың қоғамдағы рөлін
талдау.
18-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Тіл және ұлттық идентичность
Білуі тиіс: Тіл мен ұлттық идентичность арасындағы байланысты
көрсету.
19-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Әлеуметтік желілер мен тіл
Білуі тиіс: Әлеуметтік желілердегі тіл қолдану дағдыларын
дамыту.
20-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Тілдегі өзгерістер
Білуі тиіс: Тілдегі өзгерістер мен даму процесін
талдау.
21-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Тіл және өнер
Білуі тиіс: Тілдің өнердегі рөлін
көрсету.
22-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Тіл мен экономика
Білуі тиіс: Тіл мен экономика арасындағы байланысты
көрсету.
23-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Тілдік кедергілер
Білуі тиіс: Тілдік кедергілерді жеңу әдістерін
үйрету.
24-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Тіл және психология
Білуі тиіс: Тіл мен психологияның өзара әсерін
көрсету.
4 Бөлім. 4-тоқсан: Қолданбалы дағдылар, жоба жұмыстары және қорытынды (26–34 апталар)
25-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Тілді оқыту әдістемесі
Білуі тиіс: Тілді оқыту әдістемесімен
таныстыру.
26-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Тілдің болашағы
Білуі тиіс: Қазақ тілінің болашағы туралы пікір
қалыптастыру.
27-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Тіл және ақпараттық қоғам
Білуі тиіс: Ақпараттық қоғам мен тіл арасындағы байланысты
көрсету.
28-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Қорытынды: Тілдің әлеуметтік рөлі
Білуі тиіс: Тілдің әлеуметтік рөлін
қорытындылау.
29-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Жобаларды қорғау
Білуі тиіс: Нәтижелерді ұсыну және кері байланыс
алу
30-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Қорытынды бағалау және рефлексия
Білуі тиіс: Жетістіктерді бағалау және алдағы қадамдарды
анықтау
31-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Курс бойынша қайталау және қорытындылау
Білуі тиіс: Өтілген материалды жинақтап, қорытынды жұмысқа
дайындалу
32-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Зерттеушілік мини-жоба
Білуі тиіс: Білімді тәжірибеде қолдану
(мини-жоба)
33-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Практикум және кейстер
Білуі тиіс: Практикалық дағдыларды
нығайту
34-сабақ (1 сағат)
Сабақтың тақырыбы: Жобаларды қорғау
Білуі тиіс: Нәтижелерді ұсыну және кері байланыс
алу
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Қазақ тілінің маңызы |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Қазақ тілінің
қоғамдық, ұлттық және мәдени рөлін түсіндіре алады (ауызша — 1–2
минут; жазбаша — 8–12 сөйлем). |
|
Сабақтың мақсаты: |
Оқушыларға "Қазақ тілінің маңызы" тақырыбында ой қалыптастыру; тілдік құралдарды қолдана отырып қысқа жазбаша және ауызша шығарма жасауға үйрету (1–2 сөзде емес, 1 сыңғыл/параграф деңгейінде). |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Бастапқы назар аударту (5 минут) |
Сабақ тақырыбын хабарлайды; оқушыларға қысқа әуенмен/сурет арқылы «тіл» туралы ой тастайды; жылдам ой жинақтау (10 оқушыдан тез жауап). |
10 оқушыдан тез жауап береді: "Қазақ тілі не үшін маңызды?" — қысқа пікірлер (бір сөйлемнен). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
слайд (тақырып), 1 иллюстрация/сурет "тіл және қоғам" |
|
Негізгі жұмыс (25 минут) |
1)
Грамматикалық жаттығу таратады (10 сөйлем, бос орынға дұрыс сөз
формасын қою; 3 сөйлемде тыныс белгілерін қою қажет). 2) Жазбаша
тапсырманы түсіндіреді: 8–12 сөйлемдік параграф жазу (кіріспе, 2
дәлел, қорытынды). 3) Ауызша жаттығу: жұпта 1–2 минуттан шағын
баяндама дайындау және топ ішінде бөлісу. |
1) Жеке
түрде грамматикалық жаттығуды орындайды (10 сөйлем).
2) 8–12
сөйлемнен тұратын параграфты жазып аяқтайды (10 минут). 3) Жұпта
1–2 минуттық ауызша баяндама дайындап, топта бірігіп
талқылайды. |
|
тапсырма парағы (print/Google Doc),
мысалдар жинағы |
|
Бекіту (5 минут) |
Топтардан 2 оқушы шақырып, 1 минуттық қысқа пікір тыңдайды; негізгі идеяларды бір жерге жинақтайды; жетістік критерийлерін еске түсіреді. |
2 оқушы шығып ауызша қорытынды жасайды; қалғандары тыңдап, сұрақ қояды. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
тақта, маркерлер |
|
Рефлексия (3 минут) |
Қысқа кері байланыс: 'Бір нәрсе үйрендім / Бір сұрақ қалды' форматында үгіттейді; үй тапсырмасын хабарлайды. |
Әр оқушы 1 қысқа жазба (стикерге) жазады: "Бүгін не үйрендім?". |
Бақылау, ауызша жауаптар |
стикерлер, беттер |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Функционалдық сауаттылық: Түсінік |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Мәтіннен негізгі ой
мен қосалқы ойды анықтай алады; мәтінді логикалық бөліктерге бөліп,
қысқаша қайта айта алады. |
|
Сабақтың мақсаты: |
Оқушылар функционалдық сауаттылық негізінде мәтінді түсіну, грамматикалық түрде дәлелдеу және қысқа жазбаша әрі ауызша ойды жүйелеу дағдыларын меңгереді. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Басы (5–7 мин) |
Сабақ мақсатын хабарлау. Оқушыларға қысқа мотивациялық мәтін оқып беру (мәтіннің тақырыбы мен контексті). Классқа 2 жылдам сұрақ қою (Kahoot/ауызша). |
Сабақ мақсатымен танысу; Kahoot немесе қол көтеріп қысқа жауап беру. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Kahoot/Google Slides, тақырыптық шағын мәтін (150–200 сөз) |
|
Ортасы (25–30 мин) |
Грамматикалық қысқа түсініктеме беру
(септік, рай формалары, байланыс сөздері). Үлгі мәтін бойынша жалпы
талдау көрсету. Тапсырмаларды бөліп беру: 1) грамматика жаттығуы,
2) жазбаша жұмыс, 3) жұппен ауызша жаттығу. Мұғалім топтар арасында
жүріп бағыттап, тірек сұрақтар қояды. |
1) Жеке
орындау: грамматикалық жаттығуды орындау (10 мин). 2) 40–80 сөздік
қысқаша жазба жазу (12–15 мин). 3) Жұппен сөйлесу: бір-бірінің
жазбасын оқып, 6–10 сөйлемдік ауызша қорытындысын айту (6–8
мин). |
|
Жұмыс
парақтары (8 сөйлем), грамматика ереже парақшасы |
|
Бекіту (8–10 мин) |
Оқушылардан бірнеше жазбаны дауыстап оқыту және қысқа кері байланыс беру. Шығу билетін тарату: 3 сұрақ (негізгі ой, грамматикалық форманы көрсету, бір сөйлеммен қорытынды). |
Өз жазбаларын оқиды; шыққан сұрақтарға жазбаша немесе ауызша жауап береді. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Шығу билеті (қағаз/Google Forms) |
|
Рефлексия (3–5 мин) |
Сабақты қорытындылау, үй тапсырмасын беру және бағалау критерийлерін еске салу. |
Сабақтан алған негізгі бір ойды бір сөйлеммен айтады; үй тапсырмасын жазып алады. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Тақта/электронды платформа |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Тілдің функционалдық аспектілері |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Тілдің қарым-қатынас
құралы ретінде рөлін зерттеу |
|
Сабақтың мақсаты: |
1 апталық жоспар: 'Тілдің функционалдық аспектілері' тақырыбы бойынша 10-сынып оқушыларын 1–2 сабақта зерттеп, талқылап шығаруға бағытталған оқу-жоспар |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақтың басы (5–7 мин) |
Оқушыларға апталық мақсатты таныстырып, 'Тілдің функционалдық аспектілері' тақырыбының қысқаша қысқаша мазмұнын айтады; сабақты ұйымдастыру (топтарға бөлу, құрал-жабдықтарды дайындау). |
10-сынып оқушылары 10-сөйлем деңгейінде сабақтың мақсатын тыңдап, топтарға бөлінеді; қысқа сатып алу/реакция көрсетеді (эмоджи/қысқа сөз). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Слайд: сабақ мақсаты; Kahoot/Quizizz қысқа сұрақтар |
|
Сабақтың ортасы (35 мин) |
1)
Қысқаша теория (5 мин): тіл функцияларының түрлері мен
ерекшеліктері; 2) Грамматикалық жаттығу (10–12 мин): мәтіннен
фрагменттер беріп, функциясын талдау тапсырмасы; 3) Жазбаша жұмыс
(8–10 мин): 40–80 сөздік шығарма / мәтін құрастыру; 4) Ауызша
әрекет (8–10 мин): жұпта талқылап, 1–2 минуттық қорытынды
ұсыну. |
Оқушылар: мәтінді оқып, жұппен талқылап,
грамматикалық жаттығуларды орындайды; 40–80 сөздік жазбаша мәтін
жазады; жұпта 1–2 минут презентация жасайды. |
|
Оқулық/парақ, жұптық жұмыс жазбалары, H5P
(қажет болса) |
|
Сабактың соңы (5 min) |
Жұптардың қорытындыларын тыңдап, ортақ қорытынды жасайды; келесі сабаққа арналған тапсырмаларды (үй жұмысы) тағайындайды. |
Оқушылар 10-сөйлемдік қорытынды сұрақтарға жауап береді; үй тапсырмасын жазып алады. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Рефлексия парағы, Google Form (рефлексия) |
|
Рефлексия (3–5 мин) |
Қысқа қорытынды және бағалау критерийлерін еске салу; оқушылардың өзін-өзі бағалауына бағыттау. |
Өзін-өзі бағалау: 'Мен 3 факт атадым ба? Қорытынды тиянақты ма?' деген сұрақтарға жауап береді. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Бағалау парақтары, смайлик-реакциялар |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Тілдің мәдениетпен байланысы |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Тіл мен мәніет
(мәдениет) арасындағы байланысты түсіну және сипаттау (анализ
деңгейі). |
|
Сабақтың мақсаты: |
10-сынып: 'Тілдің мәні мен мәніетпен байланысы' тақырыбы бойынша 1 аптаға арналған қысқаша оқу-жоспар; оқушылар тілдік құралдарды аналитикалық қолдана отырып, ойды нақтылы жеткізуді үйренеді. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
|
Бастапқы (5 мин) |
Апта мақсаттарын хабарлау; тақырыпқа мотивирлеу сұрағы: «Тіл қандай жағдайда мәдениетті білдіреді?»; жылдам «барометр/жылы-суық» сұрағы (Kahoot/ұпай түрінде). |
Краткий жауап беру, 10-секундтық ой-пікір, Kahoot/Quizizz-те 1 сұраққа жауап. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Kahoot/Quizizz сұрақтары; слайд (тәжірибелік мысалдар). |
|
|
Негізгі (30 мин) |
1)
Қысқа теориялық түсініктеме беру (5 мин). 2) Мәтіндік талдау:
жұппен берілген мәтінді оқып, тіл мен мәніет байланысын табу (15
мин). 3) Жазбаша және ауызша тапсырмаға нұсқау беру (10 мин). |
Жұпта
мәтінді талдайды; әр жұп 3 мысал табады және қысқаша жазады (әр
мысалға 2-3 сөйлем). Кейін жеке эссе жазады
(120-160 сөз) және 2-3 минуттық мини-презентацияға дайындалады. |
|
Мәтін
(тапсырма пакеті), үлгі талдау парағы, Google Docs. |
|
|
Бекіту (7 мин) |
Екі жақты кері байланыс: екі-үш жұптың нәтижеcін тыңдау, қатені түзету. Шығу билеті беру: 1 сөйлемде тіл мен мәніет байланысын анықтау. |
Презентация (әр жұп/жеке 1-2 минут); шығу билетін толтыру. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Шығу билеті үлгісі; уақыт сақтағыш. |
|
|
Бөлім: |
|
||||
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
||||
|
Күні: |
|
||||
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
||||
|
Сабақтың тақырыбы: |
Сауатты жазу: Негіздер |
||||
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Тыныс белгілерін
(нүкте, үтір, сұрақ белгісі, леп белгісі, қос нүкте, сызып тастау)
мәтінде дұрыс қоюды меңгеру; |
||||
|
Сабақтың мақсаты: |
«Сауатты жазу: Негіздер» тақырыбы бойынша оқушылардың тыныс белгілерін, сөйлем құрылысын және абзацтық логиканы дұрыс қолдана білу қабілетін дамыту; жазбаша және ауызша ойды сауатты жеткізу дағдыларын жаттықтыру. |
||||
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
||||
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Бастапқы ықпал (5-7 мин) |
Сабақ мақсатымен таныстыру; тақырыпты қысқаша таныстыру; жылдам ынталандыру сұрақтары (Kahoot/Quizizz арқылы 5 сұрақ) жүргізу. |
Kahoot/Quizizz сұрақтарына жауап беру; сабақ мақсатын тыңдау және сұрақ қою. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Kahoot немесе Quizizz викторина (5 сұрақ), слайд көрсетілім |
|
Негізгі тарау (25-28 мин) |
Теорияны 6-8 минут ішінде түсіндіру: тыныс
белгілері мен сөйлем түрлері; нақты мәтін үзіндісін талдау; үш
тапсырманы беру: грамматика жаттығуы, қысқа жазбаша жұмыс, ауызша
жаттығу. Топтарға/жұптарға нұсқау беру және уақытты бақылау. |
1)
Грамматикалық жаттығуды орындау (индивидуал немесе жұп). 2) Қысқа
40–80 сөздік мәтін жазу (Google Docs/қалам+журнал). 3) Жұппен 1-2
минуттық қысқа презентация немесе пікірталас дайындау және
жеткізу. |
|
Сабақта
берілген мәтін үзінділері (қолданба/қағаз), Google Docs немесе
қағаз қалам |
|
Бекіту (5-7 мин) |
Оқушылардың ұсынылған жұмыстарын жинақтап, екі-үш мысал көрсету; жалпы қателіктерді атап өту; жетістіктерді жеткізу (маратон/эмоджи арқылы). |
Өздерінің жазбаларын, жұптастардың пікірін тыңдап, ұсыну; өз қателерін анықтау. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Проектор, оқушылар жұмыстарының үлгілері |
|
Рефлексия (3-5 мин) |
Сабақты қорытындылау; үй тапсырмасын беру және бағалау критерийлерін еске салу; келесі сабаққа дайындық (қысқа нұсқау). |
Өз жетістігін бағалау: өз-өзін 3 деңгей бойынша бағалау (A/B/C) және қысқа жазба: «Бүгін не үйрендім?» |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Өзін-өзі бағалау парақшасы (Google Form/қағаз) |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Сауатты оқу: Түсінік |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Оқушылар 'түсінік'
деген не екенін анықтайды және қарапайым анықтама құрайды. |
|
Сабақтың мақсаты: |
Оқушылар 'түсінік' ұғымын анықтап, оны мәтінде анықтауға, дұрыс грамматикалық құрылымда қолдануға және қысқа жазбаша және ауызша түрде дәлелдеп жеткізе алады. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақтың басы (5 мин) |
Сыныпты топқа бөлу (жұп/топ), сабағтың мақсатын хабарлау, жылдам вайршторм: 'Түсінік деген не?' сұрағын тақтаға жазу. Kahoot/Quizizz арқылы 3 қысқа сұрақпен жылдам тексеру. |
Жұппен 1 минут ішінде ой бөлісу, 1 адам топтан жауап береді; Kahoot-қа жауап береді. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Kahoot сұрақтары, тақта/смартборд |
|
Негізгі бөлім (35 мин) |
1) 10
мин — грамматикалық тапсырма түсіндіру және орындауды бақылау; 2)
15 мин — жазбаша жұмыс беріп, жеке бақылау; 3) 10 мин —
жұптық/топтық ауызша тұсаукесерлер ұйымдастыру. |
1)
Грамматикалық жаттығуды орындайды (берілген сөйлемдерде сөздердің
түбірін, қосымшаларын анықтау; етістіктен зат есім жасау); 2) 8–10
сөйлемнен тұратын қысқаша шығарма жазады; 3) жұппен 1–2 минуттық
тұсаукесер дайындап, сынып алдында баяндайды. |
|
Жұмыс
парақтары, маркерлер |
|
Сабақтың соңы (5 мин) |
Тұсаукесерден кейін қысқа рефлексия сұрақтарын көрсету: 'Мен бүгін не үйрендім?' 'Қандай сұрақтар бар?' — шығу билет (exit ticket) жинау. |
Әр оқушы 1–2 жолмен шығу билетіне жазады; топтар бір-бірін 1 тамаша деп таңдайды. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Шығу билет формалары (қағаз/Google Form) |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Коммуникацияның негізгі принциптері |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Коммуникацияның
негізгі элементтері мен принциптерін анықтай алады (жіберуші,
хабар, арна, қабылдаушы, кері байланыс, контекст, тосқауылдар). |
|
Сабақтың мақсаты: |
10-сынып: 'Коммуникацияның негізгі принциптері' тақырыбы бойынша оқушылардың тілдік және практикалық коммуникативтік дағдыларын дамыту (1 апта / 4 сабақ). |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Басы (5-7 мин) |
Сабақ мақсатымен таныстырады; ой қозғау сұрағы: «Коммуникация неден тұрады?» Топқа бөлу және қысқа жылдам жұмбақ/сурет арқылы элементтерді сұрайды. |
Жылдам жауап береді; жұпта 1-2 сөйлеммен элементтерді атап өтеді. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Слайд (6 элемент), маркерлі тақта, кішкентай карточкалар |
|
Орта (25-30 мин) |
3
станция бойынша негізгі тапсырмаларды түсіндіреді: 1) Грамматика —
құрылымдарды тексеру; 2) Жазбаша жұмыс — қысқа хат; 3) Рөлдік ойын
— ауызша диалог. Уақытты және бағалау критерийін көрсетеді. |
Жұп/топпен айналып
станциялар бойынша жұмыс істейді: әр станцияда 8–10 минут. |
|
Грамматика
парағы, Kahoot/Quizizz, маркер, тақта |
|
Бекіту (8-10 мин) |
Кейбір жұптарды рөлдік ойыннан шақырып сахналауды ұйымдастырады; жазбаша жұмыстардан үзінділер оқылады және жалпы талқыланады. |
Өз жұмыстарының қысқаша қорытындысын айтады; кері байланыс береді. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Бағалау парақтары, таймер |
|
Рефлексия (3-5 мин) |
Оқушылардан өз жетістіктері мен келесі қадамдары туралы 1-2 сөйлем сұрайды; үй тапсырмасын береді. |
Өзін-өзі бағалау (үш фактіні атап өтеді: не үйрендім, не қиын болды, келесіде не істемекпін). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Exit ticket карточкалары/Google Form |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Тіл және ақпарат |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Мәтіндегі ақпаратты
анықтайды және 2-3 сөйлеммен қорытынды жасайды
(analysis,
measurable). |
|
Сабақтың мақсаты: |
Оқушылар ақпаратты тіл арқылы тиімді жеткізіп, мәтіндегі негізгі ойды анықтап, ойларын дұрыс құрылымда жазып және ауызша білдіре алады. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Басы (5-7 мин) |
Сабақты бастау: тақырыпты таныстыру, оқу мақсаттарын және бағалау критерийлерін қысқаша айқындау; жылдам «қыркүйек» сұрақ (brainstorm) арқылы предзнание тексеру. |
Оқушылар 1-2 сөйлеммен тақырыпқа не білетіндерін айтады; 10-секундтық жазба — «Ақпарат дегеніміз не?» |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Слайд (тақырып және мақсаттар); Kahoot қысқа сұрақтар (міндетті емес). |
|
Ортасы (25-30 мин) |
Мәтін
тарату/проекторда көрсету. Мәтінді бірге оқып, негізгі ойды табу
әдісін көрсету (тақырыптық сөйлем, фактілер, қорытынды).
Грамматикалық материал: тікелей/жанама сөйлем мен көсемшені қысқаша
түсіндіру мысалдар арқылы. Тапсырмалар нұсқауын беру: 3 тапсырма
(жеке грамматика жаттығуы, жұптық жазба+ауызша қорғау, топтық
презентация). |
1)
Грамматикалық жаттығу (жеке) — 8-10 тапсырма: тікелей сөйлемдерді
жанама сөйлемге ауыстыру; көсемшенің орнын табу. 2) Жұппен —
мәтіннен негізгі ой, 3 факт жазып, 6-8 сөйлемнен тұратын жауапты
құрастырып жазады. 3) Топпен (3 адам) — мәтін бойынша 1 минуттық
мини-презентация дайындайды (жұмыс бөлу: баяндамашы,
факт-уточняющий, қорытынды). |
|
Жұмыс
парақтары (грамматикалық жаттығулар), маркер, Google Docs
(қолжетімді болса). |
|
Бекіту (8-10 мин) |
Оқушылардан бірнеше жұп/топ жұмысы таныстырылымын тыңдау; мұғалім сұрақтар арқылы қателерді түзейді, үлгі көрсетеді. Қысқа грамматикалық кері байланыс — жиі кездесетін қателерді ортаға салу. |
Жұп/топ қаражаттарын ұсынады; қалған оқушылар сұрақ қояды немесе толықтырады. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Слайд/рефлексия парақтары. |
|
Рефлексия (3-5 мин) |
Сабақты қорытындылау; бағалау критерийлерін тағы бір мәрте еске салу; үй тапсырмасын беру және бағалау тәсілін түсіндіру. |
Сабақтан үйренген өзін-өзі бағалау (смарт-мақсатқа сәйкес): Мен бүгін не үйрендім? Қандай сұрақ қалды? |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Google Forms немесе қағаз парақ. |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Сөздік қорды дамыту |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Сөздік қорды 10-12
жаңа лексикамен толықтыра отырып, оларды сөйлемде және қысқаша
жазбаша шығармада қолдана алу |
|
Сабақтың мақсаты: |
Оқушылардың күнделікті және академиялық сөздік қорын кеңейту арқылы сөйлеу және жазу дағдыларын дамыту. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабағытқыш бастау (5–7 мин) |
Тақырыпты таныстырады, оқушыларға сабақ мақсаттарын айту. Бастапқы белсендіру: 3 сұрақ (қысқа жауап) және 3 сөзді алдын ала көрсету. Қысқа Kahoot/Quizizz (3 сауал) өткізу. |
Қысқа жауаптарды береді, алдын ала көрсетілген 3 сөзге таныс/бейтаныс екенін айтады. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Kahoot/Quizizz сілтемесі, презентация (3 сөз), тақта/маркер |
|
Ортасы — негізгі жұмыс (35 мин) |
1)
Грамматикалық/лексикалық жаттығуларды түсіндіру. 2) Жеке, жұптық
және топтық кезеңдер ұйымдастыру. 3) Формативті бақылау: мини-чек,
критерийлерді еске салу. |
1) Грамматикалық
жаттығуларды орындайды (а қадамы). 2) Жұппен сөйлесіп, берілген 10
жаңа сөзбен 2–3 сөйлем құрастырады. 3) Топпен 40–80 сөздік шағын
мәтін жазып, постер/слайд дайындайды. |
|
Сөздік
банк (ұстазы дайындаған), Google Sheets/Word, оқулық парақшалары,
H5P (міндетті емес) |
|
Бекіту (8–10 мин) |
Үш топтың жұмысын тыңдайды/бағалайды, міндетті критерийлерге сәйкес кері байланыс береді. Шығу билеттерін жинайды және тапсырмалар бойынша ұпай қояды. |
Топтық өнімді презенттейді (әр топ 1–2 сөйлеуші, 1–2 минут). Қысқа рефлексия жазады (не үйрендім, не қиын болды). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Бағалау парақшасы, таймер, презентация/постер |
|
Рефлексия/шығу билеті (3–5 мин) |
Оқушылардан шығу билетін жинап, үй тапсырмасын түсіндіреді. |
Шығу билетіне 1 сөйлем жазып тапсырады (күнделікті қолдану үшін бір жаңа сөзді қалай қолданасың?). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Шығу билеті беттері, қалам |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Тілдік нормалар |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Тілдік нормалар
ұғымын анықтай алады (орфография, морфология, синтаксис, лексика,
стилистика) — түсінікті анықтауға қабілетті. |
|
Сабақтың мақсаты: |
Оқушылар 'Тілдік нормалар' туралы негізгі ұғымдарды түсініп, күнделікті және жазбаша сөйлеудегі нормаларды ажырата білу дағдысын қалыптастырады; өз жазбаларында кемінде 3 тілдік қателікті түзете алады. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақты бастау (5–7 мин) |
Тақырыпты хабарлайды, сабақ мақсаттары мен критерийлерін көрсетеді. Қысқа мотивациялық тапсырма: 'Қандай сөздер сізге дұрыс емес сияқты?' — 2 мысал айтып көрсету сұралады. |
Оқушылар 1–2 мысал атап, жұптарға бөліседі. Жылдам ойлау: тақтада 2-3 жауап жазылады. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Слайд (мақсаттар, критерийлер), тақта, Kahoot (қысқа 5 сұрақ) |
|
Ортасы — негізгі жұмыс (30–32 мин) |
1)
Грамматикалық жаттығуларды таратады (жеке парақ/Google Docs). 2)
Жазбаша тапсырма нұсқауын береді. 3) Ауызша тапсырма — жұптық
талқылау/ролик ойнастыру — бағыттайды және уақыт береді. Мұғалім әр
топты аралап, сұрақтар қояды, қажет болғанда үлгі түзетулер
береді. |
1)
Грамматикалық жаттығулар: 8 сөйлемдегі қателерді табу және түзету
(10–12 мин). 2) Жазбаша: 8–12 сөйлемдік параграф құрастырып,
келтірілген қателерді өз мәтінінде дұрыстау (12–15 мин). 3) Жұппен
2–3 минуттық ауызша талқылау: өз жазбасындағы ең маңызды түзетуді
қорғайды (5 мин). |
|
Жұмыс
парағы (print/Google Docs), мысалдар, маркер |
|
Бекіту (5–7 мин) |
Қысқа рефлексия жүргізеді: шыққан қателердің жиі кездесетін түрлері туралы талқылайды; жетістіктер мен келесі қадамдарды айтады. |
Шығу билетін толтырады: 'Бүгін не үйрендім және менің ең үлкен қиыншылығым қандай?' (1–2 сөйлем). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Шығу билеті үлгісі (Google Form/қағаз) |
|
Рефлексия (3–5 мин) |
Балалардан қысқа пікір жинайды, келесі сабаққа тапсырма береді және үй жұмысының шартын түсіндіреді. |
Сынып алдында 1 минуттық импромпту түрде сұраққа жауап береді (қысқа ауызша қорытынды). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Сабақ қорытынды слайд, үй жұмысының нұсқауы |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Тілдің стилистикалық ерекшеліктері |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Тілдің стилистикалық
құралдарын (эпитет, метафора, ұйқассыз лексика, фразеологизм,
жалпы/ерекше сөздер) ажырата білу. |
|
Сабақтың мақсаты: |
Оқушылар тілдің стилистикалық ерекшеліктерін анықтап, күнделікті және ресми айтып беру жағдайларында қолданысын мысалдар арқылы көрсете алады. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Басы (5–7 мин) |
Сабақты ашып, мақсатты айқындау. Сабақ тақырыбы мен бүгінгі міндеттерді қысқаша түсіндіру. 10-сыныпқа сай көркем мысал көрсетіп, оқушылардан алдын ала ой жинау (қысқа сұрақтар). |
10-секундтық пікірлер айтады, бұрынғы білімін еске алады (2–3 оқушы). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Слайд (1 слайд тақырыппен), тақта, маркерлер |
|
Орта (25–30 мин) |
Теориялық түсінік беру (стильдер,
белгілер). Грамматикалық/стилистикалық жаттығуды үлестіріп, нұсқау
беру. Жұптық жұмыс пен жеке жазбаға уақыт бөлу. Қажет жерінде
мысалдармен бағыттау. |
1) Грамматикалық
жаттығу: мәтіннен стиль белгілерін табу (10 мин). 2) Жазбаша жұмыс:
40–80 сөздік шығарма жазу + диалог (15–18 мин). 3) Жұппен ауызша
практика: 2 минуттық тұжырымдау дайындау және жеткізу (5–7
мин). |
|
Таралым
мәтіндер, маркерлер, Google Sheets үлгісі, H5P тексерісі |
|
Бекіту (8–10 мин) |
Оқушылар ең жақсы үлгілерді ортаға шақыру, қысқа талқылау ұйымдастыру, негізгі ұғымдарды қайта пысықтау. |
Екі-үш оқушы өз жазбаларын/ауырысын оқиды немесе жұптарының жұмысын қорғайды. Барлығы сұрақ қояды. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Рефлексия парақшалары, маркерлер |
|
Рефлексия (3–5 мин) |
Бірнеше оқушыдан сабақ туралы кері байланыс сұрап, үй тапсырмасын беру. Бағалау критерийлерін тағы бір рет атап өту. |
Рефлексия толтырады, үй тапсырмасын жазып алады. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Үй тапсырмасы жазылған слайд/тақта |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Әдебиет пен тіл |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Әдебиет пен тіл
арасындағы байланысты анықтау |
|
Сабақтың мақсаты: |
Әдебиет арқылы тілдің байлығын көрсету. |
|
Құндылықтар: |
Жауапкершілік, қызығушылық, ынтымақтастық |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақтың басы (5 минут) |
Сыныппен амандасады, сабақтың тақырыбын хабарлайды: "Әдебиет пен тіл". Қысқаша мотивация және білімді өзектендіру жасайды. |
Мұғаліммен амандасады, тақырыпты дәптерге жазады, талқылауға қатысады, сұрақтарға жауап береді. |
Сабаққа дайындықты бақылау. Өзектендіру сұрақтарына ауызша жауаптар. |
Тақта, дәптерлер, презентация |
|
Сабақтың ортасы (35 минут) |
"Әдебиет пен тіл" тақырыбының негізгі
ұғымдарын түсіндіреді. Мысалдар мен шешу алгоритмдерін көрсетеді.
Практикалық жұмысты (жеке/жұптық/топтық) ұйымдастырады.
Тапсырмалардың орындалуын бақылайды. |
Түсіндірмелерді тыңдайды, негізгі
ұғымдарды жазады, сұрақтар қояды, практикалық тапсырмаларды
(жеке/жұптық/топтық) орындайды, нәтижелерді ұсынады. |
Қалыптастырушы бағалау: ауызша жауаптар
(+1-2 ұпай), практикалық тапсырмалардың дұрыстығы (+3-5 ұпай),
топтағы белсенділік (+1-2 ұпай). |
Абай
Құнанбаевтың "Желсіз түнде жарық ай" өлеңі, әдебиет бойынша
анықтамалық |
|
Сабақтың соңы (5 минут) |
"Әдебиет пен тіл" тақырыбы бойынша сабақты қорытындылайды, негізгі сәттерді (түйінді ұғымдар, әдістер, формулалар) бөледі. Түсіндірмемен үй тапсырмасын береді. "3-2-1" рефлексиясын жүргізеді (3 жаңа ұғым/әдіс, 2 қызықты дерек/есеп, 1 сұрақ). |
"Әдебиет пен тіл" бойынша қорытындыға қатысады, түйінді ұғымдарды қайталайды, тұжырым жасайды, үй тапсырмасын жазады, рефлексия картасын толтырады. |
"3-2-1" рефлексиясы: ұғымдар мен әдістерді тұжырымдау сапасы (+1-3 ұпай). Материалды түсінуді 1-5 шкаламен өзін-өзі бағалау. |
Күнделік, рефлексия карталары, үй тапсырмасы (баспа/слайд) |
|
Үй тапсырмасы |
1) "Әдебиет пен тіл" тақырыбы бойынша оқулық параграфын оқыңыз. 2) №1-5 практикалық жаттығуларды орындаңыз. 3) Өмірден алынған қолдану мысалдарын дайындаңыз. |
Үй тапсырмасын орындайды |
Үй жұмысын бағалау критерийлері |
Оқу материалдары, интернет ресурстары |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Медиа мәтіндермен жұмыс |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1)
Медиа мәтіндердің құрылымы мен тілдік ерекшеліктерін таниды және
сипаттайды. |
|
Сабақтың мақсаты: |
Оқушылар медиа мәтіндердің негізгі ерекшеліктерін анықтап, бір медиа мәтінге қысқаша аналитикалық сипаттама жазып, 1 минуттық ауызша таныстырылым жасай алады. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Басы (5-7 мин) |
Сыныпты бағыттап, тақырыпты қысқаша таныстырады; қызықтыратын 2-3 хедлайн көрсетіп оқушылардан тез реакция сұрайды (10-сөздік пікір). |
Хедлайндарға қысқа реакция жазады/айтады; бір-біріне сұрақ қояды. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Слайд (3 хедлайн мысалы), Kahoot/Quizizz (қысқа сұрақтар) |
|
Ортасы (25-30 мин) |
Қысқаша
теория береді (медиа мәтіннің элементтері), мысал өңдейді; үш
тапсырманы (грамматикалық жаттығу, жазбаша жұмыс, ауызша таныстыру)
түсіндіреді және жұмыс топтарын тағайындайды. |
1)
Грамматикалық жаттығуды орындау (жалпы қателерді табу).
2) Таңдаған
медиа мәтінге 80–150 сөздік аналитикалық параграф жазу. 3) Топ
ішінде 1 минуттық ауызша таныстырылым дайындау. |
|
Принт/электронды хедлайндар,
маркер/қалам |
|
Бекіту (8-10 мин) |
Топтардан 2–3 қысқа таныстыру тыңдайды; кері байланыс береді (позитив пен жақсарту нүктесі). |
Ауызша таныстырулар жасайды; басқа топтарға сұрақ қояды. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Бағалау парақшасы, секундомер |
|
Рефлексия (3-5 мин) |
Оқушылардан өзін-өзі бағалау сұрақтарын береді ('Мен 3 факт атадым ба? Бір сөйлеммен не жеңілді?'). |
Сөзбен немесе электронды түрде (чат/құжат) қысқа рефлексия қалдырады. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Google Form / стикерлер |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Кәсіби тіл |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Оқушылар кәсіби
коммуникацияға тән сөздік қор мен терминдерді анықтап, қолдана
алады. |
|
Сабақтың мақсаты: |
10-сынып: 'Кәсіби тіл' тақырыбы бойынша 1 апталық қысқа мерзімді жоспар (2 сабақ, әр сабақ 35-40 минут). |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Қызығушылықты ояту (5-7 мин) |
Тақырыпты қысқаша таныстыру; кәсіби тілге қатысты сурет/мәтін ұсыну; жылдам «терминдік жылдамдық» шағын жарыс — 2-3 сөз жазуды сұрау. |
Сурет/мәтіннен тез жауап береді; таныс терминдерді бөліп алады; жұппен 1-2 сөйлем құрастырады. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Слайд, қысқа мәтін (профессияға қатысты), маркерлер тақтаға |
|
Негізгі бөлім — грамматика және лексика (25 мин) |
1) Кәсіби терминдердің
жаратылуы мен жұрнақтары туралы 5 минуттық түсінік; 2)
Грамматикалық жаттығулар тарату (терминге сәйкес тұлға/жұрнақпен
толықтыру, сөйлемдердегі сөз таптарын анықтау); 3) Жұптық тапсырма
— қысқа диалог құрастыру. |
Жаттығуларды орындайды
(индивид/жұп); 5-6 терминді сөйлемдерде қолданады; жұппен диалогты
сахналап көрсетеді. |
|
Жұмыс
парағы (PDF), терминдер тізімі, Google Forms/H5P |
|
Рефлексия және бағалау (3-5 мин) |
Қысқаша сұрақ-жауап; үй тапсырмасын түсіндіру. |
Өзін-өзі бағалау: 3 сұрақ (өздерін 1-4 шкалада бағалау). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Бағалау парақшасы, үй тапсырмасының нұсқауы |
|
Қызығушылықты ояту (5 мин) |
Алдыңғы сабақтағы терминдер бойынша мини-ойын (Kahoot/Quizizz — 5 сұрақ). |
Онлайн-ойында қатысады; нәтижені талқылайды. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Kahoot/Quizizz, смартфон/компьютер |
|
Негізгі бөлім — жазбаша және ауызша практикалар (25-30 мин) |
1) Қысқа жазбаша тапсырма беру: 120-150 сөздік параграф — кәсіби тақырыпта (мамандықты сипаттау/келісімшарттың қысқаша үзіндісі); 2) Ауызша тапсырма ұйымдастыру: оқушылар топпен 2-3 минуттық таныстырылым дайындайды (ролдік ойын: интервью/презентация). |
Жазбаша жұмыс жазады (индивидуалды); топпен таныстырылымды дайындайды және көрсетеді (рөлдерді бөліп алады). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Жазу қағазы/құрылғылар, бағалау парақтары, презентация ресурстары (Canva/Slides) |
|
Рефлексия және қорытынды (5 мин) |
Жалпы талқылау; жетістіктер мен жақсартуды атап көрсету; бағалау критерийін түсіндіру. |
Өзін-өзі және жұппен-көршісімен бағалау; сабақты қорытындылайды. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Рефлексия парақтары, тез қорытынды слайд |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Тіл және мәдениетаралық байланыс |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Оқушылар
мәдениетаралық тақырыптарды талқылауда мазмұнды 40–80 сөздік
параграф пен 6–10 сөздік лексикалық тізімді жазады. |
|
Сабақтың мақсаты: |
Мәдениетаралық байланыс принциптерін түсіндіру. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақтың басы (5-7 min) |
Апталық мақсатты таныстыру; жылдам жылыту: 'Мәдениет туралы 1 сөйлем' — ортада айналдыру; бағалауды түсіндіру (результат критерийлері көрсетіледі). |
Әр оқушы 1 сөйлем айтады; мұғалімдің сұрақтарына жауап береді. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Стикерлер, интерактив тақта немесе слайд |
|
Сабақтың ортасы (25-30 min) |
Үш
негізгі блок: грамматика (10 min), жазу (10 min), сөйлесу (10 min).
Тапсырмаларды түсіндіреді, жұптық/топтық жұмыс ұйымдастырады,
уақытты бақылайды. |
1)
Грамматика жаттығуын орындайды (жеке). 2) 40–80 сөздік параграфтың
жобасын жазады (жұппен тез қарау). 3) Хабарланған сөйлемді қолданып
2 мин диалог ойнап көрсетеді (жұппен). |
|
Оқу материалдары |
|
Сабақтың аяқталуы (8-10 min) |
Жұптар өз диалогтарын ортаға ұсынады; жалпы рефлексия өткізу; шығу билетінде 1 сұрақ сұрау. |
2 жұп тапсырмаларын көрсетіп, өзін-өзі бағалайды; шығу билетіне жауап жазады. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Рефлексия парақтары, бағалау критерийлер парағы |
|
Рефлексия (3-5 min) |
Келесі сабаққа арналған қысқа нұсқаулық береді; үй тапсырмасын түсіндіреді. |
Қысқа жауап жазады; сұрақ қойса жауап алады. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Google Classroom/Жеке дәптер |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Тілді меңгеру стратегиялары |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Тілді меңгеру
стратегияларының түрлері мен қызметін сипаттай алады (ақпаратты
құрылымдау, сөздік жұмыс, оқылым стратегиялары). |
|
Сабақтың мақсаты: |
Оқушылар 'Тілді меңгеру стратегиялары' туралы негізгі ұғымдарды түсініп, өз оқу-тұғырнамасына қолдана алатындай болсын. Сабақ соңында әр оқушы бір ауызша баяндама жасап, жазбаша рефлексия жазады. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақты бастау (5-7 мин) |
Тақырыпты таныстыру: сабақ мақсаты мен бүгінгі тапсырмаларды қысқаша түсіндіреді; оқушылардан алдын ала білетін стратегияларын сұрайды (мин. 2 оқушы жауап береді). Оқушыларды жұптап отырады. |
Әр оқушы 1-2 сөйлем арқылы бұрын қолданған оқу/тіл стратегиясын айтады; жұппен қысқаша бөліседі. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Сынып тақтасы, слайд (кітап атауы + мақсат), Kahoot (5 сұрақ) |
|
Негізгі бөлім (30-32 мин) |
1)
Қысқа теориялық блок (5 мин) — стратегиялардың түрлері мен
мысалдары. 2) Грамматикалық жаттығу таратады (10 мин) —
байланыстырушы сөздер мен тыныс белгілерін тексеру. 3) Жазбаша
тапсырмаға нұсқау береді (7 мин) — жоспар құру, жазу. 4) Ауызша
жұптық белсенділік (10 мин) — мини-баяндама және сұрақ-жауап. |
Грамматика жаттығуын individual орындау;
жазбаша абзацты жоспарлап, 120–160 сөз жазу; жұпта 2-3 минуттық
баяндама жасайды және серіктесіне сұрақ қояды. |
|
Жұмыс
парақтары (принт/Google Docs), проектор, таймер, H5P (қосымша
жаттығулар) |
|
Қорытындылау (5-6 мин) |
1) Оқушылардың жұмыстарынан үлгі көрсетеді (2-3 мысал) — жақсы және жетілдіретін жақтарын атап өтеді. 2) Үй тапсырмасын береді және бағалау критерийлерін түсіндіреді. |
Сабақтан не үйренгенін 1-2 сөйлеммен айтады; өзін-өзі бағалайды (өз тапсырмасына 3 баллдық шкала бойынша). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Слайд рефлексия, бағалау парағы |
|
Рефлексия (2-3 мин) |
Оқушыларға кері байланыс беру формасын (2 қуаныш/1 жақсарту) ұсынады; келесі сабаққа арналған қысқа тапсырма жайлы ескертеді. |
Өзін-өзі бағалау: бүгінгі сабаққа 1-5 аралығында баға қояды және бір жақсартуды жазады. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Қағаз/онлайн формалар (Google Forms) |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Тілдік саясат |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Тілдік саясат
терминдерін анықтайды және мысалдармен түсіндіреді |
|
Сабақтың мақсаты: |
10-сынып: 'Тілдік саясат' тақырыбы бойынша оқушыларға тілдік саясаттың негізгі ұғымдарын түсіндіру, аргументациялай сөйлеу және тақырыпқа қатысты жазбаша түрде ойды нақты баяндау дағдыларын дамыту |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақтың басы (5 мин) |
Тақырыпты жариялау; оқушылардан 'тілдік саясат' терминіне не білетіндерін 1-2 сөйлеммен сұрау; сабақты бейімдеуші 1 минуттық жылдам сұрақ — Kahoot 5 сұрақ |
Қысқа жауаптар беру; Kahoot ойнау (5 сұрақ) |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Kahoot/Smartboard; қысқа слайд — тақырып анықтамасы |
|
Ортасы (28 мин) |
Теорияны қысқа түсіндіру (7 мин):
терминдер мен мысалдар; Грамматика жаттығуы (8 min): тікелей
сөйлемдерді жанамаға өзгерту, сөйлемдерді біріктіру (5 тапсырма);
Жазбаша жұмыс (8 min): 40–80 сөздік параграф жаздыру; Ауызша
жаттығу (5 min): жұппен 2 минуттық тез пікір дайындау |
Теория
тыңдау, жазбаша-ауызша тапсырмалар орындау, жұптық дайындық |
|
Жұмыс
парағы (ұсынылған 6 сөйлем), мысал шешімдер, Google Docs |
|
Бекіту (5 min) |
Жұптық пікірталастардан бірнеше оқушыны сұрап, 1–2 тез кері байланыс беру; сыныптық обсервация арқылы жалпы қорытынды |
Қысқа ауызша жауаптар, сұрақтарға жауап беру |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Стикер/электронды шығу билеті (Google Forms) |
|
Рефлексия (2 min) |
Қысқаша бағалау (жылдам позитив/жетілдіру), үй тапсырмасын беру |
Өзін-өзі бағалау: 3 ұпайдан қанша алғанын қысқаша жазады |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Өзін-өзі бағалау парақшасы (бір сөйлем) |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Тіл және ұлттық идентичность |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Оқушылар тіл мен
ұлттық сәйкестік туралы негізгі ойды анықтап, 2–3 сөйлемде
түсіндіре алады. |
|
Сабақтың мақсаты: |
10-сынып: 'Тіл және ұлттық сәйкестік' тақырыбын талқылап, осы тақырыпта сөйлемдерді грамматикалық дәл және тиімді қолдана білу. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Бастапқы кезең (5 мин) |
Сабақтың тақырыбын хабарлайды, мақсатты айқындайды; жылдам мотивирлеу сұрағы (Кahoot/QR арқылы 3 сұрақ). |
Kahoot/Quizizz-ке қатысу; тез ой жазу: 'Тіл мен ұлттық сәйкестік — мен үшін...' (1-2 сөйлем). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Kahoot/Quizizz, проектор, слайд (тақырып және мақсат). |
|
Негізгі кезең (30 мин) |
Қысқаша
теорияны түсіндіру (5–7 мин): септік, иелік, туынды қосымшалардың
мысалдары; үш тапсырманы түсіндіру және топқа бөлу; араласып,
бағыттау. |
1)
Грамматикалық жаттығу (жұппен) — 10 мин; 2) Жазбаша жұмыс — 12 мин;
3) Сөйлеу/дебат (топтар) — 8 мин. |
|
Жұмыс
парағы (PDF), тақта, H5P құралы немесе Google Form. |
|
Бекіту (8 мин) |
Топтардың қысқаша презентациясын тыңдап, негізгі қателер мен жақсы тұстарды көрсетеді; қайта түсіндіру қажет жерлерді атап өтеді. |
Әр топ 1 минуттық қорытынды ұсынады; сұрақ-жауап. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Уақыт реттегіш, бағалау парақтары. |
|
Рефлексия (2 мин) |
Қысқаша өзін-өзі тексеру сұрақтарын таратады; үй тапсырмасын хабарлайды. |
Өзін-өзі бағалау (жауап: 3 сұраққа қысқа жауап). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
QR код арқылы Google Form (өзін-өзі бағалау). |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Әлеуметтік желілер мен тіл |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Әлеуметтік желілерде
кездесетін тілдік құралдар мен стильдік ерекшеліктерді (жеделдік,
ықшамдық, emoji/терминдер, қыстырма
сөздер) анықтау. |
|
Сабақтың мақсаты: |
Оқушылар әлеуметтік желілердегі тілдік өзіне тән ерекшеліктерді талдап, қысқа пікір жазып, ауызша пікірталас жүргізе алады. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақтың басы (5 мин) |
Сабақ мақсатын хабарлау; «Әлеуметтік желілер мен тіл» тақырыбы бойынша 1-2 сұрақ арқылы оқушылардың алдыңғы білімі мен көзқарасын тексеру (жедел сауалнама — Google Forms немесе 2-3 оқушыдан ауызша жауап). |
Сұрақтарға жауап береді; қысқаша жеке тәжірибесін айтады (1 сөйлем). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Слайд (1-2 слайд), қысқаша Google Forms сауалнама / Kahoot (3 сұрақ) |
|
Сабақтың ортасы (35 мин) |
Қысқаша
теория (7 минут): әлеуметтік желілер тілі және негізгі
грамматикалық қателер. Грамматикалық жаттығу (10 минут): үлгі
сөйлемдердегі қателерді табу және түзету. Жазба жұмысы (10 минут):
40–80 сөздік пост жаздыру. Пікірталас дайындау (8 минут): жұппен
аргументтер құрастыру. |
Теория
тыңдайды (үздікшеліктер жазу); грамматикалық тапсырмаларды
individual/жұппен орындайды; пост жазады; жұппен 2-3 дәлел
дайындайды. |
|
Жұмыс
парағы (Google Doc/PDF), онлайн чек-лист (Google Forms). |
|
Сабақтың бекітуі (3 мин) |
Екі жұптан жылдам ауызша ұсыныс тыңдау (әр жұпқа 1 минут). |
Әр жұп өз аргументін 1 минут ішінде өтіреді; сыныптан 1-2 қысқа кері байланыс. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Таймер, дауыс беру (қол көтеру) |
|
Рефлексия (2 мин) |
Өзін-өзі бағалау сұрағын береді: «Мен 3 факт атап өттім бе? Менің жазбам 40–80 сөз бе? Мен біреудің пікіріне жауап бердім бе?» |
Үш сұраққа иә/жоқ түрінде жауап береді (жазбаша — кішкентай смайликпен немесе Google Form). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
QR-код арқылы қысқа Google Form немесе стикерлер |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Тілдегі өзгерістер |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Тілдегі өзгерістер
(фонетикалық, лексикалық, грамматикалық, сөзжасамдық) түрлерін
сипаттайды және мысал келтіреді. |
|
Сабақтың мақсаты: |
Оқушылар тілдегі өзгерістерді танып-біліп, олардың түрлері мен себептерін мысалдар арқылы талдай алады; тілдік материалдарды грамматикалық тұрғыдан өңдеп, қысқа жазбаша және ауызша тапсырмаларды орындайды. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақ басы (5–7 мин) |
Мақсатты хабарлау; 'Тілдегі өзгерістер' тақырыбы бойынша сөзжүгіртпе сұрақтар қою (warming-up). Оқушылардан 2–3 алдын ала ой жинау (Kahoot/quick poll қолдануға болады). |
Сұрақтарға жауап береді; Kahoot-қа қатысады; тақырып бойынша бір қысқаша пікір айтады. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Kahoot (немесе Quizizz) сұрақтары; тақырыпша слайд; тақырып бойынша қысқа мәтін (1 абзац). |
|
Негізгі бөлік (30–35 мин) |
Теорияны 5–7 минте түсіндіру (әр түрге
анықтама + мысал). Грамматикалық жаттығу таратады; жұптап жұмыс пен
жазбаша тапсырманы ұйымдастырады; топтарды бақылап, сұрақтарға
бағыттап көмектеседі. |
1)
Грамматикалық тапсырмаларды орындайды (жеке/жұп). 2) 8–12 сөйлемнен
тұратын қысқа эссе жазады (берілген тақырып: 'Тілдегі өзгерістердің
негізгі себептері мен олардың өмірімізге әсері'). 3) Жұпта 2–3
минуттық қысқа ауызша қорытынды дайындайды. |
|
Жұмыс парағы (принт);
маркер; қажет болса Google Doc. |
|
Бекіту (5–7 мин) |
Жақсы шыққан 2–3 жұптың презентациясын тыңдап, жаттығу бойынша кері байланыс береді. Қысқаша қорытындылайды және негізгі терминдерді тағы бір рет атап өтеді. |
Презентация жасайды/тыңдайды; мұғалімнің сұрақтарына жауап береді. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Слайдтар, плакат қағаз, маркер. |
|
Рефлексия (3 мин) |
Өзін-өзі бағалау нұсқауын береді (қысқа шкала: 3—мінсіз, 2—қанағаттанарлық, 1—көмек қажет). Үй тапсырмасын хабарлайды. |
Өзін-өзі бағалайды; үй тапсырмасын жазып алады. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Бағалау парақшасы/Google Form. |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Тіл және өнер |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Көркем мәтіндегі
тілдік құралдарды (эпитет, метафора, теңеу) анықтап талдауды
үйрену |
|
Сабақтың мақсаты: |
Оқушыларға «Тіл және өнер» тақырыбында сөздік-құралдарды және сөйлем құрылымын қолдана отырып шағын жазбаша және ауызша жұмыстар орындауды үйрету; көркем мәтінде тілдік тәсілдерді танып, талдай алу. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Бастапқы (5 мин) |
Сабақ тақырыбын хабарлау, мақсаттарды қысқаша түсіндіру; жылу жаттығулары — қысқа мәтін оқыту және сұрақ қою. |
Тақырыппен танысу, бастапқы сұрақтарға жауап беру (ауызша). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
слайд/жазба тақта, қысқа мәтін үзіндісі |
|
Негізгі (35 мин) |
1)
Грамматика жаттығуы беру (10 мин): сөйлем мүшелері және тыныс
белгілері; 2) Көркем мәтін талдау (10–12 мин):
эпитет/метафора/теңеулерді табу; 3) Жазбаша жұмыс + ауызша дайындық
(13–15 мин): 120–160 сөздік шығарма жазу және жұпта 1–2 минуттық
баяндама дайындау; мұғалім топтарды бақылап, түзетулер
енгізеді. |
Грамматикалық жаттығуларды орындау,
мәтіннен тілдік тәсілдерді анықтау, жазбаша жұмыс жазу, жұппен сөз
байласу және презентацияға дайындалу. |
|
жұмыс
парағы (принт/Google Doc), маркер, слайд |
|
Қорытынды (3–5 мин) |
Екі жұптың презентациясын тыңдау (1–2 адам), негізгі табылған тілдік құралдарды бір ауыздан қайталау, кері байланыс. |
Презентация жасау, сұрақтарға жауап беру, өзара кері байланыс. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
таймер, бағалау парақтары |
|
Рефлексия (2–3 мин) |
Оқушылардан өзін-өзі бағалау сұрау (сатылай шкала: Мен жақсы жасадым / Қосымша жұмыс керек). |
Өзін-өзі бағалау және үй тапсырмасына көз жүгірту. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
смайлик карталары немесе Google Forms қысқа сұрақ |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Тіл мен экономика |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Экономика саласына
қатысты негізгі сөздік қорды меңгеру және морфологиялық
байланыстарды қолдану |
|
Сабақтың мақсаты: |
10-сынып: 'Тіл мен экономика' тақырыбы бойынша экономикалық мәтіндерді түсініп, талдап, өз ойыңды дәлелдей білуді дамыту |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақты бастау (5 мин) |
Сабақ мақсатын хабарлау; негізгі терминдерді 5 сөзден тизгіндеп сұрау (аудиторлық жылдам жылдам бақылау); Kahoot/Quizizz арқылы 5 сұрақтық жылдам тексеру |
Kahoot-қа қатысып, терминдерге жылдам жауап беру |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Kahoot/Quizizz, презентация (терминдер) |
|
Ортасы — негізгі жұмыс (35 мин) |
1)
Қысқаша теория және экономикалық мәтін үлгісін көрсету (3–4 мин).
2) Оқушыларға грамматика тапсырмасы (10 мин), жазбаша тапсырма (15
мин) және жұптық ауызша рөлдік тапсырмаға дайындау (5 min). Мұғалім
айналып сұрақтарға көмек көрсетеді. |
1)
Грамматикалық жаттығуды орындау (морфология/септік/сөзжасам). 2)
Жазбаша 40–80 сөздік аргумент жазу (6–10 сөйлем). 3) Жұппен 2–3
минуттық рөлдік пікірталасқа дайындалу және орындау. |
|
Жұмыс
парағы, сөздік банк (принт/электронды) |
|
Сабақты бекіту (3 мин) |
Үш жұптың/екі оқушының рөлдік нәтижесін қысқаша шығарып көрсету; негізгі байқаған тұстарды қорытындылау |
Қысқаша кері байланыс беру: "Мен бүгін үйрендім...", "Мен әлі де..." |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Жазу парақтары немесе Google Forms (exit ticket) |
|
Рефлексия (2 мин) |
Өзін-өзі бағалау сұрақтарын беру (өз деңгейін A/B/C бойынша таңдау), келесі сабаққа тапсырманың қысқаша сипаттамасын айтамын |
Өзіне баға қою және қысқа ой жазу |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Бағалау парағы (ұялы/қағаз) |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Тілдік кедергілер |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Тілдік кедергілердің
себептерін анықтау |
|
Сабақтың мақсаты: |
Тілдік кедергілерді жеңу әдістерін үйрету. |
|
Құндылықтар: |
Жауапкершілік, қызығушылық, ынтымақтастық |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақтың басы (5 минут) |
Сыныппен амандасады, сабақтың тақырыбын хабарлайды: "Тілдік кедергілер". Қысқаша мотивация және білімді өзектендіру жасайды. |
Мұғаліммен амандасады, тақырыпты дәптерге жазады, талқылауға қатысады, сұрақтарға жауап береді. |
Сабаққа дайындықты бақылау. Өзектендіру сұрақтарына ауызша жауаптар. |
Тақта, дәптерлер, презентация |
|
Сабақтың ортасы (35 минут) |
"Тілдік
кедергілер" тақырыбының негізгі ұғымдарын түсіндіреді. Мысалдар мен
шешу алгоритмдерін көрсетеді. Практикалық жұмысты
(жеке/жұптық/топтық) ұйымдастырады. Тапсырмалардың орындалуын
бақылайды. |
Түсіндірмелерді тыңдайды, негізгі
ұғымдарды жазады, сұрақтар қояды, практикалық тапсырмаларды
(жеке/жұптық/топтық) орындайды, нәтижелерді ұсынады. |
Қалыптастырушы бағалау: ауызша жауаптар
(+1-2 ұпай), практикалық тапсырмалардың дұрыстығы (+3-5 ұпай),
топтағы белсенділік (+1-2 ұпай). |
'Тілдік
кедергілер: себептері мен шешімдері' -
https://example.com/text1 |
|
Сабақтың соңы (5 минут) |
"Тілдік кедергілер" тақырыбы бойынша сабақты қорытындылайды, негізгі сәттерді (түйінді ұғымдар, әдістер, формулалар) бөледі. Түсіндірмемен үй тапсырмасын береді. "3-2-1" рефлексиясын жүргізеді (3 жаңа ұғым/әдіс, 2 қызықты дерек/есеп, 1 сұрақ). |
"Тілдік кедергілер" бойынша қорытындыға қатысады, түйінді ұғымдарды қайталайды, тұжырым жасайды, үй тапсырмасын жазады, рефлексия картасын толтырады. |
"3-2-1" рефлексиясы: ұғымдар мен әдістерді тұжырымдау сапасы (+1-3 ұпай). Материалды түсінуді 1-5 шкаламен өзін-өзі бағалау. |
Күнделік, рефлексия карталары, үй тапсырмасы (баспа/слайд) |
|
Үй тапсырмасы |
1) "Тілдік кедергілер" тақырыбы бойынша оқулық параграфын оқыңыз. 2) №1-5 практикалық жаттығуларды орындаңыз. 3) Өмірден алынған қолдану мысалдарын дайындаңыз. |
Үй тапсырмасын орындайды |
Үй жұмысын бағалау критерийлері |
Оқу материалдары, интернет ресурстары |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Тіл және психология |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Тіл
мен психология арасындағы байланысты зерттеу |
|
Сабақтың мақсаты: |
Тіл мен психологияның өзара әсерін көрсету. |
|
Құндылықтар: |
Жауапкершілік, қызығушылық, ынтымақтастық |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақтың басы (5 минут) |
Сыныппен амандасады, сабақтың тақырыбын хабарлайды: "Тіл және психология". Қысқаша мотивация және білімді өзектендіру жасайды. |
Мұғаліммен амандасады, тақырыпты дәптерге жазады, талқылауға қатысады, сұрақтарға жауап береді. |
Сабаққа дайындықты бақылау. Өзектендіру сұрақтарына ауызша жауаптар. |
Тақта, дәптерлер, презентация |
|
Сабақтың ортасы (35 минут) |
"Тіл
және психология" тақырыбының негізгі ұғымдарын түсіндіреді.
Мысалдар мен шешу алгоритмдерін көрсетеді. Практикалық жұмысты
(жеке/жұптық/топтық) ұйымдастырады. Тапсырмалардың орындалуын
бақылайды. |
Түсіндірмелерді тыңдайды, негізгі
ұғымдарды жазады, сұрақтар қояды, практикалық тапсырмаларды
(жеке/жұптық/топтық) орындайды, нәтижелерді ұсынады. |
Қалыптастырушы бағалау: ауызша жауаптар
(+1-2 ұпай), практикалық тапсырмалардың дұрыстығы (+3-5 ұпай),
топтағы белсенділік (+1-2 ұпай). |
Сауалнамаға арналған шаблон, сөздік. |
|
Сабақтың соңы (5 минут) |
"Тіл және психология" тақырыбы бойынша сабақты қорытындылайды, негізгі сәттерді (түйінді ұғымдар, әдістер, формулалар) бөледі. Түсіндірмемен үй тапсырмасын береді. "3-2-1" рефлексиясын жүргізеді (3 жаңа ұғым/әдіс, 2 қызықты дерек/есеп, 1 сұрақ). |
"Тіл және психология" бойынша қорытындыға қатысады, түйінді ұғымдарды қайталайды, тұжырым жасайды, үй тапсырмасын жазады, рефлексия картасын толтырады. |
"3-2-1" рефлексиясы: ұғымдар мен әдістерді тұжырымдау сапасы (+1-3 ұпай). Материалды түсінуді 1-5 шкаламен өзін-өзі бағалау. |
Күнделік, рефлексия карталары, үй тапсырмасы (баспа/слайд) |
|
Үй тапсырмасы |
1) "Тіл және психология" тақырыбы бойынша оқулық параграфын оқыңыз. 2) №1-5 практикалық жаттығуларды орындаңыз. 3) Өмірден алынған қолдану мысалдарын дайындаңыз. |
Үй тапсырмасын орындайды |
Үй жұмысын бағалау критерийлері |
Оқу материалдары, интернет ресурстары |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Тілді оқыту әдістемесі |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Грамматика: Қазақ
тілінде етістік формаларын (нақты уақыты, рай, көрініс) дұрыс
қолдана отырып, 5 түрлі сөйлем құрастыра алу. |
|
Сабақтың мақсаты: |
1 апта ішінде оқушылар қазақ тілінде сөйлем құрастырудағы және баяндау жазудағы грамматикалық дәлдік пен ауызша білдіру дағдыларын жетілдіріп, 40–80 сөздік когерентті мәтін жаза білуі тиіс. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Жылыту/Кіріспе (5–7 мин) |
Сабақ мақсатымен таныстырады; оқушыларға апта бойы орындалатын тапсырмаларды қысқаша айтады; «шығу билеті» (бір сөйлем жазу) дайындайды. |
Сабақ мақсатын тыңдайды; «шығу билеті» үшін 1 сөйлем жазады (тақырып: «Тіл — ...»). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Сабақ жоспары слайды, тақта, үлгі сөйлемдер, Kahoot (қысқа сұрақтар) |
|
Негізгі (30–32 мин) |
Үш блок бойынша
тапсырмаларды ұсынды: грамматика (10–12 мин), жазу (10–12 мин),
ауызша практика дайындау (8–10 мин). Топтық/жұптық бағыт береді,
қажет кезде түзетулер енгізеді. Формативті тексерулер жүргізеді
(мини-чек). |
1) Грамматикалық
жаттығулар: 5 сөйлемдегі қателерді түзету және 3 жаңа сөйлем
құрастыру (жеке). 2) Жазу: 40–80 сөздік қысқаша параграф жазу
(берілген тақырып: «Тілдің қоғамдағы рөлі»). 3) Ауызша: жұппен 1
минуттық пікір дайындау және 1 сұраққа жауап үлгісін
жаттықтыру. |
|
Жұмыс
парақтары (қателермен сөйлемдер), үлгі кесте етістік формалары
үшін, H5P/Google Forms шағын тексеру |
|
Қорытынды/Бағалау (5–6 мин) |
Оқушылардың 2-3 үздік жұмыстарын қысқаша көрсетеді; бағалау критерийлерін толық атап өтеді; үй тапсырмасын береді (Kahoot/Quizizz шағын тест). |
Топтан бір өкіл қысқаша қорытынды айтады; өзін-өзі бағалау парағын толтырады (өз жетістігін 1–4 шкаласы бойынша бағалау). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Өзін-өзі бағалау парақтары, Kahoot/Quizizz сілтемесі |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Тілдің болашағы |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Тыңдау және ауызша
сөйлеу: Тақырыпқа қатысты пікірді 2–3 минут ішінде логикалық түрде
баяндау. |
|
Сабақтың мақсаты: |
Оқушылар 1–2 сөйлем деңгейінде 'Тілдің болашағы' тақырыбында ойларын жүйелі айтып, 40–80 сөздік шағын жазба жаза алады және тілдік құралдарды (болжалдық/келер шақ формалары, шартты рай) дұрыс қолданады. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Басы (5–7 мин) |
Сабақты кіріспе арқылы ашу: «Тілдің болашағы» тақырыбын таныстыру, сабақ мақсаттарын оқушыларға хабарлау. Қысқа жылы қабылдау: 1 сұраққа жылдам жауап алу (мысалы, 'Сен тілдің болашағы туралы не ойлайсың?'). |
Жылдам жауаптар; сабақ мақсатымен танысу; қысқа пікір айту (1 сөйлем). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Интерактив тақта/пәрмен, слайд — сабақ мақсаттары мен критерийлер. |
|
Орта (25–30 мин) |
1)
Теорияны қысқаша түсіндіру: келер шақ, шартты рай, болжау сөздері;
2) Грамматикалық жаттығу беру (8 сөйлемдік тапсырма) — жеке
орындау; 3) Жазу тапсырмасы: 40–80 сөздік эссе жазу (5–10 мин); 4)
Жұптық/топтық ауызша жұмыс: әр жұп эсседен негізгі ойды 2–3 минутта
талқылайды және пікірталасқа қатысады. |
1)
Қысқаша теория тыңдау; 2) Грамматикалық жаттығуды жеке орындау; 3)
40–80 сөздік жазба жазу; 4) Жұпта талқылап, бір оқушыдан жұптың
пікірін ортаға айту. |
|
Жаттықтырушы парақ (қағаз/Google
Docs). |
|
Бекіту (8–10 мин) |
2–3 жұптың ауызша қорытындысын тыңдау; негізгі қателер мен жақсы тұстарды көрсету; 'шығу билеті' (exit ticket) беру — оқушы бір сөйлеммен бүгінгі ойды және бір жақсару нүктесін жазады. |
Топтық ұсыныс тыңдап, өз ойларын тіркейді; шығу билетінде жауап жазады. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Шығу билетінің қағаз нұсқасы/онлайн форма. |
|
Рефлексия (3–5 мин) |
Сабақ қорытындысы: негізгі жетістіктерді атап өту, үй тапсырмасын хабарлау, келесі сабаққа бағыттау. |
Қысқа рефлексия: бүгінгі сабақтан не үйрендім деп жұпта айту (1–2 сөйлем). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Слайд — қорытынды және үй тапсырмасы. |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Тіл және ақпараттық қоғам |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Грамматикалық дағды:
сөйлемдерді байланыстыру үшін себебі/нәтижесі/қарсылықты білдіретін
байланыс сөздерін дұрыс қолдана білу. |
|
Сабақтың мақсаты: |
10-сынып: «Тіл және ақпараттық қоғам» тақырыбы бойынша тілдік дағдыларды жетілдіру — грамматика (негізгі буындар мен байланыс сөздері), қысқа жазбаша пікір жазу және ауызша қатынасты дамыту. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақтың басы (5–7 мин) |
Тақырыпты ұсыну, сабақ мақсаттары мен критерийлерін түсіндіру (көрсетілген өлшемдер: сөйлемдер саны, байланыс сөздері, баяндама мерзімі). Оқушылардан алдын-ала білім сұрау (қысқа сұрақ). |
Өз ойларын 1–2 сөйлеммен айтады; мұғалім қойған сұрақтарға қысқа жауап береді. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Слайд: сабақ мақсаттары, критерийлер, негізгі терминдер; тақта. |
|
Сабақтың ортасы (35–40 мин) |
1)
Теорияны қысқаша түсіндіру (байланыс сөздері мен мәтін құрылымы) —
7 мин. 2) Грамматикалық жаттығу беру — жұппен/жеке — 10 мин. 3)
Қысқа жазбаша жұмыс (10–15 сөйлемдік пікір) — 12–15 мин. 4) Ауызша
практика: жұптық пікірталас/2–3 минуттық мини-баяндама — 6–8 мин
босатқан жағдайда. |
1)
Теория тыңдайды, мысалдар жазады. 2) Грамматика жаттығуын орындайды
(сөйлемдерді біріктіру, қателерді түзету). 3) Жазба жұмысын жазады.
4) Жұпта талқылайды немесе қысқа баяндама дайындайды/айтрады. |
|
Жұмыс парағы
(грамматика жаттығулары), үлгі-сөйлемдер, маркер, таратпа
карточкалар. |
|
Сабақтың бекітуі (3–5 мин) |
Негізгі қорытынды жасау: оқушылардың өнімдерін жинақтау, критерийлер бойынша қысқа бағалау, үй тапсырмасын беру, «шығу билеті» жинау. |
Шығу билетіне жауап жазады (1 сөйлем — себеппен, 1 сұрақ). Қысқа рефлексия (қандай жаңа нәрсе үйрендім?). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Шығу билет үлгілері, бағалау парақшасы (тексеру үшін). |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Қорытынды: Тілдің әлеуметтік рөлі |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Тілдің қоғамдағы
рөлін сипаттау және нақты мысалдар арқылы түсіндіру |
|
Сабақтың мақсаты: |
Қорытынды: Тілдің әлеуметтік рөлі туралы 1–2 сөйлеммен жеткізу |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Кіріспе (5–7 мин) |
Сабақ тақырыбын хабарлайды, мақсат пен критерийлерді көрсетеді. «Тіл қоғамға не береді?» — қысқа жылдам сұрақтар қояды (жеке жазу: 1 сөйлем). |
1 сөйлем жазып тақтаға/онлайнға жүктейді; 2–3 оқушыдан қысқа жауап алады. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Kahoot (анықтау сұрақтары) / Google Jamboard / тақта |
|
Негізгі (35–40 мин) |
Грамматикалық жаттығулар нұсқауын береді;
жазбаша жұмысқа уақыт бөледі; жұптарға дискуссия тапсырмаларын
ұйымдастырады; форматтық тексерулер жүргізеді (мини-чек, үздік 2
жауап көрсетіледі). |
1) Грамматика: жеке
орындау (10 мин). 2) Жазу: 100–150 сөз (15–18 мин). 3) Ауызша:
жұп/топта талқылау — 2–3 мин ұсыну (8–10 мин). |
|
Тапсырма парағы (PDF/Google Doc), H5P
(мысалдар), уақыт көрсеткіші |
|
Рефлексия (8–10 мин) |
Үлгі жауаптарды талдайды, жиі қателерді көрсетіп түсіндіреді, жетістіктерді атап өтеді; қосымша түзетулер ұсынады. |
Өз жұмысына кері байланыс алады; бір-бірінің жазбаларын оқып, 1 нәрсені түзету ұсынысын жазады. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Рефлексия парақшасы / маркерлер / онлайн чат |
|
Шығу билет (3–5 мин) |
Шығу билетін ұсынады: «Тілдің қоғамдағы бір рөлін жазып, бір сұрақ қалдыр» деген тапсырма. |
1–2 сөйлем жазып тапсырады (тапсырма ретінде Google Form немесе қағазға). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Google Forms / қағаз парақша |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Жобаларды қорғау |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Презентация
дайындау: жобаның мақсатын, әдісін, нәтижесін 5–7 сөйлеммен жазбаша
қорытындылай алу |
|
Сабақтың мақсаты: |
Оқушыларға 'Жобаларды қорғау' тақырыбында қазақ тілінде қысқа презентация дайындап, оны ауызша және жазбаша түрде дұрыс жеткізу дағдыларын дамыту. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Басы (5–7 мин) |
Сабақтың мақсатын айқындау; 'Жобаларды қорғау' тақырыбы бойынша қысқаша кіріспе беру; сабақ мақсаттары мен критерийлерін көрсету (экранда/тақтада). |
Сабақ мақсатын тыңдап, табыс критерийлерін жазады; өткен білімдерін еске түсіреді (қысқа әңгіме). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Слайд (Google Slides), тақта, табыс критерийлерінің парағы |
|
Ортасы (25–30 мин) |
3
бөліктен тұратын жұмыс ұйымдастыру: 1) грамматикалық жаттығу (7
мин) 2) жазбаша аннотация жазу (10–12 мин) 3) қысқа ауызша қорғау
жұптар бойынша (8–10 мин). Мұғалім топтарды аралап, түзетулер мен
қолдау көрсетеді. |
1)
Грамматика жаттығуын орындайды (толтыру/түзету) 2) Жобаның
аннотациясын жазады 3) Жұппен 2–3 минуттық қысқа қорғауды өткізеді;
әр жұпқа 1 оқушы сұрақ қояды. |
|
Тапсырма парағы (PDF), онлайн тексеру
(Google Forms), мұғалім үлгісі |
|
Бекіту (5–8 мин) |
2–3 жұппен қорғауды бірге талқылап, табысты жақтарын атап өту; жалпы кері байланыс беру. |
Қорғауларды тыңдап, кемшіліктер мен жақсы тұстарын қысқаша жазады; өздерін бағалайды. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Чек-лист, рефлексия парақшалары |
|
Рефлексия (3–5 мин) |
Оқушылардан сабақ туралы қысқаша рефлексия сұрап, үй тапсырмасын хабарлайды. |
Өзін-өзі бағалайды: қандай 2 нәрсе жақсы өтті, 1 нәрсені жақсарту қажет екенін жазады. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Онлайн форма (Google Forms) немесе қағаз парақ |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Қорытынды бағалау және рефлексия |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Қорытынды бағалау
тұжырымдарын грамматикалық тұрғыдан дұрыс құрастыру (өткен шақ,
модальді сөздер, сындық эпитеттер). |
|
Сабақтың мақсаты: |
Оқушыларға қорытынды бағалау мен рефлексия құралдарын қолданып, өз оқу жетістіктерін бағалап, ауызша және жазбаша түрде қорытынды рефлексия жаза алу дағдыларын қалыптастыру. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақтың басталуы (5 минут) |
Сабақ мақсаттары мен критерийлерін таныстырады; бүгінгі 'қорытынды бағалау және рефлексия' тақырыбының маңызын қысқаша түсіндіреді; бағалау критерийлерін экранда/қағазда көрсетеді. |
Сабақ мақсаттарын тыңдайды; бүгінгі критерийлерді ұғынып, сұрақтар қояды (қажет болса). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Презентация слайд, бағалау критерийінің парағы, Google Classroom сілтемесі |
|
Сабақ ортасы (25 минут) |
Үш
негізгі тапсырманы бөліп түсіндіреді: грамматика жаттығуы (10 мин),
жазбаша рефлексия (10–12 мин), ауызша дайындық пен жұптық жұмыс
(3–5 мин); топтарды/жұптарды ұйымдастырады; бақылап, қажетті
көмекті көрсетеді. |
Тапсырмаларды орындайды: 1) грамматика
жаттығуын толтырады; 2) жеке рефлексия жазады; 3) жұппен жүріп,
ауызша презентацияға дайындалады. |
|
Жұмыс
парағы (6 бастапқы сөйлем), сөздік қоры, мысалдар слайд, Kahoot
қысқа тексеріс |
|
Қорытынды (5 минут) |
3–4 оқушының 1–2 минуттық қысқа ауызша рефлексиясын тыңдайды; сыни емес кері байланыс ұйымдастырады (әр серіктес 2 күшті жақ + 1 жақсарту). |
Ауызша рефлексия жасайды; серіктесіне кері байланыс береді; өз рефлексиясын қысқаша түзетеді (қажет болса). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Бағалау парақшалары, аудио жазғыш/таймер |
|
Рефлексия/бағалау (5 минут) |
Жалпы қортынды жасайды; негізгі жетістіктер мен жақсарту бағыттарын айқындайды; үй тапсырмасын және бағалау критерийін еске түсіреді. |
Өзін-өзі бағалайды (қысқа шкала: A/B/C критерий бойынша) және 1 жетілдіру әрекетін жазады. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Өзін-өзі бағалау парағы (Google Form), бағалау критерийі |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Курс бойынша қайталау және қорытындылау |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1)
Оқушылар өткен курс материалынан: сөйлем құрылысы мен септік-табыс
жүйесін қайталап, қателерін түзетеді. |
|
Сабақтың мақсаты: |
«Курс бойынша қайталалау және қорытындылау» тақырыбы бойынша 1 сабақта 1–2 сөйлемдік мақсаттарға жету: оқушылар грамматикалық нормаларды қайталап, қысқа жазбаша және ауызша ойларын дәл жеткізе алады. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақтың басы (5 минут) |
Оқушыларды топтастыру, сабақ мақсатын қысқаша таныстыру. Қысқа старттық сұрақтар (Kahoot/Quizizz арқылы 5 сұрақ) арқылы жылдам диагностикалық тексеріс жүргізу. |
Kahoot-қа қатысу, сұрақтарға жауап беру, өз жауаптарын талқылау (жұпта 30–60 секунд). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Kahoot/Quizizz ссылкасы, проектор/смарт тақта |
|
Сабақтың негізгі бөлігі (25 минут) |
1)
Қысқаша теорияны еске түсіру (2–3 минут): септік және сөйлем
мүшелерінің үйлесімі. 2) Грамматикалық жаттығулар: орындық парақтар
және ұялы/онлайн тест (10 минут). 3) Жазбаша жұмыс: 50–80 сөздік
параграф жазу (8–10 минут). 4) Ауызша жаттығу: жұпта 1–2 минуттық
баяндама дайындау (жұп 3 мин) және бір-біріне сұрақ қою (жұп
ішінде/топ ішінде 5 минут). |
Грамматика жаттығуларын орындайды; қысқа
мақала жазады; жұпта монолог дайындап, бір-біріне сұрақ қояды;
қажет жағдайда Canva/Google Docs-қа жібереді. |
|
Жаттығу
парағы (принт/Google Doc), сөз банкі, H5P-те қысқа жаттығу |
|
Сабақтың соңы — рефлексия (5 минут) |
Өзіндік бағалау жүргізу (жетістіктер мен кемшіліктер): оқушыларға үш сұрақ (Мен не үйрендім? Қай жерде қиындық тиді? Келесіде не істеу керек?) беру. Жедел кері байланыс және үй тапсырмасын беру. |
Өзіндік бағалау сауалына 1–2 сөйлеммен жауап береді; сабақ бойынша қысқа пікір жазады (жұптық/жеке). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Google Forms немесе қағаз парақ, маркер, смарт тақта |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Зерттеушілік мини-жоба |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Зерттеушілік
мини-жоба үшін керек болатын сөйлем құрылымдары мен қатысымдық
формаларды (есімше, рай, бағыдастық және ауыспалы сөйлемдер) іске
асыра алу |
|
Сабақтың мақсаты: |
Оқушылар зерттеушілік мини-жоба құру процесінің тілдік құралдарын меңгереді; жоба үшін қажетті грамматикалық құрылымдарды қолдана отырып қысқаша жазбаша және ауызша өнім дайындайды. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақты бастау (5-7 мин) |
Сабақтың мақсатын хабарлау; тақырыппен байланысты қысқа сұрақтар қою; мотивация: мини-жоба мысалын көрсету (1 слайд). |
Қысқа жауаптар беру; мысалға қысқаша пікір айту (1–2 сөйлем). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Canva слайд немесе бір слайдты рефлексия; Kahoot/Quizizz тез сұрақтар (3 сұрақ). |
|
Сабақтың ортасы (25-30 мин) |
Грамматикалық теорияны 5 минут түсіндіру
(қатысымдар, анықтауыштар, қос сөйлем байланыстары); үлгі
тапсырмаларды көрсету; топтық жұмыс пен жеке жазу тапсырмасын
ұйымдастыру. |
1)
Грамматикалық жаттығу (10 мин): 8 тапсырманы дербес орындайды; 2)
Жазбаша жұмыс (15 min): 150–200 сөз аннотация дайындау; 3)
Презентацияға дайындық (жұппен 5 мин — қысқа репетиция). |
|
Google
Docs тапсырма парағы; H5P интерактив; оқулықтан үлгі сөйлемдер. |
|
Сабақты бекіту (8-10 мин) |
Таңдалған 3 оқушыдан 2–3 минуттық тез-презентация сұрау; сұрақ қоюға 2 минут қалдырып, кері байланыс беру. |
2–3 минуттық ауызша таныстыру (әр қатысушы/жұп), аудиториядан 1–2 сұрақ қабылдау/жауап беру. |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Смартпанель/проектор, таймер, бағалау парақшасы (Google Form). |
|
Рефлексия (3-5 мин) |
Қысқа рефлексия сұрақтарын қою: 'Не үйрендіңіз?', 'Келесіде не жақсарта аласыз?'. Үй тапсырмасын хабарлау. |
Жазбаша бір сөйлеммен жауап беру (чатқа/плакатқа). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Google Jamboard/Chat; рефлексия парағы. |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Практикум және кейстер |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Грамматикалық
құрылымды талдап, қателерді түзете алу (септік формалар, етістік
райлары, тыныс белгісі). |
|
Сабақтың мақсаты: |
«Практикум және кейстер» тақырыбы бойынша тілдік дағдыларды (грамматика, жазу, ауызша сөйлеу) практика арқылы жетілдіру; оқушыларға кейстік жағдайды талдап, шешім ұсыну машықтарын қалыптастыру. |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақтың басы (5 мин) |
Тақырыпты таныстырады, оқушылардың алдыңғы білімін жылжыту үшін 1 сұрақты (жетелей) қояды. Сабақ мақсаттары мен критерийлерін қысқаша көрсетеді. Формативтік тексеріс: «шығу билеті» үлгісін хабарлайды. |
Тақырыпты тыңдайды, мақсаттарды дәптерге жазады, жылдам пікірімен бөліседі (1 сөйлем). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Слайд (жоспар және критерийлер), тақта |
|
Негізгі бөлім (35 мин) |
3 жұмыс
кезеңін ұйымдастырады: 1) Грамматикалық жаттығу (10 мин), 2)
Жазбаша жұмыс — параграф (15 мин), 3) Ауызша презентация — жұптар
(10 min). Топтарды/жұптарды тағайындайды, уақытты бақылайды, қажет
кезде қолдау көрсетеді. Формативтік кері байланыс береді (мини-чек,
бақылау парақшасы). |
1)
Жалғыз жұмыс: берілген 8 сөйлемдегі грамматикалық және тыныс
белгісі қателерін табу және түзету (10 мин). 2) Жазбаша: 40–80 сөз
параграф жазу — кейстің шешімін ұсыну (15 мин). 3) Жұп: 1–2
минуттық презентация және 1 сұраққа жауап (10 мин). |
|
Жұмыс
парағы (PDF/Google Doc), сөздік банк |
|
Сабақтың соңы / бекіту (5 min) |
Топтардың жұмысына қысқаша кері байланыс береді; негізгі жетістіктер мен дамыту бағыттарын қорытындылайды. Бағалау критерийлерін тағы да атап өтеді; үй тапсырмасын хабарлайды. |
Өзі атқарған жұмысты қысқаша өзін-өзі бағалайды (3 ұпайлық шкала: Мен орындадым/Қиындадым/Көмек қажет). |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Шығу билеті (Google Form немесе қағаз), бағалау парағы |
|
Бөлім: |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда): |
|
|
Күні: |
|
|
Сынып: 10 |
Қатысушылар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Жобаларды қорғау |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары: |
1) Грамматикалық:
күрделі сөйлемдерді және шырай формаларын дұрыс қолдану |
|
Сабақтың мақсаты: |
Оқушылар 1-2 сөйлемде: жобаларын ауызша және жазбаша түрде қорғай алады |
|
Құндылықтар: |
Оқушыларды адалдыққа, әділдікке,
жауапкершілікке тәрбиелеу арқылы адал азамат болуға баулу. |
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі |
Педагогтің әрекеттері |
Оқушылардың әрекеттері |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Басы (5-7 мин) |
Сабақ мақсатымен таныстырады; тақырып — «Жобаларды қорғау». Жылдам мотиватор: 1 сұрақ (exit ticket) — «Сенің жобаңның басты мақсаты қандай?» |
1-2 сөйлеммен жауап береді; тақырып бойынша ассоциация жазады |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Слайд (мақсаттар), тақырып картасы |
|
Ортасы (25-30 мин) |
Үш
негізгі белсенділік ұйымдастырады: грамматикалық жаттығу (10 мин),
жазбаша қысқа жұмыс (10–12 мин), ауызша дайындық (5–8 мин). Мұғалім
мониторинг жасап, түзетулер енгізеді. |
1)
Грамматика: сөйлемдерді түрлендіру және қателерді табу; 2) Жазбаша:
жобаңызды 8–12 сөйлемде қорытындылау; 3) Ауызша: 2 минутқа
дайындалу (кіріспе+2 дәлел+қорытынды) |
|
Жұмыс
парақтары, интерактивті тест (Kahoot) — опционалды |
|
Бекіту (8-10 мин) |
2–3 оқушыны таңдап ауызша қорғауын тыңдайды; топтық рефлексия жүргізеді (не ұнады, не жетіспейді). Шығармаға және сөйлеуге қысқа түзетулер береді. |
Таңдалғандар өз қорғауларын өткізеді; қалғандар кері байланыс береді (бір жақсы, бір түзету) |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Бағалау парағы (рубрика қысқаша) |
|
Рефлексия (3-5 мин) |
Уақытша қорытынды шығарады; үй тапсырмасын түсіндіреді; SMART мақсат қоюды ұсынады (келесі сабаққа). |
Өз SMART мақсатын 1 сөйлеммен жазады; сабақ туралы 1 сөйлеммен айтқыш дайындайды |
Бақылау, ауызша жауаптар |
Рефлексия парақшасы |
Қорытынды
Қорыта айтқанда, «Қазақ тілін меңгерудегі функционалдық сауаттылық және өмірмен байланыс» атты авторлық бағдарлама қазіргі білім беру жүйесінің өзекті талаптарына толық жауап береді және қазақ тілін оқытудың мазмұнын жаңа сапалық деңгейге көтеруге бағытталған. Бағдарлама оқушылардың тек тілдік білімін арттыруды ғана емес, сол білімді өмірлік жағдаяттарда тиімді қолдана алатын функционалдық сауатты тұлға қалыптастыруды көздейді.
Қазіргі қоғамда тіл – қарым-қатынастың ғана емес, ойлау, талдау, шешім қабылдау және әлеуметтік бейімделудің негізгі құралы. Осы тұрғыдан алғанда, қазақ тілін оқытуда функционалдық сауаттылықты дамыту – уақыт талабы. Ұсынылған авторлық бағдарламада бұл мәселе кешенді түрде қарастырылып, теория мен практиканың өзара байланысы нақты жүйеленген. Бағдарламаның құрылымы логикалық тұрғыда дұрыс құрылған және бірізділік сақталған: түсінік хат, мазмұндық, ақпараттық-әдістемелік, нормативтік, бағалау және қорытынды бөлімдер өзара сабақтасып, бір мақсатқа қызмет етеді.
Бағдарламаның басты артықшылықтарының бірі – қазақ тілін өмірмен байланыстыра оқытуға басымдық берілуі. Сабақ мазмұнында күнделікті тұрмыста, қоғамдық ортада, оқу және болашақ кәсіби қызметте жиі кездесетін тілдік жағдаяттар кеңінен қамтылған. Өтініш, хабарландыру, ресми хат, эссе, пікір, жоба, презентация сияқты жұмыстар оқушылардың тілдік білімін нақты әрекетке айналдыруға мүмкіндік береді. Бұл өз кезегінде оқушылардың оқу мотивациясын арттырып, пәнге деген қызығушылығын күшейтеді.
Авторлық бағдарламада функционалдық сауаттылықтың негізгі компоненттері – оқырмандық, жазылым, айтылым, тыңдалым, сыни ойлау және ақпараттық сауаттылық жүйелі түрде дамытылады. Мәтінмен жұмыс бағдарламаның өзегі ретінде алынып, әртүрлі жанрдағы мәтіндер арқылы оқушылардың талдау, интерпретациялау және бағалау дағдылары қалыптастырылады. Сонымен қатар пікірталас, дебат, топтық талқылау, жобалық жұмыс сияқты әдістер оқушылардың коммуникативтік құзыреттілігін дамытуға ықпал етеді.
Бағдарламаның ғылыми-әдістемелік деңгейі жоғары. Ол құзыреттілікке негізделген білім беру, коммуникативтік-әрекеттік тәсіл, функционалдық сауаттылық теориясы сияқты заманауи педагогикалық тұжырымдамаларға сүйеніп әзірленген. Ұсынылған әдіс-тәсілдер мұғалімнің шығармашылық ізденісіне мүмкіндік береді және оқу үдерісін тиімді ұйымдастыруға жағдай жасайды. Сонымен қатар бағдарлама жаңартылған білім мазмұнының талаптарына толық сәйкес келеді.
Бағалау жүйесі де бағдарламаның маңызды құрамдас бөлігі болып табылады. Бағалау критерийлері мен 10 балдық рубрика оқушылардың оқу жетістіктерін әділ әрі нақты бағалауға мүмкіндік береді. Қалыптастырушы бағалау, өзін-өзі және өзара бағалау элементтері оқушылардың рефлексия жасау дағдыларын қалыптастырып, олардың дербес оқу әрекетіне жауапкершілікпен қарауына ықпал етеді.
Практикалық тұрғыдан алғанда, авторлық бағдарлама мектеп тәжірибесінде қолдануға толық дайын. Күнтізбелік-тақырыптық жоспардың нақты құрылуы, сабақ тақырыптарының жүйелілігі, тапсырмалардың өмірмен байланысы мұғалімдер үшін әдістемелік тұрғыдан қолайлы. Бағдарламаны жалпы білім беретін мектептерде таңдау курсы ретінде, сондай-ақ қазақ тілін тереңдетіп оқыту бағытында тиімді қолдануға болады.
Қорытындылай келе, «Қазақ тілін меңгерудегі функционалдық сауаттылық және өмірмен байланыс» авторлық бағдарламасы оқушылардың қазақ тілін саналы, сауатты және еркін меңгеруіне жағдай жасайды. Бағдарлама функционалдық сауатты, сыни ойлай алатын, коммуникативтік мәдениеті жоғары, әлеуметтік тұрғыда белсенді тұлға қалыптастыруға бағытталған тиімді педагогикалық құрал болып табылады. Осы бағдарлама қазақ тілін оқыту сапасын арттыруға, білім беру үдерісін жаңғыртуға және қазіргі қоғам талаптарына сай білім алушыны тәрбиелеуге елеулі үлес қосады.
Пайдаланылған әдебиеттер
Оқушыға арналған әдебиеттер
-
Қазақ тілі. Жалпы білім беретін мектептің 10-сыныбына арналған оқулық. – Алматы: Мектеп, 2023.
-
Қазақ тілінен функционалдық сауаттылықты дамытуға арналған тапсырмалар жинағы. – Алматы, 2021.
-
Мәтінмен жұмыс: оқу және жазу дағдыларын дамыту. Оқушыларға арналған құрал. – Алматы, 2020.
-
Қазақ тіліндегі эссе мен шығармашылық жұмыстар. – Алматы, 2019.
-
Қоғамдық-әлеуметтік тақырыптағы мәтіндер жинағы. – Астана, 2022.
-
Медиа мәтіндермен жұмыс жасауға арналған оқу құралы. – Алматы, 2021.
-
Пікір айту және дәлелдеу мәдениеті. Оқушыларға арналған әдістемелік құрал. – Алматы, 2020.
Мұғалімге арналған әдебиеттер
-
Құдайбергенова Қ. Құзыреттілікке негізделген білім беру. – Алматы, 2018.
-
Жұмабаева М. Қазақ тілін оқытудың заманауи әдістемесі. – Алматы, 2019.
-
Нұрғалиева Г. Функционалдық сауаттылық: теориясы мен практикасы. – Астана, 2020.
-
Әбілқасымова А. Мәтін арқылы оқыту технологиясы. – Алматы, 2021.
-
Ысқақова Г. Қазақ тілін коммуникативтік тұрғыда оқыту. – Алматы, 2022.
-
Сейталиев А. Қазақ тілі сабағында функционалдық тапсырмаларды қолдану. – Алматы, 2021.
-
Жаңартылған білім мазмұны аясында қазақ тілін оқыту әдістемесі. – Алматы, 2020.
-
Оқушылардың функционалдық сауаттылығын бағалау: критерийлер мен рубрикалар. – Астана, 2022.
61
шағым қалдыра аласыз


