Қазақ тілінен сабақ жоспары "Әміре Қашаубаев" 11-сынып

Қазақ тілі, 11-сынып Күні:

Сабақтың тақырыбы: Әміре Қашаубаев 
Сабақтың мақсты: Негізгі идеяны ұғындыру. 
Білімділік: Әміре Қашаубаевтың өмір жолымен таныстыру.Негізгі ойды,идея ұғындыру. 
Дамытушылылық:Оқушылардың ой өрістері мен сөйлеу мәдениетін дамыту. 
Тәрбиелік: Әсемдікке,өнерге қызықтыру және өнер адамдарына деген сүйіспеншілігін аттыру,оларды құрметтеуге тәрбиелеу. 
Сабақтың түрі: жаңа сабақты меңгерту 
Сабақтың әдісі: СТО жобасы бойынша. 
Күтілетін нәтиже: 
1. Әнші Әміре Қашаубаев туралы мәлімет алады. 
2. Мәтінді мәнерлеп оқуды, мазмұндауды үйренеді. 

Сабақтың барысы

І Ұйымдастыру кезеңі
ІІ. Мағынаны тану фазасында

І. Қызығушылығын ояту фазасы. Бұл фазада еркін талдау стратегиясын қолданамын. 
1. Еркін талдау стратегиясын қолданудағы мақсат: 
Ой-өрісін, ән мен әнші не білетіндерін еске түсіру, ойын жинақтау. 
♦ Ән дегенде ойларыңа не келеді? 
♦ Сезімнен туған ойлар. 
♦ Әнші дегенде ойларыңа не келеді? 
Әнді айтатын әншілер. Әншілер үлкен сахнада ән айтады. 

Тілдік бөлім: тезис

Дәйексөз тезистері. Тезистердің бір бөлігі дәйексөз ретінде келтірілуі мүмкін. Мұндай әдісті әртүрлі көзқарастарды салыстыру үшін пікірлеме, аннотация жазғанда қолданады. Сондай-ақ, жасалатын орытындыларға қатысты аса сақтық қажет болған жағдайда пайдаланылады. Алайда дәйексөз тезистері кейбір жағдайда өте ұзақ болуы мүмкін. Сондықтан оларға жоспар бөлімшелерін жасау керек.

Тезистерді жасаған уақытта тұжырымдамаларды кітапта берілетін ретпен емес, оларды логикалық байланыс жағынан біріктіріп беру қажет.
1. Болжау стратегиясын пайдалану. 
Мақсаты: өз пікірін еркін айтуға, өз көзқарасын дәлелдей білуге, өз ойларын қағаз бетіне түсіруге, өз бетімен жұмыс істеуге дағдыландыру. 
2. Мәтінмен жұмыс. 
Мақсаты: Мәтінді мәнерлеп, түсініп оқу. 
Қашаубаев Әміре (1888 -1934) - қазақтың атақты әншісі, актер әрі музыканты. Шығыс Қазақстан облысының Абыралы ауданына қарасты Дегелең тауының алабында туған. Шыққан тегі Орта жүз ішіндегі Тарақты руы. Кедей шаруа отбасында туып өскен. Әміре 12 жасқа толғанда әкесі Семей қаласына көшіп келген.

Жас Әміре Исабек деген байдың ат айдаушысы болып еңбекке ерте араласады. Исабек жас әншіні жанына ертіп жүріп, той-жиындарда ән салғызады. Көп ұзамай Әміренің атақ-даңқы бүкіл Семей өңіріне жайылады.  Атақты Қоянды жәрмеңкесіне барып, ел аралап ән салып, қараөткелдік Сәтмағамбет, Ғазиз Айтбаев, баянауылдық Жаяу Мұса, Қали Байжанов, керекулік Майра Уәлиқызы, қарқаралық Мәди Бәпиұлы сияқты арқалы әншілермен танысып, өнерін одан әрі шыңдай түседі.

Әміре Қашаубаев 1921-1924 жылдары Семейде құрылған қазақ жастарының ағарту ұйымы «Ес-аймаққа» мүше болып, әншілік өнерін шыңдай түседі. 1925 жылы Парижде өткен Дүниежүзілік сән өнері көрмесінде этнографиялық концертте «Ағаш аяқ», «Қанапия», «Үш дос», «Жалғыз арша», «Қос балапан»,  тағы басқа әндерді орындап екінші орын алып, күміс медаль иемденеді.         «Париж апталығы» газеті мен «Ле мюзикль» журналы Әміре Қашаубаевтың сирек кездесетін талант екенін жазса, Сарбонна университетінің профессоры Перно фонографқа Әміренің орындауында бірнеше ән жазып алған. Осылайша Әміре Қашаубаев шет елде өнер көрсетіп қазақ елін танытқан тұңғыш әнші болды. 1927 жылы Мәскеу консерваториясында қазақ әндерін тамылжыта шырқады.

Ә.Қашаубаев 1926 жылы Қызылордада ашылған жаңа театр труппасына қабылданды. М.Әуезовтың «Еңлік-Кебек» трагедиясы алғаш қойылған кезде Жапал рөлін ойнады. Кейін М.Әуезовтың «Қаракөз», «Бәйбіше-тоқал», «Айман-Шолпан» спектакльдерінде Қоскелді, Қойшы, Жарас, Ақын образдарын сомдаған. Өмірінің соңына дейін театрда әнші-әртісі болған. 1934 жылы қазіргі Абай атындағы Қазақ опера және балет театрына ауысты. Ауыр сырқатқа ұшыраған әнші оқыстан қайғылы қазаға ұшырады. Әміре Қашаубаев жөнінде жазылған бірнеше зерттеулер, көркем шығармалар жарыққа шықты. Ә.Қашаубаев атындағы республикалық жас әншілер байқауы өтіп тұрады. Семей қаласындағы облыстық филармония Ә.Қашаубаев атымен аталады.  
Презентация «Әміре Қашаубаев» 
ІІІ. Ой толғаныс фазасында. 
РАФТ стратегисы. 
Мақсаты: 
Р – роль журналист, 
А – аудитория оқушылар 
Ф – форма интервью 
Т – тақырып: Ән мен әнші. 

1. Әнші Әміре Қашаубаев туралы пікіріңіз? 
2. Сізге дәстүрлі әншілер ұнай ма, әлде эстрада әншілері ұнай ма? 
ҰБТ дайындығына лексика-грамматикалық тест

Бағалау. 
Үйге тапсырма: Әміре Қашаубаев әңгіме құрып, айтып беру.

Лексико-грамматикалық тест

1.Ашық буыннан жасалған сөздерді табыңыз.

1. Асық

2. Арман

3. Алма

4. Алмұрт

5. Өрік

А) 1, 2

В) 2,3

С) 2,4

Д) 1,5

Е) 5,2

2.Синоним бола алмайтын сөздерді көрсетіңіз.

1.Сұлу

2. Әйгілі

3.Мейірімді

4. Тұнық

5. Таяз

А) 1,5 В) 3,4 С) 2,1 Д) 4,5 Е) 5,3

3. Қазақтың бұлбұлын анықтаңыз.

А) Әміре Қашаубаев

В) Александр Затаевич 

С) Роза Бағланова

Д) Бибігүл Төлегенова

Е) Күляш Бәйсеитова

4.Сөз тіркестерінің екінші сыңарын тауып, орыс тіліндегі баламасын табыңыз.

1. атақты 1. ел

2. ұзын 2. уақыт

3. егеменді 3. іс-шара

4. мемлекеттік 4.ұстаз

5. арнайы 5. жейде

А) специальное время

В) известный учитель

С) специальное мероприятие

Д) суверенное государство

Е) длинная рубашка

5. Берілген тұрақты тіркестін антонимін табыңыз.

«Сегіз қырлы, бір сырлы»

1. шынайы

2. шыдамды

3. жомарт

4. жан-жақты

5. дамымаған

А) 1 В) 2 С) 3 Д) 4 Е) 5

6. «Қисық » деген сөздің антонимін анықтаңыз.

А) дұрыс

В) түзу

С) таулы

Д) биік

Е) ұзын

7. Берілген сөздің көмекші есімді тіркесін табыңыз.

«егемендіктің...»

1) белгісі

2) болашақ

3) ғимарат

4) дәстүрі

5) ғасыры

А) 1,2 В) 2,3 С) 1,5 Д) 1,4 Е) 5,4

8 .Қазақстанның киелі қаласын белгілеңіз.
А) Ақтөбе
В) Отырар
С) Ақтау
Д), Отырар
Е) Түркістан
9.Туристік сапар адамға не береді, белгілеңіз.

1. әдемі көрініс

2. ұлттық аспап

3. үлкен көмек

4. сұлу жерлерімен таныстырады

5. жаңа таныстар

6. қызықты саяхат

7. жаңа әсер

8. жаңа мәліметтер

А) 4,7,5

В) 2,3,4

С) 2,8,7

Д) 4,8,6

Е) 5,2,3

10. «Семей полигоны» Қазақстанның қай өңірінде, анықтаңыз.

А) Астанада

В) Павлодарда

С) Алматыда

Д) Таразда

Е) Шығыста

11. Қазақстанның тәуелсіздігін білдіретін нышандар қатарын табыңыз.
А) Елбасы, әнұраны, керегесі
В) Туы, әнұраны, елтаңбасы
С) Әнұран, ту, жұлдыз
Д) Елтаңбасы, теңгесі, туы, төрі.
Е) Әнұраны, теңгесі, шаңырағы
12. Шартты райлы етістіктің жұрнағын көрсетіңіз.
А) - а, - е, - й.
В) - са, - се.
С) - мын, - мін.
D) - ғы,-гі, - п.
Е) - ның, - нің.
13. Мақсат бағыныңқы сабақтасты табыңыз.
А) Қонақтарға әр түрлі базарлық алу үшін, біз бірнеше дүкендерді араладық.
В) Мен барғанша, ол кетіп қалды.
С) Күн жылы болады деп, біз серуенге шықтық.
D) Ол келіссе, біз кешке киноға барамыз.
Е) Оқушылар келген соң, сабақ басталды.
14. «Түрік тілінің сөздігін» кім құрастырған, белгілеңіз.
А) М. Қашқари
В) Ж. Баласағұн
С) С. Аманжолов
Д) А Байтұрсынов
Е) В. Радлов
15.«Тіл жоқ жерде ұлт жоқ» - авторын атаңыз

А) М.Әуезов
В) А.Жұбанов
С) Ғ.Мүсірепов
Д) Ш.Айтматов
Е) М.Жұмабаев

16. Салалас құрмалас сөйлемді анықтаңыз

А) Қабанбай батыр әйгілі батыр әрі атақты қолбасшы болған
В) 1680 жылы Бөгенбай батыр дүниеге келген
С) Әйтеке би - кіші жүздің биі болған
Д) Гүрс-гүрс еткен мылтықтың даусы естілді
Е) Қазыбек би беделді болғандықтан, аты ел арқасында кең тараған.

17. Одағай қандай сезімді білдіреді, анықтаңыз.

Бәрекелді, әжем базарлық әкелді!
А) Бұйыру
В) Жекіру
С) Шақыру
D) Көңіл - күй
Е) Өкіну
18. Қанатты сөздің жалғасын табыңыз. «Тәрбие басы - ......»
А) қызыл тіл
В) ата - ана
С) мектеп
Д) қоршаған орта
Е) тал бесік
19. Сөз тудырушы жұрнақты сөздерді табыңыз.

А) барғалы, жаз
В) білім, ой
С) өрте, бөлім
Д) әкей, ана
Е) мереке, той

20. Мақалды аяқтаңыз: «Кісі елінде сұлтан болғанша, ...»

А) отаншыл бол
В) өз еліңде адам бол
С) өз еліңде ұлтан бол
Д) өз еліңді ұл бол
Е) бұлбұл бол

Дәйексөз тезистері. Тезистердің бір бөлігі дәйексөз ретінде келтірілуі мүмкін. Мұндай әдісті әртүрлі көзқарастарды салыстыру үшін пікірлеме, аннотация жазғанда қолданады. Сондай-ақ, жасалатын орытындыларға қатысты аса сақтық қажет болған жағдайда пайдаланылады. Алайда дәйексөз тезистері кейбір жағдайда өте ұзақ болуы мүмкін. Сондықтан оларға жоспар бөлімшелерін жасау керек.

Тезистерді жасаған уақытта тұжырымдамаларды кітапта берілетін ретпен емес, оларды логикалық байланыс жағынан біріктіріп беру қажет.
1. Болжау стратегиясын пайдалану. 
Мақсаты: өз пікірін еркін айтуға, өз көзқарасын дәлелдей білуге, өз ойларын қағаз бетіне түсіруге, өз бетімен жұмыс істеуге дағдыландыру. 
2. Мәтінмен жұмыс. 
Мақсаты: Мәтінді мәнерлеп, түсініп оқу. 
Қашаубаев Әміре (1888 -1934) - қазақтың атақты әншісі, актер әрі музыканты. Шығыс Қазақстан облысының Абыралы ауданына қарасты Дегелең тауының алабында туған. Шыққан тегі Орта жүз ішіндегі Тарақты руы. Кедей шаруа отбасында туып өскен. Әміре 12 жасқа толғанда әкесі Семей қаласына көшіп келген.

Жас Әміре Исабек деген байдың ат айдаушысы болып еңбекке ерте араласады. Исабек жас әншіні жанына ертіп жүріп, той-жиындарда ән салғызады. Көп ұзамай Әміренің атақ-даңқы бүкіл Семей өңіріне жайылады.  Атақты Қоянды жәрмеңкесіне барып, ел аралап ән салып, қараөткелдік Сәтмағамбет, Ғазиз Айтбаев, баянауылдық Жаяу Мұса, Қали Байжанов, керекулік Майра Уәлиқызы, қарқаралық Мәди Бәпиұлы сияқты арқалы әншілермен танысып, өнерін одан әрі шыңдай түседі.

Әміре Қашаубаев 1921-1924 жылдары Семейде құрылған қазақ жастарының ағарту ұйымы «Ес-аймаққа» мүше болып, әншілік өнерін шыңдай түседі. 1925 жылы Парижде өткен Дүниежүзілік сән өнері көрмесінде этнографиялық концертте «Ағаш аяқ», «Қанапия», «Үш дос», «Жалғыз арша», «Қос балапан»,  тағы басқа әндерді орындап екінші орын алып, күміс медаль иемденеді.         «Париж апталығы» газеті мен «Ле мюзикль» журналы Әміре Қашаубаевтың сирек кездесетін талант екенін жазса, Сарбонна университетінің профессоры Перно фонографқа Әміренің орындауында бірнеше ән жазып алған. Осылайша Әміре Қашаубаев шет елде өнер көрсетіп қазақ елін танытқан тұңғыш әнші болды. 1927 жылы Мәскеу консерваториясында қазақ әндерін тамылжыта шырқады.

Ә.Қашаубаев 1926 жылы Қызылордада ашылған жаңа театр труппасына қабылданды. М.Әуезовтың «Еңлік-Кебек» трагедиясы алғаш қойылған кезде Жапал рөлін ойнады. Кейін М.Әуезовтың «Қаракөз», «Бәйбіше-тоқал», «Айман-Шолпан» спектакльдерінде Қоскелді, Қойшы, Жарас, Ақын образдарын сомдаған. Өмірінің соңына дейін театрда әнші-әртісі болған. 1934 жылы қазіргі Абай атындағы Қазақ опера және балет театрына ауысты. Ауыр сырқатқа ұшыраған әнші оқыстан қайғылы қазаға ұшырады. Әміре Қашаубаев жөнінде жазылған бірнеше зерттеулер, көркем шығармалар жарыққа шықты. Ә.Қашаубаев атындағы республикалық жас әншілер байқауы өтіп тұрады. Семей қаласындағы облыстық филармония Ә.Қашаубаев атымен аталады.  
ҰБТ дайындығына лексика-грамматикалық тест

1.Ашық буыннан жасалған сөздерді табыңыз.

1. Асық

2. Арман

3. Алма

4. Алмұрт

5. Өрік

А) 1, 2

В) 2,3

С) 2,4

Д) 1,5

Е) 5,2

2.Синоним бола алмайтын сөздерді көрсетіңіз.

1.Сұлу

2. Әйгілі

3.Мейірімді

4. Тұнық

5. Таяз

А) 1,5 В) 3,4 С) 2,1 Д) 4,5 Е) 5,3

3. Қазақтың бұлбұлын анықтаңыз.

А) Әміре Қашаубаев

В) Александр Затаевич 

С) Роза Бағланова

Д) Бибігүл Төлегенова

Е) Күляш Бәйсеитова

4.Сөз тіркестерінің екінші сыңарын тауып, орыс тіліндегі баламасын табыңыз.

1. атақты 1. ел

2. ұзын 2. уақыт

3. егеменді 3. іс-шара

4. мемлекеттік 4.ұстаз

5. арнайы 5. жейде

А) специальное время

В) известный учитель

С) специальное мероприятие

Д) суверенное государство

Е) длинная рубашка

5. Берілген тұрақты тіркестін антонимін табыңыз.

«Сегіз қырлы, бір сырлы»

1. шынайы

2. шыдамды

3. жомарт

4. жан-жақты

5. дамымаған

А) 1 В) 2 С) 3 Д) 4 Е) 5

6. «Қисық » деген сөздің антонимін анықтаңыз.

А) дұрыс

В) түзу

С) таулы

Д) биік

Е) ұзын

7. Берілген сөздің көмекші есімді тіркесін табыңыз.

«егемендіктің...»

1) белгісі

2) болашақ

3) ғимарат

4) дәстүрі

5) ғасыры

А) 1,2 В) 2,3 С) 1,5 Д) 1,4 Е) 5,4

8 .Қазақстанның киелі қаласын белгілеңіз.
А) Ақтөбе
В) Отырар
С) Ақтау
Д), Отырар
Е) Түркістан
9.Туристік сапар адамға не береді, белгілеңіз.

1. әдемі көрініс

2. ұлттық аспап

3. үлкен көмек

4. сұлу жерлерімен таныстырады

5. жаңа таныстар

6. қызықты саяхат

7. жаңа әсер

8. жаңа мәліметтер

А) 4,7,5

В) 2,3,4

С) 2,8,7

Д) 4,8,6

Е) 5,2,3

10. «Семей полигоны» Қазақстанның қай өңірінде, анықтаңыз.

А) Астанада

В) Павлодарда

С) Алматыда

Д) Таразда

Е) Шығыста

11. Қазақстанның тәуелсіздігін білдіретін нышандар қатарын табыңыз.
А) Елбасы, әнұраны, керегесі
В) Туы, әнұраны, елтаңбасы
С) Әнұран, ту, жұлдыз
Д) Елтаңбасы, теңгесі, туы, төрі.
Е) Әнұраны, теңгесі, шаңырағы
12. Шартты райлы етістіктің жұрнағын көрсетіңіз.

А) - а, - е, - й.
В) - са, - се.
С) - мын, - мін.
D) - ғы,-гі, - п.
Е) - ның, - нің.

13. Мақсат бағыныңқы сабақтасты табыңыз.
А) Қонақтарға әр түрлі базарлық алу үшін, біз бірнеше дүкендерді араладық.
В) Мен барғанша, ол кетіп қалды.
С) Күн жылы болады деп, біз серуенге шықтық.
D) Ол келіссе, біз кешке киноға барамыз.
Е) Оқушылар келген соң, сабақ басталды.
14. «Түрік тілінің сөздігін» кім құрастырған, белгілеңіз.
А) М. Қашқари
В) Ж. Баласағұн
С) С. Аманжолов
Д) А Байтұрсынов
Е) В. Радлов
15.«Тіл жоқ жерде ұлт жоқ» - авторын атаңыз

А) М.Әуезов
В) А.Жұбанов
С) Ғ.Мүсірепов
Д) Ш.Айтматов
Е) М.Жұмабаев

16. Салалас құрмалас сөйлемді анықтаңыз

А) Қабанбай батыр әйгілі батыр әрі атақты қолбасшы болған
В) 1680 жылы Бөгенбай батыр дүниеге келген
С) Әйтеке би - кіші жүздің биі болған
Д) Гүрс-гүрс еткен мылтықтың даусы естілді
Е) Қазыбек би беделді болғандықтан, аты ел арқасында кең тараған.

17. Одағай қандай сезімді білдіреді, анықтаңыз.

Бәрекелді, әжем базарлық әкелді!
А) Бұйыру
В) Жекіру
С) Шақыру
D) Көңіл - күй
Е) Өкіну
18. Қанатты сөздің жалғасын табыңыз. «Тәрбие басы - ......»

А) қызыл тіл
В) ата - ана
С) мектеп
Д) қоршаған орта
Е) тал бесік

19. Сөз тудырушы жұрнақты сөздерді табыңыз.

А) барғалы, жаз
В) білім, ой
С) өрте, бөлім
Д) әкей, ана
Е) мереке, той

20. Мақалды аяқтаңыз: «Кісі елінде сұлтан болғанша, ...»

А) отаншыл бол
В) өз еліңде адам бол
С) өз еліңде ұлтан бол
Д) өз еліңді ұл бол
Е) бұлбұл бол