Қазақстан аумағының геологиялық құрылысы

Пәні: География

Сыныбы: 8 Күні:

Сағат реті: №12

Сабақтың

тақырыбы

Қазақстан аумағының геологиялық құрылысы

Сілтеме

География. Қазақстанның физикалық географиясы. 8 сынып. Жалпы білім беретін мектептің 8 сыныбына арналған оқулық.Авторлары: Бейсенова Ә., Карпеков Қ. Алматы «Атамұра», 2012, §3. 13-17бет

Мақсаты

Мақсаты:

білімділік: Қазақстанның геологиялық даму тарихында қалыптасқан жыныстар туралы түсінік бере отырып, Қазақстанның тектоникалық құрылымы туралы білім білік дағдысын қалыптастыру.

дамытушылық: Оқушыларға география ғылымына деген көзқарастарының қалыптасуына ықпал ету, өз ойларын еркін, нақты жеткізе білуге баулу, география пәніне деген білімділігін дамыту, өз бетімен ізденуге, ой қорытуға және бағалауға машықтандыру.

тәрбиелік:география материалдары арқылы оқушылардың бойына түсінік, сауаттылық, жүйелі мағлұматтарды меңгерте отырып, география сырын тануға, оны өз көзімен көре білуге тәрбиелеу.

Күтілетін

нәтижелер

Топтық, жұптық, диалогтік жұмыс арқылы білім алмасып, оқушылар бір-бірінен үлгі алады, географиялық материалды қалай оқу керектігіне назар аударады, өзіндік баға бере алу тиімділігі артады, диалогтік қарым-қатынаста тыңдау, дарынды оқушыны үлгі етеді, географиялық мағұлматтарды меңгеруге құмарлығы артады, сыни көзқарасын білдіру арқылы география пәніне білімі молаяды, өз бетінше ізденіп, жоба қорғауға үйренеді, жаңа ұғымдар мен атауларды меңгеруге талпынады.

Сабақтың түрі

Жаңа білімді меңгерту сабағы

Пәнаралық байланыс

Биология, география т.б пәндер.

Қолданылатын әдістер

Сын тұрғысынан ойлау стратегияларын қолданамын: қызығушылығын ояту, мағынаны ашу, «Ой талқы» ұсыну, «Ойтолғаныс» кезеңі, «Ыстық орындық» стратегиясы, Вен диаграммасы, «Бағдаршам», ойтолғаныс, БЛУМ таксономиясы, АКТ, жас ерекшеліктеріне сай оқыту, талантты және дарынды балалардың сабақты терең меңгерулеріне ықпал жасаймын. Білім беру үшін және оқуды бағалау тәсілдері бойынша жиынтық бағалау, көшбасшыны анықтау.

Сабаққа қажетті құрал-жабдықтар

Оқулық, Қазақстанның физикалық картасы, Қазақстанның геологиялық картасы, интербелсенді тақта, үлестірме қағаздар, стикер, маркер т.б.

Сабақтың барысы:

Сабақ

кезеңдері

Уақыт

Мұғалімнің іс- әрекеті

Оқушының іс- әрекеті

Кіріспе

2 мин

3 мин

1.Ұйымдастыру кезеңі.

Амандасу.

Сабаққа қажетті оқу құралдарын дайындауды сұрау.Сабаққа қатыспаған оқушыларды белгілеу

Топқа бөлу.

Сыныптың оқушыларын қорапшадан түрлі түсті дөңгелекшелерді алу арқылы төрт топқа бөлу.

Психологиялық ахуал туғызу. Қазақстан территориясының геологиялық өзгерісі дегенңміз не?

Кіріспе сұрақ: Қазақстан территориясының геологиялық өзгерісі қанша кезеңнен тұрады не?

Анықтаушы сұрақ: Палеозойға дейінгі өзгерістерді анықтау.

Нақтылаушы сұрақ: Палеозойдағы қатпарлықтар қандай?

Тікелей сұрақ: Мезозой эрасында пайда болған табиғат кешендері қандай?

Түсінік беруші сұрақ: Кайназой эрасының басқа эралардан айырмашылығы?

Ассоциацияларың: Қазақстан аумағындағы платформалар түрлері қандай? Жас платформаларға қайсысы жатады? Ежелгі палтформалардың ерекшеліктері?

Жабық сұрақ: Платформаларың түзілуі қалай іске асады?

Ашық сұрақ: Қатпарлы облыстар дегеніміз не Мысалдар келтір?

Оқушылар қорапшадан түрлі түсті дөңгелекшелерді қарамай таңдап алып, қиындының пішініне байланысты бір-бірін сынып ішінде тауып, топтасып, өз үстелдерінің басына жиналады.

Тұсаукесер.

(POWER POINT)

3 мин

«Сыни тұрғыдан ойлау» арқылы жұмыс жүргізіледі. Қазақстанның тектоникалық картасы көрсетіледі

-Балалар, біз өткен сабақта нені қарастырдық?

-Дұрыс айттыңдар, Қазақстанның геологиялық даму тарихы мен тектоникалық құрылысын.

- Қазақстанның геологиялық дамуын зерттеудегі негізгі мақсаты қандай??

-Дұрыс айттыңдар, Тау жыныстарының жасын анықтау..

-Олай болса, бүгін біз сабақта Қазақстан аумағының геологиялық құрылысы мен геологиялық жыныстардың таралуымен танысамыз.

Негізгі бөлім:

Білу

5 мин

Геологтардың негізгі мақсаттарының бірі — тау жыныстарының жасын анықтау. Ол мақсатты орындау палеонтологиялық зерттеу тәсілін қолданудың нәтижесінде мүмкін болды. Бұл тәсіл тірі ағзалардың (өсімдіктер, жәндіктер және жануарлар) эволюциясын зерттеп, оларды даму кезеңдеріне бөлуге және соның негізінде геохронологиялық кестені дайындауға мүмкіндік берді.

Палеозойға дейінгі жыныстар

Ең ежелгі кезеңдерде қалыптасты. Ол күшті үгілу нәтижесінде таулы аудандардың орталық қыркаларында жер бетіне шығып жатады. Кристалды тақтатастар мен гнейстердің жер бетіне шығып жаткан жерлері Солтүстік Тянь-Шань жоталарында, Мүғалжарда жәнө Сарыарқадағы Ұлытау мен Көкшетауда байқалады.

1.Оқулықпен жұмыс, 13-17 беттері. Оқушылар дәптерлеріне қысқаша Қазақстан аумағындағы уақыт айырмасы мен сағаттық белдеулер туралы конспект жазып алады.

Түсіну

5 мин

Мақсаты: Оқушылардың өз бетімен жұмыс істеуін қадағалау.

Оқулықпен жұмыс.

1. Ғалымдар жер қыртысының даму тарихын ұандай кезеңдерге бөледі?

2. Жердің жасын және геологиялық даму тарихын анықтау үшін қандай есептеу әдістері қолданылады?

3. Геохронологиялық жержылнамалық кесте қай жылы және қандай мақсатта жасалынған.

4. Кестені пайдалана отырып, әрбір эраның қанша және қандай дәуірлерге бөлінгендігін айтып беріңдер.

Оқушылар топ болып тапсырманы орындайды, ойын еркін жеткізеді, тақырыпты түсінеді.

Қолдану

5 мин

Мақсаты:

Алған теориялық білімді практикада қолдана білу.

Әр топқа тапсырмалар беріледі.

1 тапсырма.

Кескін картамен жұмыс. Шөгінділер таралған аумақтарды кескін картаға түсіру.

І топ. Палеозойға дейінгі жыныстар.

ІІ топ. Палеозой жыныстары

ІІІ топ. Мезозой жыныстары және кайнозой шөгінділері

ІV топ. Антропогендік шөгінділер

Оқушылар кескін катаға белгілейді.

Кескін картадағы жұмысты тақтаға шығып қорғайды, мұғалім бағалайды.

Сергіту сәті

2 мин

Сергіту сәті.

«Ыстық орындық» стратегиясы

Оқушылардың жаңа білімді игеру деңгейін тексеру барысында «Ыстық орындық» стратегиясын пайдалану. Оқушылар сабаққа байланысты бір-бір сұрақтан жазып қобдишаға салады. Жеребе бойынша 1 оқушы ортадағы орындыққа келіп отырады. Қобдишаға салынған сұрақты таңдау арқылы сол сұраққа жауап береді. Жауап бере алмаса келесі оқушы алмастырады.

Талдау

5 мин

Мақсаты:

Оқушылардың ой- қиялдау дағдыларын жетілдіру.

1. Тектоника ғылымы нені зерттейді? 2. Қазақстанның аумағы қандай геотектоникалық ацмақтарға бөлінеді? 3. Қазақстан аумағында қандай эралардың жыныстары тараған? «Ойтолғаныс» кезеңі.

Бұл жаттығу арқылы оқушылар қатысты жауаптарды тауып, талдайды.

Жинақтау

6 мин

Мақсаты:

Оқушылардың салыстыру және негізгілерін ажырата алуын қадағалау.

Вен диаграммасы арқылы геологиялық даму эраларында қалыптасқан жыныстардың ұқсастығы мен айырмашылықтарын жазу.

Оқушылар топпен Вен диаграммасы арқылы геологиялық даму эраларында қалыптасқан жыныстардың ұқсастығы мен айырмашылықтарын жазады, ортаға шығып қорғайды.

Оқушылар топ ішінде бағдаршам арқылы өздерін бағалайды.

Қорытынды

Рефлексия

5 мин

1.Осы тақырыптағы өткен география пәнінен материалдар бойынша оқушылармен кесте құрастыру.

Үлгісі интерактивті тақтада беріледі.

2.Бүгінгі сабақ несімен ерекшеленді?

1. Мұғалімнің көмегімен оқушылар орындайды (ауызша айтып, тақтаға жазады)

2.Стикерге өз ойларын жазып, плакатқа іледі.

Үйге тапсырма

1 мин

§14. Жер бедерінің дамуы мен қалыптасуы.

Оқушылар күнделіктеріне жазып алады.

Бағалау

2 мин

Мұғалім қорытынды бағаны өзі қояды.

Оқушылар бағалау критерийлері арқылы топтағы көршілестерін бағалайды.

Пәні: География

Сыныбы: 8 Күні:

Сағат реті: №12

Сабақтың

тақырыбы

Қазақстан аумағының геологиялық құрылысы

Сілтеме

География. Қазақстанның физикалық географиясы. 8 сынып. Жалпы білім беретін мектептің 8 сыныбына арналған оқулық.Авторлары: Бейсенова Ә., Карпеков Қ. Алматы «Атамұра», 2012, §3. 13-17бет

Мақсаты

Мақсаты:

білімділік: Қазақстанның геологиялық даму тарихында қалыптасқан жыныстар туралы түсінік бере отырып, Қазақстанның тектоникалық құрылымы туралы білім білік дағдысын қалыптастыру.

дамытушылық: Оқушыларға география ғылымына деген көзқарастарының қалыптасуына ықпал ету, өз ойларын еркін, нақты жеткізе білуге баулу, география пәніне деген білімділігін дамыту, өз бетімен ізденуге, ой қорытуға және бағалауға машықтандыру.

тәрбиелік:география материалдары арқылы оқушылардың бойына түсінік, сауаттылық, жүйелі мағлұматтарды меңгерте отырып, география сырын тануға, оны өз көзімен көре білуге тәрбиелеу.

Күтілетін

нәтижелер

Топтық, жұптық, диалогтік жұмыс арқылы білім алмасып, оқушылар бір-бірінен үлгі алады, географиялық материалды қалай оқу керектігіне назар аударады, өзіндік баға бере алу тиімділігі артады, диалогтік қарым-қатынаста тыңдау, дарынды оқушыны үлгі етеді, географиялық мағұлматтарды меңгеруге құмарлығы артады, сыни көзқарасын білдіру арқылы география пәніне білімі молаяды, өз бетінше ізденіп, жоба қорғауға үйренеді, жаңа ұғымдар мен атауларды меңгеруге талпынады.

Сабақтың түрі

Жаңа білімді меңгерту сабағы

Пәнаралық байланыс

Биология, география т.б пәндер.

Қолданылатын әдістер

Сын тұрғысынан ойлау стратегияларын қолданамын: қызығушылығын ояту, мағынаны ашу, «Ой талқы» ұсыну, «Ойтолғаныс» кезеңі, «Ыстық орындық» стратегиясы, Вен диаграммасы, «Бағдаршам», ойтолғаныс, БЛУМ таксономиясы, АКТ, жас ерекшеліктеріне сай оқыту, талантты және дарынды балалардың сабақты терең меңгерулеріне ықпал жасаймын. Білім беру үшін және оқуды бағалау тәсілдері бойынша жиынтық бағалау, көшбасшыны анықтау.

Сабаққа қажетті құрал-жабдықтар

Оқулық, Қазақстанның физикалық картасы, Қазақстанның геологиялық картасы, интербелсенді тақта, үлестірме қағаздар, стикер, маркер т.б.

Сабақтың барысы:

Сабақ

кезеңдері

Уақыт

Мұғалімнің іс- әрекеті

Оқушының іс- әрекеті

Кіріспе

2 мин

3 мин

1.Ұйымдастыру кезеңі.

Амандасу.

Сабаққа қажетті оқу құралдарын дайындауды сұрау.Сабаққа қатыспаған оқушыларды белгілеу

Топқа бөлу.

Сыныптың оқушыларын қорапшадан түрлі түсті дөңгелекшелерді алу арқылы төрт топқа бөлу.

Психологиялық ахуал туғызу. Қазақстан территориясының геологиялық өзгерісі дегенңміз не?

Кіріспе сұрақ: Қазақстан территориясының геологиялық өзгерісі қанша кезеңнен тұрады не?

Анықтаушы сұрақ: Палеозойға дейінгі өзгерістерді анықтау.

Нақтылаушы сұрақ: Палеозойдағы қатпарлықтар қандай?

Тікелей сұрақ: Мезозой эрасында пайда болған табиғат кешендері қандай?

Түсінік беруші сұрақ: Кайназой эрасының басқа эралардан айырмашылығы?

Ассоциацияларың: Қазақстан аумағындағы платформалар түрлері қандай? Жас платформаларға қайсысы жатады? Ежелгі палтформалардың ерекшеліктері?

Жабық сұрақ: Платформаларың түзілуі қалай іске асады?

Ашық сұрақ: Қатпарлы облыстар дегеніміз не Мысалдар келтір?

Оқушылар қорапшадан түрлі түсті дөңгелекшелерді қарамай таңдап алып, қиындының пішініне байланысты бір-бірін сынып ішінде тауып, топтасып, өз үстелдерінің басына жиналады.

Тұсаукесер.

(POWER POINT)

3 мин

«Сыни тұрғыдан ойлау» арқылы жұмыс жүргізіледі. Қазақстанның тектоникалық картасы көрсетіледі

-Балалар, біз өткен сабақта нені қарастырдық?

-Дұрыс айттыңдар, Қазақстанның геологиялық даму тарихы мен тектоникалық құрылысын.

- Қазақстанның геологиялық дамуын зерттеудегі негізгі мақсаты қандай??

-Дұрыс айттыңдар, Тау жыныстарының жасын анықтау..

-Олай болса, бүгін біз сабақта Қазақстан аумағының геологиялық құрылысы мен геологиялық жыныстардың таралуымен танысамыз.

Негізгі бөлім:

Білу

5 мин

Геологтардың негізгі мақсаттарының бірі — тау жыныстарының жасын анықтау. Ол мақсатты орындау палеонтологиялық зерттеу тәсілін қолданудың нәтижесінде мүмкін болды. Бұл тәсіл тірі ағзалардың (өсімдіктер, жәндіктер және жануарлар) эволюциясын зерттеп, оларды даму кезеңдеріне бөлуге және соның негізінде геохронологиялық кестені дайындауға мүмкіндік берді.

Палеозойға дейінгі жыныстар

Ең ежелгі кезеңдерде қалыптасты. Ол күшті үгілу нәтижесінде таулы аудандардың орталық қыркаларында жер бетіне шығып жатады. Кристалды тақтатастар мен гнейстердің жер бетіне шығып жаткан жерлері Солтүстік Тянь-Шань жоталарында, Мүғалжарда жәнө Сарыарқадағы Ұлытау мен Көкшетауда байқалады.

1.Оқулықпен жұмыс, 13-17 беттері. Оқушылар дәптерлеріне қысқаша Қазақстан аумағындағы уақыт айырмасы мен сағаттық белдеулер туралы конспект жазып алады.

Түсіну

5 мин

Мақсаты: Оқушылардың өз бетімен жұмыс істеуін қадағалау.

Оқулықпен жұмыс.

1. Ғалымдар жер қыртысының даму тарихын ұандай кезеңдерге бөледі?

2. Жердің жасын және геологиялық даму тарихын анықтау үшін қандай есептеу әдістері қолданылады?

3. Геохронологиялық жержылнамалық кесте қай жылы және қандай мақсатта жасалынған.

4. Кестені пайдалана отырып, әрбір эраның қанша және қандай дәуірлерге бөлінгендігін айтып беріңдер.

Оқушылар топ болып тапсырманы орындайды, ойын еркін жеткізеді, тақырыпты түсінеді.

Қолдану

5 мин

Мақсаты:

Алған теориялық білімді практикада қолдана білу.

Әр топқа тапсырмалар беріледі.

1 тапсырма.

Кескін картамен жұмыс. Шөгінділер таралған аумақтарды кескін картаға түсіру.

І топ. Палеозойға дейінгі жыныстар.

ІІ топ. Палеозой жыныстары

ІІІ топ. Мезозой жыныстары және кайнозой шөгінділері

ІV топ. Антропогендік шөгінділер

Оқушылар кескін катаға белгілейді.

Кескін картадағы жұмысты тақтаға шығып қорғайды, мұғалім бағалайды.

Сергіту сәті

2 мин

Сергіту сәті.

«Ыстық орындық» стратегиясы

Оқушылардың жаңа білімді игеру деңгейін тексеру барысында «Ыстық орындық» стратегиясын пайдалану. Оқушылар сабаққа байланысты бір-бір сұрақтан жазып қобдишаға салады. Жеребе бойынша 1 оқушы ортадағы орындыққа келіп отырады. Қобдишаға салынған сұрақты таңдау арқылы сол сұраққа жауап береді. Жауап бере алмаса келесі оқушы алмастырады.

Талдау

5 мин

Мақсаты:

Оқушылардың ой- қиялдау дағдыларын жетілдіру.

1. Тектоника ғылымы нені зерттейді? 2. Қазақстанның аумағы қандай геотектоникалық ацмақтарға бөлінеді? 3. Қазақстан аумағында қандай эралардың жыныстары тараған? «Ойтолғаныс» кезеңі.

Бұл жаттығу арқылы оқушылар қатысты жауаптарды тауып, талдайды.

Жинақтау

6 мин

Мақсаты:

Оқушылардың салыстыру және негізгілерін ажырата алуын қадағалау.

Вен диаграммасы арқылы геологиялық даму эраларында қалыптасқан жыныстардың ұқсастығы мен айырмашылықтарын жазу.

Оқушылар топпен Вен диаграммасы арқылы геологиялық даму эраларында қалыптасқан жыныстардың ұқсастығы мен айырмашылықтарын жазады, ортаға шығып қорғайды.

Оқушылар топ ішінде бағдаршам арқылы өздерін бағалайды.

Қорытынды

Рефлексия

5 мин

1.Осы тақырыптағы өткен география пәнінен материалдар бойынша оқушылармен кесте құрастыру.

Үлгісі интерактивті тақтада беріледі.

2.Бүгінгі сабақ несімен ерекшеленді?

1. Мұғалімнің көмегімен оқушылар орындайды (ауызша айтып, тақтаға жазады)

2.Стикерге өз ойларын жазып, плакатқа іледі.

Үйге тапсырма

1 мин

§14. Жер бедерінің дамуы мен қалыптасуы.

Оқушылар күнделіктеріне жазып алады.

Бағалау

2 мин

Мұғалім қорытынды бағаны өзі қояды.

Оқушылар бағалау критерийлері арқылы топтағы көршілестерін бағалайды.