Ұзақ мерзімдік жоспардағы тарау: Әлеуметтік география

Бөлім: Халықтар географиясы

Күні: 11.02.2026ж.

Сынып: 9 А,Ә

Мектеп: Жамбыл облысы,Талас ауданы,Алғабас орта мектебі

Мұғалімнің аты жөні: Тінәлі Темірғали Қуанышымбекұлы

Сабақтың тақырыбы:

Еңбек ресурстарының сандық және сапалық құрамы

Оқу мақсаты;

9.4.1.5 Қазақстандық көрсеткіштерді басқа елдердің көрсеткіштерімен салыстыру негізінде еңбек ресурстарының сандық, сапалық құрамына баға береді

Сабақтың мақсаты

Еңбек ресурстарының сандық және сапалық құрамына баға беру және графикалық түрде көрсету (қазақстандық көрсеткіштерді басқа аймақтар мен елдердің көрсеткіштерімен салыстыру негізінде);

Бағалау критерийі

Жоғарғы деңгей дағдылары

• еңбек ресурстарының сандық және сапалық құрамына баға береді

• еңбек ресурстарының сандық және сапалық құрамын графикалық түрде көрсетеді

• демографиялық жүктеме коэффициентін есептейді

Тілдік мақсаттар

Оқушылар істей алады:

Оқушылар халық миграциясының басты бағыттарын анықтап, себептерін түсіндіреді( оқылым), миграция сальдосын есептейді; еңбек ресурстарының сандық және сапалық құрамын графикалық түрде көрсетеді ( жазылым)

елді мекендердің түрлерін, олардың функционалды зоналарын сипаттайды( айтылым)

Пәнге қатысты арнайы лексика мен терминология:

Еңбек ресурсы

Демографиялық жүктеме коэфициенті

Диалог құруға /жазылымға қажетті сөздер топтамасы:

Менің ойымша халық көшіп-қонуының негізгі себебі, … болып табылады

Тағы бір себебі, .... болып табылады.
Бұл негізгі әсері….болуы мүмкін.

Қалыптастыратын құндылықтар

Оқушыларға әлемде болып жатқан миграциялық ахуал мен осы жағдайға итермелеитін себептермен таныстыра отырып, жаһандық азаматтық қағидаларын насихаттау.

Пәнаралық байланыс

Информатика, оқушылар АКТ көмегіне сүйене отырып, географиялық ақпараттарды табады.

АКТ-құндылықтары

АКТ мүмкіндіктерін пайдалана отырып, оқушылардың білімін толықтыру үшін

Бейнематериалдар көрсетіледі.

Алдыңғы білім

Халық географиясы 8 сынып.

Сабақтың барысы

Жоспарланған уақыттар

Жоспарланатын шаралар

Ресурстар

5 минут

Амандасу. Түгендеу. Жағымды атмосфералық аухал қалыптастыру.

Әсем –әдемі тренингін ұйымдастыру. Әр оқушы өзінің есімінің бас әріпіне сын есім айтады.

Сыныпты топтастыру: Мұғалім 3 түрлі жұмыс күші түрлеріне қағаз қиындыларын жасап оқушыларға ұсынады. Оқушылар осы қиындыларды құрастыру арқылы 3 топқа топтасады.

І- топ Ауыл шаруашылығы

ІІ- топ Өнеркәсіп

ІІІ- топ Қызмет көрсету

Өткен сабақты сұрау.

Қалыптастырушы бағалау.

Миграцияның себептерін анықтап, сызбанұсқада көрсетіңіз.

Миграцияның себептері

Бағалау:Мақтау, мадақтау

Қима қағаздар

5 минут

8 минут

5 минут

9 минут

5 минут

Жаңа сабақ. Бейнематериал көрсету.Қазақстанның еңбек ресурстары

Термин сөзбен жұмыс.

• Еңбек ресурсы

• Экономикалық белсенді халық

Топпен жұмыс.

Жаңа тақырыпты Джигсо әдісі арқылы тақырыпты бөліктерге бөліп, оқуға тапсырма береді. Топтағы бір нөмірлі балалар бір мысалды қарастырып, бірге отырып талқылап, өз топтарына келіп түсіндіреді.

Топтық жұмыс. №1 тапсырма.

А) Қазақстанда заңды негізде қайда және қандай шарттармен жұмыс істеуге болады?

Ә) Сызбада жұмыс күшінің құрамын көрсетіңдер.

Жұмыс күші

1.

кіреді

2.

1.

кірмейді

2.

Дескриптор:

• Қазақстанда заңды негізде жұмыс істеуге болатын қызмет түрлерін жазады

• Қандай шарттармен жұмыс істеуге болатынын көрсетеді.

Бағалау: Топтар бірін бірі бағалайды.

Жеке жұмыс. №2 тапсырма.

Бірінші елдің халық саны 9230000 адамды құрайды оның ішінде жасөспірімдердің саны 2534000 адам, ал қарттардың саны 1245000 адамды құрайды

Екінші елде халық саны 7450000 адам, жасөспірімдер саны 1253000 қарттар саны 350000 адамды құрайды. Осы екі елдің еңбек ресурсын салыстырыңыздар және еңбек ресурсымен қамтамассыз етілуіне баға беріңіздер.

Тапсырманы орындау үшін қадамдар.

• Бірінші қадам негізгі экономикалық белсенді халық, ересектер санын анықтаңыздар.

• Екінші халық санының құрамын процент есебінде анықтау

• Үшінші қадам екі елді жастық құрам бойынша салыстыру.

• Төртінші қадам қорытынды баға беру.

Дескриптор:

• Еңбек ресурстарының сандық құрамына баға береді

• Екі елді жастық құрам бойынша салыстыру жасайды.

• Қорытынды баға береді.

Бағалау түрі: Бірін-бірі бағалайды.

Дұрыс жауап:

Бірінші елде:

Ересек адамдар саны: 5451000

Қарттар:13,5%

Ересек адамдар: 59%

Жасөспірімдер:27,4%

Екінші елде:

Ересек адамдар саны: 5847000

Қарттар:4,7%

Ересек адамдар: 78,4%

Жасөспірімдер:16,8%

Жұптық жұмыс. №3 тапсырма. Мәтінмен жұмыс.

Бірінші елдің халық саны 9230000 адамды құрайды оның ішінде жасөспірімдердің саны 2534000 адам, ал қарттардың саны 1245000 адамды құрайды, оның ішінде қарттар үлесіндегі әйелдердің пайыздық көрсеткіші 65% ересектер үлесінде 52% жасөспірімдер үлесінде 50% құрайды. Осы мәлімет бойынша жастық жыныстық пирамида құрастырыңыздар. Құрастырған жастық жыныстық пирамидаға қарай отырып елдегі бір қатар көрсеткіштерге баға беріңіздер.

Әскери салаға

Индустрия саласына

ауыл шаруашылығына еңбек ресурсы жеткілікті деп ойлайсыздарма?

Дескриптор:

• Мәтінді пайдалана отырып жастық жыныстық пирамида сызады.

• Еңбек ресурстарының сапалық құрамына баға береді

Бағалау түрі: Мақтау, мадақтау.

Презентация

Оқулық

Оқулық, дәптер

Презентация

Таратпа қағаздар

3 минут

Рефлексия. «Бағдаршам»

Бүгінгі сабақты түсінбедім - Қызыл

Сабақтың кейбір тұсын түсіндім - Сары

Бүгінгі сабақ маған ұнады, барлығын түсіндім- Жасыл.

Үйге тапсырма: 1.Еңбек ресурстарының сандық және сапалық құрамы тақырыбын оқып келу.

2.Дәлелдер мен фактілер келіре отырып, 4- сызбаға пікір білдіру.

Презентация

Оқушыларға стикерлер таратылады.

Қосымша ақпарат

Бөліп оқыту – Көбірек қолдау көрсету үшін сіз не істейсіз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай күрделі тапсырма бересіз?.

Бағалау – Оқушылардың білімін қалай тексересіз?

Қауіпсіздік ережелері және денсаулықты сақтау

Барлық оқушылар:

Қабілеті жоғары оқушылар:

Ой толғау

Сабақ мақсаттары:

Оқыту мақсаттары шынайы болды ма?

Бүгін оқушылар нені үйренді?

Оқыту ортасы қандай болды?

Менің бөліп оқытқаным өз мәнінде жүзеге асты ма?

Мен өз уақытымды ұтымды пайдалана алдым ба?

Мен жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неліктен?

Бағалау:Мақтау, мадақтау; Бірін-бірі бағалайды.

Сабақ үзілістерінде дене қимыл жаттығулары ұйымдастырылады.

Төменде берілген бос орынды өз сабағыңызға рефлексия жүргізу үшін пайдаланыңыз. Сабағыңызға қатысты деген сол жақта келтірілген сұрақтарға жауап беріңіз.

Сабақтың қандай екі сәті сәтті өтті (оқуды да, оқытуды да қарастырғанда)?

1:

2:

Сабақтың тиімділігін қандай екі жағдай жақстар еді (оқуды да, оқытуды да қарастырғанда)?

1:

2: