Қазақстан тарихы – өткеннің айнасы

Бүгінгі ел – тәуелсіз, бейбіт, достықта,
Өткенді білсек, болашаққа жол ашылады.
Тарих – өткеннің айнасы, бізге мұра,
Ұлтымыздың мақтанышы, жүрегімізде жара.

Қазақстан тарихы – халқымыздың ежелгі заманнан бүгінгі күнге дейінгі өмірін, мәдениетін, салт-дәстүрін және мемлекет болып қалыптасуын зерттейтін ғылым. Тарихты білу арқылы біз ата-бабаларымыздың өмірі мен ерлігін танып, өз елімізді тереңірек түсінеміз. Сондықтан тарихты білу әрбір азамат үшін өте маңызды. Өткенін білетін халық қана болашағын дұрыс құра алады. Қазақстан жері – ежелгі өркениеттердің мекені. Археологтардың зерттеулеріне қарағанда, бұл аумақта адамдар өте ерте заманнан бастап өмір сүрген. Қазақстанның кең даласы мен табиғи байлықтары адамдардың өмір сүруіне қолайлы болған. Сондықтан мұнда көптеген тайпалар мен халықтар мекендеген. Ежелгі дәуірде Қазақстан аумағында сақтар, ғұндар, үйсіндер және қаңлылар сияқты тайпалар өмір сүрген. Бұл тайпалар көбінесе көшпелі өмір салтын ұстанып, мал шаруашылығымен айналысқан. Олар жылқы, қой және түйе өсірген. Сонымен қатар кейбір аймақтарда егіншілік те дамыған. Ежелгі тайпалар батырлығымен, еркіндікке деген сүйіспеншілігімен және жауынгерлік қабілетімен танылған. Сақ тайпалары туралы көптеген тарихи деректер бар. Олар батыл әрі ержүрек халық болған. Сақ жауынгерлері өз жерін қорғау үшін жауға қарсы батыл күрескен. Тарихта сақ патшайымы Томирис туралы аңыздар кеңінен тараған. Ол өз халқын қорғап, ерлік көрсеткен тұлғалардың бірі ретінде белгілі.Орта ғасырларда Қазақстан жерінде көптеген мемлекеттер құрылды. Солардың ішінде Түрік қағанаты, Батыс Түрік қағанаты, Қарлұқ мемлекеті және Қарахан мемлекеті ерекше орын алады. Бұл мемлекеттер кезінде елдің саяси және мәдени өмірі дамыды. Түркі халықтарының мәдениеті қалыптасып, тіл мен дәстүр дамыды.Осы кезеңде Ұлы Жібек жолының маңызы өте зор болды. Бұл сауда жолы арқылы Қазақстан жері арқылы көптеген керуендер өткен. Олар Қытай, Орта Азия, Таяу Шығыс және Еуропа елдерімен сауда жасаған. Ұлы Жібек жолы тек сауда ғана емес, мәдениет пен білімнің таралуына да үлкен әсер етті. Қалалар өсіп, қолөнер мен ғылым дамыды.V ғасырда қазақ халқының тарихында ерекше маңызды кезең басталды. 1465–1466 жылдары Керей мен Жәнібек сұлтандар Қазақ хандығын құрды. Бұл қазақ халқының дербес мемлекет болып қалыптасуына үлкен қадам болды. Қазақ хандығының құрылуы қазақ тайпаларының бірігуіне және бір халық болып қалыптасуына ықпал етті.Қазақ хандығы кезінде елді көптеген белгілі хандар басқарды. Солардың ішінде Қасым хан, Хақназар хан және Тәуке хан ерекше орын алады. Қасым хан тұсында Қазақ хандығы күшейіп, оның жері кеңейді. Ал Тәуке хан ел ішінде тәртіп орнату үшін «Жеті жарғы» атты заңдар жинағын енгізді. Бұл заңдар халық арасында әділдікті сақтауға көмектесті.XVIII ғасырда қазақ халқы жоңғар шапқыншылығы сияқты ауыр кезеңдерді бастан өткерді. Жоңғарлар қазақ жеріне шабуыл жасап, елге үлкен қауіп төндірді. Бірақ қазақ халқы бірлік танытып, өз жерін қорғау үшін күресті. Батырлар мен билер халықты біріктіріп, жауға қарсы ерлік көрсетті. Бұл кезең халықтың батырлығы мен төзімділігін көрсетті.XIX ғасырда Қазақстан Ресей империясының құрамына кірді. Бұл кезеңде елдің саяси және экономикалық өмірінде өзгерістер болды. Жаңа қалалар салынып, өндіріс орындары ашылды. Сонымен қатар халықтың өмірінде түрлі қиындықтар да болды.XX ғасырда Қазақстан Кеңес Одағының құрамында болды. Бұл уақытта өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығы дамыды. Жаңа мектептер мен жоғары оқу орындары ашылып, ғылым мен білім дамыды. Дегенмен бұл кезеңде халық көптеген тарихи қиындықтарды бастан өткерді.1991 жылы 16 желтоқсанда Қазақстан өз тәуелсіздігін жариялады. Бұл күн еліміздің тарихындағы ең маңызды күндердің бірі болып саналады. Тәуелсіздік алғаннан кейін Қазақстан өз даму жолын бастады. Мемлекет экономикасын дамытып, әлем елдерімен достық қарым-қатынас орнатты.Бүгінде Қазақстан – тәуелсіз, бейбіт және көпұлтты мемлекет. Елде түрлі ұлт өкілдері тату-тәтті өмір сүреді. Қазақстан халықаралық ұйымдармен байланыс орнатып, әлемдік аренада өз орнын қалыптастырды. Қазақстан тарихы – халқымыздың бай мұрасы, рухани қазынасы және өткеннің айнасы. Өткенді білу арқылы біз ата-бабаларымыздың ерлігі мен еңбегін бағалаймыз, олардың күресі мен даналығын түсінеміз. Тарих бізге тек өткенді көрсетуге ғана емес, болашаққа бағыт беруге де мүмкіндік береді. Өткенін білмеген халықтың болашағы бұлыңғыр болады, сондықтан әрбір адам өз елінің тарихын зерттеп, құрметтеуі керек. Тарихын бағалаған халық қана мықты, білімді және өркендеген болады.

Түркістан облысы, Сайрам ауданы, Қарамұрт ауылы

№1 мектеп-гимназиясы тарих пәні мұғалімі

Нематхожаева Нодира Юсуфхановна