Білім беру ұйымының атауы

Пәні:

География

Бөлім:

3.3. Гидросфера

Педагогтің аты – жөні:

Күні:

Сынып: 9

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Қазақстанның ішкі суларының түрлері

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты:

9. 3. 3. 1 Қазақстанның ішкі суларын топтастырады, көрсеткіштерін талдайды және сипаттайды: өзендер мен көлдер, мұздықтар мен мәңгі тоң, жерасты сулары

Сабақтың мақсаты

Қазақстанның ішкі суларын топтастырады, көрсеткіштерін талдайды және сипаттайды;

Құндылықты дарыту

Жасампаздық және Жаңашылдық

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыты

Педагогтің іс – әрекеті

Білім алушының іс - әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

4 мин

5 мин

(Ұ) Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылармен амандасып, оқушылардың көңілін сабаққа аудару. Сыныпты түгелдеу, сыныптағы оқушылардың зейінін сабаққа аудару

Сергіту сәті: «Географиялық шапалақ»

Бұл – география пәніне арналған интерактивті қозғалыс ойыны.
Мақсаты – оқушылардың назарын шоғырландыру, білімін жылдам тексеру.

Қалай өткізіледі?

Мұғалім географияға қатысты сөз айтады.
Оқушылар келіссе – шапалақтайды,
Келіспесе – қолдарын айқастырып «жоқ» деп белгі береді.

Материктер мен мұхиттар

Мұғалім:

• «Еуразия – ең үлкен материк!» → Шапалақ

• «Африкада мұздықтар жоқ!» → ЖОҚ

• «Әлемде 4 мұхит бар!» → ЖОҚ (5 мұхит)

• «Тынық мұхиты – ең терең мұхит!» → Шапалақ

Қазақстан географиясы

• «Ертіс – Қазақстандағы ең ұзын өзен!» → Шапалақ

• «Балқаш көлі толықтай тұщы!» → ЖОҚ

• «Тянь-Шаньда мұздықтар бар!» → Шапалақ

• «Каспий – теңіз емес, көл!» → Шапалақ

Климат және табиғат зоналары

• «Қазақстан климаты – қаталды-континенттік!» → Шапалақ

• «Шөл зонасында жауын-шашын көп жауады!» → ЖОҚ

• «Тундра Қазақстанда бар!» → ЖОҚ

• «Орманды дала зонасы – солтүстікте.» → Шапалақ

Үй жұмысы

Educaplay платформасы арқылы сұраққа жауап береді

Мұғаліммен амандасып, кезекші оқушы сыныптағы оқушылардың санын баяндайды

Ойынның артықшылығы

• 1–2 минутта өткізіледі

• Оқушылар қозғалады және миы сергиді

• География фактілері есте жақсы сақталады

• Сабақтың кез келген бөлімінде қолдануға болады

Оқушылар атмосфера тарауы бойынша сұраққа жауап береді

(ҚБ) мұғалім

1-10 балл аралығында бағалайды

Дескриптор:

Жалпы – 2 балл:

Қазақстанның өзендерін картадан көрсетеді

 Қазақстанның физикалық картасы

 «Ішкі сулар» тақырыбының сызбасы (өзен, көл, мұздық, батпақ, жерасты сулары

• Интерактивті тақтадағы презентация

Бағалау

https://www.educaplay.com/game/26840899-learning_resource.html

Сабақтың ортасы

4 мин

5мин

6 мин

5мин

7 мин

5мин

Жаңа сабақ

«Миға шабуыл» әдісі

Жасырын сурет ойыны

• Бүгінгі сабағымыздың тақырыбы қандай болуы мүмкін балалар?

Мағынаны тану

Бейнеролик: Қазақстанның ішкі сулары

• Қазақстанның ішкі суларына қалай жіктеледі?

Жаңа сабақ

Қазақстан – су ресурстары шектеулі елдердің бірі. Соған қарамастан, ел аумағында әртүрлі ішкі су нысандары бар. Олар табиғи су айналымының нәтижесі болып табылады.

1. Тапсырма. Топтық жұмыс

Ішкі судың түрлерін сипаттайды

1-топ: Өзендер

Тапсырма:
Картадан Қазақстанның ең ірі 5 өзенін тауып, төмендегі кестені толтырыңдар:

Жауап үлгісі:
Ертіс – Қара теңіз алабы – ГЭС, кеме қатынасы
Сырдария – Арал алабы – суару
Іле – Балқаш алабы – энергетика
Жайық – Каспий – балық шаруашылығы
Есіл – Солт. Мұзды мұхит – ауыл шаруашылығы

2-топ: Көлдер және су қоймалары

Тапсырма:
Көлдерді екіге бөліңдер: тұщы / тұзды.
Балқаш көлінің ерекшелігін 2 сөйлеммен түсіндір.

Жауап үлгісі:
Тұщы: Зайсан, Марқакөл, Алакөлдің батысы
Тұзды: Теңіз, Қорғалжын, Балқаштың шығысы

Балқаш – әлемдегі қос тілді көл: батыс бөлігі тұщы, шығыс бөлігі тұзды.

3-топ: Мұздықтар мен жерасты сулары

Тапсырма:
Мұздықтарды географиялық орындарына қарай орналастырыңдар:
Алтай, Жетісу Алатауы, Тянь-Шань.

Жерасты суларының түрлерін жазыңдар.

Жауап:
Мұздықтар: Алтай – шығыста, Тянь-Шань – оңтүстікте, Жетісу Алатауы – оңтүстік-шығыста.
Жерасты сулары: грунт, артезиан, минералды сулар.

2.Тапсырма. Жұптық жұмыс

Суды тап” сәйкендіру

• Ішкі судың түрлерін сәйкестендіру

3.Тапсырма. Топтық жұмыс

Функционалдық сауаттылық

тапсырмасы

• 1-топ.«Климаттың әсері» (мұздықтар)

Жауабы:

1. Іле, Шелек, Қаратал, Лепсі, Тентек өзендері мұздық суынан қоректенетіндіктен, олардың ағыны азаяды.

2. Әсері:

• Іле өзенінің азаюы → Балқаш көлінің тайыздануы

• Ауыл шаруашылығында су тапшылығы

• ГЭС жұмысының төмендеуі

• Құрғақшылық пен экологиялық проблемалардың күшеюі

• 2-топ.«Су ресурстарын жоспарлау» (өзендер)

Жауабы:

1. Өнеркәсіптік кәсіпорындар – тұрақты су қажет, қалдық суды тазарту қиындайды.

2. Суармалы егіншілік – өнім азаяды, су жетіспейді.

3. ГЭС жұмысы – электр өндіру төмендейді.

• 3-топ.«Экологиялық мәселені шешу» (көлдер)

Жауабы:

Себеп:

• Сырдария өзенінің суы ауыл шаруашылығына шамадан тыс алынуы.

Шешу жолдары:

1. Суармалы егіншілікте тамшылатып суару жүйесіне көшу.

2. Арналарды бетондау арқылы судың ысырабы мен булануын азайту.

4. Тапсырма. Жеке жұмыс

• Қазақстанның ірі өзен және көлдерін кескін картаға түсіру

Оқушыларға миға шабуыл әдісі арқылы тақырыпты анықтау үшін суреттер көрсетіледі

Оқушылар бейнероликті қарап, мағынасын ашады.

Оқушылар Қазақстанның ішкі сулары туралы мәлімет алады.

Оқушылар өзендерді сипаттайды.

Оқушылар көлдерді сипаттайды

Оқушылар мұздықтарды сипаттайды.

Ішкі судың түрлерін сәйкестендіреді.

Оқушылар функционалдық сауаттылық

Тапсырмасын орындайды

Оқушылар кескін картаға өзен және көлдерді түсіреді.

«Жарайсың» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.

Дескриптор:

Жалпы 2 – балл:

1.Өзендерді сипаттайды;

2.Өзендердің маңызын анықтайды;

Дескриптор:

Жалпы 2 – балл:

1.Көлдерді сипаттайды;

2.Балқаш көлінің ерекшелігін анықтайды;

Дескриптор:

Жалпы 2 – балл:

1.Мұздықтардың санын анықтайды;

2.Ауданын анықтайды

3.Қорытынды шығарады

Дескриптор: Жалпы 2– балл:

Ішкі судың түрлерін сәйкестендіреді;

• Дескриптор:

• Жалпы 2 – балл:

• экологиялық мәселені анықтайды

• практикалық шешімдер ұсынады

• климат өзгерісінің салдарын талдайды

• әлеуметтік-экономикалық әсерді көрсетеді

Дескриптор:Жалпы 2 – балл

Қазақстанның ірі өзен және көлдерін кескін картаға түсіреді

https://share.google/BPMzecOVzuPWIOeOF

Жи видеоролик

https://wordwall.net/ru/resource/90929435

https://learningapps.org/display?v=p7a4otmuc25

Сабақтың соңы

5 мин

Кері байланыс

ЖИ «Шам » әдісі

• Сабақты түсіндім

• Сұрақтарым бар

• Сабақты түсінбедім

Оқушылар бүгінгі сабақты түсінгендігі жөнінде шамды жағады.

Үйге тапсырма:

Қазақстанның ішкі суларының түрлері

Оқушы жаңа тақырыпты қорытындылап бүгінгі сабаққа кері байланыс орнатады

Мұғалім оқушылардың тапсырмаларды орындауына байланысты

1 – 10 балл аралығында бағалайды

Табиғат зонасы

Зонаның ауданы мың км2

Көлдің ауданы мың км2

Таралып отырғаны %

Орманды дала

113

3

Дала

740

13

Шөлейт

282

2

Шөл

1202

23

Таулар

388

4

Қазақстан

2725

45