“Қазақстанның қазіргі экологиялық жағдайы”

Қазақстанның қазіргі экологиялық жағдайы

Экологиялық жағдай – әрбір мемлекеттің тұрақты дамуы мен халықтың денсаулығына тікелей әсер ететін маңызды фактор. Қазақстан – табиғи ресурстарға бай мемлекет болғанымен, экологиялық проблемалар оның көптеген өңірлерінде өзекті мәселе болып отыр. Бұл мақалада елдің қазіргі экологиялық ахуалы, негізгі экологиялық мәселелер және оларды шешу жолдары қарастырылады.

1. “Қазақстандағы экологиялық жағдайдың негізгі себептері”

“Қазақстанның экологиялық мәселелеріне бірнеше негізгі факторлар әсер етеді”:

Индустрияландыру және өндірістік қалдықтар

Кеңес Одағы кезінде Қазақстанда көптеген ауыр өнеркәсіп орындары салынды. Олардың көпшілігі экологиялық стандарттарды сақтамағандықтан, қоршаған ортаға айтарлықтай зиян келтірді. Бүгінгі күні де кейбір өндіріс орындары қалдықтарды дұрыс өңдемей, ауа мен суды ластап келеді.

“Қазба байлықтарын өндіру”

Мұнай, газ, көмір, уран сияқты пайдалы қазбаларды өндіру кезінде экологиялық тепе-теңдік бұзылып, жердің құнарлылығы төмендеп, ауызсу көздері ластануда. Мұнай өндірісі дамыған Маңғыстау, Атырау, Батыс Қазақстан облыстарында экологиялық мәселелер өте өзекті.

“Ауыл шаруашылығы және жердің тозуы”

Шаруашылық мақсатында тыңайтқыштарды шамадан тыс қолдану, орман алқаптарын кесу, жайылымдық жерлерді дұрыс пайдаланбау салдарынан топырақ эрозиясы күшейіп, шөлейттену белең алып отыр.

“Климаттың өзгеруі”

Жаһандық жылыну Қазақстанға да әсер етуде. Құрғақшылық, ауа температурасының жоғарылауы, өзендер мен көлдердің тартылуы сияқты мәселелер ауыл шаруашылығы мен су ресурстарына теріс ықпал етуде.

2. “Қазақстандағы негізгі экологиялық мәселелер ”

“Арал теңізінің тартылуы”

Арал теңізі – Қазақстандағы ең үлкен экологиялық апат аймақтарының бірі. Өзендердің суын ауыл шаруашылығына шамадан тыс пайдалану теңіз деңгейінің төмендеуіне әкелді. Нәтижесінде өңірдегі климат өзгеріп, тұзды дауылдар жиіледі, ал халықтың денсаулығы нашарлай бастады.

“Атмосфераның ластануы”

Ірі қалаларда, әсіресе Алматы, Астана, Өскемен, Қарағанды сияқты өнеркәсіптік және көлік тығыз орналасқан аймақтарда ауа ластануы жоғары деңгейде. Бұған зауыттар мен жылу электр станцияларының шығарындылары, автокөліктерден бөлінетін газдар әсер етеді.

“Радиоактивті ластану”

Семей ядролық полигоны аймағында ондаған жылдар бойы жүргізілген сынақтар нәтижесінде радиоактивті ластану орын алды. Бұл өңірде тұратын халықтың арасында онкологиялық және генетикалық аурулар кең таралған.

“Су ресурстарының тапшылығы”

Соңғы жылдары Қазақстанда су тапшылығы мәселесі күшейіп келеді. Ертіс, Сырдария, Іле өзендерінің суы көршілес мемлекеттерден ағып келеді, ал су бөлу мәселесі жиі даулы жағдайларға ұшырайды. Сонымен қатар, елдегі өзен-көлдердің тартылуы экологиялық тепе-теңдікті бұзып отыр.

3. “Экологиялық мәселелерді шешу жолдары”

Қазақстанның экологиялық жағдайын жақсарту үшін бірқатар шараларды қолға алу қажет:

“Жасыл экономикаға көшу”

Энергетика саласында жаңартылатын энергия көздерін (күн, жел, су) дамыту арқылы экологиялық зиянды азайту маңызды.

“Экологиялық заңнаманы күшейту”

Өнеркәсіп орындары мен зауыттар қоршаған ортаға зиян келтірмеу үшін экологиялық талаптарды қатаң сақтауы тиіс. Ластанған жерлерді қалпына келтіру жұмыстарын белсенді жүргізу қажет.

“Ағаш отырғызу және жерді қалпына келтіру”

Ормандарды қалпына келтіру, шөлейттенуге қарсы күрес жүргізу, жасыл желектерді көбейту арқылы климаттың өзгеруіне бейімделу керек.

“Экологиялық білім мен мәдениетті дамыту”

Азаматтар арасында экологиялық сауаттылықты арттыру, мектептер мен жоғары оқу орындарында экологиялық пәндерді күшейту маңызды.

Қазақстанның экологиялық жағдайы бүгінде алаңдаушылық тудыратын мәселелердің бірі. Өндірістік қалдықтар, ауаның ластануы, Арал теңізінің тартылуы, жердің тозуы сияқты факторлар экологиялық дағдарысты күшейтіп отыр. Алайда, экологиялық саясатты дұрыс жүргізіп, жасыл технологияларды енгізу арқылы бұл мәселелерді шешуге мүмкіндік бар. Қазақстанның болашағы – табиғатты қорғауға деген жауапкершілікте.

Тұрсынғалиева Күлте

Ғұбайдолла Айдаров атындағы №1 мектеп-лицей КММ оқушысы

Түпқараған ауданы

Ақтау қаласы