400 000+ дайын материалды
1 жыл бойы шексіз жүктеңіз
ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, презентациялар және авторлық материалдар
4 990₸/ 1 жыл
🔥Арнайы баға ·10.12.2026 дейін
Одан кейін - 29 990 ₸
Бір рет төлейсіз · Автотөлем жоқ
Тақырып бойынша 31 материал табылды

Қазақтардың ру-тайпалық құрылымының ерекшеліктері. 10 сынып

Материал туралы қысқаша түсінік
Қазақтардың ру-тайпалық құрылымының ерекшеліктері. 10 сынып
Материалдың қысқаша нұсқасы

Бөлім:

Дәстүрлі қазақ қоғамы: этникалық құрылымы және әлеуметтік ұйымдасуы

Педагогтің аты-жөні:


Күні:

12.12.2024ж

Сынып: 10

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Қазақтардың ру-тайпалық құрылымының ерекшеліктері

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты:

10.2.2.3 -қазақтардың ру-тайпалық құрылымының ерекшеліктерін ауызша тарихнама негізінде түсіндіру (шежіре, генеалогиялық аңыздар);

Сабақтың мақсаты

10.2.2.3 -қазақтардың ру-тайпалық құрылымының ерекшеліктерін ауызша тарихнама негізінде түсіндіру (шежіре, генеалогиялық аңыздар);

Құндылықтар

Бірлік және ынтымақ айы;

Апта дәйексөзі:

Ырыс алды - ынтымақ

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыты

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Ұйымдастыру

Өзін-өзі тексеру

Өткен білімді еске түсіру

7 мин


1.Сәлемдесу.

2.Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.

3.Оқушыларды түрлі түрлі түсті конфеттермен 3 топқа біріктіру.

4.Үй тапсырмасын пысықтау.

«Шәй ішейік» әдісі

1) Мәдени-генетикалық код дегеніміз не?

2) Шежіре дегеніміз не?

3) Аузыша тарих айту дегеніміз не?

4) Көшпелілерде ру-тайпалық ұйым неліктен сақталды?

5) Қазақтарға өзінің 7 атасын білу неліктен маңызды?

6) Жүздердің құрылу факторларын атаңдар

7) Туыстық қағидасы мен рулық құрылымының маңызы неде?

8) Ұлыстар мен жүздер дегеніміз не?

9) Экзогамия дегеніміз не?

10) Этнос дегеніміз не?

Жаңа тақырыпқа өту үшін бейне ролик көрсетіледі.

Жұмыс дәптеріне сабақ тақырыбын жазып, зерттеу жұмысының қадамдарымен, сабақ мақсаты мен бағалау критерийлерімен, тарихи концептімен танысу.

Оқушылар сәлемдеседі.

3 топқа бірігеді.

Оқушылар өз ойларын ортаға салады.

Оқушылардың жауаптары арқылы жаңа тақырыпқа көшу





ҚБ: бағалау парағы беріледі

(қосымша №1).

Мұғалім оқушылар жауабын мұқият тыңдап кері байланыс беріп, смаиликтермен бағалап отырады. Топ басшы смаиликтерді бағалау парағына жабыстырып соңында санап жалпы балын айтады. (жалпы 10 балдық шкала)


Слайд

«Қазақстан тарихы» кітабы 10 сынып

Тақырыптық көрнекіліктер



QR code






Бейнеролик.

«Қазақтардың ру-тайпалық құрылымының ерекшеліктері»

Жаңа білім

15 мин













10 мин































5 мин






1-тапсырма. Постер қорғау.

«Үштік» (Ойлан, топтас, бөліс) әдісі бойынша оқушылар тақырыпты жеке оқып ойланады, жұппен жұптасады, топпен пікірлесіп тақырыпты қорғайды.

«Ұлы жүз» тобы: «Топтық зерттеу» «Шежіре, генеология» ұғымдарының мағынасын ашу.

«Орта жүз» тобы: «Талдау, талқылау» Генеологиялық аңыздар.

«Кіші жүз» тобы: Дәйек, дәлел қазақтардың ру-тайпалық құрылымының ерекшеліктері, жүздердің пайда болуы.


2-тапсырма. Жеке жұмыс. Дәптермен жұмыс. Тұжырымдамалық кестені толтыру.

«Қазақстан аумағында өмір сүрген тайпалар».


Ежелгі Қазақстан.

Дәуірлер мен кезеңдер

Қазақстан аумағында өмір сүрген тайпалар

Нәсілі

Тас дәуірі



Қола дәуірі



Темір дәуірі



Орта ғасырлардағы Қазақстан. Дәуірлер мен кезеңдер.



Ерте орта ғасырлық кезең (ҮІ-ІХғ)



Дамыған орта ғасырлық кезең

(Х-ХІҮғ)



Кейінгі орта ғасырлық кезең

(ХҮ-ХҮІІғ)




3-тапсырма. Жеке жұмыс.

«Ұлы ғалымдар сөйлейді».

«Жүз» ұғымы туралы айтылған пікірлердің авторын сәйкестендіру.


Пікірлер


Авторы

«Алтын Орда мемлекетінің ыдырауы кезінде қазақтар өздері көшіп жүретін жерлердегі өз құқықтарын қамтамасыз ету үшін осындай үлкен одақтар құрған».

А

Ш.Уалиханов

«Қазақ елі, жері үш жүзге моңғолдарға дейінгі кезеңде — X—XII ғасырларда бөлінді», — деп есептейді.

Ә

С.Аманжолов

-«Жүздердің құрылуына табиғи-географиялық себептермен қатар саяси оқиғалар әсер етті, жекелеген ордалар ерекше саяси одақтар ретінде XVI ғасырдың аяғында қалыптасты», — дейді.

Б

Михаил Порфирьевич Вяткин

«Қазақ жүздерінің пайда болуына географиялық

фактор әсер етті, табиғи-географиялық жағдайға икемделу және аумақтық оқшаулану жүздердің мәдени-шаруашылық ерекшеліктерін қалыптастырды», — деп есептейді.

В

Василий Владимирович Бартольд

Жүздердің құрылуы жөнінде нақты деректердің тапшылығын айта келіп: «XVI ғасырдың екінші жартысында ұлыс жүйесі біртіндеп жүздерге ауысқан», — деген болжам айтады.

Г

Тұрсын Икрамұлы Сұлтанов

Қазақтың жүздері этноәлеуметтік ағзаның жоғары санаттарының бірі. «Этноәлеуметтік организм» деп этностық, әлеуметтік, шаруашылық, саяси бірлестіктерді түсінеміз.

Ғ

М.С.Мұқанов





































































































Дескриптор:

-берілген тапсырманы ашады;

-тақырыпты топпен бірігіп пікірлесіп қорғайды.

5 балл








Дескриптор:

-Қазақстан аумағында өмір сүрген тайпалар мен

нәсілін кестеге толтырады.

2 балл






















Дескриптор:

-«Жүз» ұғымы туралы айтылған пікірлердің авторын сәйкестендіреді;

1 балл


А3 қағаз, түрлі түсті маркерлер;













Слайд

Дәптер




Бекіту

5 мин






Сабақты қорытындылау.

«Орнын тап» - картамен жұмыс

  1. Картадан Ұлы жүздің орналасу аумағын көрсетіп және ру атауларын айту.

  2. Картадан Орта жүздің орналасу аумағын көрсетіп және ру атауларын айту

  3. Картадан Кіші жүздің орналасу аумағын көрсетіп және ру атауларын айту



Жүздердің руларын айту.


Жүздер

Ру атауы

Ұлы жүз

Жалайыр, Дулат, Қаңлы, Ошақты, Ысты, Албан, Сарыүйсін, Шапырашты, Сіргелі, Суан,Шанышқылы

Орта жүз

Алты атадан тұрады. «Алты арыс» дейді. Арғын, Найман, Қыпшақ, Қоңырат, Керей, Уақ

Кіші жүз

Байұлы, Әлімұлы, Жетіру



Үйге тапсырмасы:

Әр оқушы өз шежіресін жазып келу.


Сабақтың тақырыбын қорытындылау

Дескриптор:

- оқушылар жүздердің орналасу аумағын көрсетіп, ру атауларын айтып түсінік қалыптастырады

2 балл




Қазақстан картасы


Кері байланыс

3 мин

«4Қ» тәсілімен оқуда қызық, қиын, қажет, құнды тұстарын белгілеу


қызық

қиын

қажет

құнды






Тақырып бойынша

«4Қ» тәсілімен оқуда қызық, қиын, қажет, құнды тұстарын белгілейді


Оқушылар бағалау критерийлерімен өз деңгейлерін бағалайды

Кеспе қағаз
































қосымша №1



Топтың атауы: _____________________________________________________________




№

Оқушының аты жөні

1-тапсырма.

Постер қорғау

5 балл

2-тапсырма. Тұжырымдамалық кестені толтыру

2 балл

3-тапсырма. Сәйкестендіру

1 балл

4-тапсырма. Қорытынды. Картамен жұмыс

2 балл

Жалпы балы

1







2







3







4







5







6







7







8







9







10









Топ басшысы: _____________________________________________________________










1-тапсырма. Постер қорғау.

«Үштік» (Ойлан, топтас, бөліс) әдісі бойынша оқушылар тақырыпты жеке оқып ойланады, жұппен жұптасады, топпен пікірлесіп тақырыпты қорғайды.


«Ұлы жүз» тобы: «Топтық зерттеу» «Шежіре, генеология» ұғымдарының мағынасын ашу.


«Орта жүз» тобы: «Талдау, талқылау» Генеологиялық аңыздар.


«Кіші жүз» тобы: Дәйек, дәлел қазақтардың ру-тайпалық құрылымының ерекшеліктері, жүздердің пайда болуы.



Материалды Word форматында жүктеп аласыз
Тарифке кіреді
3 ұстаз жүктеп алған
13 наурыз
188
Бұл материалды қолданушы жариялаған. UstazTilegi материалдың мазмұны мен авторлық құқықтарына жауап бермейді. Авторлық құқық бұзылған жағдайда шағым қалдыра аласыз
"Ұстаз" платформасында тіркелген пәндік олимпиадалар
Аттестацияға жарамды екенін көру үшін "Ұстаз" платформасында "Жарыстар, олимпиадалар тізімінен "Ustaz tilegi" деп іздесеңіз шығады
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Осы тақырыпта
көрнекілік керек па?
10 000 астам көрнекіліктерді жинап қойдық.
Көрнекілік бөліміне өтіп тақырыбын жазып жүктеп алыңыз!
Министірлікпен келісілген Аттестацияға жарамды курстар тізімі