Ұзақ мерзімді жоспардың тарауы:

Мектеп: №44 МГ Орал қаласы

Күні: 13.07.2018ж.

Мұғалімнің аты-жөні: Билялова Г.Т.

Сабақтың тақырыбы:

Қимақ қағанаты

Зерттеу сұрағы:

Қимақтарда қалалық мәдениетінің дамуын қандай деректер дәлелдейді?

Ойлау деңгейі:

Түсіну, қолдану, талдау

Осы сабақта қолжеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

6.4.1.1 – көшпелілер мен отырықшылар арасындағы өзара экономикалық байланыстарын анықтау;

6.4.2.1 – Ұлы Жібек жолының қала мәдениетінің дамуына әсерін анықтау;

Сабақтың мақсаты

1. Қимақтардың негізгі шаруашылық түрлерін анықтау;

2. Қимақтардың қалалық мәдениеті туралы деректерді білу;

3. Көшпелілер мен отырықшылар арасындағы өзара экономикалық байланыстарын анықтау;

4. Ұлы Жібек жолының қала мәдениетінің дамуына әсерін талқылау;

Бағалау критерийі

1. Қимақтардың негізгі шаруашылық түрлерін атайды;

2. Қимақтардың қалалары туралы мәлімет беретін деректердің мазмұнын саралайды;

3. Көшпелілер мен отырықшылар арасындағы экономикалық байланыстардың ерекшеліктерін ажыратады;

4. Қала мәдениетінің дамуына Ұлы Жібек жолының әсерін салыстырмалы түрде талдайды;

Тілдік мақсаттар

Тындалым:«Қимақтар» тақырыбында бейнебаян көреді, топтық, жұптық жұмыс кезінде жұмылып өзара бір-бірінің пікірін тыңдайды;

Айтылым: Блиц-сұрақтарға жауап береді, «Өкіл» әдісі кезінде зерделеген материалды түсіндіреді;

Оқылым:Қимақ қағанаты туралы тарихи деректермен танысады;

Жазылым :бейнебаян желісі бойынша кестені «қосжазба күнделікті» толтырып,жазады;

Құндылықтарға баулу

Тарихтың, мәдениет пен тілдің біртұтастығы

Пәнаралық байланыс

География, дүниежүзі тарихы

Алдыңғы білім

«Оғызнама» дастаны, Оғыз мемлекеті туралы біледі

Сабақ барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері

Ресурстар

Сабақтың басы

10 минут

I. Ұйымдастыру бөлімі.

1.Ынталандыру бөлімі

Жағымды психологиялық жағдай қалыптастыру:

«Острова настроения»

«Көңіл күй аралына» кемелерін қояды

• 1. «Остров непонятных ситуации»

• 2. «Остров печали»

• 3. «Остров радости»

• 4. «Остров надежды»

• 5. «Остров удовольствии»

• 6. «Остров страха»

Топқа бөлу. Кескін суреттерді біріктіру арқылы сынып

2 топқа бөлінеді.

«Қимақтар»тақырыбында бейнебаян көреді.

«Түртіп алу» стратегиясы арқылы кестеге бейнебаяннан естіген,көргенін жазады.Жеке жұмыс жүреді.

«Сұрақты қағып ал» әдісі арқылы оқушыларға Қимақ қағанатының территориясы, астанасы, шаруашылығы туралы сұрақтар беремін. Оқушылар жазбаша жауаптарымен сәйкестердіре отырып,жауап береді.

Сұрақтар:

1. Қимақ қағанатының өмір сүрген мерзімі?

2. Қимақ қағанатының астанасы?

3. Қимақ қағанатындағы жоғарғы билеуші?

4. Қағанат құрамында неше тайпа болды?

5. Қағанатты құлатқан қай мемлекет?

6. Шаруашылықтың қай түрімен айналысты?

Сабақтың мақсатын хабарлау.

Күтілетін нәтижесін анықтау.

Интерактивті тақта, бейнебаян, сұрақтар салынған қобдиша

Сабақтың ортасы

20 минут

«Имақия» тобы

1-тапсырма. Суретті пайдалана отырып,Қимақтардың шаруашылығы туралы түсіндіріңіз.

Зерттеу сұрағы: 3-4 суреттерден ІХ-ХІ ғасырлар

 уақытына жататын Қимақ кезеңінің көне заттарын

 (артефактілерін) көре аласың. Соларға қарап қимақтардың

 шаруашылығы  жайлы не айта аласың?

Дескриптор:

• Қимақтардан қалған көне заттар түрлерін атайды;

• Осы артефактілер арқылы қимақтардың шаруашылығы туралы саралайды;

«Карантия» тобы

1-тапсырма.

Қимақтардың қалалары туралы мәлімет беретін деректердің мәтінімен танысып, «қос жазба күнделікті» толтыр.

Зерттеусұрағы: Қимақтардың қалаларда тұрғанын қандай деректер

растайды?  Өз қорытындыңның нақтылығына көз жеткіз. 

Қимақ қағанаты туралы тарихи деректер

«Қимақ қағанатының астанасы –

Қимақия қаласы Ертісте орналасқан.

Қимақия – темір қақпалы қабырғамен

қоршалған үлкен сауда қаласы» болды.

Араб географы әл-Идриси

«Үй жануарларының саны аз және қоныс

аударуға мүмкіндігі жоқ кедейленген адамдар

жатақ деп аталатын. Олар қолөнер және балық

шаруашылығымен айналысты».

Махмұд Қашғари

«Қимақтардың қалалық мәдениеті мен саудасы

дамыған. Қимақ қағаны ордасының маңындағы

қалада билік жүргізді және ол жердің тұрғындары

егіншілікпен айналысты. Тараз қаласынан

шығатын жол Ертіс өзенінің бойында орналасқан

Қимақ қағанатының астанасына алып келеді».

Тамим ибн Бахр

Дескриптор:

• Қимақтардың қалалары туралы мәлімет беретін деректерді табады;

• Деректердің мазмұнынан Қимақ қалаларының шаруашылық түрлерін атайды;

«Өкіл» әдісі. Топтар тапсырмаларды орындап болғаннан кейін топтың бір адамы «елші» болып сайланады да, зерделенген материалды түсіндіру және жинақтау, бұл туралы жаңа топтың ойын, бір шешімге келгенін немесе жетістікке жеткенін білу үшін басқа топқа барады. Бұдан кейін елші өз тобына қайтып оралып, білгендерін айтып береді.

Кері байланыс. Осы тапсырмаларды саралау үшін топтарға барлық дескрипторды беремін. Әр оқушы жеке дескриптор бойынша нәтижеге жеткен,я жетпегенін «+» немесе «- » бергілейді. Әр топтан ең көп «+»жинаған оқушы, ең аз «+» жинаған оқушыны тұрғызып, қолдау көрсетемін,тиімді сұрақ қоя арқылы қалыптастырамын.

Оқулық, оқулықтағы 3-4 суреттер, ұлы даналардың сөздері.

Сабақтың соңы

10 минут

Көшпелі және отырықшы мәдениеттер арасындағы байланыс туралы, қала мәдениетіне дамуына Ұлы Жібек жолының әсері туралы баяндаймын.

Тапсырма.  Қимақтардың экономикалық дамуына

көшпелі және отырықшы мәдениеттің

әсері қандай болды?

«Сөздер банкісі» арқылы сөз тіркестерін беремін. Оқушылар екі бағанға қалалық мәдениетке және отырықшы мәдениетке жататын сөз тіркестерін ажыратады, желімдейді, жіктейді.

Сөз тіркестері: ет сүрлеу, жатаққа айналды, мал шаруашылығы, биік дуал, бидай өсірді, төрт түлік мал, қыш құмыра, мал терісінен киім.

Кері байланыс. Әрбір дұрыс жауап үшін қолшапалақтау арқылы оқушылар бір-бір бағалайды.

• Рефлексия.

«Острова настроения»

«Көңіл күй аралына» кемелерін қояды

• 1. «Остров непонятных ситуации»

• 2. «Остров печали»

• 3. «Остров радости»

• 4. «Остров надежды»

• 5. «Остров удовольствии»

• 6. «Остров страха»

Интерактивті тақта, үлестірмелі тапсырма

Саралау – Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз басқаларға қарағанда қабілетті оқушыларға қандайтапсырмалар бересіз?

Бағалау – Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?

Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау

Барынша қолдауды қажет ететін оқушылар үшін:

Оқушыларды топтық, жұптық жұмыс кезінде жұмылдырып,бейнебаян бойынша қосымша сұрақтар қойылады;

Орташа қолдауды қажет ететін оқушылар үшін:

-«сөздер банкісі» тапсырмасында сөз тіркестерін ажыратады:

-өзіндік қорытынды шығарады;

Қабілеті жоғары оқушылар үшін:

-көшбасышы, ұйымдастырушы жұмысын атқарады;

-«қос жазба күнделік» бойынша өз пікірін нақты білдіреді;

-«өкіл» болып сайланады да, зерделенген материалды түсіндіреді;

Қалыптастырушы бағалау өзін-өзі бағалау, өзара бағалау арқылы әр тапсырма сайын жүзеге асырылады, қошемет көрсету арқылы ынталандырылады

Оқытуды жақсарту мақсатында АКТ, соның ішінде бейнебаян қарау;

Топтық, жеке жұмыстарға тартылу арқылы қимыл-қозғалысты жүзеге асырады.

Сабақ бойынша рефлексия

Сабақмақсаттарынемесеоқумақсаттарышынайы, қолжетімдіболдыма?

Барлықоқушылароқумақсатынақолжеткіздіме?Егероқушылар оқу мақсатына жетпеген болса, неліктен деп ойлайсыз?Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме?

Сабақ кезеңдерінде уақытты тиімді пайдаландыңыз ба? Сабақ жоспарынан ауытқулар болды ма және неліктен?

«Өкіл», сұрақты қағып ал,сөздер банкісі әдістері негізінде, саралау бағытында берілген тапсырмаларды орындауда; кесте

Жалпы бағалау

Сабақта ең жақсы өткен екі нәрсе (оқыту мен оқуға қатысты)?

1:

2:

Сабақтың бұдан да жақсы өтуіне не оң ықпал етер еді (оқыту мен оқуға қатысты)?

1:

2:

Осы сабақтың барысында мен сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/қиыншылықтары туралы нені анықтадым, келесі сабақтарда не нәрсеге назар аудару қажет?