Қиял – адамға тән қасиет

Бөлім:

6. Қиял әлемі. Морфология

Педагогтің тегі, аты, әкесінің аты :

Балхаш Еркемай Балхашқызы

Күні:

Сынып: 5

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Қиял – адамға тән қасиет

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

5. 1. 5. 1 тыңдалған мәтін мазмұны негізінде сұрақтарға жауап беру, көтерілген мәселе бойынша өз ойын білдіру;

5. 4. 2. 2 зат есімдердің мағыналық түрлерін мәнмәтін аясында жалғаулар арқылы түрлендіріп қолдану

Сабақтың мақсаты

Тыңдалған мәтін мазмұны негізінде сұрақтарға жауап беріп, көтерілген мәселе бойынша өз ойын білдіреді. Зат есімдердің мағыналық түрлерін мәнмәтін аясында жалғаулар арқылы түрлендіріп қолдана алады.

Құндылықтарға баулу

Ұлттық мүдде құндылығы: қазақ тілінің қолдану аясын кеңейту, қоғам игілігі үшін қызмет ету.

Ар-ұят құндылығы: адал еңбекті құрметтеу, сөзіне берік, ісіне адал болу, шешім қабылдай білу және жауапкершілікті сезіну.

Талап құндылығы: Салауатты өмір салтын ұстану. Білуге, жаңаны тануға құштарлық, сыни және креативті ойлау, дұрыс қарым-қатынас орната білу.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі//

уақыты

Педагогтің әрекеті

Білім алушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басталуы

5 минут

5 минут

Сабақтың ортасы

5 минут

10 минут

5 минут

10 минут

Сабақтың соңы

5 минут

Оқушылармен амандасу, қатысуын түгендеу.

1.Психологиялық ахуал қалыптастыру

2.Сабақтың тақырыбы мен оқу мақсатымен таныстыру;

Ой шақыру

1-тапсырма «Ассоциограмма»

Қиял дегенде есіңе не түседі?

Қиял

2-тапсырма

Сұрақтарға жауап бер

1.«Қиял», «қиялдау» сөздерінің мағынасы қандай?

2. .«Қиял» мен «арман» сөздерінің арасында қандай ұқсастық пен айырмашылық бар деп ойлайсың?

3.Кімді қиялшыл деп санайсың? Неге?

4.Қиял-ғажайып ертегі дегенді естідің бе? Егер естісең, оның кәдімгі ертегіден қандай айырмашылығы бар?

4-тапсырма

Мәтінді мұқият тыңдап, сұрақтарға жауап бер. Көтерілген мәселе бойынша ойыңды білдір. Тыңдалған мәтіннен адам бойындағы қасиеттерді білдіретін сөздерді жазып ал.

1.Мәтінде не туралы айтылады?

2.Мәтінге қандай ат қояр едің? Неліктен?

3. «Заттар мен құбылыстардың бейнесін ойда бейнесін ойда қайта жаңғыртып, өңдеу, ойша өзгерту» деген сөйлемнің мағынасын қалай таратып түсіндірер едің?

4.Қиял адамға ғана тән қасиет пе? Неге?

5. Адамның қиялы мен ерік-жігерінде қандай байланыс болуы мүмкін?

6. Мәтіннен өзің қалаған бір сөзді таңдап, оның айтылуы мен жазылуындағы айырмашылықты түсіндір.

Тілдік бағдар

Сөз таптары

Сөз табы – лексика-грамматикалық сипаттары мен белгілері ортақ болып келетін сөздер тобы. Қазақ тілінде 9 сөз табы бар.

 Сөздерді топтастырудың үш принципі бар: 1) лексикалық-семантикалық сипаты; 2) синтаксистік қызметі; 3) морфологиялық белгісі.

 Сөз таптарының лексика -семантикалық сипаты. Әр сөздің өзіндік ұғымы, мағынасы болады. Мысалы, зат есім заттың атын: адам, мектеп, табиғат; сын есім заттың сынын: жақсы, биік, қара, таза, үлкен; сан есім заттың санын: үш, жеті, елу, мың; етістік істің қимылын: бару, келу, айт білдіреді. Бұл тұжырымдар сөзді лексика-семантикалық жағынан сипаттайды.

 Сөз таптарының синтаксистік қызметі. Әр сөз табы белгілі бір сөйлем мүшесінің қызметін атқарады. Сөз таптарының сөйлемдегі бұл функциясы синтаксистік қызмет деп аталады.

 Сөз таптарының морфологиялық белгісі әр сөз табының сөз

Тудыру тәсілі мен түрленуіне, 

грамматикалық ерекшелігіне қатысты болады.

Жеке жұмыс

Мәтінді оқып, мәтіннен зат есімдерді теріп жаз. Қандай жалғау арқылы түрленгенін анықта.

Қиялмен көмкерілген шындық

Көркем әдебиеттегі автордың қалауына сәйкес өмірлік шындықты соны тәсілдермен жаңғыртатын «магикалық кристалл» туралы Пушкин заманынан бері айтылып келеді. Өмірде болмаған, болмайтын жайларды көркем образдар арқылы жаңаша бейнелеп, дүние бейнесін қайта құрып, оған төтенше, оқырманға таныс емес түр беретін әдеби амал – көркемдік ойдан шығарудың бір түрі. Жалпы, көркемдік қиял, ойдан шығару – әдебиеттің ажырағысыз белгілерінің бірі десек, әдеттегіден бөлекше бейнелеу – осы көркемдік ойлаудың, көркем шарттылықтың ең жоғары сатысы, яғни «шындыққа сәйкеспейтін» құбылыстардың поэтикалық шындыққа айналуы.Қиял – шығармашылық еркіндік көрінісі – негізінен романтикалық ирония бастауларының бірі болып табылады. Онда, көбінесе, дүние қияли сипат алып, автордың қалауымен һәм қиялымен жаңа қырынан көрінеді, «екіге жарылып», «өңі айналдырылып» фантастикаға ұласып отырады, мұнда оқиға-құбылыстар «қияли көрінеді, қандай да бір нақтылықтан адаланады, …онда көптеген ғажайыптар орын алады».

Рефлексия

 «2:1» әдісімен 2 қызықты, 1 қиналған  тұсын айту керек.

Психологиялық ахуал

-Салем достым! (амандасады)

-Сен қалайсың? (иықтарынан қағады)

-Қайда болдың? (құлақтарынан тартады)

-Мен сені сағындым! (қолдарын жүректеріне қояды)

-Сен келдің! (қолдарын жаяды)

-Жақсы болды!(құшақтайды)

Берілген сұрақтар

Қиял туралы «Ассоциограмма» әдісімен білетін ақпараттарын жазады.

Сұрақтарға жауап береді.

Мәтінді мұқият тыңдап, сұрақтарға жауап береді. Көтерілген мәселе бойынша ойың білдіреді. Тыңдалған мәтіннен адам бойындағы қасиеттерді білдіретін сөздерді теріп жазады.

Мәтінді оқып, мәтіннен зат есімдерді теріп жазады. Қандай жалғау арқылы түрленгенін анықтайды.

Үлгі: автор-дың ( ілік септігі жалғауы), өмір-де (жатыс септігінің жалғауы)

Рефлексия арқылы сабақтың қызықты тұстарын айта отырып,

Қиналған түстарын, меңгере алмаған тұстарын жеткізеді.

Талқылау кезінде оқушылардың айтылған пікірлері мен көзқарастары ауызша

мадақтау арқылы бағаланып, сабақтың келесі кезеңінде белсенді қатысуына ынталандырады

Жарайсың!

Керемет шешім!
Ойлы шешім!

Мұндай ойлы пікірлерді ешқашан естімеппін!

Дескриптор

Білім алушы

-сұрақтарға жауап береді,

-көтерілген мәселе бойынша ойын білдіреді,

-адами қасиеттерді білдіретін сөздерді теріп жазады.

Сабақты бекіту кезеңін бағалау

«Жапондық бағалау» әдісі бойынша үш топ бірін-бірі бағалайды. Осы бағалау арқылы келесі өзгелердің жауаптарымен келісетін тұстарын, толықтыруға қатысты өз көзқарастарын, өздерінің қоятын сұрақтарын жеткізеді.

Дұрыс,келісемін

Толықтырамын, басқа көзқарасым бар.

Менің сұрағым бар

Дескриптор

Білім алушы

-мәтіннен зат есімдерді теріп жазады,

-түрленуін түсіндіреді.

Оқулық

6-сынып

«Атамұра» баспасы

2018жыл

Қалыптастырушы бағалауға арналған

тапсырма

лар жинағы

6-сынып

Оқулық

6-сынып

«Атамұра» баспасы

2018жыл