Білім беру ұйымының атауы

«№16 жалпы орта білім беретін мектебі» КММ

Пән

Математика

Педагогтің аты-жөні

Тілеубай Балқия

Күні

08.09.2026ж.

Сынып: 6

Қатысқандар саны: ___ Қатыспағандар саны: ___

Тақырып

Екі санның қатынасы. Екі санның пайыздық қатынасы

Оқу мақсаттары

6.1.1.1 екі санның қатынасы нені көрсететінін түсіну;

6.1.2.1 сандардың қатынасы ұғымын меңгеру;

Сабақтың мақсаты

Негіздеме

«Білім беру ұйымдарында «Біртұтас тәрбие» бағдарламасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2024 жылғы 30 шілдедегі № 194 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2025 жылғы 26 мамырдағы № 123 бұйрығы

1. Қатынас ұғымын және оны белгілеу тәсілдерін атау

2. Екі санның қатынасы нені көрсететінін талқылау.

3. Қатынастың негізгі қасиетін пайдаланып қатынастарға тең қатынастар құру

Еңбекқорлық және кәсіби біліктілік

Еңбекті, өзінің және өзгенің еңбегінің нәтижесін бағалай білу.

- Кәсіптер мен еңбекті практикалық зерттеуге қызығушылық.

- Табысты кәсіби өзін-өзі жүзеге асыру үшін еңбекқорлықтың, еңбекке баулудың, еңбек дағдыларын жинақтаудың маңыздылығын түсіну.

- Өз уақытын тиімді жоспарлай білу және кез келген қызметтің нәтижелеріне қол жеткізу және жақсарту үшін күш салу.

Сабақтың кезеңі

Мұғалімнің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5мин

Ұйымдастыру кезеңі

«Миға шабуыл» әдісі

-оқушылардың сабаққа қатысуын тексеру;

- сабақ мақсатымен таныстыру.

Мұғаліммен сәлемдеседі. Сабақта кім жоқ екенін айтады.

Мұғалім «Мадақтау сөз» әдісі арқылы бағалайды: «Жарайсың! Жақсы! Өте жақсы! Талпын!»

Оқулық

Шыныбеков Ә Атамұра 2017

Жағымды атмосфера қалыптастыру:

«Өзіңе тілегенді,өзгеге тіле»!

Оқушылар сәлемдесіп болған соң, «Өзіңе тілегенді,өзгеге тіле»! әдісі арқылы бір-біріне тілек айтып,жақсы көңіл күй сыйлайды.

Үй тапсырмасын тексеру: «Көршіңді тексер» әдісі

Оқушылар бір –бірін тексереді. Берілген есептерді шығара алмаған оқушыларға түсіндіру мақсатында жұптық жұмыс жүргізіледі.

ҚБ: Бірін-бірі бағалау домбыра әдісі арқылы

«Менен сұрақ, сізден жауап» әдісі

1. Санды өрнек дегеніміз не?

2. Әріпті өрнек дегеніміз не?

3. Санды өрнек пен әріпті өрнектің айырмашылығы неде?

4. Өрнектің ықшамдалған түрінің оның алғашқы түрінен айырмашылығы неде?

5. Қосудың қасиеттерін пайдаланып, өрнекті қалай ықшамдауға болады?

6. Көбейтудің үлестірімділік қасиетін пайдаланып, 20х+9х өрнектерін қалай ықшамдауға болады?

Онлайн 3 топқа бөлемін

«Кәсіби мамандар» тобы

«Еңбекқор шеберлер» тобы

Жүз пайыз «100%» тобы

Әр топқа 1 бағалау парағы беріледі.

Оқушылар сұрақтарға нақты жауап береді және бірін-бірі толықтырады?

Топтардан 1 оқушы басқа оқушылардың баллдарын қойып отырады

ҚБ: Бірін-бірі бағалау Дескриптор:

Жалпы балл: 6

-1-ші сұраққа жауап береді.

1-балл

-2-ші сұраққа жауап береді.

1-балл

-3-ші сұраққа жауап береді.

1-балл

Әрбір дұрыс жауапқа 1 балл қойылады

ДК экраны

Сұрақтар топтамасы.

https://qazmath.net/quraldar/topka-bolu/

Сабақтың ортасы 30мин

«Ой қозғау» әдісімен жаңа сабақты өздігінен оқып үйренеді.

ҚБ:

(Ж)Тапсырма-1: Ұзындығы 14 см АВ кесіндісін ұзындығы 7 см СД кесіндісімен салыстырыңдар (1.1 - сурет)

А В

С Д

(1.1 - сурет)

Сұрақтарға жауап беріңдер:

1) 14 қатынасының мағынасын түсіндір?

2) 7 қатынасының мағынасын түсіндір?

Тапсырманы «Сұрақ-жауап» әдісімен орындайды. Жұпта білмегенін сұрап, толықтырып отырады.

Оқушылар тапсырмаларды орындайды

Оқушы жеке оқып, жұпта ой бөлісіп, топта талқылайды.

-АВ және СД кесінділерінің ұзындықтарын салыстырады.

-14 : 7 және 7 : 14 қатынастарын есептейді.

-Қатынастың мағынасын түсіндіреді.

-Сұрақтарға жауап береді.

-Жұпта талқылап, бір-бірінің жауабын толықтырады.

-Қорытынды жасап, кесінділердің неше есе артық немесе кем екенін анықтайды.

Дескриптор: Жалпы балл 2

-АВ кесіндісінде 14 бірлік кесінді, СД кесіндісінде 7 бірлік кесінді барын анықтайды;1 балл

-қатынастың мәнін табады

1 балл

https://www.youtube.com/watch?v=oZSSPD-GSRA

Жеке жұмыс

ЕБК Тапсырмасы:

Суретке қара.

(6 алма)

(3 алма)

1. Бірінші топтағы алмалардың екінші топтағы алмаларға қатынасын жаз.

2. 6 : 3 қатынасының мәнін тап.

3. 6 : 3 қатынасына тең қатынас құрастыр. (12 : 6 немесе 18 : 9)

-көрнекілік (сурет, алма, текше) ұсынылады;

- қатынас жазудың үлгісі беріледі (6 : 3);

-мұғалімнің бағыттаушы сұрақтары қойылады;

- тапсырма қысқартылған көлемде беріледі;

Саралау: «Диалог және қолдау көрсету» тәсілі. Төмен оқитын оқушыларға жеңілдеу Сұрақтармен қосымша мәлімет беремін. Оқушының өз бетінше жұмыс жасау дағдысын

қалыптастыру барысында нақты көмек беремін және қолдау көрсетемін

Заттардың санын санайды.

Екі санның қатынасын жазады.

Қатынастың мәнін табады.

Қатынастың негізгі қасиетін қолданып тең қатынас құрады.

Өз жауабын түсіндіреді.

Дескриптор

Жалпы балл 3

-Екі санның қатынасын дұрыс жазады; 1 балл

-Қатынастың мәнін табады;

1 балл

-Қатынас нені көрсететінін түсіндіреді;

1 балл

Алмалар суреті бар карталар

Жеке жұмыс

Жұптық жұмыс

Топтық жұмыс

«Ойлан, жұптас, бөліс»

Деңгейлік тапсырма

Тапсырма-А: Мына формулаларды «қатынас» сөзін пайдаланып, оқыңдар

V=

Тапсырма – В: Оқушы тапсырманы жеке отырып орындайды.Себебі оқушылар оқу стандартына сай меңгеруге тиіс тапсырма.

Тапсырма-С:

а)Пойыз 3 сағатта 255км жол жүрді. Пойыздың жылдамдығын қатынас

түрінде жазыңыз.

б) Принтер 12 минутта 108 бетті шығарды. Принтердің жұмыс

өнімділігін қатынас түрінде жазыңыз.

в) 4кг кәмпиттің құны 1500 теңге. Кәмпиттің бағасын қатынас түрінде

жазыңыз

Саралау: «Тапсырма» тәсілі. Оқушылардың қажеттіліктеріне қарай түрлі

тапсырмалар беріп, білім деңгейін анықтаймын.

ФС тапсырмасы: « Кейс тапсырма» әдісі

1-топ. «Еңбекқор шеберлер»

Мектеп шеберханасында оқушылар құс ұяларын жасады. Бір топ 12 ұя, екінші топ 18 ұя дайындады.

а) Бірінші топ жасаған ұя санының екінші топ жасаған ұя санына қатынасын жазыңдар.

ә) Екінші топ жасаған ұя санының бірінші топ жасаған ұя санына қатынасын жазыңдар.

б) Бұл қатынастар нені көрсететінін түсіндіріңдер.

Еңбекқорлық – әр топтың еңбегін салыстыру арқылы нәтижеге жетудегі еңбектің маңызын түсінеді

2-топ. «Кәсіби маманның жұмысы»

Наубайшы бір күнде 24 бөлке қара нан және 36 бөлке ақ нан пісірді.

а) Қара нан мен ақ нан санының қатынасын жазыңдар.

ә) Қатынастың негізгі қасиетін қолданып, осы қатынасқа тең үш қатынас құрыңдар.

б) Қарапайым түрін анықтаңдар.

Кәсібилік – наубайшының жұмысын мысалға ала отырып, кез келген мамандықта дәлдік пен жауапкершіліктің маңызды екенін түсінеді.

3-топ. «Еңбек нәтижесін пайызбен көрсет»

Бағбан 50 ағаш отырғызды. Оның 35-і жеміс ағаштары.

а) Жеміс ағаштарының барлық ағаштарға қатынасын жазыңдар.

ә) Жеміс ағаштарының үлесін пайызбен өрнектеңдер.

б) Нәтиженің нені көрсететінін түсіндіріңдер.

Еңбекқорлық және кәсібилік – бағбанның еңбегінің нәтижесін сандық мәлімет арқылы бағалаудың маңызын түсінеді.

Саралау: «қарқын» тәсілі. Кейбір оқушылар басқаларына қарағанда жылдам жұмыс істейді. Негізгі тапсырмаларды түсіндіруге көмек қажет ететін оқушыларға

біршама уақыт беріледі.Начало формы

Оқушылар тапсырмаларды орындайды

-Оқушылар математикалық символдарды дұрыс анықтап, формуланы «қатынас» сөзін пайдаланып дұрыс оқиды

-Оқушылар жұптасып кестені толтырады

а) Пойыз 3 сағатта 255 км жол жүрді.

-Жылдамдықты қатынас түрінде жазады: 255 : 3 = 85 (км/сағ).

ә) Принтер 12 минутта 108 бет шығарды.

-Өнімділікті қатынас түрінде жазады: 108 : 12 = 9 (бет/мин).

б) 4 кг кәмпиттің құны 1500 теңге.

-Бағаны қатынас түрінде жазады: 1500 : 4 = 375 (теңге/кг).

Жұптық жұмыс барысы:

Бір оқушы есептеуді орындайды, екіншісі шешімнің дұрыстығын тексереді.

Нәтижелерін салыстырып, қатынастың нені көрсететінін түсіндіреді.

Өзара пікір алмасып, қорытынды жасайды.

Жұппен жұмыс барысында оқушылар еңбекқорлық, жауапкершілік және ынтымақтастық танытады. Есептеулерді дәл орындап, нәтижелерді талдау арқылы кәсіби біліктілік дағдыларын дамытады.

Бірінші топтың ұя санының екінші топтың ұя санына қатынасын жазады: 12:18 = 2:3.

Екінші топтың ұя санының бірінші топтың ұя санына қатынасын жазады: 18:12 = 3:2.

Қатынастардың мағынасын түсіндіреді: бірінші топтың әр 2 ұясына екінші топтың 3 ұясы сәйкес келеді.

Қатынастың негізгі қасиетін қолданып, тең қатынастар құрады.

Оқушылар ұя жасау барысында еңбекқорлық танытады, жұмысты ұқыпты орындау арқылы кәсіби біліктілігін дамытады

Қара нан мен ақ нан санының қатынасын жазады: 24:36.

Қатынастың негізгі қасиетін қолданып тең қатынастар құрады: 24:36 = 12:18 = 8:12 = 4:6.

Қатынасты қарапайым түрге келтіреді: 24:36 = 2:3.

Қатынастың мағынасын түсіндіреді: әрбір 2 бөлке қара нанға 3 бөлке ақ нан сәйкес келеді.

Наубайшының еңбегін мысалға ала отырып, оқушылар еңбекқорлықтың маңызын түсінеді және есептерді дәл орындау арқылы кәсіби біліктілікке ұмтылады

Жеміс ағаштарының барлық ағаштарға қатынасын жазады: 35:50.

Қатынасты ықшамдайды: 35:50 = 7:10.

Жеміс ағаштарының үлесін пайызбен өрнектейді: 35/50 × 100% = 70%.

-Нәтижені түсіндіреді: отырғызылған ағаштардың 70%-ы жеміс ағаштары, яғни әрбір 10 ағаштың 7-еуі жеміс ағашы.

Бағбанның еңбегі арқылы оқушылар еңбекқорлықтың нәтижелі іске жеткізетінін түсінеді. Есептеулерді дұрыс орындау барысында кәсіби біліктілік, ұқыптылық және жауапкершілік дағдыларын дамытады.Конец формы

Дескриптор:

Жалпы балл 4

Формулаларды қатынас арқылы оқиды;

-Қатынасты дұрыс жазады; 1 балл

- Қатынасты ықшамдайды;1 балл

- Тең қатынастар құрады;1 балл

-Қатынастың мағынасын түсіндіреді.1 балл

Дескриптор:

Жалпы балл 2

-қатынасты табады 1 балл

-шешімді жазады

1 балл

Дескриптор Жалпы балл 3

- Қатынасты дұрыс жазады;1 балл

-Қатынастың мағынасын

түсіндіреді;

1балл

- Қатынас екі шаманы салыстыратынын анықтайды.

1 балл

Дескриптор:

Жалпы балл 3

- Қатынасты дұрыс жазады 1 балл;

- Қатынастың негізгі қасиетін қолданады;1 балл

- Тең қатынастар құрады;

- Қатынасты ықшамдайды.1 балл

Дескриптор:

Жалпы балл 3

-Қатынасты анықтайды;

1 балл

-Қатынасты пайызға айналдырады;1 балл

-Пайыздық қатынастың мағынасын түсіндіреді

1 балл

https://wordwall.net/kk/resource/57128965/%D0%B5%D0%BA%D1%96-%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3-%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B-%D0%B5%D0%BA%D1%96-%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3-%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B-%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B

Оқулықпен жұмыс:

Саралау: «Тапсырма» тәсілі. Оқушылардың қажеттіліктеріне қарай түрлі

тапсырмалар беріп, білім деңгейін анықтаймын.

3. Қатынасты оқиды, есептейді:

1) 18:6 = 18 ÷ 6 = 3

2) 51/3 = 17

3) 9:5 = 9/5

4) 96/8 = 12

5) 133:19 = 7

6) 245/35 = 7

7) 78:3 = 26

8) 121/11 = 11

4. Қатынасты қысқарту арқылы оған тең қатынасты табады:

1) 24/15 = 8/5

2) 21:49 = 3:7

3) 99/12 = 33/4

4) 80:15 = 16:3

5) 125/75 = 5/3

6) 42:45 = 14:15

7) 16/60 = 4/15

8) 126:27 = 14:3

5. Қатынасқа кері қатынасты жазады:

1) 7:5 → 5:7

2) 3/8 → 8/3

3) 9:4 → 4:9

4) 11/8 → 8/11

5) 17:5 → 5:17

6) 8/2 → 2/8

7) 12:11 → 11:12

8) 36/13 → 13/36

Дескриптор:

Жалпы балл3

-қатынасты табады

1 балл

-шешімді жазады

1 балл

-қатынасқа кері қатынас жазады

1 балл

Оқулық

Шыныбеков Ә Атамұра 2017 6-сынып

1 бөлім

Сабақтың соңы 5мин

«Менен сұрақ» әдісі

Сабақты бекіту , қорытындылау

1. Қатынас дегеніміз не?

2. Қатынас қандай тәсілдермен белгіленеді?

3. 14:7 қатынасы нені көрсетеді?

4. 7:14 қатынасы нені көрсетеді?

5. Қатынастың алымы мен бөлімін бірдей санға көбейтсек не болады?

6. Қатынастың негізгі қасиетін тұжырымдаңдар.

7. 2:3 қатынасына тең екі қатынас жазыңдар.

8. 24:12 қатынасын қысқартыңдар.

9. Пайыздық қатынас дегеніміз не?

10. Сыныптағы 20 оқушының 5-еуі үздік оқушы болса, бұл неше пайыз?

Үйге тапсырма беру

8 есеп

Кері байланыс: «Шам» әдісі

Рефлексия:

1) Бүгін мен не үйрендім?

2) Қай тапсырма маған оңай болды?

3) Қандай сұрақ әлі де қиындық туғызады?

ҚБ:«Бүгінгі сабақтың шамын жағамыз»