Қолданбалы механика

Пән: Қолданбалы механика.

Курс тақырыбы: Айналу.

Сабақ тақырыбы: Ығысу деформациясы.

Жоспар:

1.Таза ығысу, қиылу немесе кесілу

Жұқа немесе жұмыр металдарды қайшымен кескенде таза ығысу немесе кесілу болады. Күш түскен сырықтың қимасынан қиып алынған мөлшері кіші параллелепипедтің қабырғаларына тек қана жанама кернеу әсер ететін болса, онда сырық таза ығысу күйінде болады. Егер параллелепипедті α бұрышымен О нүктесі арқылы п-п қимасымен қисақ, онда пайда болатын қалыпты және жанама кернеулердің шамасын төмендегіше анықтауға болады: cos 2 . sin 2 , 1 1           , демек, қалыпты  min  , ал α= - 45° болса,   max Егер α=45° болса, кернеудің ең жоғарғы және төменгі мәндері жанама кернеудің мәніне тең min max Бас кернеулердің біреуі созу, екіншісі қысу кернеуі болып табылады және олар нөлге тең емес, олай болса таза ығысуда болатын кернеуді біріншіден, бүйір жақтарына жанама кернеу түрінде көрсетуге болады, онда тек  min жанама кернеу ( және ) әсер етеді, max Екіншіден, бүйір жақтары бас аудандармен сәйкес   жатқан қалыпты кернеу әсер ететін ( max min max  min   min және элементар параллелепипед түрінде, үшіншіден, бүйір беттері қалай болса солай орналасқан, бағыттары қарама-қарсы қалыпты және жанама кернеулер әсер ететін параллелепипед түрінде көрсетуге болады.

Ығысу деформациясы және ығысудағы Гук заңы Таза ығысу жағдайында тұрған элементар параллелепипедтің қабырғаларының ұзындығы өзгермейді, тек оның бүйір қабырғалары ғана ығысады. Таза ығысу деформациясы кезінде параллелепипедтің әрбір жиегі с'd' шамаға орын ауыстырады және бұл шама абсолюттік ығысу деп аталады Абсолюттік ығысудың қарама-қарсы қырлар аралығындағы қашықтыққа қатынасы салыстырмалы ығысу деп аталады. Салыстырмалы ығысу шамасының аздығына байланысты оның щамасын ығысу бұрышына тең деп санауға болады. Абсолюттік ығысу ұзындық өлшемімен, ал салыстырмалы ығысу радианмен өлшенеді. Тәжірибе көрсеткендей ығысу бұрышының шамасы жанама кернеу шамасына тура пропорционал болады, демек Гук заңына баиланысты. Ол былай өрнектеледі немесе G  , h   tgG,       a мұндағы пропорционал коэффициенті G - ығысу модулі. Ығысу модулі ығысу материалының беріктігін сипаттайды және оның шамасы материалға байланысты тұрақты болады. Ығысу модулі материалдың бойлық серпімділігіне ұқсас шама және де МПа, Н/мм2 , Н/м2 өлшемдерімен өлшенеді, соңдықтан ығысу модулін серпімділік модулінің екінші түрі деп те атайды. Серпімділік модулі мен ығысу модулінің арасындағы байланысты төмендегіше өрнектеуге болады. 0,4EG

Оқытушы: Ахметова А.Т.

Дублер оқытушы: Аметова Алия