?️ «Қолдауға мұқтаж досым»: логопедиялық ойындар арқылы даму мүмкіндіктері

Баяндамашы: Тәрбиеші: Сайлау Ақниет
Мақсаты: Логопедиялық ойындардың көмегімен ерекше білім беруді қажет ететін (ЕББҚ) балалардың сөйлеу, танымдық және әлеуметтік даму мүмкіндіктерін арттыру жолдарын көрсету.

Қазіргі таңда инклюзивті білім беру жүйесі әр баланың жеке ерекшелігін ескеріп, даму мүмкіндігі шектеулі балалардың әлеуетін ашуға бағытталуда. Осындай балаларға дер кезінде көрсетілген педагогикалық-психологиялық және логопедиялық қолдау олардың әлеуметке бейімделуін, өзіне деген сенімін және тілдік қарым-қатынасын нығайтады.

Сөйлеу тілі бұзылған балаларға арналған логопедиялық жұмыс тек дыбысты түзетуге ғана емес, тұлғаның тұтас дамуына бағытталуы тиіс. Бұл үдерісте ойын технологиясы — баланың табиғи әрекеті мен сөйлеуді қалыптастырудың ең тиімді құралы болып саналады.

Негізгі бөлім

? 1. Логопедиялық ойындардың маңызы

Ойын – баланың сөйлеу әрекетін белсендіретін, эмоционалды және танымдық дамуын қамтамасыз ететін табиғи орта. Логопедиялық жұмыста ойын:

• сөйлеу бұлшықеттерін жаттықтыруға;

• тыныс пен дауыс үйлесімін реттеуге;

• артикуляциялық аппаратты дамытуға;

• сөздік қор мен байланыстырып сөйлеуді жетілдіруге бағытталады.

Балалармен жүргізілетін ойындарда басты мақсат — «Мен істей аламын!» сезімін қалыптастыру.

?️ 2. «Қолдауға мұқтаж досым» жобасының мазмұны

Бұл бағыттағы логопедиялық жұмыстар ерекше білім беруді қажет ететін балаларды ортаға бейімдеу, өзара түсіністік пен қолдау мәдениетін қалыптастыруға негізделеді.

Жобаның міндеттері:

1. Сөйлеу тілі бұзылысы бар балалардың жеке қабілетін ашу;

2. Сөйлеу процесінде өзара көмектесу дағдыларын дамыту;

3. Құрдастар арасындағы достық қарым-қатынасты нығайту;

4. Логопедиялық ойын арқылы эмоциялық тұрақтылық пен сенімділік қалыптастыру.

Негізгі қағида: «Бала – тек түзетудің нысаны емес, шығармашылық серіктес».

? 3. Тәжірибеден мысалдар

? «Айт та, қимылда!» ойыны
Мақсаты: Артикуляциялық аппаратты дамыту, сөз бен қимылды сәйкестендіру.
Мазмұны: Логопед белгілі бір қимылды (мысалы, “жылан”, “жел”, “балапан”) көрсетіп, балалардан сол дыбысты немесе сөзді айтуын сұрайды. Бұл ойын есту, көру және қозғалыс анализаторларын біріктіреді.

? «Сиқырлы айна» ойыны
Мақсаты: Артикуляцияны бақылау, дыбысты дұрыс айтуға үйрету.
Мазмұны: Балалар айна алдында логопедпен бірге дыбыстарды айтады, өз қозғалысын көреді. Бұл өзіне сенім мен дәлдік дағдысын дамытады.

? «Досыңа көмектес» ойыны
Мақсаты: Құрдастар арасындағы өзара қолдау сезімін дамыту.
Мазмұны: Бір бала сөзді дұрыс айта алмаса, екіншісі көмекші рөлінде оны қайталап, бірге айтады. Бұл әдіс арқылы ұжымдық қолдау мен эмпатия сезімі қалыптасады.

? «Дыбыс орманында серуен» ойыны
Мақсаты: Фонематикалық естуді дамыту, дыбыстарды ажырату.
Мазмұны: Логопед әр дыбысты табиғи құбылыспен байланыстырады (мысалы, “ж-ж-ж – араның ызыңы”, “ш-ш-ш – желдің үні”), балалар оны табады және қимылмен көрсетеді.

*

? 4. Логопедиялық ойындардың даму мүмкіндігі

Мұндай ойындар:

• сөйлеу тілін дамытуға;

• ұсақ моториканы және ырықты зейінді жетілдіруге;

• есте сақтау, ойлау, қабылдау процестерін белсендіруге;

• балалардың өз-өзіне сенімін арттыруға ықпал етеді.

Сонымен қатар, ойын барысында балалар арасында құрдастық қолдау, бір-біріне көмектесу, эмоциялық жылы байланыс орнайды. Бұл – «қолдауға мұқтаж достың» әлеуметтенуінде шешуші рөл атқаратын фактор.

*

? 5. Педагог пен ата-ананың серіктестігі

Логопедиялық жұмыстың табысты болуы үшін ата-ананың да қатысуы маңызды. Үй жағдайында ойын түрінде жаттығулар жасау:

• баланың сөйлеу дағдысын бекітеді;

• отбасылық қарым-қатынасты нығайтады;

• баланың өзін еркін әрі қауіпсіз сезінуіне жағдай жасайды.

Педагог ата-аналармен үнемі байланыста болып, үйге арналған «Сөйлеу минуты», «Отбасылық логопедиялық ойын» нұсқауларын ұсынады.

Қорытынды

«Қолдауға мұқтаж досым» жобасы — инклюзивті логопедиялық тәжірибенің заманауи үлгісі. Бұл бағдарлама арқылы әр бала сөйлеуге, қарым-қатынас жасауға және өз ортасында еркін болуға үйренеді.

Логопедиялық ойындар – тек түзету құралы емес, адамгершілік, достық, қолдау және сенім мәдениетін қалыптастыратын тәрбиелік орта.

Баланы түсініп, оның мүмкіндігіне сенім арту – нағыз кәсіби шеберліктің көрінісі. Әрбір бала сөйлеу мен сезінудің өз әлемін аша алуы үшін біз – педагогтер, психологтар және ата-аналар – бірлесе әрекет етуіміз қажет.

Түйін сөз:
? Логопедиялық ойын – баланың тілін дамытумен қатар, оның жүрегіне жол ашатын ең мейірімді көпір.