«Қоршаған әлем» таңдау курсы 4 сыныптарға арналған.

Түсінік хат

4-сынып оқушыларына арналған факультатив сабағының бағдарламасы .

Келешек ұрпаққа экологиялық мәдени тәрбие беру қазіргі заманда өзекті мәселе болып табылады.Бастауыш мектепте экологиялық білім беру баланың дүние танымымының қалыптасуында өте маңызды кезең деуге болады. Теориялық және әдістемелік экологияға байланысты шығармаларды талдау нәтижесінде бастауыш мектептегі экологиялық білім беру жұмысын жандандыру жөнінде ой туғызды.

Басты мақсаттың бірі:

- Табиғаттағы өз орнын білетін, қоршаған ортамен өзара байланысты

- экологиялық сауатты тұлға қалыптастыру.Бағдарлама бойынша жұмыс жүргізу барысында балалар қоршаған ортаны білуге қызығушылық, білім құмарлықтарын көрсетті. Экологияға байланысты сұрақтарды зерделеу барысында белсенділік пайда болды. Балалардың көбінде туған өлкенің табиғатын зерделеп білуге құмарлық байқалды. Табиғи ортада өздерін дұрыс ұстауға тырысатын болды.

Бағдарламаның өзектілігі экологиялық тәрбиеге арналған жинақтардың бастауыш сатыда жетіспеуінен туындап отыр. Бағдарлама бойынша өткізілген жұмыстар барысында балалар қоршаған ортаға,түрлі қызықты мәліметтерге қызығушылықтарын танытты.Олардың экологиялық тұрғыдағы сұрақтарға жауап іздеуде белсенділік көрсетті.

Балалардың көбісі қызығушылық танытып,туған өлкеге байланысты тақырыптарды зерттеу жұмысына алып,ізденіс жұмыстарын бастап кетті.

Олардың осы сабақтардан кейінгі алған мәліметтерін ата-аналарымен бөлісуі,естігенін есте қалдыруы сабақтың мазмұндылығына саяды.Білім мекемелерінің баланың дамуына жағдай жасап,осы тәріздес сабақтар өткізуі баланың толық дамыған жеке тұлға ретінде қалыптасады.

Табиғатпен үйлесім табуы, баланың бойында табиғатқа деген қамқорлығы, жауаптылығы, жанашырлығы артады.

Бағдарламаның материалдары бастауыш сынып мұғалімдеріне жалпы білім беру жұмысында,үйірме, сыныптан тыс т.б. жұмыстарда «Қоршаған орта» курсы бойынша қосымша материал ретінде қолдануға ұсынылады.

Және қосымша білім беру, балабақша даярлық тобының педагогтарына пайдалы болуы мүмкін.

Курстың мақсаты:

бастауыш мектеп оқушыларының тәртібінің дамуын экологиялық тұрғыда қалыптастыру.

Курстың міндеттері:

1.Табиғат құбылыстарының заңдылығы туралы, өлі және тірі табиғаттың біртұтастығы туралы және адам-қоғам-табиғаттың өзара байланыстығы туралы білім қалыптастыру.

2.Қоршаған ортаны бағалау және оның жағдайын болжау жөнінде білім, біліктілігін дамыту.

Бағдарлама мазмұнының негізгі принциптері:

. сана мен іс-әрекеттің біртұтастығы

. көрнекілік принципі

. жеке тұлғалық принципі

. өлкетанулық принципі

. жүйелілік принципі

. практикалық бағыт принципі

Бағдарламаның құрылымы:

Тәжірибелік әрекеттер арқылы саяхатта өзін-өзі ұстау ережесін білу,

Табиғат құбылыстарының заңдылығын,өлі және тірі табиғаттың біртұтастығын,

адам мен табиғаттың өзара байланысты екенін теориялық біліммен «Жас эколог», «дүниетану»сабақтарында білу,денсаулыққа жауапкершілікпен қарауды салауаттану,

өзін-өзі тану сабағында,табиғатқа,өмірге жауапкершілікпен қарауды өмір қауіпсіздік,

жол ережелері сабақтарында көрсете білу, Кез келген табиғат объектінің ерекшелігі, қайталанбайтындығы және орны толтырынбайтындығы жөнінде сезімді құруды бақылау әдісімен дәлелдеу.

Күтілетін нәтиже:

Баланың жеке тұлғалық көрсеткіштері:

• табиғат әлемін білуге қызығушылығы

• экологиялық тұрғыда әрекет жасаудың керектігі

• адамның биосферадағы орны мен ролін ұғынуы

Оқушы нені білу керек:

• Жер планетасы – біздің үлкен үйіміз

• Күн - Жердегі өмірдің шырағы

• табиғаттағы өлі мен тіріні

• тірі ағзалардың өмірінің адам әрекетіне байланыстығын

• тірі ағзалар үшін жылудың, жарықтың, ауаның, топырақтың маңызы мен байланысын

• өсімдіктер мен жануарлардың адам өміріндегі маңызын, оларды өсіру жағдайы мен күту ережелерін

• өсімдіктер мен жануарлардың негізгі түрлерін

• адамның қоршаған ортамен жан-жақты байланыстығын

• адамның денсаулығы мен өмірін және табиғатты сақтау жағдайларын

• адамның жағымды және жағымсыз әрекеттерінің табиғатқа әсер етуі

• қоршаған ортаны сақтау әдістерін

• бақылау мен тәжрибе деген не?

• экология – ортақ үйіміз туралы ғылым

Оқушы не істей білу керек:

• табиғатта экологиялық тұрғыдағы тәртіп ережелерін орындау

• табиғатты және өз денсаулығын қорғау үшін теориялық білімін қолдана білу

• мәдени өсімдіктер мен үй жануарларын күте білу

• салауатты өмір салтын құра білу

• қоршаған ортаның (мекен жайы, ауласы, көшесі,жақын жердегі саябақ т.б.) жағдайын жақсартуға әрекет білдіру

• ұсынған жоспар мен сұлба бойынша табиғаттың заттары мен құбылыстарын бақылау

• тірі және өлі табиғаттың объектілерімен қарапайым тәжрибелер жүргізу

• адамдардың тәртібі мен әрекеттерін экологиялық тұрғыда бағалау

• өзінің табиғатқа, адамдарға деген көзқарасын ойынағанда және өмірде суретпен,бұйымдар жасау арқылы, ертегі құру арқылы, шағын шығарма арқылы т. б. көрсете білу

Бағдарлама аптасына 1 сағаттан , 34 сағатқа құрастырылған.

«Қоршаған әлем» таңдау курсының білім мазмұны:

Курс бағдарламасы 9 бөліктен тұрады .

1 бөлім- «Экология деген не?» -1 сағат

Экология дегеннің не екенін анықтау.Экология адамның, өсімдіктердің,жануарлардың – бәріміздің ортақ үйіміз – Жердің өмірін зерттейтін ғылым.Тірі және өлі табиғат арасындағы байланысты реттеу. Мысалдар- ды талдау нәтижесінде экология ның маңыздылығын түсіндіру.Баланың бойында адамның қоршаған ортамен байланысты екендігі және ол табиғаттан өз тіршілігіне қажетті заттарды ала отырып, оны сақтауға үлес қосатындығы туралы алғашқы түсініктер қалыптасады.

2 бөлім- «Терезе сыртындағы үй» - 2 сағат

Әркімнің өз үйінің сыртқы көрінісі.Ауылдағы және қаладағы үйлер.Тазалық пен тәртіп сақтау. Қоқыстың қайдан келіп қайда кететінін анықтау. Ауаны ластау адам денсаулығына зиян екендігі айтылады.

3 бөлім –«Мен және мені қоршаған орта» -3 сағат

.Менің үйім, жанұям. Жер үстіндегілердің бәрімен көршіміз. Жанұядағы,жалпы бәрімен сыйластық,татулық.

Мен қиялымдағы үй. Біздің жақын достарымыз (жануарлар әлемі). Көшеде , жолда қаупсіздік сақтау ережелерін қолдана білу. Бұл бөлімде ауыл мен қаланың айырмашылығы туралы айтылады.

4 бөлім- «Су – тіршілік көзі» -4 сағат

Су үйге қайдан келеді,қалай падаланады,қайда кетеді?Су қанша тұрады? Неге оны үнемдеу керек? Судың өсімдіктердің, жануарлардың өміріндегі орны.Су адамға не үшін қажет? Су адам ағзасында қалай пайда болады,қайда кетеді? Осы сұрақтарға жауапты оқушылар осы бөлімде іздеп табады.

5 бөлім – «Біздің өміріміздегі Күн мен жарық» -3 сағат

Күн – күндізгі табиғи жарық пен жылу беруші. Ай мен жұлдыздардың түнгі жарығы. Өсімдіктер мен жануарлар үшін Күн мен Айдың жарығы мен жылуының маңызы Жарықтың адам өміріндегі ролі. ТЭЦ, АЭС, газқұбырлары және олардың планетаның экологиялық жағдайына тигізетін әсері.Күн жүйесіндегі 9 планета.Әр планетаның ерекшелігі және олрдың біртұтастығы .

6 бөлім – «Ауа және денсаулық » -2 сағат

Ауаның қасиеттері.Ауа неге керек?Ауа таза болу үшін не істеу керек? Тыныс алу мүшелерінің аурулары Шылым түтінінің зияны.Тыныс алу гимнастикасы
7 бөлім – «Менің өлкем» -8 сағат

Өлкеміздің өсімдіктер әлемі.Оның негізгі топтары.

Өлкеміздің жануарлар әлемі.Оның негізгі топтары.Олардың ерекшеліктері. өлкеміздің жойылып бара жатқан өсімдіктері мен жануарларын оқып білу.

8бөлім- «Өлі табиғат»-4 сағат

Өлі табиғатта кездесетін құбылыстармен танысу. Тұман қайдан пайда болады? Судың қасиеттері қандай.? Қар мен мұз неден жасалған? Күзгі аспанды басқан сұр бұлт қалай пайда болады? Неліктен кейде аспаннан қар жауса, кейде жұлдыз қаптайды? Осы сұрақтарға жауапты оқушылар осы бөлімде іздеп табады.

9 бөлім- «Өлі және тірі табиғат арасындағы байланыс»-7 сағат

Өлі табиғат,оның алуан түрлілігі жөнінде түсінік қалыптастыру.Маңайымыздағы өлі табиғат заттары мен құбылыстары

Таңдау курсы

«Қоршаған әлем»

.

Құрастырған: бастауыш сынып мұғалімі

Сактабергенова А.С

« Қарабалық ауданы әкімдігінің білім бөлімі

№ 3 Қарабалық орта мектебі» ММ

1 СЫНЫП

«Қоршаған әлем» таңдау курсының күнтізбелік жоспары

( аптасына 1 сағат, барлығы 34 сағат)