"Қосылыстардың формуласы бойынша салыстырмалы молекулалық массасын есептеу

Мұғалімнің аты-жөні:

Әбдіғалиева Қ.Н.

Пән/Сынып:

Химия, 7 сынып

Күні:

13.03.25

Тарау немесе бөлім атауы:

Салыстырмалы атомдық масса және қарапайым химиялық формулалар

Сабақтың тақырыбы:

Қосылыстардың формуласы бойынша салыстырмалы молекулалық массасын есептеу

Оқу мақсаты:

7.1.2.12 химиялық қосылыстың формуласы бойынша салыстырмалы молекулалық/ формулалық массасын есептеу

Сабақ мақсаты

химиялық қосылыстың формуласы бойынша салыстырмалы молекулалық/ формулалық массасын есептейді

Құндылықтарды дамыту:

- тәуелсіздік және отаншылдық:Оқуға, өз халқының рухани мәдениетінің бір бөлігі ретінде ана тіліне

деген қызығушылық таныту

Уақыты

Педагог әрекеті

Оқушы әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Ұйымдастыру

Ұ). Ұйымдастыру кезеңі:

1. Оқушылармен амандасу, түгендеу.

2. Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру

Оқулық, дәптер

Жаңа сабақ

Салыстырмалы молекулалық масса, молекулалық масса – заттың бір молекуласының массасы. Молекула құрамындағы барлық атомдар массаларының қосындысы молекулалық массаны құрайды. Элементтің атомдық массасы сияқты, молекулалық масса да массаның атомдық бірлігі (м.а.б.) арқылы өрнектеледі.

Заттың салыстырмалы молекулалық массасы, оның молекулалық массасының көміртек атомы массасының 1/12 бөлігіне қатынасын көрсетеді. Салыстырмалы молекулалық масса – өлшемсіз шама, себебі молекуланы құрайтын элементтердің салыстырмалы атомдық массасының да өлшемі болмайды. Салыстырмалы молекулалық массаны «Mr» деп белгілейді. Бұл жердегі «r» – «relative» – ағылшын тілінен қазақшаға аударғанда «салыстырмалы» деген мағынаны білдіреді.

Салыстырмалы молекулалық масса дегеніміз – заттың молекулалық массасының массаның атомдық бірлігінен неше есе ауыр екенін көрсететін шама.

Заттың салыстырмалы молекулалық массасын анықтау үшін периодтық жүйеден заттың құрамына кіретін элементтердің салыстырмалы атомдық массаларын анықтайды. Әр элементтің салыстырмалы атомдық массасын оның атомдар санына, яғни индексіне көбейтіп, алынған мәндерді бір-біріне қосады.

Мысалы, судың салыстырмалы молекулалық массасын анықтау үшін оның құрамына кіретін екі элементтің: H, O салыстырмалы атомдық массаларын периодтық кестеден тауып алу керек. Олар: Ar(H) = 1, Ar(O) = 16. Әр элементтің салыстырмалы атомдық массасын оның индексіне көбейтеміз де, алынған сандарды қосамыз:

Mr(H2O) = Ar(H) ⋅ n(H) + Ar(O) ⋅ n(O) = 1 ⋅ 2 + 16 ⋅ 1 = 18.

Білу

Жаңа тақырыпты меңгеру

Түсіну

Презентация

Бекіту тапсырмасы

Жұптық жұмыс

№1Салыстырмалы молекулалық массасы 44ке тең қосылыстың формуласын белгіле

А.CO₂ Б.MnO₂ С.SO₂ Д.NO₂

№2 Химиялық қосылыстың салыстырмалы молекулалық массасын есепте.

Mg₃P₂; M_r =

Cl₂O₅; M_r =

Al₂S₃; M_r =

№3 Молекулалық массаны дұрыс сипаттайтын тұжырымды анықта:Дұрыс жауап саны: 3

А.Молекула құрамындағы барлық атомдар массаларының қосындысы молекулалық массаны құрайды

Б.Элементтің атомдық массасы сияқты молекулалық массасы да массаның атомдық бірлігі (м.а.б.) арқылы өрнектеледі.

С.Молекулалық массаны «M_r» деп белгілейді

Д.Молекулалық масса – өлшемсіз шама

Е.Судың молекулалық массасы: m(H₂O) = (2 ⋅ 1) м.а.б. + 16 м.а.б. = 18 м.а.б.

Жеке жұмыс

№1 Қажет сөздерді қойып, сөйлемдерді толықтыр.

Заттың салыстырмалы молекулалық массасын анықтау үшін периодтық жүйеден заттың құрамына кіретін элементтердің.................

анықтайды. Әр элементтің салыстырмалы атомдық массасын оның..................

санына, яғни........................көбейтіп, алынған мәндерді бір-біріне қосады. Мысалы, K₂Cr₂O₇ – калий дихроматының салыстырмалы молекулалық массасын анықтау үшін оның құрамына кіретін..........................

элементтің: K, Cr, O салыстырмалы атомдық массаларын периодтық кестеден тауып алу керек. Олар: A_r(K) =.........., A_r(Cr) =............, A_r(O) =.............

Әр элементтің салыстырмалы атомдық массасын оның индексіне көбейтіп, алынған сандарды қосып, салыстырмалы молекулалық массасын анықтайды: M_r(K₂Cr₂O₇) =.......................

.

№5 Жұпта берілген қосылыстарды салыстырмалы молекулалық массасының мәні бойынша салыстыр.

А.M_r(NaH) M_r(Na₂O)

Б.M_r(CaCl₂) M_r(CaO)

С.M_r(CO₂) M_r(SiO₂)

Қолдану

Жаңа тақырыпты меңгеруге арналған

тапсырмалар

Дескриптор: Білім алушы

Салыстырмалы молекулалық массасы 44ке тең қосылыстың формуласын белгілейді

- Химиялық қосылыстың салыстырмалы молекулалық массасын есептейді

- Молекулалық массаны дұрыс сипаттайтын тұжырымды анықтайды

- Қажет сөздерді қойып, сөйлемдерді толықтырады

- Жұпта берілген қосылыстарды салыстырмалы молекулалық массасының мәні бойынша салыстырады

10 баллдық жүйемен бағалау

Презентация

Сабақтың соңы

Бекітутапсырмасы:

Берілген қосылыстарды молекулалық массасымен сәйкестендір:

Тақырыпты меңгергенін анықтау

Презентация

Қорытындылау

Рефлексия

Үйге тапсырма тақырыпты оқу №3,№4 есеп