Азаматтық қорғаныс жоғары көпсалалы колледжі

Арнайы пәндер оқутушысы: Орал Серікболсын Маратұлы

Асыл сөз

«Құтқарушының қауіпсіздігі – құтқару жұмысының табысты болуының негізі.»

Бұл мақалада құтқару жұмыстары кезіндегі қауіпсіздік талаптары, құтқарушылардың өмірі мен денсаулығын қорғау шаралары, төтенше жағдайлар аймағында жұмыс істеудің негізгі қағидалары қарастырылады. Сонымен қатар құтқару операциялары кезінде кездесетін қауіптер мен оларды болдырмау жолдары баяндалады.

Тақырыбы: Құтқару жұмыстары кезіндегі қауіпсіздік

Төтенше жағдайлар адам өмірі мен денсаулығына үлкен қауіп төндіреді. Табиғи апаттар, өндірістік авариялар, өрттер, жол-көлік оқиғалары және басқа да төтенше жағдайлар кезінде адамдарға шұғыл көмек көрсету қажеттілігі туындайды. Осындай жағдайда құтқарушылардың қызметі ерекше маңызға ие болады. Алайда құтқару жұмыстарын жүргізу барысында құтқарушылардың өздерінің де қауіпсіздігі қамтамасыз етілуі тиіс.

Құтқару жұмыстары – жоғары қауіп-қатермен байланысты қызмет түрі. Құлаған ғимараттар, улы заттардың таралуы, жоғары температура, түтін, жарылыс қаупі және электр тогының әсері құтқарушылардың өміріне қауіп төндіреді. Сондықтан әрбір құтқарушы қауіпсіздік талаптарын қатаң сақтауға міндетті.

Қауіпсіздіктің басты шарты – алдын ала дайындық. Құтқарушылар арнайы оқу-жаттығулардан өтіп, төтенше жағдайларда әрекет ету дағдыларын меңгереді. Олар әртүрлі жағдайларда жұмыс істеуге бейімделіп, арнайы жабдықтарды қолдануды үйренеді. Дайындық деңгейі жоғары болған сайын төтенше жағдай кезіндегі қауіп азая түседі.

Құтқару жұмыстары басталмас бұрын жағдайға жан-жақты бағалау жүргізіледі. Апат аймағындағы қауіп көздері анықталып, жұмыс жоспары жасалады. Құтқарушылардың қозғалыс бағыттары белгіленіп, қауіпсіз жұмыс аймақтары ұйымдастырылады. Бұл шаралар күтпеген жағдайлардың алдын алуға мүмкіндік береді.

Құтқарушылар арнайы қорғаныс құралдарын пайдаланады. Оларға қорғаныс каскасы, арнайы киім, қолғаптар, қорғаныш көзілдіріктері, тыныс алу аппараттары және қауіпсіздік белдіктері жатады. Бұл жабдықтар құтқарушыларды жарақаттанудан және қауіпті факторлардың әсерінен қорғайды.

Өрт орындарында жұмыс істеу ерекше сақтықты талап етеді. Қалың түтін көру мүмкіндігін төмендетеді және адам ағзасына зиянды әсер етеді. Сондықтан құтқарушылар тыныс алу органдарын қорғау құралдарын міндетті түрде қолданады. Сонымен қатар ғимарат конструкцияларының құлау қаупі үнемі бақылауда ұсталады.

Жол-көлік оқиғалары кезінде де қауіпсіздік маңызды рөл атқарады. Құтқарушылар зақымдалған көліктерді тұрақтандырып, жанармайдың төгілуі мен өрт шығу қаупін жояды. Зардап шеккен адамдарға көмек көрсету барысында арнайы гидравликалық құралдар пайдаланылады. Бұл кезде барлық әрекеттер белгіленген қауіпсіздік талаптарына сәйкес орындалуы қажет.

Химиялық авариялар кезінде құтқарушылар ерекше қорғаныс киімдерімен қамтамасыз етіледі. Улы заттардың әсерінен қорғану үшін арнайы сүзгіш құралдар мен оқшаулағыш тыныс алу аппараттары қолданылады. Апат аймағында жұмыс уақыты қатаң бақыланып, жеке құрамның жағдайы тұрақты тексеріліп отырады.

Құтқару жұмыстары кезінде тәртіп пен өзара байланыс маңызды орын алады. Әрбір қызметкер жетекшінің бұйрығын нақты орындауға міндетті. Радиобайланыс құралдары арқылы ақпарат алмасу жұмыстың тиімділігі мен қауіпсіздігін арттырады. Ұжымдық әрекет пен тәртіптің сақталуы көптеген қауіпті жағдайлардың алдын алады.

Құтқарушылардың психологиялық дайындығы да ерекше маңызға ие. Төтенше жағдайларда адамдардың өміріне қауіп төнген кезде сабырлылық сақтау қажет. Дұрыс шешім қабылдау құтқару жұмыстарының нәтижелілігін арттырып қана қоймай, қызметкерлердің қауіпсіздігін қамтамасыз етеді.

Қорытындылай келе, құтқару жұмыстары кезіндегі қауіпсіздік – төтенше жағдайларды жоюдағы негізгі талаптардың бірі. Қауіпсіздік ережелерін сақтау, арнайы қорғаныс құралдарын пайдалану және кәсіби дайындық деңгейін арттыру арқылы құтқарушылар өз өмірін қорғап қана қоймай, зардап шеккен адамдарға тиімді көмек көрсете алады. Құтқарушының қауіпсіздігі қамтамасыз етілген жағдайда ғана құтқару операциясы толық әрі сәтті орындалады.

Қолданылған әдебиеттер тізімі

1. Қазақстан Республикасының «Азаматтық қорғау туралы» Заңы.

2. Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің нормативтік құжаттары.

3. Авариялық-құтқару жұмыстары және өрт қауіпсіздігі негіздері. Оқу құралы. – Астана, 2024.

4. Азаматтық қорғаныс және төтенше жағдайлар бойынша оқу-әдістемелік нұсқаулықтар.

5. Құтқарушыларды даярлау бағдарламасы. – Алматы, 2023.

6. Өмір тіршілік қауіпсіздігі. Оқу құралы.

7. Төтенше жағдайлардағы авариялық-құтқару жұмыстары бойынша әдістемелік ұсынымдар.